महाभारत · अध्याय 7.158
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.158.1
द्रुपदस्यात्मजान्दृष्ट्वा कुन्तिभोजसुतांस्तथा ।
द्रोणपुत्रेण निहतान्राक्षसांश्च सहस्रशः ॥ ७.१५८.१ ॥
द्रुपदाचे पुत्र आणि कुंतिभोजाचे पुत्र पाहून, तसेच द्रोणपुत्राने हजारो राक्षस मारलेले पाहून.
7.158.2
युधिष्ठिरो भीमसेनो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
युयुधानश्च संयत्ता युद्धायैव मनो दधुः ॥ ७.१५८.२ ॥
युधिष्ठिर, भीमसेन, धृष्टद्युम्न, पृषताचा पुत्र आणि युयुधान हे सर्व तयार होऊन युद्धातच मन लावते झाले.
7.158.3
सोमदत्तः पुनः क्रुद्धो दृष्ट्वा सात्यकिमाहवे ।
महता शरवर्षेण च्छादयामास भारत ॥ ७.१५८.३ ॥
सोमदत्त पुन्हा क्रोधित होऊन युद्धात सात्यकीला पाहून, हे भारता, मोठ्या बाणवर्षावाने त्याला झाकून टाकले.
7.158.4
ततः समभवद्युद्धमतीव भयवर्धनम् ।
त्वदीयानां परेषां च घोरं विजयकाङ्क्षिणाम् ॥ ७.१५८.४ ॥
मग अत्यंत भय वाढवणारे युद्ध सुरू झाले; तुमच्या पक्षाचे आणि शत्रूंचे, विजयाची इच्छा धरणाऱ्यांमधील भयंकर युद्ध.
7.158.5
तं दृष्ट्वा समुपायान्तं रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ।
दशभिः सात्वतस्यार्थे भीमो विव्याध सायकैः ॥ ७.१५८.५ ॥
त्याला येताना पाहून, सात्वताच्या वंशजासाठी, सोनेरी पंखांच्या, दगडावर धार लावलेल्या दहा बाणांनी भीमाने त्याला विद्ध केले.
7.158.6
सोमदत्तोऽपि तं वीरं शतेन प्रत्यविध्यत ।
सात्वतस्त्वभिसंक्रुद्धः पुत्राधिभिरभिप्लुतम् ॥ ७.१५८.६ ॥
सोमदत्तानेही त्या वीराला शंभर बाणांनी प्रतिविद्ध केले; पण सात्वताचा वंशज सात्यकी अत्यंत क्रुद्ध होऊन, पुत्रांनी वेढलेल्या त्याच्यावर चालून गेला.
7.158.7
वृद्धं वृद्धगुणैर्युक्तं ययातिमिव नाहुषम् ।
विव्याध दशभिस्तीक्ष्णैः शरैर्वज्रनिपातनैः।
शक्त्या चैनं विनिर्भिद्य पुनर्विव्याध सप्तभिः ॥ ७.१५८.७ ॥
वृद्धांच्या गुणांनी युक्त, नहुषपुत्र ययातीसारख्या त्या वृद्धाला त्याने वज्रासारखे पडणाऱ्या दहा तीक्ष्ण बाणांनी विद्ध केले; शक्तीने त्याला भेदून पुन्हा सात बाणांनी विद्ध केले.
7.158.8
ततस्तु सात्यकेरर्थे भीमसेनो नवं दृढम् ।
मुमोच परिघं घोरं सोमदत्तस्य मूर्धनि ॥ ७.१५८.८ ॥
मग सात्यकीसाठी भीमसेनाने नवी, दृढ, भयंकर परिघ सोमदत्ताच्या मस्तकावर फेकला.
7.158.9
सात्वतोऽप्यग्निसङ्काशं मुमोच शरमुत्तमम् ।
सोमदत्तोरसि क्रुद्धः सुपत्रं निशितं युधि ॥ ७.१५८.९ ॥
सात्वतानेही (सात्यकीने) क्रोधाने अग्नीसारखा, सुंदर पंखांचा, तीक्ष्ण असा उत्तम बाण युद्धात सोमदत्ताच्या छातीवर सोडला.
