મહાભારત · અધ્યાય 7.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.160.1
तथा परुषितं दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मातुलम् ।
खङ्गमुद्यम्य वेगेन द्रौणिरभ्यपतद्द्रुतम् ॥ ७.१६०.१ ॥
સૂતપુત્રે મામાનું કઠોર વચનોથી અપમાન કરતો જોઈને દ્રોણપુત્રે તલવાર ઉગામી અને વેગથી તેના પર ધસી ગયો.
7.160.2
ततः परमसङ्क्रुद्धः सिंहो मत्तमिव द्विपम् ।
प्रेक्षतः कुरुराजस्य द्रौणिः कर्णं समभ्ययात् ॥ ७.१६०.२ ॥
ત્યારે અતિ ક્રોધે ભરાયેલો દ્રોણપુત્ર, મદમસ્ત હાથી પર સિંહની જેમ, કુરુરાજ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે કર્ણ પર ધસી ગયો.
7.160.3
यदर्युनगुणांस्तथ्यान्कीर्तयानं नराधम ।
शूरं द्वेषात्सुदुर्बुद्धे त्वं भर्त्सयसि मातुलम् ॥ ७.१६०.३ ॥
હે અધમ માનવ, અર્જુનના સાચા ગુણોનું કીર્તન કરતા શૂરવીર મામાને તું દ્વેષથી ધિક્કારે છે, હે દુર્બુદ્ધિ!
7.160.4
विकत्थमानः शौर्येण सर्वलोकधनुर्धरम् ।
दर्पोत्सेधगृहीतोऽद्य न कञ्चिद्गणयन्मृधे ॥ ७.१६०.४ ॥
શૌર્યથી બડાઈ હાંકતો, સર્વલોકનો ધનુર્ધર માનતો, આજે અભિમાનથી ગ્રસાયેલો તું યુદ્ધમાં કોઈને ગણતો નથી.
7.160.5
क्व ते वीर्यं क्व चास्त्राणि यं त्वां निर्जित्य संयुगे ।
गाण्डीवधन्वा हतवान्प्रेक्षतस्ते जयद्रथम् ॥ ७.१६०.५ ॥
યુદ્ધમાં તને જીતીને, તું જોતો હતો ત્યારે ગાંડીવધારી અર્જુને જયદ્રથને માર્યો, ત્યારે તારું પરાક્રમ ક્યાં હતું, તારાં અસ્ત્રો ક્યાં હતાં?
7.160.6
येन साक्षान्महादेवो योधितः समरे पुरा ।
तमिच्छसि वृथा जेतुं सूताधम मनोरथैः ॥ ७.१६०.६ ॥
પૂર્વે યુદ્ધમાં સાક્ષાત્ મહાદેવ સાથે જેણે યુદ્ધ કર્યું હતું, એવા તેને, હે અધમ સૂત, તું વ્યર્થ મનોરથોથી જીતવા ઇચ્છે છે.
7.160.7
यं हि कृष्णेन सहितं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
जेतुं न शक्ताः सहिताः सेन्द्रा अपि सुरासुराः ॥ ७.१६०.७ ॥
કૃષ્ણ સાથે રહેલા, સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેમને ઇન્દ્ર સહિત દેવો અને અસુરો પણ સાથે મળીને જીતી શકશે નહીં.
7.160.8
लोकैकवीरमजितमर्जुनं सूत संयुगे ।
किं पुनस्त्वं सुदुर्बुद्धे सहैभिर्वसुधाधिपैः ॥ ७.१६०.८ ॥
જગતના એકમાત્ર વીર, અજેય અર્જુનને, હે સૂત, યુદ્ધમાં આ રાજાઓ સાથે પણ તું કેવી રીતે જીતીશ, હે દુર્બુદ્ધિ!
7.160.9
कर्ण पश्य सुदुर्बुद्धे तिष्ठेदानीं नराधम ।
एष तेऽद्य शिरः कायादुद्धरामि सुदुर्मते
सञ्जय उवाच। ॥ ७.१६०.९ ॥
કર્ણ, જો! હે દુર્બુદ્ધિ, હમણાં ઊભો રહે, હે નરાધમ! આજ તારું આ માથું શરીરથી કાપી નાખીશ, હે દુર્મતિ. સંજય બોલ્યા.
7.160.10
तमुद्यतं तु वेगेन राजा दुर्योधनः स्वयम् ।
न्यवारयन्महातेजाः कृपश्च द्विपदां वरः ॥ ७.१६०.१० ॥
વેગથી ધસી આવેલા તેને રાજા દુર્યોધને પોતે રોક્યો; અને મહાતેજસ્વી કૃપે પણ, જે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ છે, તેને રોક્યો.
7.160.11
शूरोऽयं समरश्लाघी दुर्मतिश्च द्विजाधमः ।
आसादयतु मद्वीर्यं मुञ्चेमं कुरुसत्तम ॥ ७.१६०.११ ॥
આ શૂર, યુદ્ધમાં બડાઈ મારનાર, દુર્બુદ્ધિ અને દ્વિજોમાં અધમ છે. મારું પરાક્રમ એની સામે આવે; હે કુરુશ્રેષ્ઠ, એને છોડી દો.
7.160.12
तैवतत्क्षम्यतेऽस्माभिः सूतात्मज सुदुर्मते ।
दर्पमुत्सिक्तमेतत्ते फल्गुनो नाशयिष्यति ॥ ७.१६०.१२ ॥
હે સૂતપુત્ર, દુર્મતિ, તારી એ વાત અમે માફ કરીએ છીએ; તારા આ ઉદ્ધત અભિમાનને ફાલ્ગુન અર્જુન નષ્ટ કરશે.
