মহাভারত · অধ্যায় 7.159
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.159.1
उदीर्यमाणं तद्दृष्ट्वा पाण्डवानां महद्बलम् ।
अविषह्यं च मन्वानः कर्णं दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ७.१५९.१ ॥
পাণ্ডবদের সেই মহাসেনা অগ্রসর হতে দেখে, তাকে অপ্রতিরোধ্য মনে করে দুর্যোধন কর্ণকে বললেন।
7.159.2
अयं स कालः सम्प्राप्तो मित्राणां मित्रवत्सल ।
त्रायस्व समरे कर्ण सर्वान्योधान्महारथान् ॥ ७.१५९.२ ॥
হে বন্ধুবৎসল, সেই সময় এসেছে। হে কর্ণ, যুদ্ধে সকল যোদ্ধা ও মহারথীদের রক্ষা করো।
7.159.3
पाञ्चालैर्मत्स्यकैकेयैः पाण्डवैश्च महारथैः ।
वृतान्समन्तात्सह्क्रुद्धैर्निः श्वसद्भिरिवोरगैः ॥ ७.१५९.३ ॥
পাঞ্চাল, মৎস্য, কেকয় ও পাণ্ডব মহারথীদের দ্বারা, ক্রোধে সর্পের মতো নিঃশ্বাস ফেলতে ফেলতে, চারদিক থেকে পরিবেষ্টিত।
7.159.4
एते नदन्ति संहृष्टाः पाण्डवा जितकाशिनः ।
शक्रोपमाश्च बहवः पाञ्चालानां रथव्रजाः ॥ ७.१५९.४ ॥
নিজেদের বিজয়ী মনে করা এই পাণ্ডবেরা হর্ষে গর্জন করছেন; ইন্দ্রতুল্য পাঞ্চালদের বহু রথবাহিনীও।
7.159.5
परित्रातुमिह प्राप्तो यदि पार्थं पुरन्दरः ।
तमप्याशु पराजित्य ततो हन्ताऽस्मि पाण्डवम् ॥ ७.१५९.५ ॥
পার্থকে রক্ষা করতে যদি পুরন্দর ইন্দ্রও এখানে এসে থাকেন, তবে তাঁকেও দ্রুত পরাজিত করে পরে আমি সেই পাণ্ডবকে বধ করব।
7.159.6
सत्यं ते प्रतिजानामि समाश्वसिहि भारत ।
हन्तास्मि पाण्डुतनयान्पाञ्चालांश्च समागतान् ॥ ७.१५९.६ ॥
হে ভরতবংশী, তোমাকে সত্যিই প্রতিজ্ঞা করছি — আশ্বস্ত হও। সমবেত পাণ্ডুপুত্রদের ও পাঞ্চালদের আমি বধ করব।
7.159.7
जयं ते प्रतिदास्यामि वासवस्येव पावकिः ।
प्रियं तव मया कार्यमिति जीवामि पार्थिव ॥ ७.१५९.७ ॥
অগ্নিপুত্র (কার্তিকেয়) যেমন বাসবকে (ইন্দ্রকে) জয় দিয়েছিলেন, তেমনি আমি তোমাকে জয় দেব। হে রাজা, তোমার প্রিয় কাজ করার জন্যই আমি বেঁচে আছি।
7.159.8
सर्वेषामेव पार्थानां फल्गुनो बलवत्तरः ।
तस्यामोघां विमोक्ष्यामिशक्तिं शक्रविनिर्मितां ॥ ७.१५९.८ ॥
পাণ্ডবদের মধ্যে সকলের চেয়ে বলবান হলেন ফাল্গুন (অর্জুন)। তাঁর প্রতি আমি ইন্দ্রনির্মিত সেই অব্যর্থ শক্তি নিক্ষেপ করব।
7.159.9
तस्मिन्हते महेष्वासे भ्रातरस्तस्य मानद ।
तव वश्या भविष्यन्ति वनं यास्यन्ति वा पुनः ॥ ७.१५९.९ ॥