7.158.10
युगपत्पेततुर्वीर घोरौ परिघमार्गणौ ।
शरीरे सोमदत्तस्य स पपात महारथः ॥ ७.१५८.१० ॥
हे वीरा, ते दोन्ही भयंकर परिघ आणि बाण एकाच वेळी पडले; तो महारथी सोमदत्ताच्या देहावर पडून कोसळला.
7.158.11
व्यामोहिते तुनये बाह्लीकस्तमुपाद्रवत् ।
विसृजञ्छरवर्षाणि कालवर्षीव तोयदः ॥ ७.१५८.११ ॥
पण तो मोहित झाल्यावर बाह्लीक पावसाळ्यातील मेघाप्रमाणे बाणांचा वर्षाव करीत त्याच्यावर धावून गेला.
7.158.12
भीमोऽथ सात्वतस्यार्थे बाह्लीकं नवभिः शरैः ।
प्रातिपेयं महात्मानं विव्याध रणमूर्धनि ॥ ७.१५८.१२ ॥
मग सात्वतासाठी भीमाने रणभूमीच्या अग्रभागी महात्मा प्रातिपेय बाह्लीकाला नऊ बाणांनी विद्ध केले.
7.158.13
प्रातिपेयस्तु सङ्क्रुद्धः शक्तिं भीमस्य वक्षसि ।
निचखान महाबाहुः पुरन्दर इवाशनिम् ॥ ७.१५८.१३ ॥
प्रातिपेय संतापून भीमाच्या छातीत शक्ती खुपसला; तो महाबाहू पुरंदर इंद्राने वज्र टाकावे तसा होता.
7.158.14
स तथाऽभिहतो भीमश्चकम्पे च मुमोह च ।
प्राप्य चेतश्च बलवान्गदामस्मै ससर्ज ह ॥ ७.१५८.१४ ॥
त्या प्रहाराने आहत झालेला भीम कंपित होऊन मूर्च्छित पडला; शुद्धी आल्यावर बलवान त्याच्यावर गदा फेकला.
7.158.15
सा पाण्डवेन प्रहिता बाह्लीकस्य शिरोऽहरत् ।
स पपात हतः पृथ्व्यां वज्राहत इवाद्रिराट् ॥ ७.१५८.१५ ॥
पांडवाने फेकलेल्या त्या गदेने बाह्लीकाचे मस्तक उडवले; वज्राने आदळलेल्या पर्वतराजाप्रमाणे तो भूमीवर कोसळला.
7.158.16
तस्मिन्विनिहते वीरे बाह्लीके पुरुषर्षभ ।
पुत्रास्तेऽभ्यर्दयन्भीमं दश दाशरथेः समाः ॥ ७.१५८.१६ ॥
हे पुरुषर्षभा! तो वीर बाह्लीक मारला गेल्यावर तुमचे दहा पुत्र दाशरथीसमान भीमावर तुटून पडले.
7.158.17
नागदत्तो दृढरथो महाबाहुरयोभुजः ।
दृढः सुहस्तो विरजाः प्रमाथ्युग्रोऽनुयाय्यपि ॥ ७.१५८.१७ ॥
नागदत्त, दृढरथ, महाबाहू अयोभुज, दृढ, सुहस्त, विरजा, प्रमाथी, उग्र आणि अनुयायी हेही.
7.158.18
तान्दृष्ट्वा चुक्रुधे भीमो जगृहे भारसाधनान् ।
एकमेकं समुद्दिश्य पातयामास मर्मसु ॥ ७.१५८.१८ ॥
त्यांना पाहून भीम संतापला; भारी शस्त्रे उचलून एकेकाला लक्ष्य करून मर्मस्थानी पाडले.
7.158.19
ते विद्धा व्यसवः पेतुः स्यन्दनेभ्यो हतौजसः ।
चण्डवातप्रभग्नास्तु पर्वताग्रान्महीरुहाः ॥ ७.१५८.१९ ॥
बाणांनी विद्ध होऊन ते प्राणहीन झाले आणि ओजहीन होऊन रथांवरून पडले; प्रचंड वाऱ्याने मोडलेले वृक्ष पर्वतशिखरांवरून कोसळावेत तसे.
7.158.20
नाराचैर्दशभिर्भीमस्तान्निहत्य तवात्मजान् ।
कर्णस्य दयितं पुत्रं वृषसेनमवाकिरत् ॥ ७.१५८.२० ॥
भीमाने दहा नाराचांनी तुमच्या त्या पुत्रांना ठार मारले आणि कर्णाचा प्रिय पुत्र वृषसेन याला बाणांनी झाकून टाकले.