7.160.13
अश्वत्थामन्प्रसीदस्व क्षन्तुमर्हसि मानद ।
कोपः खलु न कर्तव्यः सूतपुत्रं कथञ्चन ॥ ७.१६०.१३ ॥
હે અશ્વત્થામન્, પ્રસન્ન થાઓ. હે માનદાતા, તમે ક્ષમા આપવા યોગ્ય છો. સૂતપુત્ર પર કોઈ પણ રીતે ક્રોધ ન કરવો જોઈએ.
7.160.14
त्वयि कर्णे कृपे द्रोणे मद्रराजेऽथ सौबले ।
महत्कार्यं समासक्तं प्रसीद द्विजसत्तम ॥ ७.१६०.१४ ॥
તમારા પર, કર્ણ પર, કૃપ પર, દ્રોણ પર, મદ્રરાજ પર અને સુબલપુત્ર પર એક મહાન કાર્ય આશ્રિત છે. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, પ્રસન્ન થાઓ.
7.160.15
एते ह्यभिमुखाः सर्वे राधेयेन युयुत्सवः ।
आयान्ति पाण्डवा ब्रह्मन्नाह्वयन्तः समन्ततः ॥ ७.१६०.१५ ॥
હે બ્રાહ્મણ, રાધેય કર્ણ સાથે યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છાથી આ બધા પાંડવો ચારેય બાજુથી પડકાર ફેંકતા સામે આવી રહ્યા છે.
7.160.16
प्रसाद्यमानस्तु ततो राज्ञा द्रौणिर्महामनाः ।
प्रससाद महाराज क्रोधवेगसमन्वितः ॥ ७.१६०.१६ ॥
રાજા દ્વારા મનાવવામાં આવ્યા છતાં, હે મહારાજ, ક્રોધના વેગથી ભરેલા મહામના દ્રોણપુત્ર ત્યારે પ્રસન્ન થયા.
7.160.17
ततः कृपोऽप्युवाचेदमाचार्यः सुमहामनाः ।
सौम्यस्वभावाद्राजनेन्द्र क्षिप्रमागतमार्दवः ॥ ७.१६०.१७ ॥
ત્યારે આચાર્ય કૃપે પણ અત્યંત મહામના થઈને સૌમ્ય સ્વભાવથી આ કહ્યું. હે રાજન, હે નરેન્દ્ર, તેઓ શીઘ્ર મૃદુતાને પામ્યા.
7.160.18
तवैतत्क्षम्यतेऽस्माभिः सूतात्मज सुदुर्मते ।
दर्पमुत्सिक्तमेतत्ते फल्गुनो नाशयिष्यति ॥ ७.१६०.१८ ॥
હે સૂતપુત્ર, હે દુર્બુદ્ધિ, તારો આ અપરાધ અમે ક્ષમા કરીએ છીએ. તારા આ ઉદ્ધત અભિમાનનો ફાલ્ગુન નાશ કરશે.
7.160.19
ततस्ते पाण्डवा राजन्पाञ्चालाश्च यशस्विनः ।
आजग्मुः सहिताः कर्णं तर्जयन्तः समन्ततः ॥ ७.१६०.१९ ॥
રાજન, ત્યારે યશસ્વી પાંડવો અને પાંચાલો એકઠા થઈને કર્ણને ચારે બાજુથી ધમકાવતા તેની તરફ આવ્યા.
7.160.20
कर्णोऽपि रथिनां श्रेष्ठश्चापमुद्यम्य वीर्यवान् ।
कौरवाग्र्यैः परिवृतः शक्रो देवगणैरिव।
पर्यतिष्ठत तेजस्वी स्वबाहुबलमाश्रितः ॥ ७.१६०.२० ॥
રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, પરાક્રમી કર્ણે પણ ધનુષ્ય ઉઠાવીને, કૌરવોના અગ્રણી વીરોથી ઘેરાઈને, દેવગણોથી ઘેરાયેલા ઇન્દ્રની જેમ, પોતાના ભુજબળનો આશ્રય લઈ તેજસ્વી રીતે ઊભો રહ્યો.
7.160.21
ततः प्रववृते युद्धं कर्णस्य सह पाण्डवैः ।
भीषणं सुमहाराज सिंहनादविराजितम् ॥ ७.१६०.२१ ॥
ત્યારે, હે મહારાજ, કર્ણ અને પાંડવો વચ્ચે સિંહનાદોથી ગાજતું ભયંકર યુદ્ધ શરૂ થયું.
7.160.22
ततस्ते पाण्डवा राजन्पाञ्चालाश्च यशस्विनः ।
दृष्ट्वा कर्णं महाबाहुमुच्चैः शब्दमथानदन् ॥ ७.१६०.२२ ॥
રાજન, ત્યારે યશસ્વી પાંડવો અને પાંચાલો મહાબાહુ કર્ણને જોઈને મોટા સાદે ગર્જી ઊઠ્યા.
7.160.23
अयं कर्णः कुतः कर्णस्तिष्ठ कर्ण महारणे ।
युध्यस्व सहितोऽस्माभिर्दुरात्मन्पुरुषाधम ॥ ७.१६०.२३ ॥
આ કર્ણ? કયો કર્ણ? કર્ણ, મહાયુદ્ધમાં ઊભો રહે. અમારી સાથે યુદ્ધ કર, હે દુરાત્મા, અધમ પુરુષ!
