મહાભારત · અધ્યાય 7.158
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.158.1
द्रुपदस्यात्मजान्दृष्ट्वा कुन्तिभोजसुतांस्तथा ।
द्रोणपुत्रेण निहतान्राक्षसांश्च सहस्रशः ॥ ७.१५८.१ ॥
દ્રુપદના પુત્રોને અને કુંતિભોજના પુત્રોને જોઈને, તથા દ્રોણપુત્ર દ્વારા હજારો રાક્ષસો હણાયેલા જોઈને.
7.158.2
युधिष्ठिरो भीमसेनो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
युयुधानश्च संयत्ता युद्धायैव मनो दधुः ॥ ७.१५८.२ ॥
યુધિષ્ઠિર, ભીમસેન, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, પૃષતનો પુત્ર અને યુયુધાન, સૌ તૈયાર થઈને યુદ્ધમાં જ મન લગાવ્યું.
7.158.3
सोमदत्तः पुनः क्रुद्धो दृष्ट्वा सात्यकिमाहवे ।
महता शरवर्षेण च्छादयामास भारत ॥ ७.१५८.३ ॥
સોમદત્ત ફરી ક્રોધિત થઈને યુદ્ધમાં સાત્યકિને જોઈને, હે ભારત, મોટી બાણવર્ષાથી તેને ઢાંકી દીધો.
7.158.4
ततः समभवद्युद्धमतीव भयवर्धनम् ।
त्वदीयानां परेषां च घोरं विजयकाङ्क्षिणाम् ॥ ७.१५८.४ ॥
પછી અત્યંત ભય વધારનારું યુદ્ધ થયું; તમારા પક્ષના અને શત્રુઓના, વિજયની ઇચ્છા રાખનારાઓ વચ્ચેનું ઘોર યુદ્ધ.
7.158.5
तं दृष्ट्वा समुपायान्तं रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ।
दशभिः सात्वतस्यार्थे भीमो विव्याध सायकैः ॥ ७.१५८.५ ॥
તેને આવતો જોઈને, સાત્વતના વંશજ માટે, સોનેરી પીંછાવાળા, પથ્થર પર તીક્ષ્ણ કરેલા દસ બાણોથી ભીમે તેને વીંધ્યો.
7.158.6
सोमदत्तोऽपि तं वीरं शतेन प्रत्यविध्यत ।
सात्वतस्त्वभिसंक्रुद्धः पुत्राधिभिरभिप्लुतम् ॥ ७.१५८.६ ॥
સોમદત્તે પણ તે વીરને સો બાણોથી વીંધ્યો; પણ સાત્વતનો વંશજ સાત્યકિ અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને, પુત્રોથી ઘેરાયેલા તેના પર હુમલો કર્યો.
7.158.7
वृद्धं वृद्धगुणैर्युक्तं ययातिमिव नाहुषम् ।
विव्याध दशभिस्तीक्ष्णैः शरैर्वज्रनिपातनैः।
शक्त्या चैनं विनिर्भिद्य पुनर्विव्याध सप्तभिः ॥ ७.१५८.७ ॥
વૃદ્ધના ગુણોથી યુક્ત, નહુષપુત્ર યયાતિ જેવા તે વૃદ્ધને તેણે વજ્રપાત જેવા તીક્ષ્ણ દસ બાણોથી વીંધ્યો; શક્તિથી તેને ભેદીને ફરી સાત બાણોથી વીંધ્યો.
7.158.8
ततस्तु सात्यकेरर्थे भीमसेनो नवं दृढम् ।
मुमोच परिघं घोरं सोमदत्तस्य मूर्धनि ॥ ७.१५८.८ ॥
પછી સાત્યકી માટે ભીમસેને નવો, દૃઢ, ભયંકર પરિઘ સોમદત્તના માથા પર ફેંક્યો.
7.158.9
सात्वतोऽप्यग्निसङ्काशं मुमोच शरमुत्तमम् ।
सोमदत्तोरसि क्रुद्धः सुपत्रं निशितं युधि ॥ ७.१५८.९ ॥
સાત્વત (સાત્યકી)એ પણ ક્રોધે ભરાઈ અગ્નિ જેવો, સુંદર પાંખોવાળો, તીક્ષ્ણ ઉત્તમ બાણ યુદ્ધમાં સોમદત્તની છાતી પર છોડ્યો.
7.158.10
युगपत्पेततुर्वीर घोरौ परिघमार्गणौ ।
शरीरे सोमदत्तस्य स पपात महारथः ॥ ७.१५८.१० ॥
હે વીર, બંને ભયંકર, પરિઘ અને બાણ એકસાથે પડ્યા; તે મહારથી સોમદત્તના શરીર પર પડીને ઢળી પડ્યો.