7.158.21
ततो वृकरथो नाम भ्राता कर्णस्य विश्रुतः ।
जघान भीमं नाराचैस्तमप्यभ्यद्रवद्बली ॥ ७.१५८.२१ ॥
मग कर्णाचा प्रसिद्ध बंधू वृकरथ नावाचा वीर नाराचांनी भीमावर प्रहार करून बलपूर्वक त्याच्यावर धावून गेला.
7.158.22
ततः सप्तरथान्वीरः श्यालानां तव भारत ।
निहत्य भीमो नाराचैः शतचन्द्रमपोथयत् ॥ ७.१५८.२२ ॥
मग हे भरता, वीर भीमाने तुमच्या मेव्हण्या सात रथींना नाराचांनी ठार करून शतचंद्राला चिरडून टाकले.
7.158.23
अमर्षयन्तो निहतं शतचन्द्रं महारथम् ।
शकुनेर्भ्रातरो वीरा गवाक्षः शरभो विभुः ॥ ७.१५८.२३ ॥
महारथी शतचंद्र मारला गेल्याने संतापलेले शकुनीचे वीर बंधू — गवाक्ष, शरभ आणि पराक्रमी विभू — पुढे सरसावले.
7.158.24
सुभगो भानुदत्तश्च शूराः पञ्च महारथाः ।
अभिद्रुत्य शरैस्तीक्ष्णैर्भीमसेनमताडयन् ॥ ७.१५८.२४ ॥
सुभग आणि भानुदत्त तसेच पाच शूर महारथींनी धावून येऊन तीक्ष्ण बाणांनी भीमसेनावर प्रहार केला.
7.158.25
स ताड्यमानो नाराचैर्वृष्टिवेगैरिवाचलः ।
जघान पञ्चभिर्बाणैः पञ्चैवातिरथान्बली ॥ ७.१५८.२५ ॥
पावसाच्या वेगाने आदळणाऱ्या पर्वताप्रमाणे नाराचांनी ताडिलेला तो बलवान पाच बाणांनी पाच अतिरथांना ठार मारला.
7.158.26
तान्दृष्ट्वा निहतान्वीरान्विचेलुर्नृपसत्तमाः ॥ ७.१५८.२६ ॥
ते मारले गेलेले वीर पाहून श्रेष्ठ राजे विचलित झाले.
7.158.27
ततो युधिष्ठिरः क्रुद्धस्तवानीकमशातयत् ।
मिषतः कुम्भयोनेस्तु पुत्राणां तव चानघ ॥ ७.१५८.२७ ॥
तेव्हा क्रुद्ध झालेल्या युधिष्ठिराने तुमच्या सैन्याचा संहार केला; कुंभयोनी (द्रोण) पाहत असताना, हे निष्पाप, तुमच्या पुत्रांसमोरच.
7.158.28
अम्बष्ठान्मालवाञ्छूरांस्त्रिगर्तान्सशिबीनपि ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय क्रुद्धो युद्धे युधिष्ठिरः ॥ ७.१५८.२८ ॥
युद्धात क्रुद्ध झालेल्या युधिष्ठिराने अंबष्ठ, मालव, शूर, त्रिगर्त आणि शिबींनाही मृत्युलोकी पाठवले.
7.158.29
अभीषाहाञ्छूरसेनान्बाह्लीकान्सवसातिकान् ।
निहत्य पृथिवीं राजा चक्रे शोणितकर्दमाम् ॥ ७.१५८.२९ ॥
अभीषाह, शूरसेन, बाह्लीक आणि वसातींना ठार मारून राजाने पृथ्वीला रक्ताच्या चिखलात बुडवले.
7.158.30
यौधेयान्मालवान्राजन्मद्रकाणां गणान्युधि ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय शूरान्बाणैर्युधिष्ठिरः ॥ ७.१५८.३० ॥
हे राजा, युद्धात युधिष्ठिराने बाणांनी यौधेय, मालव आणि मद्रकांच्या गणांतील शूरांना मृत्युलोकी पाठवले.
