महाभारत · अध्याय 7.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.157.1
प्रायोपविष्टे तु हते पुत्रे सात्यकिना तदा ।
सोमदत्तो भृशं क्रुद्धः सात्यकिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.१५७.१ ॥
सात्यकीने प्रायोपवेशनात बसलेल्या पुत्राचा वध केला तेव्हा सोमदत्त अत्यंत क्रुद्ध होऊन सात्यकीला म्हणाला.
7.157.2
क्षत्रधर्मः परो दृष्टो यस्तु देवैर्महात्मभिः ।
तं त्वं सात्वत सन्तज्य दस्युधर्मे कथं रतः ॥ ७.१५७.२ ॥
देव आणि महात्म्यांनी श्रेष्ठ मानलेला क्षत्रधर्म सोडून, हे सात्वता, तू दस्युधर्मात कसा रमलास?
7.157.3
पराङ्मुखाय दीनाय न्यस्तशस्त्राय याचते ।
क्षत्रधर्मरतः प्राज्ञः कथं नु प्रहरेद्रणे ॥ ७.१५७.३ ॥
पाठ फिरवलेल्या, दीन, शस्त्र ठेवलेल्या आणि याचना करणाऱ्याला, क्षत्रधर्मात रत असलेला शहाणा युद्धात कसा प्रहार करील?
7.157.4
द्वावेव किल वृष्णीनां तत्र ख्यातौ महारथौ ।
प्रद्युम्नश्च महाबाहुस्त्वं चैव युधि सात्वत ॥ ७.१५७.४ ॥
वृष्णींमध्ये तेथे प्रसिद्ध महारथी फक्त दोघेच — महाबाहू प्रद्युम्न आणि हे सात्वता, युद्धात तूच.
7.157.5
कथं प्रायोपविष्टाय पार्थेन च्छिन्नबाहवे ।
नृशंसं बत दीनं च तादृशं कृतवानसि ॥ ७.१५७.५ ॥
पार्थाने ज्याचे बाहू छिन्न केले, जो प्रायोपवेशनात बसला होता, त्याच्याशी अरेरे, असे निर्दय आणि दीन कृत्य तू कसे केलेस?
7.157.6
कर्ममस्तस्य दुर्वृत्त फलं प्राप्नुहि संयुगे ।
अद्य छेत्स्यामि ते मूढ शिरो विक्रम्य पत्रिणा ॥ ७.१५७.६ ॥
हे दुराचारी, तुझ्या कर्माचे फळ युद्धात भोग. हे मूर्खा, आज मी बाणाने बलपूर्वक तुझे मस्तक छेदीन.
7.157.7
शपे सात्वत पुत्राभ्यामिष्टेन सुकृतेन च ।
अनतीतामिमां रात्रिं यदि त्वां वीरमानिनम् ॥ ७.१५७.७ ॥
हे सात्वता, माझ्या दोन्ही पुत्रांची, इष्ट यज्ञफलाची आणि सत्कर्मांची शपथ घेतो; ही रात्र संपण्यापूर्वी स्वतःला वीर मानणाऱ्या तुला मी मारले नाही तर.
7.157.8
अरक्ष्यमाणं पार्थेन जिष्णुना ससुतानुजम् ।
न हन्यां नरके घोरे पतेयं वृष्णिपांसन ॥ ७.१५७.८ ॥
पार्थ जिष्णू अर्जुनाने रक्षिले नसलेल्या तुला, तुझ्या पुत्रांसह व भावासह, मी मारले नाही तर भयंकर नरकात पडेन, हे वृष्णिकुल संहारका.
7.157.9
एवमुक्त्वा सुसङ्क्रुद्धः सोमदत्तो महाबलः ।
दध्मौ शङ्खं च तारेण सिंहनादं ननाद च ॥ ७.१५७.९ ॥
असे बोलून अत्यंत संतप्त झालेल्या महाबली सोमदत्ताने जोरात शंख फुंकला आणि सिंहगर्जना केली.
7.157.10
ततः कमलपत्राक्षः सिंहदंष्ट्रो दुरासदः ।
सात्यकिर्भृशसङ्क्रुद्धः सोमदत्तमथाब्रवीत् ॥ ७.१५७.१० ॥
मग कमळाच्या पाकळ्यांसारखे डोळे, सिंहासारखे दात असलेला, दुर्जय सात्यकी अत्यंत संतप्त होऊन सोमदत्ताला म्हणाला.
7.157.11
कौरवेय न मे त्रासः कथञ्चिदपि विद्यते ।
त्वया सार्धमथान्यैश्च युध्यतो हृदि कश्चन ॥ ७.१५७.११ ॥
हे कौरवा, तुझ्याबरोबर व इतरांबरोबर युद्ध करतानासुद्धा माझ्या मनात कोणत्याही प्रकारची भीती नाही.
7.157.12
यदि सर्वेण सैन्येन गुप्तो मां योधयिष्यसि ।
तथापि न व्यथा काचित्त्वयि स्यान्मम कौरव ॥ ७.१५७.१२ ॥
तू सर्व सैन्याने संरक्षित होऊन माझ्याशी युद्ध केलेस तरी, हे कौरवा, तुझ्याबद्दल माझ्या मनाला काहीही व्यथा होणार नाही.
7.157.13
युद्धसारेण वाक्येन असतां सम्मतेन च ।
नाहं भीषयितुं शक्यः क्षत्रवृत्ते स्थितस्त्वया ॥ ७.१५७.१३ ॥
युद्धसाराने, दुष्टांच्या वाक्याने आणि त्यांच्या संमतीने मला घाबरवता येत नाही; मी क्षत्रियधर्मात स्थिर आहे — तुझ्याकडून.
7.157.14
यदि तेऽस्ति युयुत्साऽद्य मया सह नराधिप ।
निर्दयो निशितैर्बाणैः प्रहर प्रहरामि ते ॥ ७.१५७.१४ ॥
हे नराधिपा, आज जर तुझी माझ्याशी युद्धाची इच्छा असेल तर निर्दयपणे तीक्ष्ण बाणांनी प्रहार कर; मी तुझ्यावर प्रहार करतो.
7.157.15
हतो भूरिश्रवा वीरस्तव पुत्रो महारथः ।
शलश्चैव महाराज भ्रातृव्यसनकर्षितः ॥ ७.१५७.१५ ॥
हे महाराजा, तुझा वीर पुत्र महारथी भूरिश्रवा मारला गेला; आणि भावाच्या दुर्दैवाने पीडित शल्यही.
7.157.16
त्वां चाप्यद्य वधिष्यामि सहपुत्रं सबान्धवम् ।
तिष्ठेदानीं रणे यत्तः कौरवोऽसि महारथः ॥ ७.१५७.१६ ॥
आज तुलाही, तुझ्या पुत्रांसह आणि बांधवांसह, मी ठार करीन; आता रणात सावध होऊन उभा राहा, हे कौरवा, तू महारथी आहेस.
7.157.17
यस्मिन्दानं दमः शौचमहिंसा हीर्धृतिः क्षमा ।
अनपायानि सर्वाणि नित्यं राज्ञि युधिष्ठिरे ॥ ७.१५७.१७ ॥
ज्या युधिष्ठिर राजामध्ये दान, दम, शौच, अहिंसा, लज्जा, धैर्य आणि क्षमा — ही सर्व नेहमी अक्षय असतात.
7.157.18
मृदङ्गकेतोस्तस्य त्वं तेजसा निहतः पुरा ।
सकर्णसौबलः सङ्ख्ये विनाशमुपयास्यसि ॥ ७.१५७.१८ ॥
त्या मृदंगध्वजाच्या (अर्जुनाच्या) तेजाने तू आधीच मारलेला आहेस; कर्ण आणि सौबलासह युद्धात तू विनाशाला जाशील.
7.157.19
शपेऽहं कृष्णचरणैरिष्टापूर्तेन चैव ह ।
यदि त्वां ससुतं पापं न हन्यां युधि रोषितः ॥ ७.१५७.१९ ॥
कृष्णाच्या चरणांची आणि माझ्या इष्टापूर्त पुण्याची शपथ घेतो; रागाने युद्धात तुला आणि तुझ्या पुत्रांना, हे पापी, मी मारले नाही तर.
7.157.20
अपयास्यसि चोत्त्यक्त्वा रणं मुक्तो भविष्यसि ॥ ७.१५७.२० ॥
रणांगण सोडून तू पळून जाशील, आणि मुक्त होशील.
7.157.21
एवमाभाष्य चान्योन्यं क्रोधसंरक्तलोचनौ ।
प्रवृत्तौ शरसम्पातं कर्तुं पुरुषसत्तमौ ॥ ७.१५७.२१ ॥
असे एकमेकांशी बोलून, रागाने लाल डोळे झालेले ते दोन पुरुषश्रेष्ठ बाणांचा वर्षाव करण्यास सज्ज झाले.
7.157.22
ततो रथसहस्रेण नागानामयुतेन च ।
दुर्योधनः सोमदत्तं परिवार्य व्यवस्थितः ॥ ७.१५७.२२ ॥
मग दुर्योधनाने हजार रथ व दहा हजार हत्तींसह सोमदत्ताला वेढा घालून उभे राहिले.
7.157.23
शकुनिश्च सुसङ्क्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
पुत्रपौत्रैः परिवृतो भ्रातृभिश्चेन्द्रविक्रमैः।
श्यालस्तव महाबाहुर्वज्रसंहननो युवा ॥ ७.१५७.२३ ॥
सर्व शस्त्रधारकांमध्ये श्रेष्ठ शकुनी अत्यंत संतप्त होऊन पुत्र-पौत्र व इंद्रासमान पराक्रमी बंधूंनी वेढलेला होता; तुझा मेहुणा, महाबाहू, वज्रासारख्या देहाचा तरुण.
7.157.24
साग्रं शतसहस्रं तु हयानां तस्य धीमतः ।
सोमदत्तं महेष्वासं समन्तात्पर्यरक्षत ॥ ७.१५७.२४ ॥
त्या बुद्धिमान शकुनीचे एक लाखाहून अधिक घोडे महाधनुर्धर सोमदत्ताचे सर्व बाजूंनी रक्षण करीत होते.
7.157.25
रक्ष्यमाणश्च बलिभिश्छादयामास सात्यकिम् ।
तं छाद्यमानं विशिखैर्दृष्ट्वा सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१५७.२५ ॥
बलवान योद्ध्यांनी रक्षिलेला तो सात्यकीला झाकून टाकला. त्याला बाणांनी झाकलेले पाहून, वाकलेल्या पर्वांच्या बाणांनी.