7.158.11
व्यामोहिते तुनये बाह्लीकस्तमुपाद्रवत् ।
विसृजञ्छरवर्षाणि कालवर्षीव तोयदः ॥ ७.१५८.११ ॥
પરંતુ તે મૂર્છિત થતાં બાહ્લીક વર્ષાઋતુના મેઘની જેમ બાણોની વર્ષા કરતો તેના પર ધસી ગયો.
7.158.12
भीमोऽथ सात्वतस्यार्थे बाह्लीकं नवभिः शरैः ।
प्रातिपेयं महात्मानं विव्याध रणमूर्धनि ॥ ७.१५८.१२ ॥
પછી સાત્વત (સાત્યકી) માટે ભીમે રણના અગ્રભાગમાં મહાત્મા પ્રાતિપેય બાહ્લીકને નવ બાણોથી વીંધ્યો.
7.158.13
प्रातिपेयस्तु सङ्क्रुद्धः शक्तिं भीमस्य वक्षसि ।
निचखान महाबाहुः पुरन्दर इवाशनिम् ॥ ७.१५८.१३ ॥
પ્રાતિપેય ક્રોધે ભરાઈને ભીમની છાતીમાં શક્તિ ખૂંપાવી; તે મહાબાહુ પુરંદર ઇન્દ્ર વજ્ર ફેંકે તેમ હતો.
7.158.14
स तथाऽभिहतो भीमश्चकम्पे च मुमोह च ।
प्राप्य चेतश्च बलवान्गदामस्मै ससर्ज ह ॥ ७.१५८.१४ ॥
એ પ્રહારથી આહત ભીમ કંપ્યો અને મૂર્છિત થયો; ચેતના પાછી મળતાં બળવાને તેના પર ગદા ફેંકી.
7.158.15
सा पाण्डवेन प्रहिता बाह्लीकस्य शिरोऽहरत् ।
स पपात हतः पृथ्व्यां वज्राहत इवाद्रिराट् ॥ ७.१५८.१५ ॥
પાંડવે ફેંકેલી એ ગદાએ બાહ્લીકનું માથું ઉડાવ્યું; વજ્રથી આહત પર્વતરાજની જેમ તે ધરતી પર પડ્યો.
7.158.16
तस्मिन्विनिहते वीरे बाह्लीके पुरुषर्षभ ।
पुत्रास्तेऽभ्यर्दयन्भीमं दश दाशरथेः समाः ॥ ७.१५८.१६ ॥
હે પુરુષર્ષભ! એ વીર બાહ્લીક હણાયા પછી તમારા દસ પુત્રો દાશરથિ સમાન ભીમ પર તૂટી પડ્યા.
7.158.17
नागदत्तो दृढरथो महाबाहुरयोभुजः ।
दृढः सुहस्तो विरजाः प्रमाथ्युग्रोऽनुयाय्यपि ॥ ७.१५८.१७ ॥
નાગદત્ત, દૃઢરથ, મહાબાહુ અયોભુજ, દૃઢ, સુહસ્ત, વિરજા, પ્રમાથી, ઉગ્ર અને અનુયાયી પણ.
7.158.18
तान्दृष्ट्वा चुक्रुधे भीमो जगृहे भारसाधनान् ।
एकमेकं समुद्दिश्य पातयामास मर्मसु ॥ ७.१५८.१८ ॥
તેમને જોઈને ભીમ ક્રોધે ભરાયો; ભારે શસ્ત્રો ઉપાડી એક-એકને લક્ષ્ય બનાવી મર્મસ્થાનો પર પાડ્યા.
7.158.19
ते विद्धा व्यसवः पेतुः स्यन्दनेभ्यो हतौजसः ।
चण्डवातप्रभग्नास्तु पर्वताग्रान्महीरुहाः ॥ ७.१५८.१९ ॥
બાણોથી વીંધાઈને તેઓ પ્રાણરહિત થઈ, બળહીન બની રથોમાંથી પડ્યા; પ્રચંડ પવનથી તૂટેલાં વૃક્ષો પર્વતશિખરો પરથી પડે તેમ.
7.158.20
नाराचैर्दशभिर्भीमस्तान्निहत्य तवात्मजान् ।
कर्णस्य दयितं पुत्रं वृषसेनमवाकिरत् ॥ ७.१५८.२० ॥
ભીમે દસ નારાચ બાણોથી તમારા તે પુત્રોને હણીને કર્ણના પ્રિય પુત્ર વૃષસેનને બાણોથી ઢાંકી દીધો.