হে মহাধনুর্ধর, মানদাতা, তিনি নিহত হলে তাঁর ভাইয়েরা তোমার বশে আসবে; অথবা তারা আবার বনে চলে যাবে।
7.159.10
मयि जीवति कौरव्य विषादं मा कृथाः क्वचित् ।
अहं जेष्यामि समरे सहितान्सर्वपाण्डवान् ॥ ७.१५९.१० ॥
হে কৌরব, আমি বেঁচে থাকতে কখনো বিষাদ কোরো না। যুদ্ধে একত্র সমবেত সকল পাণ্ডবকে আমি জয় করব।
7.159.11
पाञ्चालान्केकयांश्चैव वृष्णींश्चापि समागतान् ।
बाणौघैः शकलीकृत्य तव दास्यामि मेदिनीम् ॥ ७.१५९.११ ॥
পাঞ্চাল, কেকয় ও এখানে সমবেত বৃষ্ণিদের বাণের ধারায় খণ্ড খণ্ড করে আমি তোমাকে এই পৃথিবী দেব।
7.159.12
एवं ब्रुवाणं कर्णं तु कृपः शारद्वतोऽब्रवीत् ।
स्मयन्निव महाबाहुः सूतपुत्रमिदं वचः ॥ ७.१५९.१२ ॥
কর্ণ এইভাবে বলছেন দেখে শরদ্বানের পুত্র মহাবাহু কৃপ যেন হেসে সূতপুত্রকে এই কথা বললেন।
7.159.13
शोभनं शोभनं कर्ण सनाथः कुरुपुङ्गवः ।
त्वया नाथेन राधेय वचसा यदि सिध्यति ॥ ७.१५९.१३ ॥
হে কর্ণ, অতি উত্তম, অতি উত্তম! তোমার বাক্যেই যদি সিদ্ধ হয়, তবে কুরুশ্রেষ্ঠ তোমাকে প্রভু পেয়ে সনাথ হয়েছেন।
7.159.14
बहुशः कत्थसे कर्ण कौरवस्य समीपतः ।
न तु ते विक्रमः कश्चिद्दृश्यते फलमेव वा ॥ ७.१५९.१४ ॥
হে কর্ণ, কৌরবের সম্মুখে তুমি বারংবার আত্মপ্রশংসা কর; কিন্তু তোমার কোনো বিক্রম দেখা যায় না, তার ফলও দেখা যায় না।
7.159.15
समागमः पाण्डुसुतैर्दृष्टस्ते बहुशो युधि ।
सर्वत्र निर्जितश्चासि पाण्डवैः सूतनन्दन ॥ ७.१५९.१५ ॥
হে সূতনন্দন, পাণ্ডুপুত্রদের সঙ্গে যুদ্ধে তোমার বহুবার সাক্ষাৎ হয়েছে; সর্বত্র পাণ্ডবেরা তোমাকে পরাজিত করেছেন।
7.159.16
हियमाणे तदा कर्ण गन्धर्वैर्धृतराष्ट्रजे ।
तदाऽयुध्यन्त सैन्यानि त्वमेकोऽग्रेऽपलायिथाः ॥ ७.१५९.१६ ॥
হে কর্ণ, তখন ধৃতরাষ্ট্রের পুত্রদের গন্ধর্বেরা হরণ করে নিয়ে যাচ্ছিল; সৈন্যরা যুদ্ধ করেছিল, কিন্তু তুমি একা সামনে থেকেই পালিয়েছিলে।
7.159.17
विराटनगरे चापि समेताः सर्वकौरवाः ।
पार्थेन निर्जिता युद्धे त्वं च कर्ण सहानुजः ॥ ७.१५९.१७ ॥
হে কর্ণ, বিরাটনগরে সমবেত সমস্ত কৌরব যুদ্ধে পার্থের কাছে পরাজিত হয়েছিল; আর তুমিও তোমার কনিষ্ঠ ভ্রাতার সঙ্গে পরাজিত হয়েছিলে।
7.159.18
एकस्याप्यसमर्थस्त्वं फल्गुनस्य रणाजिरे ।
कथमुत्सहसे जेतुं सकृष्णान्सर्वपाण्डवान् ॥ ७.१५९.१८ ॥
রণাঙ্গনে একমাত্র ফল্গুনকে (অর্জুনকে) প্রতিরোধ করতেও অসমর্থ তুমি, কৃষ্ণসহ সমস্ত পাণ্ডবকে জয় করতে কীভাবে সাহস পাও?
