महाभारत · अध्याय 7.161
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.161.1
दुर्योधनेनैवमुक्तो द्रौणिराहवदुर्मदः ।
चकारारिवधे यत्नमिन्द्रो दैत्यवधे यथा।
प्रत्युवाच महाबाहुस्तव पुत्रमिदं वचः ॥ ७.१६१.१ ॥
दुर्योधनाने असे सांगितल्यावर युद्धात मदोन्मत्त झालेला द्रोणपुत्र इंद्र दैत्यवधासाठी जसा यत्न करतो तसा शत्रुवधासाठी यत्न करू लागला. त्या महाबाहूने आपल्या पुत्राला हे वचन सांगितले.
7.161.2
सत्यमेतन्महाबाहो यथा वदसि कौरव ।
प्रिया हि पाण्डवा नित्यं मम चापि पितुश्च मे ॥ ७.१६१.२ ॥
हे महाबाहो, कौरवा! तू म्हणतोस ते खरे आहे. पांडव नेहमीच मला आणि माझ्या वडिलांना प्रिय आहेत.
7.161.3
तथैवावां प्रियौ तेषां न तु युद्धे कुरूद्वह ।
शक्तितस्तात युध्यामस्त्यक्त्वा प्राणानभीतवत् ॥ ७.१६१.३ ॥
आम्ही दोघेही त्यांना तसेच प्रिय आहोत; पण हे कुरुश्रेष्ठा, युद्धात नव्हे. हे तात, प्राणांची पर्वा न करता निर्भयासारखे आपल्या शक्तीनुसार आपण युद्ध करू.
7.161.4
अहं कर्णश्च शल्यश्च कृपो हार्दिक्य एव च ।
निमेषात्पाण्डवीं सेनां क्षपयेम नृपोत्तम ॥ ७.१६१.४ ॥
मी, कर्ण, शल्य, कृप आणि हार्दिक्य — हे नृपश्रेष्ठा, आम्ही पांडवांचे सैन्य क्षणार्धात नष्ट करू शकतो.
7.161.5
ते चापि कौरवीं सेनां निमेषार्धात्कुरूद्वह ।
क्षपयेयुर्महाबाहो न स्याम यदि संयुगे ॥ ७.१६१.५ ॥
तेही कौरव सैन्याला अर्ध्या क्षणात नष्ट करू शकले असते, हे कुरुश्रेष्ठा, हे महाबाहो, जर आम्ही युद्धात नसतो तर.
7.161.6
युध्याम पाण्डवाच्छक्त्या ते चाप्यस्मान्यथाबलम् ।
तेजस्तेजः समासाद्य प्रशमं यातु भारत ॥ ७.१६१.६ ॥
आम्ही आपल्या शक्तीने पांडवांशी लढू; तेही आपल्या बलानुसार आमच्याशी लढोत. हे भारता, तेज तेजाला सामोरे जाऊन शांत होवो.
7.161.7
अशक्त्या तरसा जेतुं पाण्डवानामनीकिनी ।
जीवत्सु पाण्डुपुत्रेषु तद्धि सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ७.१६१.७ ॥
पाण्डुपुत्र जिवंत असताना तुमची सेना बळाने त्यांना जिंकू शकणार नाही; हे खरे आहे, मी तुम्हांला सांगतो.
7.161.8
आत्मार्थं युध्यमानास्ते समर्थाः पाण्डुनन्दनाः ।
किमर्थं तव सैन्यानि न हनिष्यन्ति भारत ॥ ७.१६१.८ ॥
हे भरता, स्वतःसाठी लढणारे समर्थ पाण्डुपुत्र तुमच्या सैन्यांचा संहार का करणार नाहीत?
7.161.9
त्वं तु लुब्धतमो राजन्निकृतिज्ञश्च कौरव ।
सर्वाभिशङ्की मानी च ततोऽस्मानभिशङ्कसे ॥ ७.१६१.९ ॥
हे राजा, हे कौरवा, तू अत्यंत लोभी, कपटात निपुण, सर्वांचा संशय घेणारा आणि गर्विष्ठ आहेस; म्हणूनच तू आमच्यावरही संशय घेतोस.