7.158.21
ततो वृकरथो नाम भ्राता कर्णस्य विश्रुतः ।
जघान भीमं नाराचैस्तमप्यभ्यद्रवद्बली ॥ ७.१५८.२१ ॥
ત્યારે કર્ણનો વિખ્યાત ભાઈ વૃકરથ નામનો વીર નારાચ બાણોથી ભીમ પર પ્રહાર કરી બળપૂર્વક તેના પર ધસી ગયો.
7.158.22
ततः सप्तरथान्वीरः श्यालानां तव भारत ।
निहत्य भीमो नाराचैः शतचन्द्रमपोथयत् ॥ ७.१५८.२२ ॥
પછી, હે ભારત, વીર ભીમે તમારા સાળાઓ એવા સાત રથીઓને નારાચ બાણોથી હણીને શતચંદ્રને કચડી નાખ્યો.
7.158.23
अमर्षयन्तो निहतं शतचन्द्रं महारथम् ।
शकुनेर्भ्रातरो वीरा गवाक्षः शरभो विभुः ॥ ७.१५८.२३ ॥
મહારથી શતચંદ્ર હણાતાં ક્રોધે ભરાયેલા શકુનિના વીર ભાઈઓ — ગવાક્ષ, શરભ અને સમર્થ વિભુ — આગળ વધ્યા.
7.158.24
सुभगो भानुदत्तश्च शूराः पञ्च महारथाः ।
अभिद्रुत्य शरैस्तीक्ष्णैर्भीमसेनमताडयन् ॥ ७.१५८.२४ ॥
સુભગ અને ભાનુદત્ત તેમજ પાંચ શૂર મહારથીઓ દોડી આવીને તીક્ષ્ણ બાણોથી ભીમસેનને પ્રહાર કર્યો.
7.158.25
स ताड्यमानो नाराचैर्वृष्टिवेगैरिवाचलः ।
जघान पञ्चभिर्बाणैः पञ्चैवातिरथान्बली ॥ ७.१५८.२५ ॥
વરસાદના વેગથી પ્રહાર પામતા પર્વતની જેમ, નારાચોથી ઘાયલ થયેલા તે બળવાન પાંચ બાણોથી પાંચ અતિરથીઓને મારી નાખ્યા.
7.158.26
तान्दृष्ट्वा निहतान्वीरान्विचेलुर्नृपसत्तमाः ॥ ७.१५८.२६ ॥
તે માર્યા ગયેલા વીરોને જોઈને શ્રેષ્ઠ રાજાઓ વિચલિત થઈ ગયા.
7.158.27
ततो युधिष्ठिरः क्रुद्धस्तवानीकमशातयत् ।
मिषतः कुम्भयोनेस्तु पुत्राणां तव चानघ ॥ ७.१५८.२७ ॥
ત્યારે ક્રોધિત યુધિષ્ઠિરે તમારી સેનાનો સંહાર કર્યો; કુંભયોનિ (દ્રોણ) જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, હે નિષ્પાપ, તમારા પુત્રોની સામે જ.
7.158.28
अम्बष्ठान्मालवाञ्छूरांस्त्रिगर्तान्सशिबीनपि ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय क्रुद्धो युद्धे युधिष्ठिरः ॥ ७.१५८.२८ ॥
યુદ્ધમાં ક્રોધિત યુધિષ્ઠિરે અંબષ્ઠ, માલવ, શૂરો, ત્રિગર્ત અને શિબિઓને પણ મૃત્યુલોક મોકલ્યા.
7.158.29
अभीषाहाञ्छूरसेनान्बाह्लीकान्सवसातिकान् ।
निहत्य पृथिवीं राजा चक्रे शोणितकर्दमाम् ॥ ७.१५८.२९ ॥
અભીષાહો, શૂરસેનો, બાહ્લીકો અને વસાતિઓને મારીને રાજાએ પૃથ્વીને લોહીના કાદવમાં ફેરવી નાખી.
7.158.30
यौधेयान्मालवान्राजन्मद्रकाणां गणान्युधि ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय शूरान्बाणैर्युधिष्ठिरः ॥ ७.१५८.३० ॥
હે રાજન્, યુદ્ધમાં યુધિષ્ઠિરે બાણોથી યૌધેયો, માલવો અને મદ્રકોના ગણના શૂરોને મૃત્યુલોક મોકલ્યા.