7.157.26
धृष्टद्युम्नोऽभ्ययात्क्रुद्धः प्रगृह्य महतीं चमूम् ।
अभ्यरक्षन्महाबाहुः सात्वतं सत्यविक्रमम् ॥ ७.१५७.२६ ॥
क्रुद्ध धृष्टद्युम्न मोठ्या सैन्यासह पुढे सरसावला. महाबाहू त्याने सत्यपराक्रमी सात्वताचे (सात्यकीचे) रक्षण केले.
7.157.27
चण्डवाताभिसृष्टानामुदधीनामिव स्वनः ।
आसीद्राजन्बलौघानामन्योन्यमभिनिघ्नताम् ॥ ७.१५७.२७ ॥
हे राजा, प्रचंड वाऱ्याने खवळलेल्या समुद्रांप्रमाणे, सैन्यांचे प्रवाह एकमेकांवर प्रहार करताना गर्जना झाली.
7.157.28
विव्याध सोमदत्तस्तु सात्वतं नवभिः शरैः ।
सात्यकिर्नवभिश्चैनमवधीत्कुरुपुङ्गवम् ॥ ७.१५७.२८ ॥
सोमदत्ताने सात्वताला (सात्यकीला) नऊ बाणांनी विद्ध केले; सात्यकीनेही नऊ बाणांनी त्या कुरुश्रेष्ठाला प्रहार केला.
7.157.29
सोऽतिविद्धो बलवता समरे दृढधन्विना ।
रथोपस्थं समासाद्य मुमोह गतचेतनः ॥ ७.१५७.२९ ॥
युद्धात बलवान व दृढ धनुर्धर असलेल्याने अतिशय विद्ध झालेला तो रथाच्या पुढील भागाशी पोहोचून चेतनाहीन होऊन मूर्च्छित पडला.
7.157.30
तं विमूढं समालक्ष्य सारथिस्त्वरयाऽन्वितः ।
अपोवाह रणाद्वीरं सोमदत्तं महारथम् ॥ ७.१५७.३० ॥
त्याला मूर्च्छित पाहून सारथ्याने घाईने त्या वीर महारथी सोमदत्ताला रणांगणातून दूर नेले.
7.157.31
तं विसंज्ञं समालक्ष्य युयुधानशरार्दितम् ।
अभ्यद्रवत्ततो द्रोणो यदुवीरजिघांसया ॥ ७.१५७.३१ ॥
त्याला बेशुद्ध आणि युयुधानाच्या बाणांनी पीडित पाहून यदुवीराला मारण्याच्या इच्छेने द्रोण त्याच्यावर धावून गेला.
7.157.32
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य युधिष्ठिरपुरोगमाः ।
परिवव्रुर्महात्मानं परीप्सन्तो यदूत्तमम् ॥ ७.१५७.३२ ॥
त्याला येताना पाहून युधिष्ठिराला पुढे करून पांडव यदूंमध्ये श्रेष्ठ त्या महात्म्याचे रक्षण करण्याच्या इच्छेने त्याला वेढून उभे राहिले.
7.157.33
ततः प्रववृते युद्धं द्रोणस्य सह पाण्डवैः ।
बलेरिव सुरैः पूर्वं त्रैलोक्यजयकाङ्क्षया ॥ ७.१५७.३३ ॥
मग द्रोण आणि पांडव यांच्यात युद्ध सुरू झाले; पूर्वी त्रैलोक्य जिंकण्याच्या इच्छेने बलि आणि देवांमध्ये झाले होते तसे.
7.157.34
ततः सायकजालेन पाण्डवानीकमावृणोत् ।
भारद्वाजो महातेजा विव्याध च युधिष्ठिरम् ॥ ७.१५७.३४ ॥
मग महातेजस्वी भारद्वाजाने बाणांच्या जाळ्याने पांडवसेना झाकली आणि युधिष्ठिराला विंधले.
7.157.35
सात्यकिं दशभिर्बाणैर्विंशत्या पार्षतं शरैः ।
भीमसेनं च नवभिर्नकुलं पञ्चभिस्तथा ॥ ७.१५७.३५ ॥
सात्यकीला दहा बाणांनी, पार्षताला (धृष्टद्युम्नाला) वीस बाणांनी, भीमसेनाला नऊ बाणांनी आणि नकुलाला पाच बाणांनी विंधले.
7.157.36
सहदेवं तथाऽष्टाभिः शतेन च शिखण्डिनम् ।
द्रौपदेयान्महाबाहुः पञ्चभिः पञ्जभिः शरैः ॥ ७.१५७.३६ ॥
सहदेवाला आठ बाणांनी आणि शिखंडीला शंभर बाणांनी विंधले; महाबाहूने द्रौपदीच्या पुत्रांना प्रत्येकाला पाच पाच बाणांनी विंधले.
7.157.37
विराटं मत्स्यमष्टाभिर्द्रुपदं दशभिः शरैः ।
युधामन्युं त्रिभिः षड्भिरुत्तमौजसमाहवे।
अन्यांश्च सैनिकान्विद्व्वा युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ७.१५७.३७ ॥
त्याने विराट आणि मत्स्य यांना आठ बाणांनी, द्रुपदाला दहा बाणांनी, युधामन्यूला तीन बाणांनी आणि उत्तमौजाला सहा बाणांनी युद्धात घायाळ करून, इतर सैनिकांनाही मारून युधिष्ठिराकडे धाव घेतली.
7.157.38
ते वध्यमाना द्रोणेन पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाः ।
प्राद्रवन्वै भयाद्राजन्सार्तनादा दिशो दश ॥ ७.१५७.३८ ॥
हे राजा, द्रोणाने मारले जात असलेले पांडुपुत्राचे ते सैनिक भयाने आर्तनाद करत दहा दिशांना पळाले.
7.157.39
काल्यमानं तु तत्सैन्यं दृष्ट्वा द्रोणेन फल्गुनः ।
किञ्चिदागतसंरम्भो गुरुं पार्थोऽभ्ययाद्द्रुतम् ॥ ७.१५७.३९ ॥
द्रोणाकडून त्या सैन्याला पीडित होताना पाहून फाल्गुन (अर्जुन) काहीसा संतप्त झाला आणि पार्थ वेगाने आपल्या गुरूकडे गेला.
7.157.40
दृष्ट्वा द्रोणं तु बीभत्सुमभिधावन्तमाहवे ।
सन्न्यवर्तत तत्सैन्यं पुनर्यौधिष्ठिरं बलम् ॥ ७.१५७.४० ॥
युद्धात द्रोण आणि भीभत्सु (अर्जुन) धावत येताना पाहून युधिष्ठिराचे ते सैन्य पुन्हा मागे वळले.
7.157.41
ततो युद्धमभूद्भूयो भारद्वाजस्य पाण्डवैः ॥ ७.१५७.४१ ॥
नंतर भारद्वाजाचा (द्रोणाचा) पांडवांशी पुन्हा युद्ध सुरू झाले.
7.157.42
द्रोणस्तव सुतै राजन्सर्वतः परिवारितः ।
व्यधमत्पाण्डुसैन्यानि तूलराशिमिवानलः ॥ ७.१५७.४२ ॥
हे राजा, तुझ्या पुत्रांनी चहूकडून वेढलेल्या द्रोणाने कापसाच्या राशीला अग्नी जसा विखुरतो तसे पांडवांच्या सैन्यांना विखुरले.
7.157.43
तं ज्वलन्तमिवादित्यं दीप्तानलसमद्युतिम् ।
राजन्ननिशमत्यन्तं दृष्ट्वा द्रोणं शरार्चिषम् ॥ ७.१५७.४३ ॥
हे राजा, प्रज्वलित सूर्यासारखा, पेटलेल्या अग्नीच्या तेजासारखा, बाणांच्या ज्वाळा असलेला द्रोण सतत अत्यंत पाहून.
7.157.44
मण्डलीकृतधन्वानं तपन्तमिव भास्करम् ।
दहन्तमहितान्सैन्ये नैनं कश्चिदवारयत् ॥ ७.१५७.४४ ॥
धनुष्य वर्तुळाकार फिरवत, सूर्यासारखा तापत, सैन्यात शत्रूंना जाळत असलेल्या त्याला कोणीही अडवू शकले नाही.
7.157.45
योयो हि प्रमुखे तस्य तस्थौ द्रोणस्य पुरूषः ।
तस्यतस्य शिरश्छित्त्वा ययुर्द्रोणशराः क्षितिम् ॥ ७.१५७.४५ ॥
द्रोणासमोर उभा राहिलेल्या प्रत्येक माणसाचे मस्तक छेदून द्रोणाचे बाण भूमीवर कोसळले.
7.157.46
एवं सा पाण्डवी सेना वध्यमाना महात्मना ।
प्रदुद्राव पुनर्भीता पश्यतः सव्यसाचिनः ॥ ७.१५७.४६ ॥
अशा प्रकारे महात्म्याकडून मारली जाणारी ती पांडवसेना, सव्यसाची अर्जुन पाहत असताना पुन्हा भयभीत होऊन पळाली.
7.157.47
सम्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा द्रोणेन निशि भारत ।
गोविन्दमब्रवीज्जिष्णुर्गच्छ द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१५७.४७ ॥
हे भारता, रात्री द्रोणाने सैन्य पूर्णपणे विस्कळीत झालेले पाहून, जिष्णू अर्जुन गोविंदाला म्हणाला, "द्रोणाच्या रथाकडे चला."
7.157.48
ततो रजतगोक्षीरकुन्देन्दुसदृशप्रभान् ।
चोदयामास दाशार्हो हयान्द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१५७.४८ ॥
तेव्हा चांदी, गाईचे दूध, कुंदफूल आणि चंद्रासारख्या तेजाच्या घोड्यांना दाशार्ह (कृष्ण) द्रोणाच्या रथाकडे हाकले.
7.157.49
भीमसेनोऽपि तं दृष्ट्वा यान्तं द्रोणाय फल्गुनम् ।
स्वसारथिमुवाचेदं द्रोणानीकाय मां वह ॥ ७.१५७.४९ ॥
भीमसेनानेही द्रोणाकडे जाणाऱ्या फल्गुन अर्जुनाला पाहून आपल्या सारथ्याला म्हटले, "द्रोणसेनेकडे मला घेऊन चल."