7.161.10
मन्ये त्वं कुत्सितो राजन्पापात्मा पापपूरुषः ।
अन्यानपि स नः क्षुद्र शङ्कसे पापभावितः ॥ ७.१६१.१० ॥
हे राजा, मला वाटते की तू निंद्य, पापी मनाचा आणि पापाने भरलेला पुरुष आहेस; हे क्षुद्रा, पापाने भरलेला तू आमच्यावर आणि इतरांवरही संशय घेतोस.
7.161.11
अहं तु यत्नमास्थाय त्वदर्थे त्यक्तजीवितः ।
एष गच्छामि सङ्ग्रामं त्वत्कृते कुरुनन्दन।
योत्स्येऽहं शत्रुभिः सार्धं जेष्यामि च वरान्वरान् ॥ ७.१६१.११ ॥
मी तुझ्यासाठी प्राणांचीही पर्वा न करता, प्रयत्न करून, हे कुरुनंदना, या युद्धाला जातो; शत्रूंशी लढून श्रेष्ठांतील श्रेष्ठांना जिंकेन.
7.161.12
पाञ्चालैः सह योत्स्यामि सोमकैः केकयैस्तथा ।
पाण्डवेयैश्च सङ्ग्रामे त्वत्प्रियार्थमरिन्दम ॥ ७.१६१.१२ ॥
हे अरिंदमा, तुझ्या प्रियासाठी मी युद्धात पांचाल, सोमक, केकय आणि पाण्डवांशीही लढेन.
7.161.13
अद्य मद्बाणनिर्दग्धाः पाञ्चालाः सोमकास्तथा ।
सिंहेनेवार्दिता गावो विद्रविष्यन्ति सर्वशः ॥ ७.१६१.१३ ॥
आज माझ्या बाणांनी दग्ध झालेले पांचाल आणि सोमक, सिंहाने पीडलेल्या गायींप्रमाणे सर्वत्र पळून जातील.
7.161.14
अद्य धर्मसुतो राजा दृष्ट्वा मम पराक्रमम् ।
अश्वत्थाममयं लोकं मंस्यते सह सोमकैः ॥ ७.१६१.१४ ॥
आज धर्मपुत्र राजा माझा पराक्रम पाहून सोमकांसह सर्व जग अश्वत्थाममय आहे असे मानेल.
7.161.15
आगमिष्यति निर्वेदं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
दृष्ट्वा विनिहतान्सङ्ख्ये पाञ्चालान्सोमकैः सह ॥ ७.१६१.१५ ॥
धर्मपुत्र युधिष्ठिर युद्धात सोमकांसह मारले गेलेले पांचाल पाहून विरक्तीने भरून जाईल.
7.161.16
ये मां युद्धेऽभियोत्स्यन्ति तान्हनिष्यामि भारत ।
न हि ते वीर मोक्ष्यन्ते मद्बाह्वन्तरमागताः ॥ ७.१६१.१६ ॥
जे युद्धात माझ्याशी लढतील, हे भारत, त्यांना मी ठार करीन. हे वीरा, माझ्या बाहूंच्या आवाक्यात आलेले ते सुटणार नाहीत.
7.161.17
एवमुक्त्वा महाबाहुः पुत्रं दुर्योधनं तव ।
अभ्यवर्तत युद्धाय त्रासयन्सर्वधन्विनः।
चिकीर्षुस्तव पुत्राणां प्रियं प्राणभृतां वरः ॥ ७.१६१.१७ ॥
असे बोलून महाबाहू, प्राणिमात्रांत श्रेष्ठ तो, तुमचा पुत्र दुर्योधन याचे प्रिय करण्याच्या इच्छेने, सर्व धनुर्धरांना भयभीत करीत युद्धासाठी पुढे सरसावला.
7.161.18
ततोऽब्रवीत्सकैकेयान्पाञ्चालान्गौतमीसुतः ॥ ७.१६१.१८ ॥
तेव्हा गौतमीचा पुत्र केकयांसह असलेल्या पांचालांना म्हणाला.
7.161.19
प्रहरध्वमितः सर्वे मम गात्रे महारथाः ।
स्थिरीभूताश्च युध्यध्वं दर्शयन्तोऽस्त्रलाघवम् ॥ ७.१६१.१९ ॥
हे महारथींनो, तुम्ही सर्वजण येथून माझ्या शरीरावर प्रहार करा; स्थिर राहून अस्त्रकौशल्य दाखवत युद्ध करा.