7.158.31
हताहरत गृह्णीत विध्यत व्यवकृन्तत ।
इत्यासीत्तुमुलः शब्दो युधिष्ठिररथं प्रति ॥ ७.१५८.३१ ॥
મારો, પકડો, લાવો, વીંધો, કાપી નાખો — આ રીતે યુધિષ્ઠિરના રથ તરફ ભયંકર કોલાહલ ઊઠ્યો.
7.158.32
सैन्यानि द्रावयन्तं तं द्रोणो दृष्ट्वा युधिष्ठिरम् ।
चोदितस्तव पुत्रेण सायकैरभ्यवाकिरत् ॥ ७.१५८.३२ ॥
સૈન્યોને વેરવિખેર કરતા યુધિષ્ઠિરને જોઈ, તમારા પુત્રથી પ્રેરાયેલા દ્રોણે બાણોથી તેમને ઢાંકી દીધા.
7.158.33
द्रोणस्तु परमक्रुद्धो वायव्यास्त्रेण पार्थिवम् ।
विव्याध सोऽपि तद्दिव्यमस्त्रमस्त्रेण जघ्निवान् ॥ ७.१५८.३३ ॥
અતિ ક્રોધિત દ્રોણે વાયવ્યાસ્ત્રથી રાજાને વીંધ્યો; તેમણે પણ તે દિવ્ય અસ્ત્રને બીજા અસ્ત્રથી નિષ્ફળ કર્યું.
7.158.34
तस्मिन्विनिहते चास्त्रे भारद्वाजो युधिष्ठिरे ।
वारुणं याम्यमाग्नेयं त्वाष्ट्रं सावित्रमेव च।
चिक्षेप परमक्रुद्धो जिघांसुः पाण्डुनन्दनम् ॥ ७.१५८.३४ ॥
તે અસ્ત્ર નાશ પામતાં ભારદ્વાજે યુધિષ્ઠિર પર વરુણાસ્ત્ર, યામ્યાસ્ત્ર, આગ્નેયાસ્ત્ર, ત્વાષ્ટ્ર અને સાવિત્ર અસ્ત્રો છોડ્યાં; અતિ ક્રોધે પાંડુપુત્રને મારવાની ઇચ્છાથી.
7.158.35
क्षिप्तानि क्षिप्यमाणानि तानि चास्त्राणि धर्मजः ।
जघानास्त्रैर्महाबाहुः कुम्भयोनेरवित्रसन् ॥ ७.१५८.३५ ॥
ધર્મપુત્ર, મહાબાહુ યુધિષ્ઠિરે, નિર્ભયપણે કુંભયોનિ (દ્રોણ)ના છોડેલા અને છોડાતા તે અસ્ત્રોને પોતાના અસ્ત્રોથી નષ્ટ કર્યા.
7.158.36
सत्यां चिकीर्षमाणस्तु प्रतिज्ञां कुम्भसम्भवः ॥ ७.१५८.३६ ॥
પરંતુ કુંભસંભવ (દ્રોણ) પોતાની પ્રતિજ્ઞા સત્ય કરવાની ઇચ્છાથી (આગળ વધ્યા).
7.158.37
प्रादुश्चक्रेऽस्त्रमैन्द्रं वै प्राजापत्यं च भारत ।
जिघांसुर्धर्मतनयं तव पुत्रहिते रतः ॥ ७.१५८.३७ ॥
હે ભારત, તેણે ઇન્દ્રનું અને પ્રજાપતિનું અસ્ત્ર પ્રગટ કર્યું. ધર્મના પુત્ર (યુધિષ્ઠિર)ને મારવાની ઇચ્છાથી, તારા પુત્રોના હિતમાં રત થઈને.
7.158.38
पतिः कुरूणां गजसिंहगामी ।
विशालवक्षाः पृथुलोहिताक्षः।
प्रादुश्चकारास्त्रमहीनतेजा ।
माहेन्द्रमस्त्रं स जघान तेन ॥ ७.१५८.३८ ॥
કુરુઓના સ્વામી, સિંહ અને હાથી જેવી ચાલવાળા, વિશાળ છાતીવાળા, મોટી લાલ આંખોવાળા, અક્ષય તેજવાળા — તેણે માહેન્દ્ર અસ્ત્ર પ્રગટ કર્યું અને તેનાથી પ્રહાર કર્યો.
7.158.39
विहन्यमानेष्वस्त्रेषु द्रोणः क्रोधसमन्वितः ।
युधिष्ठिरवधं प्रेप्सुर्ब्राह्ममस्त्रमुदैरयत् ॥ ७.१५८.३९ ॥
અસ્ત્રો નિષ્ફળ થતા હતા ત્યારે, ક્રોધથી ભરેલા દ્રોણે યુધિષ્ઠિરના વધની ઇચ્છાથી બ્રહ્માસ્ત્ર છોડ્યું.