7.159.19
अब्रुवन्कर्ण युध्यस्व कत्थसे बहु सूतज ।
अनुक्त्वा विक्रमेद्यस्तु तद्वै सत्पुरुषव्रतम् ॥ ७.१५९.१९ ॥
তাঁরা বললেন: হে কর্ণ, যুদ্ধ কর; হে সূতপুত্র, তুমি অনেক বড়াই করছ। যিনি বিক্রমে প্রশংসিত, তিনি না বলেই কাজ করেন; সেটিই সৎপুরুষের ব্রত।
7.159.20
गर्जित्वा सूतपुत्र त्वं शारदाभ्र इवाजलः ।
निष्फलो दृश्यसे कर्ण तच्च राजा न बुध्यते ॥ ७.१५९.२० ॥
হে সূতপুত্র, তুমি গর্জন করে শরৎকালের জলশূন্য মেঘের মতো নিষ্ফল দেখা দিচ্ছ, হে কর্ণ; আর রাজা তা বোঝেন না।
7.159.21
तावद्गर्जस्व राधेय यावत्पार्थं न पश्यसि ।
आरात्पार्थं हि ते दृष्ट्वा दुर्लभं गर्जितं पुनः ॥ ७.१५९.२१ ॥
হে রাধেয়, যতক্ষণ না তুমি পার্থকে দেখছ ততক্ষণ গর্জন কর; দূর থেকে পার্থকে দেখার পর তোমার আবার গর্জন দুর্লভ হবে।
7.159.22
त्वमनासाद्य तान्बाणान्फल्गुनस्य विगर्जसि ।
पार्थसायकविंद्धस्य दुर्लभं गर्जितं तव ॥ ७.१५९.२२ ॥
পার্থের সেই বাণগুলির কাছে না পৌঁছেও তুমি গর্জন করছ; পার্থের বাণে বিদ্ধ হলে তোমার গর্জন দুর্লভ হবে।
7.159.23
बाहुभिः क्षत्रियाः शूरा वाग्भिः शूरा द्विजातयः ।
धनुषा फल्गुनः शूरः कर्णः शूरो मनोरथैः।
तोषितो येन रुद्रोऽपि कः पार्थं प्रतिघातयेत् ॥ ७.१५९.२३ ॥
ক্ষত্রিয়রা বাহুবলে শূর; দ্বিজেরা বাক্যে শূর; ফাল্গুন ধনুকে শূর; কর্ণ মনোরথে শূর। যে রুদ্রকেও তুষ্ট করেছে, সেই পার্থকে কে প্রতিহত করতে পারে?