7.161.20
एवमुक्तास्तु ते सर्वे शस्त्रवृषीरपातयन् ।
द्रौणिं प्रति महाराज जलं जलधरा इव ॥ ७.१६१.२० ॥
असे सांगितल्यावर ते सर्वजण द्रौणीवर शस्त्रवृष्टी करू लागले, हे महाराजा, जसे मेघ जलवृष्टी करतात.
7.161.21
तान्निहत्य शरान्द्रौणिर्दश वीरानपोथयत् ।
प्रमुखे पाण्डुपुत्राणां धृष्टद्युम्नस्य च प्रभो ॥ ७.१६१.२१ ॥
त्यांना बाणांनी मारून, हे प्रभो, द्रौणीने पांडुपुत्रांच्या आणि धृष्टद्युम्नाच्या पुढे दहा वीरांना चिरडले.
7.161.22
ते हन्यमानाः समरे पाञ्चालाः सोमकास्तथा ।
परित्यज्य रणे द्रौणिं व्यद्रवन्त दिशो दश ॥ ७.१६१.२२ ॥
युद्धात मार खात असलेले पांचाल आणि सोमक द्रौणीला रणात सोडून दहा दिशांना पळून गेले.
7.161.23
तान्दृष्ट्वा द्रवतः शूरान्पाञ्चालान्सहसोमकान् ।
धृष्टद्युम्नो महाराज द्रौणिमभ्यद्रवद्रणे ॥ ७.१६१.२३ ॥
पळणाऱ्या त्या शूर पांचाल आणि सोमकांना पाहून, हे महाराजा, धृष्टद्युम्न रणात द्रौणीकडे धावला.
7.161.24
ततः काञ्चनचित्राणां सजलाम्बुदनादिनाम् ।
वृतः शतेन शूराणां रथानामनिवर्तिनाम् ॥ ७.१६१.२४ ॥
तेव्हा, सोन्याने रंगवलेल्या, जलभरल्या मेघांसारखा गर्जणाऱ्या, माघार न घेणाऱ्या शूरांच्या शंभर रथांनी वेढलेला (तो पुढे सरसावला).
7.161.25
पुत्रः पाञ्चालराजस्य धृष्टद्युम्नो महारथः ।
द्रौणिमित्यब्रवीद्वाक्यं दृष्ट्वा योधान्निपातितान् ॥ ७.१६१.२५ ॥
पांचाल राजाचा पुत्र महारथी धृष्टद्युम्न, पाडलेले योद्धे पाहून द्रौणीला असे म्हणाला.
7.161.26
आचार्यपुत्र भद्रं ते किमन्यैर्निहतैस्तव ।
समागच्छ मया सार्धं यदि शूरोऽसि संयुगे।
अहं त्वां निहनिष्यामि तिष्ठेदानीं ममाग्रतः ॥ ७.१६१.२६ ॥
हे आचार्यपुत्रा, तुझे कल्याण असो. इतरांना मारून तुला काय लाभ? तू युद्धात शूर असशील तर माझ्याबरोबर ये. मी आता तुला मारीन; आता माझ्यासमोर उभा राहा.
7.161.27
ततस्तमाचार्यसुतं धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् ।
मर्मभिद्भिः शरैस्तीक्ष्णैर्जघान भरतर्षभ ॥ ७.१६१.२७ ॥
मग प्रतापी धृष्टद्युम्नाने आचार्यपुत्राला मर्मभेदी तीक्ष्ण बाणांनी प्रहार केला, हे भरतश्रेष्ठा.
7.161.28
ते तु पङ्क्तीकृता द्रौणिं शरा विविशुराशुगाः ।
रुक्मपुङ्खाः प्रसन्नाग्राः सर्वकायावदारणाः।
मध्वर्थिन इवोद्दामा भ्रमराः पुष्पितं द्रुमम् ॥ ७.१६१.२८ ॥
रांगेने चाललेले ते वेगवान बाण, सोनेरी पिसे व तेजस्वी टोके असलेले, द्रौणीच्या सर्व शरीराला चिरत आत शिरले; मधाची इच्छा करणारे उन्मत्त भुंगे फुललेल्या झाडात शिरतात तसे.