7.157.50
सोऽपि तस्य वचः श्रुत्वा विशोकोऽवहयद्वयान् ।
पृष्ठतः सत्यसन्धस्य जिष्णोर्भरतसत्तम ॥ ७.१५७.५० ॥
त्यानेही त्याचे बोलणे ऐकून शोकरहित होऊन, हे भरतश्रेष्ठा, सत्यप्रतिज्ञ जिष्णू अर्जुनाच्या मागे घोडे हाकले.
7.157.51
तौ दृष्ट्वा भ्रातरौ यत्तौ द्रोणानीकमभिद्रुतौ ।
पाञ्चालाः सृञ्जया मात्स्याश्चेदिकारूशकोसलाः।
अन्वगच्छन्महाराज केकयाश्च महारथाः ॥ ७.१५७.५१ ॥
ते दोन्ही बंधू प्रयत्नपूर्वक द्रोणसेनेकडे धावत असलेले पाहून, हे महाराज, पांचाल, सृंजय, मत्स्य, चेदी, करूष आणि कोसल, तसेच महारथी केकयही त्यांच्या मागे गेले.
7.157.52
ततो राजन्नभूद्वोरः सङ्ग्रामो रोमहर्षणः ॥ ७.१५७.५२ ॥
मग, हे राजा, वीरांचे रोमांचकारी भयंकर युद्ध झाले.
7.157.53
बीभत्सुर्दक्षिणं पार्श्वमुत्तरं च वृकोदरः ।
महद्भ्यां रथबृन्दाभ्यां बलं जगृहतुस्तव ॥ ७.१५७.५३ ॥
बीभत्सु अर्जुनाने उजवी बाजू आणि वृकोदर भीमाने डावी बाजू, दोन मोठ्या रथसमूहांसह, तुमच्या सैन्याला वेढले.
7.157.54
तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ भीमसेनधनञ्जयौ ।
धृष्टद्युम्नोऽभ्ययाद्राजन्सात्यकिश्च महाबलः ॥ ७.१५७.५४ ॥
त्या दोन पुरुषव्याघ्र भीमसेन आणि धनंजयाला पाहून, हे राजा, धृष्टद्युम्न पुढे सरसावला आणि महाबली सात्यकीही.
7.157.55
चण्डवाताभिपन्नानामुदधीनामिव स्वनः ।
आसीद्राजन्बलौघानां तदाऽन्योन्यमभिघ्नतां ॥ ७.१५७.५५ ॥
हे राजा, प्रचंड वाऱ्याने आदळलेल्या समुद्रांप्रमाणे, एकमेकांवर प्रहार करणाऱ्या सेनाप्रवाहांचा तो घोष तेव्हा झाला.
7.157.56
सौमदत्तिवधात्क्रुद्धो दृष्ट्वा सात्यकिमाहवे ।
द्रौणिरभ्यद्रवद्राजन्वधाय कृतनिश्चयः
ववर्षाञ्जनपर्वा स द्रुमवर्षं नभस्तलात् ॥ ७.१५७.५६ ॥
सौमदत्तीच्या वधामुळे संतप्त होऊन, युद्धात सात्यकीला पाहून, हे राजा, वधाचा निश्चय करून द्रौणी त्याच्यावर धावला; अंजनपर्वतासारख्या त्या वीराने आकाशातून वृक्षांचा वर्षाव केला.
7.157.57
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य शैनेयस्य रथं प्रति ।
भैमसेनिः सुसङ्क्रुद्धः प्रत्यमित्रमवारयत् ॥ ७.१५७.५७ ॥
त्याला सात्यकीच्या रथाच्या दिशेने धावताना पाहून, अत्यंत संतप्त झालेल्या भीमसेनाच्या पुत्राने त्या शत्रूला अडवले.
7.157.58
कार्ष्णायसं महाघोरमृक्षचर्मपरिच्छदम् ।
महान्तं रथमास्थाय त्रिंशन्नल्वान्तरान्तरम् ॥ ७.१५७.५८ ॥
लोखंडी, अत्यंत भयानक, अस्वलाच्या कातडीने झाकलेल्या, मोठ्या रथात बसून, ज्याच्या मध्ये तीस नल्व अंतर होते.
7.157.59
विक्षिप्तयन्त्रसन्नाहं महामेघौघनिःस्वनम् ।
युक्तं गजनिभैर्वाहैर्न हयैर्नापि वारणैः ॥ ७.१५७.५९ ॥
विखुरलेली यंत्रे आणि कवचांनी सज्ज, महामेघसमूहासारखा गर्जणारा, हत्तींसारख्या वाहनांनी जोडलेला, घोडे किंवा हत्तींनी नव्हे.
7.157.60
विक्षिप्तपक्षचरणविवृताक्षेण कूजता ।
ध्वजेनोच्छ्रितदण्डेन गृध्रराजेन राजितम् ॥ ७.१५७.६० ॥
पसरलेले पंख व पाय, उघडे डोळे, ओरडणारा, उंच दांड्याच्या ध्वजावर गृध्रराजाने शोभित.
7.157.61
लोहितार्द्रपताकं तु आन्त्रमालाविभूषितम् ।
अष्टचक्रसमायुक्तमास्थाय विपुलं रथम् ॥ ७.१५७.६१ ॥
रक्ताने भिजलेल्या ध्वजांनी व आतड्यांच्या माळांनी शोभलेल्या, आठ चाकांनी युक्त अशा विशाल रथावर आरूढ होऊन.
7.157.62
शूलमुद्गरधारिण्या शैलपादपहस्तया ।
रक्षसां घोररूपाणामक्षौहिण्या समावृतः ॥ ७.१५७.६२ ॥
शूळ व गदा धारण केलेल्या, हातात पर्वतशिखरे व वृक्ष घेतलेल्या भयंकर रूपाच्या राक्षसांच्या एका अक्षौहिणीने वेढलेला.
7.157.63
तमुद्यतमहाचापं निशाम्य व्यथिता नृपाः ।
युगान्तकालसमये दण्डहस्तमिवान्तकम् ॥ ७.१५७.६३ ॥
उभारलेले महान धनुष्य पाहून राजे व्यथित झाले; युगान्ताच्या वेळी हाती दंड घेतलेल्या यमाप्रमाणे.
7.157.64
ततस्तं गिरिशृङ्गाभं भीमरूपं भयावहम् ।
दंष्ट्राकरालोग्रमुखं शङ्कुकर्णं महाहनुम् ॥ ७.१५७.६४ ॥
तेव्हा पर्वतशिखरासारखा, भीषण रूपाचा, भय देणारा, सुळ्यांनी भयंकर व उग्र मुख असलेला, शंकूसारखे कान व मोठा जबडा असलेला तो.
7.157.65
ऊर्ध्वकेशं विरूपाक्षं दीप्तास्यं निम्नितोदरम् ।
महाश्वभ्रगलद्वारं किरीटच्छन्नमूर्धजम् ॥ ७.१५७.६५ ॥
वर उभे असलेले केस, विकृत डोळे, तेजस्वी मुख, आत गेलेले पोट, मोठ्या खड्ड्यासारखे घशाचे द्वार, मुकुटाने झाकलेले मस्तकाचे केस असलेला.
7.157.66
त्रासनं सर्वभूतानां व्यात्ताननभिवान्तकम् ।
वीक्ष्य दीप्तमिवायान्तं रिपुविक्षोभकारिणम् ॥ ७.१५७.६६ ॥
सर्व प्राण्यांना भय देणारा, उघडे मुख असलेल्या यमासारखा, तेजाने येणारा, शत्रूंमध्ये क्षोभ निर्माण करणारा तो पाहून.
7.157.67
तमुद्यतमहाचापं राक्षसेन्द्रं घटोत्कचम् ।
भयार्दिता प्रचुक्षोभ पुत्रस्य तव वाहिनी।
वायुना क्षोभितावर्ता गङ्गेवोर्ध्वतरङ्गिणी ॥ ७.१५७.६७ ॥
उभारलेले महान धनुष्य असलेल्या राक्षसराज घटोत्कचाला पाहून भयाने पीडित झालेली तुमच्या पुत्राची सेना, वाऱ्याने भोवरे ढवळलेल्या उंच लाटांच्या गंगेप्रमाणे क्षुब्ध झाली.
7.157.68
घटोत्कचप्रयुक्तेन सिंहनादेन भीषिताः ।
प्रसुस्रुवुर्गजा मूत्रं विव्यथुश्च नरा भृशम् ॥ ७.१५७.६८ ॥
घटोत्कचाच्या सिंहगर्जनेने भयभीत होऊन हत्ती मूत्रविसर्जन करू लागले, आणि माणसे अत्यंत व्यथित झाली.
7.157.69
ततोऽश्मवृष्टिरत्यर्थमासीत्तत्र समन्ततः ।
सन्ध्याकालाधिकबलैः प्रयुक्ता राक्षसैः क्षितौ ॥ ७.१५७.६९ ॥
मग तेथे सर्व बाजूंनी प्रचंड दगडांचा पाऊस पडला; संध्याकाळी अधिक बलवान राक्षसांनी तो भूमीवर सोडला.
7.157.70
आयसानि च चक्राणि भुशुण्ड्यः प्रासतोमराः ।
पतन्त्यविरताः शूलाः शतघ्न्यः पट्टसास्तथा ॥ ७.१५७.७० ॥
लोखंडी चक्रे, भुशुंड्या, प्रास आणि तोमर, शूल, शतघ्न्या आणि पट्टिश हेही सतत पडत होते.
7.157.71
तदुग्रमतिरौद्रं च दृष्ट्वा युद्धं नराधिपाः ।
तनयास्तव कर्णश्च व्यथिताः प्राद्रवन्दिशः ॥ ७.१५७.७१ ॥
ते उग्र आणि अति भयंकर युद्ध पाहून राजे, तुमचे पुत्र आणि कर्ण व्यथित होऊन दिशा सैरावैरा पळाले.
7.157.72
तत्रैकोऽस्त्रबलश्लाघी द्रौणिर्मानी न विव्यथे ।
व्यधमच्च शरैर्मायां घटोत्कचविनिर्भिताम् ॥ ७.१५७.७२ ॥
तेथे एकटाच, अस्त्रबळाचा अभिमान बाळगणारा, मानी द्रोणपुत्र व्यथित झाला नाही; घटोत्कचाने निर्माण केलेली माया त्याने बाणांनी नष्ट केली.