7.160.24
अन्ये तु दृष्ट्वा राधेयं क्रोधरक्रेक्षणाऽब्रुवन् ।
हन्यतामयमुत्सिक्तः सूतपुत्रोऽल्पचेतनः।
सर्वैः पार्थिवशार्दूलैर्नानेनार्थोऽस्ति जीवता। ॥ ७.१६०.२४ ॥
બીજાઓએ રાધેય કર્ણને જોઈને, ક્રોધથી લાલ આંખો કરીને કહ્યું: 'આ અભિમાની, અલ્પબુદ્ધિ સૂતપુત્રને મારી નાખો. જીવતા રહેવાથી એનાથી કોઈને કંઈ કામ નથી. બધા સિંહ જેવા રાજાઓ એને મારો.'
7.160.25
अत्यन्तवैरी पार्थानां सततं पापपूरुषः ।
एष मूलमनर्थानां दुर्योधनमते स्थितः ॥ ७.१६०.२५ ॥
પાંડવોનો અત્યંત વૈરી, સદા પાપી પુરુષ આ છે. દુર્યોધનના મતમાં સ્થિર રહેલો આ જ સર્વ અનર્થોનું મૂળ છે.
7.160.26
घ्नतैनमिति जल्पन्तः क्षत्रियाः समुपाद्रवन् ।
महता शरवर्षेण च्छादयन्तो महारथाः।
वधार्थं सूतपुत्रस्य पाण्डवेयेन चोदिताः ॥ ७.१६०.२६ ॥
'આને મારો' એમ બૂમો પાડતા ક્ષત્રિયો એકસાથે દોડ્યા. પાંડવની પ્રેરણાથી પ્રેરાયેલા મહારથીઓ મોટી બાણવર્ષાથી ઢાંકતા સૂતપુત્રના વધ માટે આગળ વધ્યા.
7.160.27
तांस्तु सर्वांस्तथा दृष्ट्वा धावमानान्महारथान् ।
न विव्यथे सूतपुत्रो न च त्रासमगच्छत ॥ ७.१६०.२७ ॥
તે બધા મહારથીઓને આ રીતે દોડતા જોઈને પણ સૂતપુત્ર વિચલિત ન થયો, અને તેને ભય પણ ન લાગ્યો.
7.160.28
दृष्ट्वा सागस्कल्पं तमुद्धूतं सैन्यसागरम् ।
पिप्रीषुस्तव पुत्राणां सङ्ग्रामेष्वपराजितः ॥ ७.१६०.२८ ॥
સમુદ્ર સમાન ઉછળતા તે સૈન્યસાગરને જોઈને, તમારા પુત્રોને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી, યુદ્ધોમાં અપરાજિત (સૂતપુત્ર)...
7.160.29
सायकौधेन बलवान्क्षिप्रकारी महाबलः ।
वारयामास तत्सैन्यं समन्ताद्भरतर्पभ ॥ ७.१६०.२९ ॥
બળવાન, ક્ષિપ્રકારી, મહાબળવાન (સૂતપુત્રે) બાણોના પ્રવાહથી તે સૈન્યને ચારે બાજુથી રોક્યું. હે ભરતશ્રેષ્ઠ!
7.160.30
ततस्तु शरवर्षेण पार्थिवास्तमवारयन् ।
धनुम्पि ते विधुन्वानाः शतशोऽथ सहस्रशः।
अयोधयन्त राधेयं शक्रं दैत्यगणा इव ॥ ७.१६०.३० ॥
ત્યારે રાજાઓએ બાણવર્ષાથી તેને રોક્યો. ધનુષ્ય હલાવતા સેંકડો અને હજારો રાધાપુત્ર સાથે લડ્યા, જેમ દૈત્યગણો ઇન્દ્ર સાથે લડે.
7.160.31
शरवर्पं तु तत्कर्णः पार्थिवैः समुदीरितम् ।
शरवर्षेण महता समन्ताद्व्यकिरत्प्रभो ॥ ७.१६०.३१ ॥
પણ રાજાઓએ વરસાવેલા તે બાણવર્ષાને કર્ણે, હે પ્રભો, મોટા બાણવર્ષાથી ચારે બાજુ વિખેરી નાખ્યો.
7.160.32
तद्युद्धमभवत्तेषां कृतप्रतिकृतैषिणाम् ।
यथा देवासुरे युद्धे शक्रस्य सह दानैवः ॥ ७.१६०.३२ ॥
એકબીજાના પ્રહારનો બદલો લેવા ઇચ્છતા તેમની વચ્ચે તે યુદ્ધ થયું; દેવાસુર યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર દાનવો સાથે લડ્યો હતો તેમ.
7.160.33
तत्राद्भुतमपश्याम सूतपुत्रस्य लाघवम् ।
यदेनं सर्वतो यत्ता नाप्नुवन्ति परे युधि ॥ ७.१६०.३३ ॥
ત્યાં અમે સૂતપુત્રની અદ્ભુત ચપળતા જોઈ; ચારે બાજુથી પ્રયત્ન કરવા છતાં બીજા યુદ્ધમાં તેને પહોંચી શક્યા નહીં.
7.160.34
निवार्य च शरौघांस्तान्पार्थिवानां महारथः ।
युगेष्वीषासु च्छत्रेषु ध्वजेषु च हयेषु च।
आत्मनामाङ्कितान्घोरान्राधेयः प्राहिणोच्छरान् ॥ ७.१६०.३४ ॥
રાજાઓની તે બાણધારાઓને રોકીને તે મહારથી રાધેયે પોતાના નામથી અંકિત ભયંકર બાણો ધૂંસરી, ઈષા, છત્ર, ધ્વજ અને ઘોડાઓ પર છોડ્યા.