7.158.31
हताहरत गृह्णीत विध्यत व्यवकृन्तत ।
इत्यासीत्तुमुलः शब्दो युधिष्ठिररथं प्रति ॥ ७.१५८.३१ ॥
मारा, धरा, आणा, भेदा, छेदून टाका — अशा प्रकारे युधिष्ठिराच्या रथाच्या दिशेने प्रचंड गोंधळ उडाला.
7.158.32
सैन्यानि द्रावयन्तं तं द्रोणो दृष्ट्वा युधिष्ठिरम् ।
चोदितस्तव पुत्रेण सायकैरभ्यवाकिरत् ॥ ७.१५८.३२ ॥
सैन्यांना विखरत असलेल्या युधिष्ठिराला पाहून, तुमच्या पुत्राने प्रेरित झालेल्या द्रोणाने बाणांनी त्याला झाकून टाकले.
7.158.33
द्रोणस्तु परमक्रुद्धो वायव्यास्त्रेण पार्थिवम् ।
विव्याध सोऽपि तद्दिव्यमस्त्रमस्त्रेण जघ्निवान् ॥ ७.१५८.३३ ॥
अत्यंत क्रुद्ध झालेल्या द्रोणाने वायव्यास्त्राने राजाला विद्ध केले; त्यानेही ते दिव्य अस्त्र दुसऱ्या अस्त्राने निष्फळ केले.
7.158.34
तस्मिन्विनिहते चास्त्रे भारद्वाजो युधिष्ठिरे ।
वारुणं याम्यमाग्नेयं त्वाष्ट्रं सावित्रमेव च।
चिक्षेप परमक्रुद्धो जिघांसुः पाण्डुनन्दनम् ॥ ७.१५८.३४ ॥
ते अस्त्र नष्ट झाल्यावर भारद्वाजाने युधिष्ठिरावर वरुणास्त्र, यम्यास्त्र, आग्नेयास्त्र, त्वाष्ट्र आणि सावित्र अस्त्रे सोडली; अत्यंत क्रुद्ध होऊन पांडुपुत्राला ठार करण्याच्या इच्छेने.
7.158.35
क्षिप्तानि क्षिप्यमाणानि तानि चास्त्राणि धर्मजः ।
जघानास्त्रैर्महाबाहुः कुम्भयोनेरवित्रसन् ॥ ७.१५८.३५ ॥
धर्मपुत्र, महाबाहू युधिष्ठिराने, निर्भयपणे कुंभयोनीने (द्रोणाने) सोडलेली व सोडली जाणारी ती अस्त्रे आपल्या अस्त्रांनी नष्ट केली.
7.158.36
सत्यां चिकीर्षमाणस्तु प्रतिज्ञां कुम्भसम्भवः ॥ ७.१५८.३६ ॥
परंतु कुंभसंभव (द्रोण) आपली प्रतिज्ञा खरी करू इच्छिणारे होऊन (पुढे सरसावले).
7.158.37
प्रादुश्चक्रेऽस्त्रमैन्द्रं वै प्राजापत्यं च भारत ।
जिघांसुर्धर्मतनयं तव पुत्रहिते रतः ॥ ७.१५८.३७ ॥
हे भारता, त्याने इंद्राचे आणि प्रजापतीचे अस्त्र प्रकट केले. धर्माच्या पुत्राला (युधिष्ठिराला) मारण्याच्या इच्छेने, तुझ्या पुत्रांच्या हितात रत होऊन.
7.158.38
पतिः कुरूणां गजसिंहगामी ।
विशालवक्षाः पृथुलोहिताक्षः।
प्रादुश्चकारास्त्रमहीनतेजा ।
माहेन्द्रमस्त्रं स जघान तेन ॥ ७.१५८.३८ ॥
कुरूंचा स्वामी, सिंह व हत्तींसारख्या चालीचा, विशाल छातीचा, मोठ्या तांबड्या डोळ्यांचा, न क्षीण होणाऱ्या तेजाचा — त्याने माहेंद्र अस्त्र प्रकट केले आणि त्याने वध केला.
7.158.39
विहन्यमानेष्वस्त्रेषु द्रोणः क्रोधसमन्वितः ।
युधिष्ठिरवधं प्रेप्सुर्ब्राह्ममस्त्रमुदैरयत् ॥ ७.१५८.३९ ॥
अस्त्रे निष्प्रभ होत असताना, क्रोधाने भरलेल्या द्रोणाने युधिष्ठिराच्या वधाची इच्छा धरून ब्रह्मास्त्र सोडले.