7.157.73
विहतायां तु मायायाममर्षी स घटोत्कचः ।
विससर्ज शरान्घोरांस्तेऽश्वत्थामानमाविशन्।
भुजङ्गा इव वेगेन वल्मीकं क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१५७.७३ ॥
माया नष्ट झाल्यावर असहिष्णु घटोत्कचाने भयंकर बाण सोडले; क्रोधाने मूर्च्छित झालेल्या सर्पांप्रमाणे वेगाने ते अश्वत्थाम्याच्या शरीरात शिरले, जसे वारुळात शिरतात.
7.157.74
ते शरा रुधिराक्ताङ्गा भित्त्वा शारद्वतीसुतम् ।
विविशुर्धरणीं शीघ्रा रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः ॥ ७.१५७.७४ ॥
रक्ताने माखलेली ते बाण शारद्वतीपुत्राला (कृपाला) भेदून वेगाने पृथ्वीत शिरले; त्यांचे पंख सोन्याचे होते आणि ते दगडावर धारदार केलेले होते.
7.157.75
अश्वत्थामा तु सङ्क्रुद्धो लघुहस्तः प्रतापवान् ।
घटोत्कचमभिक्रुद्धं बिभेद दशभिः शरैः ॥ ७.१५७.७५ ॥
पण अश्वत्थामा संतापून, चपळ हातांचा आणि पराक्रमी असल्याने, अत्यंत कुपित झालेल्या घटोत्कचाला दहा बाणांनी भेदता झाला.
7.157.76
घटोत्कचोऽतिविद्धस्तु द्रोणपुत्रेण मर्मसु ।
चक्रं शतसहस्रारमगृह्णाद्व्यथितो भृशम् ॥ ७.१५७.७६ ॥
द्रोणपुत्राने मर्मस्थानी अतिशय घायाळ झालेला घटोत्कच अत्यंत व्यथित होऊन लाख आरे असलेले चक्र उचलता झाला.
7.157.77
क्षुरान्तं बालसूर्याभं मणिवज्रविभूषितम् ।
अश्वत्थाम्नि स चिक्षेप भैमसेनिर्जिघांसया ॥ ७.१५७.७७ ॥
क्षुराच्या टोकाचे, उगवत्या सूर्यासारखे तेजस्वी, मणी व वज्रांनी अलंकृत ते चक्र भैमसेनीने (घटोत्कचाने) मारण्याच्या इच्छेने अश्वत्थाम्यावर फेकले.
7.157.78
वेगेन महता गच्छद्विक्षिप्तं द्रौणिना शरैः ।
अभाग्यस्येव सङ्कल्पस्तन्मोघमपतद्भुवि ॥ ७.१५७.७८ ॥
मोठ्या वेगाने जाणारे ते चक्र द्रोणपुत्राच्या बाणांनी दिशा बदललेले होऊन, अभाग्याच्या संकल्पाप्रमाणे व्यर्थ होऊन भूमीवर पडले.
7.157.79
घटोत्कचस्ततस्तूर्णं दृष्ट्वा चक्रं निपातितम् ।
द्रौणिं प्राच्छादयद्बाणैः स्वर्भानुरिव भास्करम् ॥ ७.१५७.७९ ॥
तेव्हा घटोत्कचाने चक्र पाडलेले पाहून तत्काळ द्रौणीला बाणांनी झाकून टाकले, जसा स्वर्भानू सूर्याला झाकतो.
7.157.80
घटोत्कचसुतः श्रीमान्भिन्नाञ्जनचयोपमः ।
रुरोध द्रौणिमायान्तं प्रभञ्जनमिवाद्रिराट् ॥ ७.१५७.८० ॥
घटोत्कचाचा श्रीमान पुत्र, भंगलेल्या काजळाच्या राशीसारखा, पुढे येणाऱ्या द्रौणीला अडवत होता; जसा पर्वतराज वाऱ्याला अडवतो.
7.157.81
पौत्रेण भीमसेनस्य शरैरञ्जनपर्वणा ।
बभौ मेघेन धाराभिर्गिरिर्मेरुरिवावृतः ॥ ७.१५७.८१ ॥
भीमसेनाच्या नातवाने काजळासारख्या पेरांच्या बाणांनी शोभून दिसला; जसा मेरु पर्वत मेघधारांनी वेढलेला असतो.
7.157.82
अश्वत्थामा त्वसम्भ्रान्तो रुद्रोपेन्द्रेन्द्रविक्रमः ।
ध्वजमेकेन बाणेन चिच्छेदाञ्जनपर्वणः ॥ ७.१५७.८२ ॥
पण विचलित न होणाऱ्या अश्वत्थाम्याने, रुद्र-उपेंद्र-इंद्रासारख्या पराक्रमी, एका बाणाने काजळपर्वाचा ध्वज तोडला.
7.157.83
द्वाभ्यां तु रथयन्तारौ त्रिभिश्चास्य त्रिवेणुकम् ।
धनुरेकेन चिच्छेद चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१५७.८३ ॥
दोन बाणांनी त्याच्या दोन सारथींना, तीन बाणांनी त्याच्या तीन-पेरांच्या धनुष्याला, एकाने ते तोडले; चार बाणांनी चार घोड्यांना.
7.157.84
विरथस्योद्यतं हस्ताद्धेमबिन्दुभिराचितम् ।
विशिखेन सतीक्ष्णेन खङ्गमस्य द्विधाऽकरोत् ॥ ७.१५७.८४ ॥
रथहीन योद्ध्याच्या हातातून उगारलेली, सोन्याच्या ठिपक्यांनी जडलेली तलवार, तीक्ष्ण बाणाने दोन तुकडे केली.
7.157.85
गदा हेमाङ्गदा राजंस्तूर्णं हैडिम्बिसूनुना ।
भ्राम्योत्क्षिप्ताशरैःसापि द्रौणिनाभ्याहताऽपतत् ॥ ७.१५७.८५ ॥
हे राजा, हिडिंबेच्या पुत्राने वेगाने फिरवून फेकलेली सोन्याने अलंकृत ती गदाही द्रौणीने बाणांनी प्रहार करून पाडली.
7.157.86
ततोऽन्तरिक्षमुत्प्लुत्य कालमेघ इवोन्नदन्। ॥ ७.१५७.८६ ॥
नंतर तो आकाशात उडी घेऊन कृष्णमेघासारखा गर्जना करू लागला.
7.157.87
ततो मायाधरं द्रौणिर्घटोत्कचसुतं दिवि ।
मार्गणैरभिविव्याध धनं सूर्य इवांशुभिः ॥ ७.१५७.८७ ॥
नंतर द्रौणीने आकाशात मायेने फिरणाऱ्या घटोत्कचपुत्राला, सूर्य किरणांनी जसा तसा बाणांनी विद्ध केला.
7.157.88
सोऽवतीर्य पुरस्तस्थौ रथे हेमविभूषिते ।
महीगत इवात्युग्रः श्रीमानञ्जनपर्वतः ॥ ७.१५७.८८ ॥
तो खाली उतरला आणि सोन्याने सजलेल्या रथावर पुढे उभा राहिला, जणू पृथ्वीवर आलेला अत्यंत उग्र, तेजस्वी अंजनपर्वत.
7.157.89
तमयस्मयवर्माणं द्रौणिर्भीमात्मजात्मजम् ।
जघानाञ्जनपर्वाणं महेश्वर इवान्धकम् ॥ ७.१५७.८९ ॥
लोखंडी कवच धारण करणाऱ्या, भीमाच्या नातवाला (घटोत्कचपुत्राला) त्या अंजनपर्वतासमान वीराला द्रौणीने ठार केले, जसे महेश्वराने अंधकाला मारले.
7.157.90
अथ दृष्ट्वा हतं पुत्रमश्वत्थाम्ना महाबलम् ।
द्रौणेः सकाशमभ्येत्य रोषात्प्रस्फुरिताधरः ॥ ७.१५७.९० ॥
मग अश्वत्थाम्याने मारलेल्या त्या महाबलवान पुत्राला पाहून, रागाने ओठ थरथरत द्रौणीजवळ गेला.
7.157.91
प्राह वाक्यमसम्भ्रान्तो वीरं शारद्वतीसुतम् ।
दहन्तं पाण्डवानीकं वनमग्निमिवोच्छ्रितम् ॥ ७.१५७.९१ ॥
पांडवसैन्याला वनाप्रमाणे जाळणाऱ्या, उंच उठलेल्या अग्नीसारख्या त्या वीराशी शारद्वतीपुत्र निर्भयपणे बोलला.
7.157.92
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ।
त्वामद्य निहनिष्यामि क्रौञ्चमग्निसुतो यथा ॥ ७.१५७.९२ ॥
थांब, थांब! हे द्रोणपुत्रा, मी जिवंत असताना तू जाणार नाहीस. अग्निपुत्राने क्रौञ्चाला मारले तसे आज मी तुला मारीन.
7.157.93
गच्छ वत्स सहान्यैस्त्वं युध्यस्वामरविक्रम ।
न हि पुत्रेण हैडिम्ब पिता न्याय्यः प्रबाधितुम् ॥ ७.१५७.९३ ॥
जा वत्सा! इतरांसह युद्ध कर, हे देवतुल्य पराक्रमी. हैडिम्बा, पुत्राने पित्याला त्रास देणे योग्य नाही.
7.157.94
कामं खलु न रोषो मे हैडिम्बे विद्यते त्वयि ।
किं तु रोषान्वितो जन्तुर्हन्यादात्मानमप्युत ॥ ७.१५७.९४ ॥
खरे आहे, हैडिम्बा, तुझ्यावर माझा राग नाही. पण रागाने भरलेला जीव स्वतःलाही मारू शकतो.
7.157.95
श्रुत्वैतत्क्रोधताम्राक्षः पुत्रशोकसमन्वितः ।
अश्वत्थामानमायस्तो भैमसेनिरभाषत ॥ ७.१५७.९५ ॥
हे ऐकून, रागाने लाल डोळे झालेला आणि पुत्रशोकाने भरलेला भैमसेनी अश्वत्थाम्याजवळ येऊन बोलला.
7.157.96
किमहं कातरो द्रौणे पृथग्जन इवाहवे ।
यन्मां भीषयसे वाग्भिरसदेतद्वचस्तव ॥ ७.१५७.९६ ॥
हे द्रोणपुत्रा, मी युद्धात सामान्य माणसासारखा भित्रा आहे का? शब्दांनी तू मला घाबरवतोस. तुझे हे बोलणे खोटे आहे.