7.161.29
सोऽतिविद्धो भृशं क्रुद्धः पदाक्रान्त इवोरगः ।
मानी द्रौणिरसम्भ्रान्तो बाणपाणिरभाषत ॥ ७.१६१.२९ ॥
अतिशय विद्ध झालेला तो पायाखाली चिरडलेल्या सापासारखा अत्यंत क्रोधित झाला; मानी द्रौणी, हातात बाण घेऊन, निर्भयपणे बोलला.
7.161.30
धृष्टद्युम्न स्थिरो भूत्वा मुहूर्तं प्रतिपालय ।
यावत्त्वां निशितैर्बाणैः प्रेषयामि यमक्षयम् ॥ ७.१६१.३० ॥
धृष्टद्युम्ना, स्थिर राहून क्षणभर थांब. तीक्ष्ण बाणांनी तुला यमलोकी पाठवीपर्यंत.
7.161.31
द्रौणिरेवमथाभाष्य पार्षतं परवीरहा ।
छादयामास बाणौघैः समन्ताल्लुघुहस्तवत् ॥ ७.१६१.३१ ॥
असे बोलून शत्रुवीरांचा संहारक द्रोणपुत्र पार्षताला चोहोबाजूंनी बाणांच्या प्रवाहाने झाकून टाकला, जणू हलक्या हाताने.
7.161.32
स बाध्यमानः समरे द्रौणिना युद्धदुर्मदः ।
द्रौणिं पाञ्चालतनयो वाग्भिरातर्जयत्तदा ॥ ७.१६१.३२ ॥
युद्धात द्रोणपुत्राने पीडलेला, युद्धमदाने उन्मत्त झालेला पांचालपुत्र तेव्हा द्रोणपुत्राला कठोर शब्दांनी धमकावू लागला.
7.161.33
न जानीषे प्रतिज्ञां मे विप्रोत्पत्तिं तथैव च ।
द्रोणं हत्वा किल मया हन्तव्यस्त्वं सुदुर्मते ॥ ७.१६१.३३ ॥
तुला माझी प्रतिज्ञा ठाऊक नाही, आणि ब्राह्मणापासून द्रोणाचा जन्मही ठाऊक नाही. द्रोणाला मारून मी तुलाही मारणार आहे, हे दुर्बुद्धी.
7.161.34
ततस्त्वाऽहं न हन्म्यद्य द्रोणे जीवति संयुगे ॥ ७.१६१.३४ ॥
म्हणून आज युद्धात द्रोण जिवंत असताना मी तुला मारणार नाही.
7.161.35
इमां तु रजनीं प्राप्तामप्रभातां सुदुर्मते ।
निहत्य पितरं तेऽद्य ततस्त्वामपि संयुगे।
नेष्यामि प्रेतलोकाय ह्येतन्मे मनसि स्थितम् ॥ ७.१६१.३५ ॥
परंतु ही रात्र, जी प्रभातेविना आली आहे, हे दुर्बुद्धी, तुझ्या पित्याला मारून आज युद्धात तुलाही मी प्रेतलोकी पाठवीन. हे माझ्या मनात निश्चित आहे.
7.161.36
यस्ते पार्थेषु विद्वेषो या भक्तिः कौरवेषु च ।
तां दर्शय स्थिरो भूत्वा न मे जीवन्विमोक्ष्यसे ॥ ७.१६१.३६ ॥
पांडवांबद्दलचा तुझा द्वेष आणि कौरवांबद्दलची तुझी भक्ती स्थिर राहून दाखव; माझ्याकडून जिवंत सुटणार नाहीस.
7.161.37
यो हि ब्राह्मण्यमुत्सृज्य क्षत्रधर्मरतो द्विजः ।
स वध्यः सर्वलोकस्य यथा त्वं पुरुषाधमः ॥ ७.१६१.३७ ॥
ब्राह्मण्य सोडून क्षात्रधर्मात रमणारा द्विज सर्व लोकांना वध्य आहे; तुझ्यासारखा अधम पुरुष.
7.161.38
इत्युक्तः परुषं वाक्यं पार्षतेन द्विजोत्तमः ।
क्रोधमाहारयत्तीव्रं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.१६१.३८ ॥
पार्षताच्या कठोर शब्दांनी त्या श्रेष्ठ द्विजाने तीव्र क्रोध धारण केला आणि म्हणाला, 'थांब, थांब!'