7.158.40
ततो नाज्ञासिषं किञ्चिद्धोरेण तमसाऽऽवृते ।
सर्वभूतानि च परं त्रासं जग्मुर्महीपते ॥ ७.१५८.४० ॥
तेव्हा भयंकर अंधाराने वेढल्यामुळे मला काहीच कळले नाही. हे महीपते, सर्व प्राणी अत्यंत भयभीत झाले.
7.158.41
ब्रह्मास्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
ब्रह्मास्त्रेणैव राजेन्द्र तदस्त्रं प्रत्यवारयत् ॥ ७.१५८.४१ ॥
ब्रह्मास्त्र उगारलेले पाहून कुंतीपुत्र युधिष्ठिराने, हे राजेंद्रा, ब्रह्मास्त्रानेच त्या अस्त्राला रोखले.
7.158.42
ततः सैनिकमुख्यास्ते प्रशशंसुर्नरर्षभौ ।
द्रोणपार्थौ महेष्वासौ सर्वयुद्धविशारदौ ॥ ७.१५८.४२ ॥
तेव्हा त्या प्रमुख सैनिकांनी त्या दोन नरश्रेष्ठांची स्तुती केली — द्रोण आणि पार्थ (अर्जुन), महान धनुर्धर, सर्व युद्धांत निपुण.
7.158.43
ततः प्रमुच्य कौन्तेयं द्रोणो द्रुपदवाहिनीम् ।
व्यधमत्क्रोधताम्राक्षो वायव्यास्त्रेण भारत ॥ ७.१५८.४३ ॥
तेव्हा क्रोधाने ताम्रवर्ण नेत्र झालेल्या द्रोणाने कौन्तेयाला सोडून वायव्यास्त्राने द्रुपदाच्या सेनेला विखुरले, हे भारता.
7.158.44
ते हन्यमाना द्रोणेन पाञ्चालाः प्राद्रवन्भयात् ।
पश्यतो भीमसेनस्य पार्थस्य च महात्मनः ॥ ७.१५८.४४ ॥
द्रोणाने मारले जात असलेले पांचाल भयाने पळाले; भीमसेन आणि महात्मा पार्थ पाहत असताना.
7.158.45
ततः किरीटी भीमश्च सहसा सन्न्यवर्तताम् ।
महद्ध्यां रथवंशाभ्यां परिगृह्य बलं तदा ॥ ७.१५८.४५ ॥
तेव्हा किरीटी (अर्जुन) आणि भीम अचानक वळले; दोन मोठ्या रथपंक्तींनी त्या सैन्याला वेढले.
7.158.46
बीभत्सुर्दक्षिणं पार्श्वमुत्तरं च वृकोदरः ।
भारद्वाजं शरौघाभ्यां महद्भ्यामभ्यवर्षताम् ॥ ७.१५८.४६ ॥
बीभत्सु (अर्जुन) उजव्या बाजूने आणि वृकोदर (भीम) डाव्या बाजूने भारद्वाज (द्रोण) यांच्यावर बाणांचा दोन मोठा वर्षाव केला.
7.158.47
केकयाः सृञ्जयाश्चैव पाञ्चालाश्च महौजसः ।
अन्वगच्छन्महाराज मात्स्याश्च सह सात्वतैः ॥ ७.१५८.४७ ॥
हे महाराजा, केकय, सृंजय आणि महाबलवान पांचाल, तसेच मत्स्य आणि सात्वतांसह (सैन्याच्या) मागे गेले.
7.158.48
ततः सा भारती सेना वध्यमाना किरीटिना ।
तमसा निद्रया चैव पुनरेव व्यदीर्यत ॥ ७.१५८.४८ ॥
तेव्हा किरीटी (अर्जुन) याच्याकडून मारली जात असलेली ती भारती सेना अंधार आणि निद्रेने पुन्हा विखुरली गेली.
7.158.49
द्रोणेन वार्यमाणास्ते स्वयं तव सुतेन च ।
नाशक्यन्त महाराज योधा वारयितुं तदा ॥ ७.१५८.४९ ॥
हे महाराज, तेव्हा द्रोण आणि तुमच्या पुत्राने स्वतः योद्ध्यांना रोखत असतानाही ते योद्धे रोखता आले नाहीत.