7.159.24
एवं संरुषितस्तेन तदा शारद्वतेन ह ।
कर्णः प्रहरतां श्रेष्ठः कृपं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ७.१५९.२४ ॥
শারদ্বতের (কৃপের) দ্বারা এভাবে ক্রুদ্ধ হয়ে যোদ্ধাশ্রেষ্ঠ কর্ণ তখন কৃপকে এই কথা বললেন।
7.159.25
शूरा गर्जन्ति सततं प्रावृषीव वलाहकाः ।
फलं चाशु प्रयच्छन्ति बीजमुप्तमनूषरे ॥ ७.१५९.२५ ॥
বীরেরা বর্ষাকালের মেঘের মতো অবিরাম গর্জন করে; উর্বর ভূমিতে বপন করা বীজ দ্রুত ফল দেয়।
7.159.26
दोषमत्र न पश्यामि शूराणां रणमूर्धनि ।
तत्तद्विकत्थमानानां भारं चोद्वहतां मृधे ॥ ७.१५९.२६ ॥
রণাঙ্গনে আত্মপ্রশংসা করে যুদ্ধের ভার বহনকারী বীরদের মধ্যে আমি কোনো দোষ দেখি না।
7.159.27
यं भारं पुरुषो वोढुं मनसा हि व्यवस्यति ।
दैवमस्य ध्रुवं तत्र साहाय्यायोपपद्यते ॥ ७.१५९.२७ ॥
মানুষ মনে মনে যে ভার বহনের সংকল্প করে, তাতে দৈব নিশ্চিতভাবে তার সহায়তায় এগিয়ে আসে।
7.159.28
व्यवसायद्वितीयोऽहं मनसा भारमुद्वहन् ।
हत्वा पाण्डुसुतानाजौ सकृष्णान्सहसात्वतान्।
गर्जामि यद्यहं विप्र तव किं तत्र नश्यति ॥ ७.१५९.२८ ॥
আমার সংকল্পই যেন আমার দ্বিতীয় সহায়, মনে মনে এই ভার বহন করে যুদ্ধে কৃষ্ণ ও সাত্বতদের সঙ্গে পাণ্ডুপুত্রদের বধ করব বলে আমি গর্জন করছি; হে ব্রাহ্মণ, আমি এমন গর্জন করলে আপনার কী ক্ষতি হয়?
7.159.29
वृथा शूरा न गर्जन्ति सजला इव तोयदाः ।
सामर्थ्यमात्मनो ज्ञात्वा ततो गर्जन्ति पण्डिताः ॥ ७.१५९.२९ ॥
জলভরা মেঘের মতো বীরেরা বৃথা গর্জন করে না; জ্ঞানীরা নিজের সামর্থ্য জেনেই গর্জন করেন।
7.159.30
सोऽहमद्य रणे यत्तौ सहितौ कृष्मपाण्डवौ ।
उत्सहामि रणे जेतुं ततो गर्जामि गौतम ॥ ७.१५९.३० ॥
তাই আজ যুদ্ধে একত্রিত ও প্রস্তুত কৃষ্ণ ও পাণ্ডবদের জয় করতে আমি সক্ষম; সেজন্যই আমি গর্জন করছি, হে গৌতম।
7.159.31
पश्य त्वं गर्जितस्यास्य फलं मे विप्र सानुगान् ।
हत्वा पाण्डुसुतानाजौ सहकृष्णान्ससात्वतान्।
दुर्योधनाय दास्यामि पृथिवीं हतकण्टकाम् ॥ ७.१५९.३१ ॥
হে ব্রাহ্মণ, আমার এই গর্জনের ফল দেখো। যুদ্ধে পাণ্ডুপুত্রদের, কৃষ্ণ ও সাত্বতদের সহ, তাদের অনুচরদের সহ বধ করে কণ্টকহীন পৃথিবী দুর্যোধনকে দেব।
7.159.32
मनोरथप्रलापा मे न ग्राह्यास्तव सूतज ॥ ७.१५९.३२ ॥
হে সূতপুত্র, তোমার এই কামনা-প্রলাপ আমার গ্রহণযোগ্য নয়।