7.157.97
भीमात्खलु समुत्पन्नः कुरूणां विपुले कुले ।
पाण्डवानामहं पुत्रः समरेष्वनिवर्तिनाम् ॥ ७.१५७.९७ ॥
मी कुरूंच्या विशाल कुलात भीमापासून जन्मलो आहे; युद्धात कधी मागे न हटणाऱ्या पांडवांचा मी पुत्र आहे.
7.157.98
रक्षसामधिराजोऽहं दशग्रीवसमो बले ।
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ॥ ७.१५७.९८ ॥
मी राक्षसांचा अधिराज आहे, बलात दशग्रीवाच्या बरोबरीचा. थांब, थांब! हे द्रोणपुत्रा, माझ्यापासून जिवंत तू जाऊ शकणार नाहीस.
7.157.99
युद्धश्रद्धामहं तेऽद्य विनेष्यामि रणाजिरे ॥ ७.१५७.९९ ॥
आज रणभूमीवर तुझी युद्धश्रद्धा मी नाहीशी करीन.
7.157.100
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षो राक्षसः सुमहाबलः ।
द्रौणिमभ्यद्रवत्क्रुद्धो गजेन्द्रमिव केसरी ॥ ७.१५७.१०० ॥
असे बोलून क्रोधाने लाल डोळे झालेला तो महाबलवान राक्षस, सिंह जसा गजेंद्रावर झेपावतो तसा क्रुद्ध होऊन द्रोणपुत्रावर धावून गेला.
7.157.101
रथाक्षमात्रैरिषुभिरभ्यवर्षद्धटोत्कचः ।
रथिनामृषभं द्रौणिं धाराभिरिव तोयदः ॥ ७.१५७.१०१ ॥
रथाच्या आसाइतक्या जाड बाणांनी घटोत्कच, रथिकांमधील वृषभ अशा द्रोणपुत्रावर मेघ जसा धारांनी वर्षाव करतो तसा वर्षाव करू लागला.
7.157.102
शरवृष्टिं शरैर्द्रौणिरप्राप्तां तां व्यशातयत् ।
ततोन्तरिक्षे बाणानां सङ्ग्रामोऽन्य इवाभवत् ॥ ७.१५७.१०२ ॥
द्रोणपुत्राने आपल्या बाणांनी, अजून पोहोचलेल्या नसलेल्या त्या बाणवर्षावाला आकाशातच तोडून पाडले; तेव्हा आकाशात बाणांचे जणू आणखी एक युद्धच घडले.
7.157.103
अथास्त्रसम्मर्दकृतैर्विस्फुलिङ्गैस्तदा बभौ ।
विभावरीमुखे व्योम खद्योतैरिव चित्रितम् ॥ ७.१५७.१०३ ॥
तेव्हा अस्त्रांच्या टकरीने उडालेल्या ठिणग्यांनी आकाश रात्रीच्या आरंभी काजव्यांनी रंगवलेले असल्यासारखे चमकले.
7.157.104
निशाम्य निहतां मायां द्रौणिना रणमानिना ।
घटोत्कचस्ततो मायां ससर्जान्तर्हितः पुनः ॥ ७.१५७.१०४ ॥
रणाभिमानी द्रौणीने आपली माया नष्ट केलेली पाहून घटोत्कचाने लपून राहून पुन्हा माया निर्माण केली.
7.157.105
सोऽभवद्गिरिरत्युच्चः शिखरैस्तरुसङ्कटैः ।
शूलप्रासासिमुसलजलप्रस्रवणो महान् ॥ ७.१५७.१०५ ॥
तो अत्यंत उंच पर्वत झाला; त्याची शिखरे वृक्षांनी दाट होती; शूल, प्रास, तलवार आणि मुसळ हे जलप्रवाहांसारखे वाहत होते.
7.157.106
तमञ्जनगिरिप्रख्यं द्रौणिर्दृष्ट्वा महीधरम् ।
प्रपतद्भिश्च बहुभिः शस्त्रसङ्घैर्न विव्यथे ॥ ७.१५७.१०६ ॥
अंजनपर्वतासारखा तो पर्वत पाहूनही आणि अनेक शस्त्रसमूह त्यावर पडत असतानाही द्रौणी विचलित झाला नाही.
7.157.107
ततो हसन्निव द्रौणिर्वज्रमस्त्रमुदैरयत् ।
स ते नास्त्रैण शैलेन्द्रः क्षिप्तः क्षिप्रं व्यनश्यत ॥ ७.१५७.१०७ ॥
तेव्हा द्रौणी हसल्यासारखा वज्रास्त्र सोडू लागला; त्या अस्त्राने तो पर्वतराज लवकरच नष्ट झाला.
7.157.108
ततः स तोयदो भूत्वा नीलः सेन्द्रायुधो दिवि ।
अश्मवृष्टिभिरत्युग्रो द्रौणिमाच्छादयद्रणे ॥ ७.१५७.१०८ ॥
तेव्हा तो निळा मेघ होऊन आकाशात इंद्रधनुष्यासह प्रकटला आणि अत्यंत भयंकर दगडांच्या वर्षावाने रणात द्रौणीला झाकून टाकले.
7.157.109
अथ सन्धाय वायव्यमस्त्रमस्त्रविदां वरः ।
व्यधमद्द्रोणतनयो नीलमेघं समुत्थितम् ॥ ७.१५७.१०९ ॥
तेव्हा अस्त्रविदांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या द्रोणपुत्राने वायव्य अस्त्र धनुष्यावर सांधून उठलेला नीलमेघ विखरून टाकला.
7.157.110
स मार्गणगणैर्द्रौणिर्दिशः प्रच्छाद्य सर्वशः ।
शतं रथसहस्राणां जघान द्विपदां वरः ॥ ७.१५७.११० ॥
त्या द्रोणपुत्राने बाणांच्या समूहांनी सर्व दिशा झाकून टाकल्या आणि शेकडो-हजारो रथांना व मनुष्यांतील श्रेष्ठांना ठार केले.
7.157.111
स दृष्ट्वा पुनरायान्तं रथेनायतकार्मुकम् ।
घटोत्कचमसम्भ्रान्तं राक्षसैर्बहुभिर्वृतम् ॥ ७.१५७.१११ ॥
लांब धनुष्य घेऊन रथावरून पुन्हा येणाऱ्या घटोत्कचाला त्याने पाहिले; तो निर्भय होता आणि अनेक राक्षसांनी वेढलेला होता.
7.157.112
सिंहशार्दूलसदृशैर्मत्तद्विरदविक्रमैः ।
गजस्थैश्च रथस्थैश्च वाजिपृष्ठगतैरपि ॥ ७.१५७.११२ ॥
सिंह व वाघांसारखे, मत्त हत्तींच्या पराक्रमाचे, हत्तींवर, रथांवर आणि घोड्यांच्या पाठीवर असलेल्यांसह.
7.157.113
विकृतास्यशिरोग्रीवैर्हिडिम्बानुचरैः सह ।
पौलस्त्यैर्यातुधानैश्च तामसैश्चेन्द्रविक्रमैः ॥ ७.१५७.११३ ॥
विकृत मुख, मस्तक व मान असलेल्या हिडिंबेच्या अनुचरांसह, पौलस्त्य, यातुधान, तामस व इंद्रासारख्या पराक्रमी राक्षसांसह.
7.157.114
नानाशस्त्रधरैर्वीरैर्नानाकवचभूषणैः ।
महाबलैर्भीमरवैः संरम्भोद्वृत्तलोचनैः ॥ ७.१५७.११४ ॥
विविध शस्त्रे धारण केलेल्या वीरांसह, विविध कवचे व अलंकारांनी सजलेल्या, महाबली, भयंकर गर्जना करणाऱ्या व क्रोधाने विस्फारलेल्या डोळ्यांच्या योद्ध्यांसह.
7.157.115
उपस्थितैस्ततो युद्धे राक्षसैर्युद्धदुर्मदैः ।
विषण्णमभिसम्प्रेक्ष्य पुत्रं ते द्रौणिरब्रवीत् ॥ ७.१५७.११५ ॥
तेव्हा युद्धात उपस्थित असलेल्या, युद्धमदाने उन्मत्त झालेल्या राक्षसांमध्ये तुमच्या पुत्राला खिन्न पाहून द्रोणपुत्र म्हणाला.
7.157.116
तिष्ठ दुर्योधनाद्य त्वं न कार्यः सम्भ्रमस्त्वया ।
सहैभिर्भ्रातृभिर्वीरैः पार्थिवैश्चेन्द्रविक्रमैः ॥ ७.१५७.११६ ॥
हे दुर्योधना, आता तू स्थिर रहा; तुला घाबरण्याचे कारण नाही. या बंधूंसह, इंद्रासारख्या पराक्रमी वीर राजांसह उभा राहा.
7.157.117
निहनिष्याम्यमित्रांस्त न तवास्ति पराजयः ।
सत्यं ते प्रतिजानामि पर्याश्वासय वाहिनीम् ॥ ७.१५७.११७ ॥
मी शत्रूंचा संहार करीन; तुझा पराजय होणार नाही. तुला खरे वचन देतो; सैन्याला धीर दे.
7.157.118
न त्वेतदद्भुतं मन्ये यत्ते महदिदं मनः ।
अस्मासु च परा भक्तिस्तव गौतमिनन्दन ॥ ७.१५७.११८ ॥
हे मला आश्चर्यकारक वाटत नाही; तुझे हे मोठे मन आमच्यावर परम भक्ती ठेवते, हे गौतमीनंदना.
7.157.119
अश्वत्थामानमुक्त्वैवं ततः सौबलमब्रवीत् ।
वृतं रथसहस्रेण हयानां रणशोभिनाम् ॥ ७.१५७.११९ ॥
अश्वत्थाम्याला असे सांगून मग तो सौबल (शकुनी) याला म्हणाला; तो हजार रथांनी आणि युद्धशोभा वाढवणाऱ्या घोड्यांनी वेढलेला होता.
7.157.120
षष्ट्या रथसहस्रैश्च प्रयाहि त्वं धनञ्जयम् ।
कर्णश्च वृषसेनश्च कृपो नीलस्तथैव च ॥ ७.१५७.१२० ॥
साठ हजार रथांसह तू धनंजयाकडे (अर्जुनाकडे) जा. कर्ण, वृषसेन, कृप आणि नीलही त्याचप्रमाणे जावोत.