7.161.39
निर्दहन्निव चक्षुर्भ्यां पार्षतं सोऽभ्यवैक्षत ।
छादयामास च शरैर्निःश्वसन्पन्नगो यथा ॥ ७.१६१.३९ ॥
डोळ्यांनी जाळत असल्यासारखा त्याने पार्षताकडे पाहिले; फुत्कारणाऱ्या सर्पासारखा बाणांनी त्याला झाकून टाकले.
7.161.40
स च्छाद्यमानः समरे द्रौणिना राजसत्तम ।
सर्वपाञ्चालसेनाभिः संवृतो रथसत्तमः ॥ ७.१६१.४० ॥
हे राजश्रेष्ठा! युद्धात द्रोणपुत्राने झाकलेला, सर्व पांचाल सैन्यांनी वेढलेला तो श्रेष्ठ रथी...
7.161.41
नाकम्पत महाबाहुः स्ववीर्यं समुपाश्रितः ।
सायकांश्चैव विविधानश्वत्थाम्नि मुमोच ह ॥ ७.१६१.४१ ॥
महाबाहू आपल्याच पराक्रमावर विसंबून कंपित झाला नाही; अश्वत्थाम्यावर विविध बाण सोडले.
7.161.42
तौ पुनः सन्न्यवर्तेतां प्राणद्यूतपणे रणे ।
निपीडयन्तौ बाणौघैः परस्परममर्षिणौ।
उत्सृजन्तौ महेष्वासौ शरवृष्टीः समन्ततः ॥ ७.१६१.४२ ॥
प्राण पणाला लावलेल्या त्या युद्धात ते दोघे पुन्हा परतले; बाणांच्या प्रवाहांनी एकमेकांना पीडत, असहिष्णू होऊन, ते दोन महाधनुर्धर चहूकडे बाणवृष्टी करीत होते.
7.161.43
द्रौणिपार्षतयोर्युद्धं घोररूपं भयानकम् ।
दृष्ट्वा सम्पूजयामासुः सिद्धचारणवादिकाः ॥ ७.१६१.४३ ॥
द्रौणि आणि पार्षत यांचे ते युद्ध भयंकर आणि भीषण होते; ते पाहून सिद्ध, चारण आदी दिव्य गायकांनी त्याची स्तुती केली.
7.161.44
शरौघैः पूरयन्तौ तावाकाशं च दिशस्तथा ।
अलक्ष्यौ समयुध्येतां महत्कृत्वा शरैस्तमः ॥ ७.१६१.४४ ॥
बाणांच्या प्रवाहांनी आकाश आणि दिशा भरून टाकीत ते दोघे अदृश्य होऊन लढले; बाणांनी महान अंधकार निर्माण केला.
7.161.45
नृत्यमानाविव रणे मण्डलीकृतकार्मुकौ ।
परस्परवधे यत्तौ सर्वभूतभयङ्करौ ॥ ७.१६१.४५ ॥
युद्धात नाचल्यासारखे, धनुष्ये वर्तुळाकार फिरवीत, एकमेकांच्या वधासाठी उद्युक्त, सर्व प्राण्यांना भय देणारे ते दोघे होते.
7.161.46
अयुध्येतां महाबाहू चित्रं लघु च सुष्ठु च ।
सम्पूज्यमानौ समरे योधमुख्यैः सहस्रशः ॥ ७.१६१.४६ ॥
ते दोन्ही महाबाहू अद्भुत, वेगवान आणि उत्तम रीतीने लढले; युद्धात हजारो प्रमुख योद्ध्यांकडून त्यांचा गौरव होत होता.
7.161.47
तौ प्रबुद्धौ रणे दृष्ट्वा वने वन्यौ गजाविव ।
उभयोः सेनयोर्हर्षस्तुमुलः समपद्यत ॥ ७.१६१.४७ ॥
युद्धात जागरूक असलेल्या त्या दोघांना वनातील दोन रानटी हत्तींसारखे पाहून दोन्ही सैन्यांत तुमुल हर्ष उसळला.
7.161.48
सिंहनादरवाश्चासन्दध्मुः शङ्खांश्च सैनिकाः ।
वादित्राण्यभ्यवाद्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१६१.४८ ॥
सैनिकांनी सिंहनादासारखे गर्जन केले आणि शंख फुंकले; शेकडो आणि हजारो वाद्ये वाजविली गेली.