7.159.33
सदा क्षिपसि वै कृष्णौ धर्मराजं च पाण्डवम् ।
ध्रुवस्तत्र जयः कर्ण यत्र युद्धविशारदौ ॥ ७.१५९.३३ ॥
কর্ণ, তুমি সর্বদা দুই কৃষ্ণ ও পাণ্ডব ধর্মরাজকে নিন্দা করো। যেখানে যুদ্ধনিপুণ সেই দুজন থাকেন, সেখানে জয় নিশ্চিত নয়।
7.159.34
देवगन्धर्वयक्षाणां मनुष्योरगरक्षसाम् ।
दंशितानामपि रणे अजेयौ कृष्णपाण्डवौ ॥ ७.१५९.३४ ॥
দেবতা, গন্ধর্ব, যক্ষ, মানুষ, নাগ ও রাক্ষসদের কবচধারী সেনাদের দ্বারাও যুদ্ধে কৃষ্ণ ও পাণ্ডবেরা অজেয়।
7.159.35
ब्रह्मण्यः सत्यवाग्दान्तो गुरुदैवतपूजकः ।
नित्यं धर्मरतश्चैव कृतास्त्रश्च विशेषतः ॥ ७.१५९.३५ ॥
তিনি ব্রাহ্মণভক্ত, সত্যবাদী, সংযমী, গুরু ও দেবতার পূজক। সর্বদা ধর্মে রত, বিশেষত অস্ত্রবিদ্যায় নিপুণ।
7.159.36
धृतिमांश्च कृतज्ञश्च धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भ्रातरश्चास्य बलिनः सर्वास्त्रेषु कृतश्रमाः ॥ ७.१५९.३६ ॥
ধর্মপুত্র যুধিষ্ঠির ধৈর্যশীল ও কৃতজ্ঞ। তাঁর ভ্রাতারাও বলশালী, সমস্ত অস্ত্রে পরিশ্রমী।
7.159.37
गुरुवृत्तिरताः प्राज्ञा धर्मनित्या यशस्विनः ।
सम्बन्धिनश्चेन्द्रवीर्याः स्वनुर्ताः प्रहारिणः ॥ ७.१५९.३७ ॥
গুরুসেবায় রত, প্রাজ্ঞ, ধর্মে নিত্য স্থিত, যশস্বী, আত্মীয়, ইন্দ্রতুল্য বীর্যসম্পন্ন, অনুরক্ত ও প্রহারকারী।
7.159.38
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च दौर्मुखिर्जनमेजयः ।
चन्द्रसेनो रुद्रसेनः कीर्तिधर्मा ध्रुवो धरः ॥ ७.१५९.३८ ॥
ধৃষ্টদ্যুম্ন, শিখণ্ডী, দৌর্মুখি, জনমেজয়, চন্দ্রসেন, রুদ্রসেন, কীর্তিধর্মা, ধ্রুব ও ধর।
7.159.39
वसुचन्द्रो दामचन्द्रः सिंहचन्द्रः सुतेजनः ।
द्रुपदस्य तथा पुत्रा द्रुपदश्च महास्त्रवित् ॥ ७.१५९.३९ ॥
বসুচন্দ্র, দামচন্দ্র, সিংহচন্দ্র, সুতেজন, দ্রুপদের পুত্রগণ, এবং মহাস্ত্রবিদ দ্রুপদ।
7.159.40
येषामर्थाय संयत्तो मत्स्यराजः सहानुजः ।
शतानीकः सूर्यदत्तः श्रुतानीकः श्रुतध्वजः ॥ ७.१५९.४० ॥
যাঁদের জন্য মৎস্যরাজ কনিষ্ঠ ভ্রাতাদের সঙ্গে প্রস্তুত, শতানীক, সূর্যদত্ত, শ্রুতানীক, শ্রুতধ্বজ।
7.159.41
बलानीको जयानीको जयाश्वो रथवाहनः ।
चन्द्रोदयः समरथो विराटभ्रातरः शुभाः ॥ ७.१५९.४१ ॥
বলানীক, জয়ানীক, জয়াশ্ব (রথবাহন), চন্দ্রোদয়, সমরথ — বিরাটের শুভ ভ্রাতৃগণ।