7.157.121
उदीच्याः कृतवर्मा च पुरुमित्रः सुतापनः ।
दुःशासनो निकुम्भश्च कुण्डभेदी पराक्रमः ॥ ७.१५७.१२१ ॥
उत्तरेकडील कृतवर्मा, पुरुमित्र, सुतापन, दुःशासन, निकुंभ आणि पराक्रमी कुण्डभेदी.
7.157.122
पूरञ्जयो दृढरथः पताकी हेमकम्पनः ।
शल्यारुणीन्द्रसेनाश्च सञ्जयो विजयो जयः ॥ ७.१५७.१२२ ॥
पूरंजय, दृढरथ, पताकी, हेमकंपन, शल्य, अरुणी आणि इंद्रसेन, तसेच संजय, विजय व जय.
7.157.123
कमलाक्षः परक्राथी जयवर्मा सुदर्शनः ।
एते त्वामनुयास्यन्ति पत्तीनामयुतानि षट् ॥ ७.१५७.१२३ ॥
कमलाक्ष, परक्राथी, जयवर्मा आणि सुदर्शन—हे सहा अयुत पायदळासह तुझ्यामागे चालतील.
7.157.124
जहि भीमं यमौ चोभौ धर्मराजं च मातुल ।
असुरानिव देवेन्द्रो जयाशा मे त्वयि स्थिता ॥ ७.१५७.१२४ ॥
मामा, भीमाला, दोन्ही यमपुत्रांना आणि धर्मराजाला मार; जसा देवेंद्र असुरांना मारतो. माझी जयाशा तुझ्यावर स्थिर आहे.
7.157.125
दारितान्द्रौणिना बाणैर्भृशं विक्षतविग्रहान् ।
जहि मातुल कौन्तेयानसुरानिव पावकिः ॥ ७.१५७.१२५ ॥
मामा, द्रोणपुत्राच्या बाणांनी फार छिन्नभिन्न व जखमी शरीर झालेल्या कौंतेयांना मार; पावकी असुरांना मारतो तसे.
7.157.126
एवमुक्तो ययौ शीघ्रं पुत्रेण तव सौबलः ।
पिप्रीषुस्ते सुतान्राजन्दिधक्षुश्चैव पाण्डवान् ॥ ७.१५७.१२६ ॥
तुझ्या पुत्राने असे सांगितल्यावर सुबलपुत्र शकुनी त्वरित निघाला, राजा, तुझ्या पुत्रांना संतुष्ट करण्याच्या आणि पांडवांना भस्म करण्याच्या इच्छेने.
7.157.127
अथ प्रववृते युद्धं द्रौणिराक्षसयोर्मृधे ।
विभावर्यां सुतुमुलं शक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ७.१५७.१२७ ॥
मग रात्रीच्या वेळी द्रोणपुत्र आणि राक्षस यांच्यात युद्ध सुरू झाले; ते इंद्र आणि प्रह्लाद यांच्या युद्धासारखे अत्यंत भयंकर होते.
7.157.128
ततो घटोत्कचो बाणैर्दशभिर्गौतमीसुतम् ।
जघानोरसि सङ्क्रुद्धौ विषाग्निप्रतिमैर्दृढैः ॥ ७.१५७.१२८ ॥
मग संतप्त घटोत्कचाने विषाग्नीसारख्या दृढ दहा बाणांनी गौतमीपुत्राच्या छातीवर प्रहार केला.
7.157.129
स तैरभ्याहतो गाढं शरैर्भीमसुतेरितैः ।
चचाल रथमध्यस्थो वातोद्धूत इव द्रुमः ॥ ७.१५७.१२९ ॥
भीमपुत्राने सोडलेल्या त्या बाणांनी खोल जखमी होऊन तो रथाच्या मध्यभागी वाऱ्याने हलणाऱ्या वृक्षासारखा डळमळला.
7.157.130
भूयश्चाञ्जलिकेनाथ मार्गणेन महाप्रभम् ।
द्रौणिहस्तस्थितं चापं चिच्छेदाशु घटोत्कचः ॥ ७.१५७.१३० ॥
पुन्हा घटोत्कचाने अंजलिक बाणाने द्रोणपुत्राच्या हातातील महाप्रभ धनुष्य त्वरित तोडले.
7.157.131
ततोऽन्यद्द्रौणिरादय धनुर्भारसहं महत् ।
ववर्ष विशिखांस्तीक्ष्णान्वारिधारा इवाम्बुदः ॥ ७.१५७.१३१ ॥
मग द्रोणपुत्राने भार सहन करू शकणारे दुसरे महान धनुष्य उचलले आणि मेघ जलधारा वर्षवतो तसे तीक्ष्ण बाण वर्षवू लागला.
7.157.132
ततः शारद्वतीपुत्रः प्रेषयामास भारत ।
सुवर्णपुङ्खाञ्छत्रुघ्नान्खचरान्खचरं प्रति ॥ ७.१५७.१३२ ॥
मग हे भारता, शारद्वतीपुत्राने सुवर्णपंखी, शत्रुघ्न, आकाशचारी बाण आकाशचाऱ्याकडे सोडले.
7.157.133
तद्बाणैरर्दितं यूथं रक्षसां पीनवक्षसाम् ।
सिंहैरिव बभौ मत्तं गजानामाकुलं कुलम् ॥ ७.१५७.१३३ ॥
त्या बाणांनी पीडित झालेला, विशाल छातीच्या राक्षसांचा तो समूह सिंहांनी त्रस्त केलेल्या मत्त हत्तींच्या कळपासारखा शोभला.
7.157.134
विधम्य राक्षसान्बाणैः साश्वसूतरथद्विपान् ।
ददाह भगवान्वह्निर्भूतानीव युगक्षये ॥ ७.१५७.१३४ ॥
बाणांनी राक्षसांना, त्यांचे घोडे, सारथी, रथ व हत्तींसह विखरून टाकून, युगाच्या शेवटी प्राण्यांना भस्म करणाऱ्या अग्नीप्रमाणे त्या भगवान अग्नीने त्यांना जाळले.
7.157.135
स दग्ध्वाऽक्षौहिणीं बामैर्नैर्ऋतीं रुरुचे नृप ।
पुरेव त्रिपुरं दग्ध्वा दिवि देवो महेश्वरः ॥ ७.१५७.१३५ ॥
हे राजा! बाणांनी राक्षसांच्या अक्षौहिणी सेनेला जाळून तो शोभला; जसे स्वर्गात महेश्वर देवाने त्रिपुर जाळून शोभा प्राप्त केली होती.
7.157.136
युगान्ते सर्वभूतानि दग्ध्वेव वसुरुल्बणः ।
रराज जयतां श्रेष्ठो द्रोणपुत्रस्तवाहितान् ॥ ७.१५७.१३६ ॥
युगाच्या अंती सर्व भूतांना जाळणाऱ्या भयंकर वसूप्रमाणे, विजेत्यांमध्ये श्रेष्ठ द्रोणपुत्राने तुमच्या शत्रूंना जाळून शोभा प्राप्त केली.
7.157.137
ततो घटोत्कचः क्रुद्धो रक्षसां भीमकर्मणाम् ।
द्रौणिं हतेति महतीं चोदयामास तां चमूम् ॥ ७.१५७.१३७ ॥
तेव्हा क्रुद्ध झालेल्या घटोत्कचाने भयंकर कर्म करणाऱ्या राक्षसांना 'द्रोणपुत्राला मारा!' असे सांगून त्या प्रचंड सेनेला प्रवृत्त केले.
7.157.138
घटोत्कचस्य तामाज्ञां प्रतिगृह्याथ राक्षसाः ।
दंष्ट्रोज्ज्वला महावक्त्रा घोररूपा भयानकाः ॥ ७.१५७.१३८ ॥
घटोत्कचाची ती आज्ञा स्वीकारून, दाढांनी तळपणारे, मोठ्या तोंडाचे, घोर रूपाचे व भयानक राक्षस पुढे सरसावले.
7.157.139
व्यात्तानना घोरजिह्वाः क्रोधताम्रेक्षणा भृशम् ।
सिंहनादेन महता नादयन्तो वसुन्धराम् ॥ ७.१५७.१३९ ॥
उघडी तोंडे, भयानक जीभा, क्रोधाने अत्यंत लाल डोळे असलेले ते सिंहगर्जनेने पृथ्वी दुमदुमवीत होते.
7.157.140
हन्तुमभ्यद्रवन्द्रौणिं नानाप्रहरणायुधाः ।
शक्तीः शतघ्नीः परिघानशनीः शूलपट्टशान् ॥ ७.१५७.१४० ॥
नाना प्रकारची शस्त्रे धारण करून ते द्रोणपुत्राला मारण्यासाठी त्याच्यावर धावून गेले — शक्ती, शतघ्नी, परिघ, अशनी, शूल आणि पट्टिश.
7.157.141
खङ्गान्गदाभिण्डिपालान्मुसलानि परश्वथान् ।
प्रासानसींस्तोमरांश्च कणपान्कम्पनाञ्छितान् ॥ ७.१५७.१४१ ॥
खड्ग, गदा, भिंदिपाल, मुसळे, परशू, प्रास, असी, तोमर, कर्णप आणि कंपन — सर्व धारदार केलेली.
7.157.142
स्थूलान्भुशुण्ड्यश्मगदास्थूणान्कार्ष्ण्यायसांस्तथा ।
मुद्गराँश्च महाघोरान्समरे शत्रुदारणान् ॥ ७.१५७.१४२ ॥
मोठ्या भुशुंड्या, दगडी गदा, काळ्या लोखंडाचे खांब आणि मुद्गर — अत्यंत भयानक, रणात शत्रूंना फाडणारे.
7.157.143
द्रौणिमूर्धन्यसन्त्रस्ता राक्षसा भीमविक्रमाः ।
चिक्षिपुः क्रोधताम्राक्षाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१५७.१४३ ॥
द्रोणपुत्राच्या डोक्यावर न घाबरता, भयंकर पराक्रमी राक्षसांनी क्रोधाने लाल डोळ्यांनी शेकडो आणि हजारो शस्त्रे फेकली.
7.157.144
तच्छस्त्रवर्षं सुमहद्द्रोणपुत्रस्य मूर्धनि ।
पतमानं समीक्ष्याऽथ योधास्ते व्यथिताऽभवन् ॥ ७.१५७.१४४ ॥
द्रोणपुत्राच्या डोक्यावर कोसळणारा तो प्रचंड शस्त्रवर्षाव पाहून ते योद्धे व्यथित झाले.