7.160.35
ततस्ते व्याकुलीभूता राजानः कर्णपीडिताः ।
बभ्रुमुस्तत्र तत्रैव गावः शीतार्दिता इव ॥ ७.१६०.३५ ॥
ત્યારે કર્ણથી પીડિત થયેલા તે રાજાઓ વ્યાકુળ થઈને ઠંડીથી પીડિત ગાયોની જેમ આમતેમ ભટકવા લાગ્યા.
7.160.36
हयानां वध्यमानानां गजानां रथिनां तथा ।
तत्रतत्राभ्यवेक्षाम सङ्घान्कर्णेन ताडितान् ॥ ७.१६०.३६ ॥
કર્ણ દ્વારા પ્રહાર પામી મરાતા ઘોડા, હાથી અને રથીઓના સમૂહો અમે ત્યાં-ત્યાં જોયા.
7.160.37
शिरोभिः पतितै राजन्बाहुभिश्च समन्ततः ।
आस्तीर्णा वसुधा सर्वा शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ ७.१६०.३७ ॥
હે રાજન્, પડેલાં માથાં અને બાહુઓથી ચારે તરફ આખી ધરતી છવાઈ ગઈ હતી; પાછા ન ફરનારા શૂરવીરોની એ હતી.
7.160.38
हतैश्च हन्यमानैश्च निष्टनद्भिश्च सर्वशः ।
बभूवायोधनं रौद्रं वैवस्वतपुरोपमम् ॥ ७.१६०.३८ ॥
માર્યા ગયેલા, મારાતા અને ચીસો પાડતા યોદ્ધાઓથી સર્વત્ર એ રણભૂમિ ભયંકર બની યમપુરી જેવી થઈ ગઈ.
7.160.39
ततो दुर्योधनो राजा दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ।
अश्वत्थामानमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.१६०.३९ ॥
ત્યારે રાજા દુર્યોધને કર્ણનો પરાક્રમ જોઈને અશ્વત્થામા પાસે જઈ આ વચન કહ્યું.
7.160.40
युध्यतेऽसौ रणे कर्णो दंशितः सर्वपार्थिवैः ॥ ७.१६०.४० ॥
તે કર્ણ રણમાં યુદ્ધ કરી રહ્યો છે; સર્વ રાજાઓએ કવચબદ્ધ કરેલો.
7.160.41
पश्यैतां द्रवतीं सेनां कर्णसायकपीडिताम् ।
कार्तिकेयेन विध्वस्तामासुरीं पृतनामिव ॥ ७.१६०.४१ ॥
કર્ણના બાણોથી પીડાઈને ભાગતી આ સેના જુઓ; કાર્તિકેયે વિનાશ કરેલી અસુરસેના જેવી.
7.160.42
दृष्ट्वैतां निर्जितां सेनां रणे कर्णेन धीमता ।
अभियात्येष बीभत्सुः सूतपुत्रजिघांसया ॥ ७.१६०.४२ ॥
રણમાં બુદ્ધિમાન કર્ણે હરાવેલી આ સેનાને જોઈને, આ બીભત્સુ (અર્જુન) સૂતપુત્રને મારવાની ઇચ્છાથી આગળ વધે છે.
7.160.43
तद्यथा प्रेक्षमाणानां सूतपुत्रं महारथम् ।
न हन्यात्पाण्डवः सङ्ख्ये तथा नीतिर्विधीयतां ॥ ७.१६०.४३ ॥
સૂતપુત્ર મહારથીને તેઓ જોતા હોય ત્યારે પાંડવ યુદ્ધમાં તેને ન મારે એવી નીતિ ઘડવામાં આવે.
7.160.44
ततो द्रौणिः कृपः शल्यो हार्दिक्यश्च महारथः ।
प्रत्युद्ययुस्तदा पार्थं सूतपुत्रपरीप्सया।
आयान्तं वीक्ष्य कौन्तेयं शक्रं दैत्यचमूमिव ॥ ७.१६०.४४ ॥
ત્યારે દ્રોણપુત્ર, કૃપ, શલ્ય અને મહારથી હાર્દિક્યે સૂતપુત્રને બચાવવાની ઇચ્છાથી પાર્થ તરફ આગળ વધીને સામનો કર્યો; કુંતીપુત્રને આવતો જોઈને ઇન્દ્ર દૈત્યસેના તરફ જાય તેમ.
7.160.45
बीभत्सुरपि राजेन्द्र पाञ्चालैरभिसंवृतः ।
प्रत्युद्ययौ तदा कर्णं यथा वृत्रं शतक्रतुः ॥ ७.१६०.४५ ॥
હે રાજેન્દ્ર, પાંચાલો વડે ઘેરાયેલો બીભત્સુ પણ ત્યારે કર્ણ તરફ આગળ વધ્યો; શતક્રતુ વૃત્ર તરફ જાય તેમ.
7.160.46
संरब्धं फल्गुनं दृष्ट्वा कालान्तकयमोपमम् ।
कर्णो वैकर्तनः सूत प्रत्यपद्यत्किमुत्तरम् ॥ ७.१६०.४६ ॥
હે સૂત, કાળ-અંતક-યમ સમાન ક્રોધિત ફાલ્ગુનને જોઈને વૈકર્તન કર્ણે કેવો સામનો કર્યો અને તેનો ઉત્તર શું હતો?
7.160.47
यो ह्यस्पर्धत पार्थेन नित्यमेव महारथः ।
आशंसते च बीभत्सुं युद्धे जेतुं सुदारुणम् ॥ ७.१६०.४७ ॥
જે મહારથી સદા પાર્થ સાથે સ્પર્ધા કરતો રહ્યો અને યુદ્ધમાં બીભત્સુને અતિ ભયંકર રીતે જીતવાની આશા રાખતો હતો.