7.159.42
यमौ च द्रौपदेयाश्च राक्षसश्च घटोत्कचः ।
येषामर्थाय युध्यन्ते न तेषां विद्यते क्षयः ॥ ७.१५९.४२ ॥
যমজ ভ্রাতৃদ্বয় (নকুল-সহদেব), দ্রৌপদীর পুত্রগণ এবং রাক্ষস ঘটোৎকচ — যাঁদের জন্য তাঁরা যুদ্ধ করেন, তাঁদের বিনাশ নেই।
7.159.43
एते चान्ये च बहवो गणाः पाण्डुसुतस्य वै ॥ ७.१५९.४३ ॥
এরা এবং আরও বহু গণ পাণ্ডুপুত্রেরই।
7.159.44
कामं खलु जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् ।
सयक्षराक्षसगणं सभूतभुजगद्विपम्।
निःशेषमस्त्रवीर्येण कुर्वाते भीमफल्गुनौ ॥ ७.१५९.४४ ॥
দেবতা, অসুর, মানুষ, যক্ষ-রাক্ষস-গণ, ভূত, নাগ ও হাতিসহ সমগ্র জগৎকে ভীম ও ফাল্গুন অস্ত্রবলে নিঃশেষ করতে পারে।
7.159.45
युधिष्ठिरश्च पृथिवीं निर्दहेद्धोरचक्षुषा ॥ ७.१५९.४५ ॥
যুধিষ্ঠিরও তাঁর ভয়ংকর দৃষ্টিতে পৃথিবীকে দগ্ধ করতে পারেন।
7.159.46
अप्रमेयबलः शौरिर्येषामर्थे च दंशितः ।
कथं तान्संयुगे कर्ण जेतुमुत्सहसे परान् ॥ ७.१५९.४६ ॥
অপরিমেয় বলশালী শৌরি (কৃষ্ণ) যাদের জন্য বর্মে সজ্জিত, হে কর্ণ, যুদ্ধে সেই শত্রুদের জয় করতে তুমি কীভাবে সাহস কর?
7.159.47
महानपनयस्त्वेष नित्यं हि तव सूतज ।
यस्त्वमुत्सहसे योद्धुं समरे शौरिणा सह ॥ ७.१५९.४७ ॥
হে সূতপুত্র, যুদ্ধে শৌরির সঙ্গে যুদ্ধ করতে যে তুমি সাহস কর, এ তোমার মহা ভুল।
7.159.48
एवमुक्तस्तु राधेयः प्रहसन्भरतर्षभ ।
अब्रवीच्च तदा कर्णो गुरं शारद्वतं कृपम् ॥ ७.१५९.४८ ॥
এরূপ বলা হলে রাধাপুত্র কর্ণ হেসে, হে ভরতশ্রেষ্ঠ, তখন গুরু শারদ্বত কৃপকে বললেন।
7.159.49
सत्यमुक्तं त्वया ब्रह्मन्पाण्डवान्प्रति यद्वचः ।
एते चान्ये च बहवो गुणाः पाण्डुसुतेषु वै ॥ ७.१५९.४९ ॥
হে ব্রাহ্মণ, পাণ্ডবদের বিষয়ে আপনি যা বলেছেন তা সত্য। এগুলি এবং আরও বহু গুণ পাণ্ডুর পুত্রদের মধ্যে সত্যিই আছে।
7.159.50
अजय्याश्च रणे पार्था देवैरपि सवासवैः ।
सदैत्ययक्षगन्धर्वैः पिशाचोरगराक्षसैः ॥ ७.१५९.५० ॥
যুদ্ধে পৃথার পুত্রগণ ইন্দ্রসহ দেবতাদের দ্বারাও, এবং দৈত্য, যক্ষ, গন্ধর্ব, পিশাচ, নাগ ও রাক্ষসদের দ্বারাও অজেয়।
7.159.51
तथापि पार्थाञ्जेष्यामि शक्त्या वासवदत्तया ।
मम ह्यमोघा दत्तेयं शक्तिः शक्रेण वै द्विज।
एतया निहनिष्यामि सव्यसाचिनमाहवे ॥ ७.१५९.५१ ॥