7.158.40
ततो नाज्ञासिषं किञ्चिद्धोरेण तमसाऽऽवृते ।
सर्वभूतानि च परं त्रासं जग्मुर्महीपते ॥ ७.१५८.४० ॥
ત્યારે ભયંકર અંધકારથી ઘેરાઈ જતાં મને કંઈ પણ સમજાયું નહીં. હે મહીપતિ, સર્વ પ્રાણીઓ અત્યંત ભયભીત થયા.
7.158.41
ब्रह्मास्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
ब्रह्मास्त्रेणैव राजेन्द्र तदस्त्रं प्रत्यवारयत् ॥ ७.१५८.४१ ॥
બ્રહ્માસ્ત્ર ઉગામેલું જોઈને કુન્તીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે, હે રાજેન્દ્ર, બ્રહ્માસ્ત્રથી જ તે અસ્ત્રને રોક્યું.
7.158.42
ततः सैनिकमुख्यास्ते प्रशशंसुर्नरर्षभौ ।
द्रोणपार्थौ महेष्वासौ सर्वयुद्धविशारदौ ॥ ७.१५८.४२ ॥
ત્યારે તે મુખ્ય સૈનિકોએ તે બે નરશ્રેષ્ઠોની પ્રશંસા કરી — દ્રોણ અને પાર્થ (અર્જુન), મહાન ધનુર્ધરો, સર્વ યુદ્ધોમાં નિપુણ.
7.158.43
ततः प्रमुच्य कौन्तेयं द्रोणो द्रुपदवाहिनीम् ।
व्यधमत्क्रोधताम्राक्षो वायव्यास्त्रेण भारत ॥ ७.१५८.४३ ॥
ત્યારે ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળા દ્રોણે કૌન્તેયને મુક્ત કરીને વાયવ્યાસ્ત્રથી દ્રુપદની સેનાને વિખેરી નાખી, હે ભારત.
7.158.44
ते हन्यमाना द्रोणेन पाञ्चालाः प्राद्रवन्भयात् ।
पश्यतो भीमसेनस्य पार्थस्य च महात्मनः ॥ ७.१५८.४४ ॥
દ્રોણ વડે મારાતા પાંચાળો ભયથી ભાગ્યા; ભીમસેન અને મહાત્મા પાર્થ જોતા રહ્યા.
7.158.45
ततः किरीटी भीमश्च सहसा सन्न्यवर्तताम् ।
महद्ध्यां रथवंशाभ्यां परिगृह्य बलं तदा ॥ ७.१५८.४५ ॥
ત્યારે કિરીટી (અર્જુન) અને ભીમ અચાનક પાછા ફર્યા; બે મોટી રથપંક્તિઓ વડે તે સેનાને ઘેરી લીધી.
7.158.46
बीभत्सुर्दक्षिणं पार्श्वमुत्तरं च वृकोदरः ।
भारद्वाजं शरौघाभ्यां महद्भ्यामभ्यवर्षताम् ॥ ७.१५८.४६ ॥
બીભત્સુ (અર્જુન) જમણી બાજુથી અને વૃકોદર (ભીમ) ડાબી બાજુથી ભારદ્વાજ (દ્રોણ) પર બાણોની બે મહાન વર્ષા કરી.
7.158.47
केकयाः सृञ्जयाश्चैव पाञ्चालाश्च महौजसः ।
अन्वगच्छन्महाराज मात्स्याश्च सह सात्वतैः ॥ ७.१५८.४७ ॥
હે મહારાજ, કેકય, સૃંજય અને મહાબળવાન પાંચાળો, તથા મત્સ્યો સાત્વતો સાથે પાછળ ગયા.
7.158.48
ततः सा भारती सेना वध्यमाना किरीटिना ।
तमसा निद्रया चैव पुनरेव व्यदीर्यत ॥ ७.१५८.४८ ॥
ત્યારે કિરીટી (અર્જુન) વડે મારાતી તે ભારતી સેના અંધકાર અને નિદ્રાથી ફરીથી વિખેરાઈ ગઈ.
7.158.49
द्रोणेन वार्यमाणास्ते स्वयं तव सुतेन च ।
नाशक्यन्त महाराज योधा वारयितुं तदा ॥ ७.१५८.४९ ॥
હે મહારાજ, ત્યારે દ્રોણ અને તમારો પુત્ર પોતે યોદ્ધાઓને રોકી રહ્યા હતા, છતાં તે યોદ્ધાઓ રોકી શકાયા નહીં.