7.161.49
तस्मिंस्तु तुमुले युद्धे भीरुणां भयवर्धने ।
मुहूर्तमपि तद्युद्धं समरूपं तदाऽभवत् ॥ ७.१६१.४९ ॥
भ्याड्यांचे भय वाढविणाऱ्या त्या भयंकर युद्धात क्षणभर ते युद्ध समान स्वरूपाचे झाले.
7.161.50
ततो द्रौणिर्महाराज पार्षतस्य महात्मनः ।
ध्वजं धनुस्तथा छत्रमुभौ च पार्ष्णिसारथी।
सूतमश्वांश्च चतुरो निहत्याभ्यद्रवद्रणे ॥ ७.१६१.५० ॥
नंतर, हे महाराज, द्रोणपुत्र महात्मा पार्षताचा ध्वज, धनुष्य, छत्र, दोन्ही पार्श्व-सारथी, सारथी आणि चार घोडे मारून रणात त्याच्यावर धावून गेला.
7.161.51
पाञ्चालांश्चैव तान्सर्वान्बाणैः सन्नतपर्वभिः ।
व्यद्रावयदमेयात्मा शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१६१.५१ ॥
अमेय आत्म्याने त्याने वाकलेल्या पर्वांच्या बाणांनी त्या सर्व पांचाळांना शेकडो आणि हजारोंनी पळवून लावले.
7.161.52
ततस्तु विव्यथे सेना पाण्डवी भरतर्षभ ।
दृष्ट्वा द्रौणेर्महत्कर्म वासवस्येव संयुगे ॥ ७.१६१.५२ ॥
नंतर, हे भरतश्रेष्ठा, युद्धात द्रोणपुत्राचे इंद्रासारखे महत्कर्म पाहून पांडवांची सेना व्यथित झाली.
7.161.53
शतेन च शतं हत्वा पाञ्चालानां महारथः ।
त्रिभिश्च निशितैर्बाणैर्हत्वा त्रीन्वै महारथान् ॥ ७.१६१.५३ ॥
त्या महारथाने शंभर बाणांनी पांचाळांतील शंभर जणांना मारले, आणि तीक्ष्ण तीन बाणांनी तीन महारथींना ठार केले.
7.161.54
द्रौणिर्द्रुपदपुत्रस्य फल्गुनस्य च पश्यतः ।
नाशयामास पाञ्चालान्भूयिष्ठं ये व्यवस्थिताः ॥ ७.१६१.५४ ॥
द्रुपदपुत्र आणि फाल्गुन पाहत असताना द्रोणपुत्राने तेथे बहुतेक उभ्या असलेल्या पांचालांचा नाश केला.
7.161.55
ते वध्यमानाः पाञ्चालाः समरे सह सृञ्जयैः ।
अगच्छन्द्रौणिमुत्सृज्य विप्रकीर्णरथध्वजाः ॥ ७.१६१.५५ ॥
युद्धात सृंजयांसह मारले जात असलेले ते पांचाल, विखुरलेल्या रथ-ध्वजांसह द्रोणपुत्राला सोडून पळून गेले.
7.161.56
स जित्वा समरे शत्रून्द्रोणपुत्रो महारथः ।
ननाद सुमहानादं तपान्ते जलदो यथा ॥ ७.१६१.५६ ॥
युद्धात शत्रूंना जिंकून महारथी द्रोणपुत्राने ग्रीष्माच्या अखेरीस मेघ गर्जावा तसा प्रचंड गर्जना केली.
7.161.57
स निहत्य बहूञ्छूरानश्वत्थामा व्यरोचत ।
युगान्ते सर्वभूतानि भस्म कृत्वेव पावकः ॥ ७.१६१.५७ ॥
अनेक शूरांना मारून अश्वत्थामा झळकला; युगांती अग्नी सर्व भूतांना भस्म करून जसा तेजाने चमकतो तसा.
7.161.58
सम्पूज्यमानो युधि कौरवेयै… ।
र्निर्जित्य सङ्ख्येऽरिगणान्सहस्रशः।
व्यरोचत द्रोणसुतः प्रतापवा… ।
न्यथा सुरेन्द्रोऽरिगणान्निहत्य वै ॥ ७.१६१.५८ ॥
युद्धात कौरवांनी गौरवलेला… युद्धात हजारो शत्रुगणांना जिंकून द्रोणपुत्र झळकला; प्रतापी… जसा सुरेंद्र इंद्र शत्रुगणांना मारून चमकतो तसा.