তবুও বাসবদত্ত শক্তির দ্বারা আমি পার্থদের জয় করব। হে দ্বিজ, ইন্দ্র আমাকে দেওয়া এই শক্তি অমোঘ। এর দ্বারাই আমি যুদ্ধে সব্যসাচীকে নিহত করব।
7.159.52
हते तु पाण्डवे कृष्णे भ्रातरश्चास्य सोदराः ।
अनर्जुना न शक्ष्यन्ति महीं भोक्तुं कथञ्चन ॥ ७.१५९.५२ ॥
পাণ্ডব কৃষ্ণ নিহত হলে তাঁর সহোদর ভ্রাতারাও অর্জুন ছাড়া কোনোভাবেই পৃথিবী ভোগ করতে পারবেন না।
7.159.53
तेषु नष्टेषु सर्वेषु पृथिवीयं ससागरा ।
अयत्नात्कौरवेन्द्रस्य वशे स्थास्यति गौतम् ॥ ७.१५९.५३ ॥
হে গৌতম, তাঁরা সকলে বিনষ্ট হলে, সাগরসহ এই পৃথিবী অনায়াসে কৌরবেন্দ্রের বশে থাকবে।
7.159.54
सुनीतैरिह सर्वार्थाः सिध्यन्ते नात्र संशयः ।
एतमर्थमहं ज्ञात्वा ततो गर्जामि गौतम ॥ ७.१५९.५४ ॥
এখানে সুনীতির দ্বারা সকল উদ্দেশ্য সিদ্ধ হয়, এতে সন্দেহ নেই। এই বিষয় জেনেই, হে গৌতম, আমি গর্জন করি।
7.159.55
त्वं तु विप्रश्च वृद्धश्च अशक्तश्चापि संयुगे ।
कृतस्नेहश्च पार्थेषु मोहान्मामवमन्यसे ॥ ७.१५९.५५ ॥
তুমি ব্রাহ্মণ, বৃদ্ধ, যুদ্ধে অক্ষমও বটে, এবং পাণ্ডবদের প্রতি স্নেহশীল। মোহবশত তুমি আমাকে অবমাননা করছ।
7.159.56
यद्येवं वक्ष्यसे भूयो ममाप्रियमिह द्विज ।
ततस्ते खङ्गमुद्यम्य जिह्वां छेत्स्यामि दुर्मते ॥ ७.१५९.५६ ॥
যদি এভাবে আবার আমার অপ্রিয় কথা বলো, হে দ্বিজ, তবে হে দুর্মতি, খড়্গ তুলে তোমার জিহ্বা আমি ছেদন করব।
7.159.57
यच्चापि पाण्डवान्विप्र स्तोतुमिच्छसि संयुगे ।
भीषयन्सर्वसैन्यानि कौरवेयांश्च दुर्मते ॥ ७.१५९.५७ ॥
আর যুদ্ধে পাণ্ডবদের প্রশংসা করতে তুমি ইচ্ছুক; সমস্ত সৈন্য ও কৌরবদের ভীত করে, হে দুর্মতি, হে বিপ্র।
7.159.58
अत्रापि शृणु मे वाक्यं यथावद्ब्रुवतो द्विज ।
दुर्योधनश्च द्रोणश्च शकुनिर्दुर्मुखो जयः ॥ ७.१५९.५८ ॥
এখানেও আমার কথা শোনো, যথাযথভাবে বলছি, হে দ্বিজ। দুর্যোধন, দ্রোণ, শকুনি, দুর্মুখ, জয়।
7.159.59
दुःशासनो वृषसेनो मद्राजस्त्वमेव च ।
सोमदत्तश्च भूरिश्च तथा द्रौणिर्विविंशतिः ॥ ७.१५९.५९ ॥
দুঃশাসন, বৃষসেন, মদ্ররাজ, তুমিও, সোমদত্ত, ভূরি, দ্রোণপুত্র, বিবিংশতি।
7.159.60
तिष्ठेयुर्दंशिता यत्रा सर्वे युद्धविशारदाः ।
जयेदेतान्नरः को नु शक्रतुल्यबलोऽप्यरिः ॥ ७.१५९.६० ॥
যেখানে যুদ্ধনিপুণ কবচধারী এরা সবাই দাঁড়িয়ে থাকবে, সেখানে ইন্দ্রসম বলশালী শত্রুও এদের কে জয় করতে পারে?