7.160.48
स तु तं सहसा प्राप्तं नित्यमत्यन्तवैरिणम् ।
कर्णो वैकर्तनः सूत किमुत्तरमपद्यत ॥ ७.१६०.४८ ॥
પરંતુ નિત્ય મહાવૈરી તેની સામે અચાનક આવ્યો ત્યારે, હે સૂત, વૈકર્તન કર્ણે શું પ્રત્યુત્તર આપ્યો અને કેવી રીતે સામનો કર્યો?
7.160.49
आयान्तं पाण्डव दृष्ट्वा गजं प्रतिगजो यथा ।
असम्भ्रान्तो रणे कर्णः प्रत्युदीयाद्धनञ्जयम् ॥ ७.१६०.४९ ॥
પાંડવને આવતો જોઈને, જેમ એક હાથી બીજા હાથીને સામે જાય, તેમ રણમાં અચલ કર્ણ ધનંજય તરફ આગળ વધ્યો.
7.160.50
तमापतन्तं वेगेन वैकर्तनमजिह्मगैः ।
छादयामास पार्थोऽथ कर्णस्तु विजयं शरैः ॥ ७.१६०.५० ॥
વેગથી ધસી આવતા વૈકર્તન (કર્ણ)ને પાર્થે સીધા બાણોથી ઢાંકી દીધો; અને કર્ણે પણ વિજયને બાણોથી ઢાંકી દીધો.
7.160.51
स कर्णं शरजालेन च्छादयामास पाण्डवः ।
ततः कर्णः सुसंरब्धः शरैस्त्रिभिरविध्यत ॥ ७.१६०.५१ ॥
તે પાંડવે કર્ણને બાણોની જાળથી ઢાંકી દીધો. ત્યારે અત્યંત ક્રોધિત કર્ણે ત્રણ બાણોથી તેને વીંધ્યો.
7.160.52
तस्य तल्लाघवं पार्थो नामृष्यत महाबलः ॥ ७.१६०.५२ ॥
કર્ણની એ ચપળતા મહાબલી પાર્થથી સહન ન થઈ.
7.160.53
तस्मै बाणाञ्शिलाधौतान्प्रसन्नाग्रानजिह्मगान् ।
प्राहिणोत्सूतपुत्राय त्रिशतं शत्रुतापनः ॥ ७.१६०.५३ ॥
શત્રુઓને તપાવનારા તે પાર્થે પથ્થર પર ધાર કાઢેલાં, ઉજ્જવળ અગ્રભાગવાળાં, સીધા જનારાં ત્રણસો બાણ સૂતપુત્ર તરફ છોડ્યાં.
7.160.54
विव्याध चैनं संरब्धो बाणेनैकेन वीर्यवान् ।
सव्ये भुजाग्रे बलवान्नाराचेन हसन्निव ॥ ७.१६०.५४ ॥
ક્રોધિત, પરાક્રમી, બળવાન તેણે કર્ણને એક જ બાણથી વીંધ્યો—ડાબા ભુજના અગ્રભાગે એક નારાચથી, જાણે હસતાં હસતાં.
7.160.55
तस्य विद्धस्य बाणेन कराच्चापं पपात ह ॥ ७.१६०.५५ ॥
બાણથી વિંધાતાં તેના હાથમાંથી ધનુષ્ય પડી ગયું.
7.160.56
पुनरादाय तच्चापं निमेषार्धान्महाबलः ।
छादयामास बाणौघैः फल्गुनं कृतहस्तवत् ॥ ७.१६०.५६ ॥
ફરીથી તે ધનુષ્ય ઉપાડીને તે મહાબલીએ અડધી પળમાં બાણોની ધારાથી ફલ્ગુનને ઢાંકી દીધો, કુશળ હાથવાળાની જેમ.
7.160.57
शरवृष्टिं तु तां मुक्तां सूतपुत्रेण भारत ।
व्यधमच्छरवर्षेण स्मयन्निव धनञ्जयः ॥ ७.१६०.५७ ॥
હે ભારત, સૂતપુત્રે છોડેલી તે બાણવર્ષાને ધનંજયે બાણવર્ષાથી જ હસતાં હસતાં નિષ્ફળ કરી.
7.160.58
तौ परस्परमासाद्य शरवर्षेण पार्थिव ।
छादयेतां महेष्वासौ कृतप्रतिकृतैषिणौ ॥ ७.१६०.५८ ॥
હે રાજન, તે બંને મહાધનુર્ધરો એકબીજાની સામે આવીને, બદલો લેવાની ઇચ્છાથી બાણવર્ષાથી એકબીજાને ઢાંકવા લાગ્યા.
7.160.59
तदद्भुतं महद्युद्धं कर्णपाण्डवयोर्मृधे ।
क्रुद्धयोर्वासिताहेतोर्वन्ययोर्गजयोरिव ॥ ७.१६०.५९ ॥
કર્ણ અને પાંડવ વચ્ચે રણભૂમિમાં એ અદભુત મહાયુદ્ધ થયું, જેમ જંગલના બે હાથી માદા હાથણી માટે ક્રોધે ભરાઈને લડે તેમ.
7.160.60
ततः पार्थो महेष्वासो दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ।
मुष्टिदेशे धनुस्तस्य चिच्छेद त्वरयाऽन्वितः ॥ ७.१६०.६० ॥
ત્યારે મહાધનુર્ધર પાર્થે કર્ણનો પરાક્રમ જોઈને ઝડપથી તેના ધનુષ્યની મૂઠ પાસે તે કાપી નાખ્યું.