7.157.145
द्रोणपुत्रस्तु विक्रान्तस्तद्वर्षं घोरमुच्छ्रितम् ।
शरैर्विध्वंसयामास वज्रकल्पैः शिलाशितैः ॥ ७.१५७.१४५ ॥
परंतु द्रोणपुत्राने पराक्रमाने त्या भयंकर उसळलेल्या वर्षावाला वज्रासारख्या, दगडावर धारदार केलेल्या बाणांनी नष्ट केले.
7.157.146
ततोऽन्यैर्विशिखैस्तूर्णं स्वर्णपुङ्खैर्महामनाः ।
निजघ्ने राक्षसान्द्रौणिर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ॥ ७.१५७.१४६ ॥
मग महामना द्रोणपुत्राने शीघ्र सुवर्णपंखी इतर बाणांनी, दिव्य अस्त्रांनी अभिमंत्रित केलेल्या बाणांनी राक्षसांना ठार केले.
7.157.147
तद्बाणैरर्दितं यूथं रक्षसां पीनवक्षसाम् ।
सिंहैरिव बभौ मत्तं गजानामाकुलं कुलम् ॥ ७.१५७.१४७ ॥
त्या बाणांनी पीडित झालेला, विशाल छातीच्या राक्षसांचा समूह, सिंहांनी त्रस्त केलेल्या मत्त हत्तींच्या कळपासारखा दिसू लागला.
7.157.148
ते राक्षसाः सुसङ्क्रुद्धा द्रोणपुत्रेण ताडिताः ।
क्रुद्धाः स्म प्राद्रवन्द्रौणिं जिघांसन्तो महाबलः ॥ ७.१५७.१४८ ॥
द्रोणपुत्राने प्रहार केलेले ते राक्षस अत्यंत संतप्त झाले, महाबलवान, त्याला मारण्याच्या इच्छेने द्रोणपुत्राकडे धावले.
7.157.149
तत्राद्भुतमिमं द्रौणिर्दर्शयामास विक्रमम् ।
अशक्यं कर्तुमन्येन सर्वभूतेषु भारत ॥ ७.१५७.१४९ ॥
तेथे द्रोणपुत्राने हा अद्भुत पराक्रम दाखवला, हे भारत, जो सर्व प्राण्यांमध्ये दुसऱ्याला अशक्य आहे.
7.157.150
यदेको राक्षसीं सेनां क्षणाद्द्रौणिर्महास्त्रवित् ।
ददाह ज्वलितैर्बाणै राक्षसेन्द्रस्य पश्यतः ॥ ७.१५७.१५० ॥
महास्त्रज्ञ द्रोणपुत्राने एकटयाने क्षणात् जळत्या बाणांनी राक्षससेना जाळून टाकली, राक्षसराज पाहत असताना.
7.157.151
स हत्वा राक्षसानीकं रराज द्रौणिराहवे ।
युगान्ते सर्वभूतानि संवर्तक इवानलः ॥ ७.१५७.१५१ ॥
राक्षससेना नष्ट करून युद्धात द्रोणपुत्र शोभला, जसा युगान्तात संवर्तक अग्नी सर्व प्राण्यांमध्ये प्रकाशतो.
7.157.152
तं दहन्तमनीकानि शरैराशीविषोपमैः ।
तेषु राजसहस्रेषु पाण्डवेयेषु भारत ॥ ७.१५७.१५२ ॥
विषारी सर्पांसारख्या बाणांनी सेनांना जाळणाऱ्या त्याला, हे भरता, त्या हजारो राजांमध्ये आणि पांडवांमध्ये...
7.157.153
नैनं निरीक्षितुं कश्चिदशक्नोद्द्रौणिमाहवे ।
ऋते घटोत्कचाद्वीराद्राक्षसेन्द्रान्महाबलात् ॥ ७.१५७.१५३ ॥
युद्धात द्रोणपुत्राकडे कोणालाही पाहता आले नाही; वीर घटोत्कचाशिवाय, त्या महाबलवान राक्षसराजाशिवाय.
7.157.154
स पुनर्भरतश्रेष्ठ क्रोधादुद्धान्तलोचनः ।
तलं तलेन संहत्य सन्दश्य दशनच्छदम् ॥ ७.१५७.१५४ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, तो पुन्हा क्रोधाने विस्फारलेल्या नेत्रांनी, तळहातावर तळहात आपटून, ओठ दातांनी चावून...
7.157.155
स्व सूतमब्रवीत्क्रुद्धो द्रोणपुत्राय मां वह ।
स ययौ घोररूपेण सुपताकेन भास्वता ॥ ७.१५७.१५५ ॥
क्रोधाने तो आपल्या सारथ्याला म्हणाला, 'मला द्रोणपुत्राकडे ने.' भयंकर रूप आणि सुंदर ध्वजांनी तळपणाऱ्या रथावर तो गेला.
7.157.156
द्वैरथं द्रोणपुत्रेण पुनरप्यरिसूदनः ।
स विनद्य महानादं सिंहवद्भीमविक्रमः ॥ ७.१५७.१५६ ॥
द्रोणपुत्राशी पुन्हा द्वंद्वयुद्धासाठी, शत्रुसंहारक तो सिंहासारखा महानाद करून, भयंकर पराक्रमाने (पुढे सरसावला).
7.157.157
चिक्षेपाविद्ध्य सङ्ग्रामे द्रोणपुत्राय राक्षसः ।
अष्टघण्टां महाघोरामशनिं देवनिर्मिताम् ॥ ७.१५७.१५७ ॥
युद्धात राक्षसाने द्रोणपुत्रावर आठ घंटा असलेली, अत्यंत भयंकर, देवांनी निर्मिलेली वीज फेकली.
7.157.158
तामवप्लुत्य जग्राह द्रौणिर्न्यस्य रथे धनुः ।
चिक्षेप चैनां तस्यैव स्यन्दनात्सोऽवप्लुप्लुवे ॥ ७.१५७.१५८ ॥
द्रोणपुत्राने धनुष्य रथावर ठेवून उडी मारून ते पकडले आणि तेच त्याच्यावर फेकले; तो रथावरून उडी मारला.
7.157.159
साश्वसूतध्वजं यानं भस्म कृत्वा महाप्रभा ।
विवेश वसुधां भित्त्वा साऽशनिर्भृशदारुणा ॥ ७.१५७.१५९ ॥
घोडे, सारथी, ध्वजेसह रथ भस्म करून त्या महातेजस्वी, अत्यंत भयंकर विजेने पृथ्वी फोडून आत प्रवेश केला.
7.157.160
द्रौणेस्तत्कर्म दृष्ट्वा तु सर्वभूतान्यपूजयन् ।
यदप्लुत्य जग्राह घोरां शङ्करनिर्मिताम् ॥ ७.१५७.१६० ॥
द्रोणपुत्राचे ते कर्म पाहून सर्व प्राण्यांनी त्याची स्तुती केली; उडी मारून शंकरनिर्मित त्या घोर शस्त्राला त्याने पकडले.
7.157.161
धृष्टद्युम्नरथं गत्वा भैमसेनिस्ततो नृप ।
धनुर्घोरं समादाय महदिन्द्रायुधोपमम्।
मुमोच निशितान्बाणान्पुनर्द्रौणेर्महोरसि ॥ ७.१५७.१६१ ॥
हे राजा, भीमसेनाचा पुत्र धृष्टद्युम्नाच्या रथाजवळ जाऊन इंद्रधनुष्यासारखे महाभयंकर धनुष्य घेऊन द्रोणपुत्राच्या विशाल छातीवर पुन्हा तीक्ष्ण बाण सोडले.
7.157.162
धृष्टद्युम्नस्त्वसम्भ्रान्तो मुमोचाशीविषोपमान् ।
सुवर्णपुङ्खान्विशिखान्द्रोणपुत्रस्य वक्षसि ॥ ७.१५७.१६२ ॥
परंतु धृष्टद्युम्नाने न डगमगता विषारी सर्पासारखे, सोन्याच्या पंखांचे बाण द्रोणपुत्राच्या छातीवर सोडले.
7.157.163
ततो मुमोच नाराचान्द्रौणिस्तांश्च सहस्रशः ।
तावप्यग्निशिखप्रख्यैर्जुघ्नतुस्तस्य मार्गणान् ॥ ७.१५७.१६३ ॥
नंतर द्रोणपुत्राने हजारो नाराच सोडले; त्या दोघांनीही अग्निज्वालेसारख्या बाणांनी त्याच्या बाणांवर प्रहार केले.
7.157.164
अतितीव्रं महद्युद्धं तयोः पुरुषसिंहयोः ।
योधानं प्रीतिजननं द्रौणेश्च भरतर्षभ ॥ ७.१५७.१६४ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, त्या दोन सिंहसदृश पुरुषांमध्ये अत्यंत तीव्र महायुद्ध झाले; ते योद्ध्यांना आनंद देणारे होते, द्रोणपुत्रालाही.
7.157.165
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां शतैस्त्रिभिः ।
षड्भिर्वाजिसहस्रैश्च भीमस्तं देशमागमत् ॥ ७.१५७.१६५ ॥
नंतर भीम हजार रथ, तीनशे हत्ती आणि सहा हजार घोड्यांसह त्या ठिकाणी आला.
7.157.166
ततो भीमात्मजं रक्षो धृष्टद्युम्नं च सानुगम् ।
अयोधयत धर्मात्मा द्रौणिरक्लिष्टविक्रमः ॥ ७.१५७.१६६ ॥
नंतर धर्मात्मा आणि अनायास पराक्रमी द्रोणपुत्राने भीमपुत्र राक्षस आणि अनुचरांसह धृष्टद्युम्नाशी युद्ध केले.
7.157.167
तत्राद्भुततमं द्रौणिर्दर्शयामास विक्रमम् ।
अशक्यं कर्तुमन्येन सर्वभूतेषु भारत ॥ ७.१५७.१६७ ॥
तेथे द्रोणपुत्राने अत्यंत अद्भुत पराक्रम दाखवला; हे भारता, सर्व प्राण्यांमध्ये दुसऱ्या कोणालाही तो करणे अशक्य होते.