7.159.61
शूराश्च हि कृतास्त्राश्च बलिनः स्वर्गलिप्सवः ।
धर्मज्ञा युद्धकुशला हन्युर्युद्धे सुरानपि ॥ ७.१५९.६१ ॥
বীর, অস্ত্রবিদ্যায় নিপুণ, বলবান, স্বর্গকামী, ধর্মজ্ঞ ও যুদ্ধকুশল তাঁরা যুদ্ধে দেবতাদেরও বধ করতে পারেন।
7.159.62
एते स्थास्यन्ति सङ्ग्रामे पाण्डवानां वधार्थिनः ।
जयमाकाङ्क्षमाणा हि कौरवेयस्य दंशिताः ॥ ७.१५९.६२ ॥
পাণ্ডবদের বধ কামনা করে, কৌরবের জন্য জয়ের আকাঙ্ক্ষায়, বর্মে সজ্জিত হয়ে এঁরা যুদ্ধে দাঁড়াবেন।
7.159.63
दैवायत्तमहं मन्ये जयं सुबलिनामपि ।
यत्र भीष्मो महाबाहुः शेते शरशताचितः ॥ ७.१५९.६३ ॥
অতি বলবানদের জয়ও দৈবাধীন বলে আমি মনে করি; যেখানে শত শত বাণে বিদ্ধ হয়ে মহাবাহু ভীষ্ম শুয়ে আছেন।
7.159.64
विकर्णश्चित्रसेनश्च बाह्लीकोऽथ जयद्रथः ।
भूरिश्रवा जयश्चैव जलसन्धः सुदक्षिणः ॥ ७.१५९.६४ ॥
বিকর্ণ, চিত্রসেন, বাহ্লীক, অতঃপর জয়দ্রথ, ভূরিশ্রবা, জয়, জলসন্ধ ও সুদক্ষিণ।
7.159.65
शलश्च रथिनां श्रेष्ठो भगदत्तश्च वीर्यवान् ।
एते चान्ये च राजानो देवैरपि सुदुर्जयाः ॥ ७.१५९.६५ ॥
রথীদের শ্রেষ্ঠ শল্য, বীর্যবান ভগদত্ত, এঁরা এবং অন্য রাজারাও দেবতাদের দ্বারাও দুর্জয়।
7.159.66
निहताः समरे शूराः पाण्डवैर्बलवत्तराः ।
किमन्यद्दैवसंयोगान्मन्यसे पुरुषाधम ॥ ७.१५९.६६ ॥
পাণ্ডবদের হাতে যুদ্ধে নিহত অতি বলবান বীররা! হে অধম পুরুষ, দৈবযোগ ছাড়া আর কী মনে করছ?
7.159.67
यांश्च तांस्तौषि सततं दुर्योधनरिपून्द्विज ।
तेषामपि हताः शूराः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१५९.६७ ॥
হে দ্বিজ, তুমি যে দুর্যোধনের শত্রুদের নিরন্তর প্রশংসা কর, তাদেরও শূরবীরেরা শত শত ও সহস্র সহস্র নিহত হয়েছে।
7.159.68
क्षीयन्ते सर्वसैन्यानि कुरूणां पाण्डवैः सह ।
प्रभावं नात्र पाश्यामि पाण्डवानां कथञ्चन ॥ ७.१५९.६८ ॥
পাণ্ডবদের সঙ্গে কৌরবদের সমস্ত সৈন্য ক্ষয় হচ্ছে; এখানে কোনোভাবেই আমি পাণ্ডবদের প্রভাব দেখছি না।
7.159.69
यस्तान्बलवतो नित्यं मन्यसे त्वं द्विजाधम ।
यतिष्येऽहं यथाशक्ति योद्धुं तैः सह संयुगे।
दुर्योधनहितार्थाय जयो दैवे प्रतिष्ठितः ॥ ७.१५९.६९ ॥
হে অধম দ্বিজ, তুমি তাদের সর্বদা বলবান মনে কর; দুর্যোধনের হিতের জন্য আমি সাধ্যমতো যুদ্ধে তাদের সঙ্গে লড়তে চেষ্টা করব; জয় দৈবের উপর নির্ভরশীল।