7.160.61
अश्वांश्च चतुरो भल्लैरनयद्यमसादनम् ।
सारथेश्च शिसः कायादहरच्छत्रुतापनः ॥ ७.१६०.६१ ॥
શત્રુઓને તપાવનારે ભલ્લ બાણોથી ચાર ઘોડાને યમસદન મોકલ્યા; સારથિનું માથું શરીરથી કાપી નાખ્યું.
7.160.62
अथैनं छिन्नधन्वानं हताश्वं हतसारथिम् ।
विव्याध सायकैः पार्थश्चतुर्भिः पाण्डुनन्दनः ॥ ७.१६०.६२ ॥
પછી ધનુષ્ય તૂટેલા, ઘોડા અને સારથિ હણાયેલા તેને પાંડુપુત્ર પાર્થે ચાર બાણોથી વીંધ્યો.
7.160.63
हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवप्लुत्य नरर्षभः ।
आरुरोह रथं तूर्णं कृपस्य शरपीडितः ॥ ७.१६०.६३ ॥
ઘોડા હણાયેલા રથ પરથી તે નરશ્રેષ્ઠ ઝડપથી કૂદીને ઊતર્યો, અને બાણપીડિત થઈને તરત કૃપના રથ પર ચઢ્યો.
7.160.64
स नुन्नोऽर्जुनबाणौघैराचितः शल्यको यथा ।
जीवितार्थमभिप्रेप्सुः कृपस्य रथमारुहत् ॥ ७.१६०.६४ ॥
અર્જુનના બાણપ્રવાહથી ધકેલાયેલો, કાંટાળા સાહી જેવો બાણોથી ઢંકાયેલો તે જીવ બચાવવા કૃપના રથ પર ચઢ્યો.
7.160.65
राधेयं निर्जितं दृष्ट्वा तावका भरतर्षभ ।
धनञ्जयशरैर्नुन्नाः प्राद्रवन्त दिशो दश ॥ ७.१६०.६५ ॥
રાધેયને પરાજિત જોઈ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તમારા સૈનિકો ધનંજયના બાણોથી ધકેલાઈ દસ દિશાઓમાં નાસી ગયા.
7.160.66
द्रवतस्तान्समालोक्य राजा दुर्योधनो नृप ।
निवर्तयामास तदा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.१६०.६६ ॥
ભાગતા તેમને જોઈ રાજા દુર્યોધને, હે નૃપ, ત્યારે તેમને પાછા વાળવા આ વચન કહ્યું.
7.160.67
अलं द्रुतेन वः शूरास्तिष्ठध्वं क्षत्रियर्षभाः ।
एष पार्थवधायाहं स्वयं गच्छामि संयुगे।
अहं पार्थान्हनिष्यामि सपाञ्चालान्ससोमकान् ॥ ७.१६०.६७ ॥
હે શૂરવીરો, ઉતાવળ ન કરો; હે ક્ષત્રિય શ્રેષ્ઠો, ઊભા રહો. પાર્થના વધ માટે હું પોતે યુદ્ધમાં જાઉં છું. પાંચાલો અને સોમકો સહિત પાંડવોને હું હણીશ.
7.160.68
अद्य मे युध्यमानस्य सह गाण्डीवधन्वना ।
द्रक्ष्यन्ति विक्रमं पार्थाः कालस्येव युगक्षये ॥ ७.१६०.६८ ॥
આજે હું યુદ્ધ કરતો હોઈશ ત્યારે ગાંડીવધન્વા સાથે પાર્થો મારો પરાક્રમ જોશે, યુગના અંતે કાળના પરાક્રમની જેમ.
7.160.69
अद्य मद्बाणजालानि विमुक्तानि सहस्रशः ।
द्रक्ष्यन्ति समरे योधाः शलभानामिवायतीः ॥ ७.१६०.६९ ॥
આજે યુદ્ધમાં યોદ્ધાઓ મારા બાણોની જાળ હજારોની સંખ્યામાં છોડાયેલી જોશે, તીડોની લાંબી હારોની જેમ.
7.160.70
अद्य बाणमयं वर्षं सृजतो मम धन्विनः ।
जीमूतस्येव घर्मान्ते द्रक्ष्यन्ति युधि सैनिकाः ॥ ७.१६०.७० ॥
આજે હું બાણોની વર્ષા વરસાવતો ધનુર્ધર હોઈશ, ત્યારે ઉનાળાના અંતે મેઘ વરસે તેમ, યુદ્ધમાં સૈનિકો જોશે.
7.160.71
जेष्याम्यद्य रणे पार्थं सायकैर्नतपर्वभिः ।
तिष्ठध्वं समरे शूरा भयं त्यजत फल्गुनात् ॥ ७.१६०.७१ ॥
આજે રણમાં નતપર્વ બાણોથી હું પાર્થને જીતીશ; હે શૂરવીરો, યુદ્ધમાં અડગ રહો, ફલ્ગુનનો ભય છોડી દો.
7.160.72
न हि मद्वीर्यमासाद्य फल्गुनः प्रसहिष्यति ।
यथा वेलां समासाद्य सागरो मकरालयः ॥ ७.१६०.७२ ॥
ખરેખર મારા પરાક્રમનો સામનો કરીને ફલ્ગુન ટકી શકશે નહીં, જેમ કિનારે પહોંચીને મકરોનું ઘર એવો સાગર.