7.157.168
निमेषान्तरमात्रेण साश्वसूतरथद्विपाम् ।
अक्षौहिणीं राक्षसानां शितैर्बाणैरशातयत् ॥ ७.१५७.१६८ ॥
पापणी लवताच त्याने घोडे, सारथी, रथ आणि हत्तींसह राक्षसांची एक अक्षौहिणी सेना तीक्ष्ण बाणांनी पाडली.
7.157.169
मिषतो भीमसेनस्य हैडिम्बेः पार्षतस्य च ।
यमयोर्धर्मपुत्रस्य विजयस्याच्युतस्य च ॥ ७.१५७.१६९ ॥
भीमसेन, हिडिंबेचा पुत्र घटोत्कच, पृषताचा पुत्र धृष्टद्युम्न, दोन यमज बंधू, धर्मपुत्र, विजय आणि अच्युत पाहत असताना.
7.157.170
प्रगाढमञ्जोगतिभिर्नाराचैरभिताडिताः ।
निपेतुर्द्विरदा भूमौ सशृङ्गा इव पर्वताः ॥ ७.१५७.१७० ॥
खोलवर घुसणाऱ्या, सरळ उडणाऱ्या नाराच बाणांनी प्रहार झालेले हत्ती शिखरांसह पर्वतांप्रमाणे भूमीवर कोसळले.
7.157.171
निकृत्तैर्हस्तिहस्तैश्च विचलद्भिरितस्ततः ।
रराज वसुधा कीर्णा विसर्पद्भिरिवोरगैः ॥ ७.१५७.१७१ ॥
तोडलेल्या हत्तींच्या सोंडांनी आणि इकडेतिकडे हलणाऱ्या अवयवांनी भरलेली भूमी रांगणाऱ्या सर्पांनी भरल्यासारखी शोभली.
7.157.172
क्षिप्तैः काञ्चनदण्डैश्च नृपच्छत्रैः क्षितिर्बभौ ।
द्यौरिवोदितचन्द्रार्का ग्रहाकीर्णा युगक्षये ॥ ७.१५७.१७२ ॥
फेकलेल्या सोन्याच्या दंडांच्या राजछत्रांनी भूमी शोभली, जसे युगांती चंद्र-सूर्य उगवून ग्रहांनी भरलेले आकाश.
7.157.173
प्रवृद्धध्वजमण्डूकां भेरीविस्तीर्णकच्छपाम् ।
छत्रहंसावलीजुष्टां फेनचामरमालिनीम् ॥ ७.१५७.१७३ ॥
फुगलेले ध्वज बेडकांसारखे, पसरलेली भेरी कासवांसारखी, छत्रांच्या रांगा हंसांसारख्या, फेसाच्या चामरमाळांनी युक्त.
7.157.174
कङ्कगृघ्रमहाग्राहां नैकायुधझषाकुलाम् ।
विस्तीर्णगजपाषाणां हताश्वमकराकुलाम् ॥ ७.१५७.१७४ ॥
कंक आणि गिधाडे म्हणजे मोठे मगर, अनेक आयुधे म्हणजे मासे, पसरलेले हत्ती म्हणजे दगड, मारलेले घोडे म्हणजे मकर यांनी भरलेली.
7.157.175
रथक्षिप्तमहावप्रां पताकारुचिरद्रुमाम् ।
शरमीनां महारौद्रां प्रासशक्त्यृष्टिडुण्डुभाम् ॥ ७.१५७.१७५ ॥
रथांनी फेकलेल्या मोठ्या किनाऱ्यांची, ध्वजांनी सुंदर झालेल्या वृक्षांची, बाणरूपी माशांनी भरलेली, अतिभयंकर, प्रास, शक्ती, ऋष्टी व डुंडुभांनी युक्त ती नदी.
7.157.176
मज्जामांसमहापङ्कां कबन्धावर्जितोडुपाम् ।
केशशैवलकल्माषां भीरूणां कश्मलावहाम् ॥ ७.१५७.१७६ ॥
मज्जा व मांसाच्या मोठ्या चिखलाची, धडरूपी तरंगत्या नावांची, केसरूपी शेवाळ व काळ्या गवताची, भ्याड लोकांना मूर्च्छा आणणारी.
7.157.177
नागेन्द्रहययोधानां शरीरव्ययसम्भवाम् ।
शोणितौघमहाघोरां द्रौणिः प्रावर्तयन्नदीम् ॥ ७.१५७.१७७ ॥
श्रेष्ठ हत्ती, घोडे व योद्धे यांच्या देहांच्या नाशातून उत्पन्न झालेली, रक्ताच्या महापुराने अत्यंत भयंकर ती नदी द्रौणीने वाहवली.
7.157.178
योधार्तरवनिर्घोषां क्षतजोर्मिसमाकुलाम् ।
प्रयान्तीं सुमहाघोरां यमराष्ट्रमहोदधिम् ॥ ७.१५७.१७८ ॥
योद्ध्यांच्या आर्त आवाजाच्या घोषाने, रक्ताच्या लाटांनी भरलेली, यमराष्ट्ररूपी महासागराकडे जाणारी, अतिभयंकर.
7.157.179
निहत्य राक्षसान्बाणैर्द्रौणिर्हैडिम्बिमार्दयत् ।
पुनरप्यतिसङ्क्रुद्धः सवृकोदरपार्षतान् ॥ ७.१५७.१७९ ॥
बाणांनी राक्षसांना मारून द्रौणीने हैडिम्बीला (घटोत्कचाला) पीडा दिली; पुन्हा अतिक्रुद्ध होऊन वृकोदर (भीम) व पार्षत (धृष्टद्युम्न) यांनाही पीडिले.
7.157.180
स नाराचगणैः पार्थान्द्रौणिर्विद्धा महाबलः ।
जघान सुरथं नाम द्रुपदस्य सुतं विभुः ॥ ७.१५७.१८० ॥
त्या महाबली द्रौणीने नाराचांच्या समूहांनी पार्थांना विद्ध करून, द्रुपदपुत्र सुरथ नावाच्या वीराला ठार केले.
7.157.181
पुनः शत्रुञ्जयं नाम द्रुपदस्यात्मजं रणे ।
बलानीकं जयानीकं जयाश्वं चाभिजघ्निवान् ॥ ७.१५७.१८१ ॥
पुन्हा रणांगणावर द्रुपदाचा पुत्र शत्रुंजय, तसेच बलानीक, जयानीक आणि जयाश्व यांनाही त्याने ठार केले.
7.157.182
श्रुताह्वयं च राजानं द्रौणिर्निन्ये यमक्षयम् ।
त्रिभिश्चान्यैः शरैस्तीक्ष्णैः सुपुङ्खैर्हेममालिनम् ॥ ७.१५७.१८२ ॥
द्रौणीने श्रुताह्वय राजालाही यमलोकी पाठवले; सुवर्णमाला धारण केलेल्या त्याला तीन व इतर तीक्ष्ण, सुंदर पिसांच्या बाणांनी.
7.157.183
जघान स पृषध्रं च चन्द्रसेनं च मारिष ।
कुन्तिभोजसुतांश्चासौ दशभिर्दश जघ्निवान् ॥ ७.१५७.१८३ ॥
त्याने पृषध्र व चंद्रसेन यांनाही ठार केले, हे मारिष. कुंतिभोजाच्या पुत्रांपैकी दहा जणांना त्याने प्रत्येकी दहा बाणांनी ठार केले.
7.157.184
अस्वत्थामा सुसङ्क्रुद्धः सन्धायोग्रमजिह्मगम् ।
मुमोचाकर्णपूर्णेन धनुषा शरमुत्तमम्।
यमदण्डोपमं घोरमुद्दिश्याशु घटोत्कचम् ॥ ७.१५७.१८४ ॥
अश्वत्थामा अत्यंत संतापून उग्र, सरळ जाणारा उत्तम बाण धनुष्यावर चढवून, कानापर्यंत ओढलेल्या धनुष्याने, यमदंडासारखा भयानक तो बाण घटोत्कचावर लक्ष्य धरून त्वरित सोडला.
7.157.185
स भित्त्वा हृदयं तस्य राक्षसस्य महाशरः ।
विवेश वसुधां शीघ्रं सपुङ्खः पृथिवीपते ॥ ७.१५७.१८५ ॥
तो महाबाण त्या राक्षसाचे हृदय भेदून, हे पृथ्वीपते, पिसांसह त्वरित पृथ्वीत घुसला.
7.157.186
तं हतं पतितं ज्ञात्वा धृष्टद्युम्नो महारथः ।
द्रौणेः सकाशाद्राजेन्द्र व्यपनिन्ये रथोत्तमम् ॥ ७.१५७.१८६ ॥
तो मारला गेला व पडला हे जाणून महारथी धृष्टद्युम्नाने, हे राजेंद्रा, द्रौणीसमोरून उत्तम रथ दूर नेला.
7.157.187
ततः पराङ्मुखनृपं सैन्यं यौधिष्ठिरं नृप ।
पराजित्य रणे वीरो द्रोणपुत्रो ननाद ह।
पूजितः सर्वभूतेषु तव पुत्रैश्च भारत ॥ ७.१५७.१८७ ॥
नंतर पाठ फिरवलेल्या राजासह युधिष्ठिराचे सैन्य, हे राजा, युद्धात पराजित झाले; वीर द्रोणपुत्राने गर्जना केली. हे भारता, सर्व प्राण्यांनी आणि तुझ्या पुत्रांनी त्याचा सन्मान केला.
7.157.188
अथ शरशतभिन्नकृत्तदेहै… ।
र्हतपतितैः क्षणदाचरैः समन्तात्।
निधनमुपगतैर्मही कृताऽभू… ।
द्गिरिशिखरैरिव दुर्गमाऽतिरौद्रा ॥ ७.१५७.१८८ ॥
नंतर शेकडो बाणांनी छिन्नभिन्न आणि कापलेल्या देहांनी, मार चढून पडून मेलेल्या रात्रिचरांनी चोहीकडे… पृथ्वी… पर्वतशिखरांसारखी दुर्गम आणि अति भयानक झाली.
7.157.189
तं सिद्धगन्धर्वपिशाचसङ्घा ।
नागाः सुपर्णाः पितरो वयांसि।
रक्षोगणा भूतगणाश्च द्रौणि… ।
मपूजयन्नप्सरसः सुराश्च ॥ ७.१५७.१८९ ॥
त्याला सिद्ध, गंधर्व, पिशाचांचे समूह, नाग, सुपर्ण, पितर, पक्षी, राक्षसगण आणि भूतगण… द्रौणीला… अप्सरा आणि देवांनी सन्मानित केले.