7.160.73
इत्युक्त्वा प्रययौ राजा सैन्येन महता वृतः ।
फल्गुनं प्रतिदुर्धर्षः क्रोधात्संरक्तलोचनः ॥ ७.१६०.७३ ॥
આમ કહીને રાજા મોટી સેનાથી ઘેરાયેલો ચાલ્યો ગયો. ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળો, અર્જુનનો સામનો કરવો દુષ્કર.
7.160.74
तं प्रयान्तं महाबाहुं दृष्ट्वा शारद्वतस्तदा ।
अश्वत्थामानमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.१६०.७४ ॥
તે મહાબાહુને જતો જોઈને શારદ્વત (કૃપ) ત્યારે અશ્વત્થામા પાસે જઈને આ વચન બોલ્યા.
7.160.75
एष राजा महाबाहुरमर्षी क्रोधमूर्च्छितः ।
पतङ्गवृत्तिमास्थाय फल्गुनं योद्धुमिच्छति ॥ ७.१६०.७५ ॥
આ મહાબાહુ રાજા અસહિષ્ણુ અને ક્રોધથી મૂર્છિત થઈને, પતંગિયાનું વર્તન અપનાવી અર્જુન સાથે યુદ્ધ કરવા ઇચ્છે છે.
7.160.76
यावन्नः पश्यमानानां प्राणान्पार्थेन संगतः ।
न जह्यात्पुरुषव्याघ्रस्तावद्वारय कौरवम् ॥ ७.१६०.७६ ॥
અમે જોતા હોઈએ ત્યારે, પાર્થ સાથે ટકરાઈને આ પુરુષવ્યાઘ્ર પ્રાણ ન ત્યજે ત્યાં સુધી, કૌરવને રોકો.
7.160.77
यावत्फल्गुनबाणानां गोचरं नाद्य गच्छति ।
कौरवः पार्थिवो वीरस्तावद्वारय संयुगे ॥ ७.१६०.७७ ॥
અર્જુનના બાણોની પહોંચમાં આજે આ કૌરવ વીર રાજા ન જાય ત્યાં સુધી, યુદ્ધમાં તેને રોકો.
7.160.78
यावत्पार्थशरैर्घोरैर्निर्मुक्तोरगसन्निभैः ।
न भस्मीक्रियते राजा तावद्युद्धान्निवार्यताम् ॥ ७.१६०.७८ ॥
પાર્થના ભયંકર, સર્પ જેવા બાણોથી રાજા ભસ્મ થાય તે પહેલાં, તેને યુદ્ધમાંથી પાછો વાળો.
7.160.79
अयुक्तमिव पश्यामि तिष्ठत्स्वस्मासु मानद ।
स्वयं युद्धाय यद्राजा पार्थं यात्यसहायवान् ॥ ७.१६०.७९ ॥
હે માનદ, અમે ઊભા છીએ ત્યારે રાજા પોતે પાર્થ સાથે યુદ્ધે જાય છે, એ મને અયોગ્ય લાગે છે; તેમને સહાયક પણ નથી.
7.160.80
दुर्लभं जीवितं मन्ये कौरव्यस्य किरीटिना ।
युध्यमानस्य पार्थेन शार्दूलेनेव हस्तिनः ॥ ७.१६०.८० ॥
કિરીટી પાર્થ સાથે યુદ્ધ કરતા કૌરવનું જીવન દુર્લભ લાગે છે, જેમ વાઘ સાથે લડતો હાથી.
7.160.81
मातुलेनैवमुक्तस्तु द्रौणिः शस्त्रभृतां वरः ।
दुर्योधनमिदं वाक्यं त्वरितः समभाषत ॥ ७.१६०.८१ ॥
મામાએ આમ કહ્યા પછી, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણપુત્રે ઉતાવળે દુર્યોધનને આ વચન કહ્યું.
7.160.82
मयि जीवति गान्धारे न युद्धं गन्तुमर्हसि ।
मामनादृत्य कौरव्य तव नित्यं हितैषिणम् ॥ ७.१६०.८२ ॥
હે ગાંધારીપુત્ર, હું જીવિત છું ત્યાં સુધી તમારે યુદ્ધે ન જવું જોઈએ; હે કૌરવ, તમારા હંમેશના હિતૈષી મને અવગણીને.
7.160.83
न हि सम्भ्रमः कार्यः पार्थस्य विजयं प्रति ।
अहमावारयिष्यामि पार्थं तिष्ठ सुयोधन ॥ ७.१६०.८३ ॥
પાર્થના વિજય વિશે ગભરાવું ન જોઈએ; હું પાર્થને રોકીશ, હે સુયોધન, તું ઊભો રહે.
7.160.84
आचार्यः पाण्डुपुत्रान्वै पुत्रवत्परिरक्षति ।
त्वमप्युपेक्षां कुरुषे तेषु नित्यं द्विजोत्तम् ॥ ७.१६०.८४ ॥
આચાર્ય પાંડુપુત્રોનું પુત્રોની જેમ રક્ષણ કરે છે; હે દ્વિજોત્તમ, તમે પણ તેમના પ્રત્યે હંમેશા ઉપેક્ષા બતાવો છો.
7.160.85
मम वा मन्दभाग्यत्वान्मन्दस्ते विक्रमो युधि ।
धर्मराजप्नियार्थं वा द्रौपद्या वा न विद्म तत् ॥ ७.१६०.८५ ॥
મારા દુર્ભાગ્યને કારણે, અથવા યુદ્ધમાં તારું પરાક્રમ મંદ થયું છે તેને કારણે, અથવા ધર્મરાજને પ્રસન્ન કરવા માટે, કે દ્રૌપદીને કારણે — તે અમે જાણતા નથી.
7.160.86
धिगस्तु मम लुब्धस्य यत्कृते सर्वबान्धवाः ।
सुखार्हाः परमं दुःखं प्राप्नुवन्त्यपराजिताः ॥ ७.१६०.८६ ॥
લોભી એવા મને ધિક્કાર! જેના કારણે સુખના અધિકારી, અપરાજિત સર્વ બાંધવો પરમ દુઃખ પામી રહ્યા છે.
7.160.87
को हि शस्त्रविदां मुख्यो महेश्वरसमो युधि ।
शत्रुं न क्षपयेच्छक्तो यो न स्याद्गौतमीसुतः ॥ ७.१६०.८७ ॥
શસ્ત્રવિદ્યામાં શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં મહેશ્વર સમાન, ગૌતમીનો પુત્ર ન હોત તો શત્રુનો નાશ કરવા કોણ સમર્થ હોત?
7.160.88
अश्वत्थामन्प्रसीदस्व नाशयैतान्ममाहितान् ।
तवास्त्रगोचरे शक्ताः स्थातुं देवा न दानवाः ॥ ७.१६०.८८ ॥
અશ્વત્થામન્, પ્રસન્ન થા અને મારા આ વિરોધીઓનો નાશ કર! તારા અસ્ત્રની પહોંચમાં દેવો કે દાનવો પણ ટકી શકતા નથી.
7.160.89
पाञ्चालान्सोमकांश्चैव जहि द्रौणे सहानुगान् ।
वयं शेषान्हनिष्यामस्त्वयैव परिरक्षिताः ॥ ७.१६०.८९ ॥
દ્રોણ, પાંચાલો અને સોમકોને તેમના અનુચરો સહિત મારી નાખ! તારા વડે રક્ષિત અમે બાકીનાઓને મારીશું.
7.160.90
एते हि सोमका विप्र पाञ्चालाश्च यशस्विनः ।
मम सैन्येषु सङ्क्रुद्धा विचरन्ति दवाग्निवत् ॥ ७.१६०.९० ॥
હે બ્રાહ્મણ, આ સોમકો અને યશસ્વી પાંચાલો ક્રોધે ભરાઈને મારા સૈન્યોમાં દાવાનળની જેમ વિચરી રહ્યા છે.
7.160.91
तान्वारय महाबाहो केकयांश्च नरोत्तम ।
पुरा कुर्वन्ति निःशेषं रक्ष्यमाणाः किरीटिना ॥ ७.१६०.९१ ॥
હે મહાબાહો, નરોત્તમ, કેકયોને પણ રોકો. કિરીટીથી રક્ષિત તેઓ પહેલાં જ બધું સંપૂર્ણ નાશ કરશે.
7.160.92
अश्वत्थामंस्त्वरायुक्तो याहि शीघ्रमरिन्दम ।
आदौ वा यदि वा पश्चात्तवेदं कर्म मारिष ॥ ७.१६०.९२ ॥
હે અશ્વત્થામા, ઝડપથી જાઓ, હે શત્રુદમન. પહેલાં હોય કે પછી, આ કર્મ તમારું જ છે, હે માનનીય.
7.160.93
त्वमुत्पन्नो महाबाहो पाञ्चालानां वधं प्रति ।
करिष्यसि जगत्सर्वमपाञ्चालं किलोद्यतः ॥ ७.१६०.९३ ॥
હે મહાબાહો, પાંચાલોના વધ માટે જ તું જન્મ્યો છે. કહે છે કે તું ઉદ્યત થઈ સમગ્ર જગતને પાંચાલ વિનાનું કરીશ.
7.160.94
एवं सिद्धाऽब्रुवन्वाचो भविष्यति च तत्तथा ।
तस्मात्त्वं पुरुषव्याघ्र पाञ्चालाञ्जहि सानुगान् ॥ ७.१६०.९४ ॥
સિદ્ધોએ આવાં વચન કહ્યાં છે, અને તે તેમ જ થશે. તેથી, હે પુરુષવ્યાઘ્ર, અનુચરો સહિત પાંચાલોને હણ.
7.160.95
न तेऽस्त्रगोचरे शक्ताः स्थातुं देवाः सवासवाः ।
किमु पार्थाः सपाञ्चालाः सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ७.१६०.९५ ॥
તારા અસ્ત્રોની પહોંચમાં ઇન્દ્ર સહિતના દેવો પણ ઊભા રહી શકે નહીં; પાંચાલો સહિત પાર્થો તો શું? આ સત્ય છે, હું તને કહું છું.
7.160.96
न त्वां समर्थाः सङ्ग्रामे पाण्डवाः सह सोमकैः ।
बलाद्योधयितुं वीर सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ७.१६०.९६ ॥
હે વીર, પાંડવો સોમકો સહિત યુદ્ધમાં બળપૂર્વક તારી સામે લડવા સમર્થ નથી. આ સત્ય છે, હું તને કહું છું.
7.160.97
गच्छगच्छ महाबाहो न नः कालात्ययो भवेत् ।
इयं हि द्रवते सेना पार्तसायकपीडिता ॥ ७.१६०.९७ ॥
જાઓ, જાઓ, હે મહાબાહુ! અમારો સમય વ્યર્થ ન જાય. પાર્થનાં બાણોથી પીડિત આ સેના ભાગી રહી છે.
7.160.98
शक्तो ह्यसि महाबाहो दिव्येन स्वेन तेजसा ।
निग्रहे पाण्डुपुत्राणां पाञ्चालानां च मानद ॥ ७.१६०.९८ ॥
તમે સમર્થ છો, હે મહાબાહુ! તમારા દિવ્ય તેજથી પાંડુપુત્રો અને પાંચાલોને રોકવામાં, હે માનદ!