Mahābhārata · Adhyāya 7.167
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.167.1
भूरिस्तु समरे राजञ्शैनेयं रथिनां वरम् ।
आपतन्तमपासेधत्प्रयाणादिव कुञ्जरम् ॥ ७.१६७.१ ॥
Sañjaya dijo: Oh rey, en la batalla Bhūri rechazó a Śaineya (Sātyaki), el mejor de los aurigas, cuando avanzaba al ataque, como se detiene a un elefante en su marcha.
7.167.2
अथैनं सात्यकिः क्रुद्धः पञ्चभिर्निशितैः शरैः ।
विव्याध हृदये तस्य प्रास्रवत्तस्य शोणितम् ॥ ७.१६७.२ ॥
Sañjaya dijo: Entonces Sātyaki, enfurecido, lo atravesó con cinco flechas afiladas. Se clavaron en su pecho y de él brotó sangre.
7.167.3
तथैव कौरवो युद्धे शैनेयं युद्धदुर्मदम् ।
दशिभिर्निशितैस्तीक्ष्णैरविध्यत भुजान्तरे ॥ ७.१६७.३ ॥
Sañjaya dijo: Del mismo modo, el Kaurava en la batalla atravesó a Śaineya, ebrio del furor del combate, con diez flechas afiladas y penetrantes entre los brazos.
7.167.4
तावन्योन्यं महाराज ततक्षाते शरैर्भृशम् ।
क्रोधसंरक्तनयनौ क्रोधाद्विष्फार्य कार्मुके ॥ ७.१६७.४ ॥
Sañjaya dijo: Oh gran rey, los dos, con los ojos enrojecidos de ira, se hirieron ferozmente con flechas, tensando sus arcos con furia.
7.167.5
तयोरासीन्महाराज शस्त्रवृष्टिः सुदारुणा ।
क्रुद्धयोः सायकमुचोर्यमान्तकनिकाशयोः ॥ ७.१६७.५ ॥
Sañjaya dijo: Oh gran rey, entre aquellos dos arqueros furiosos, semejantes a Yama y a la Muerte, hubo una lluvia de armas terriblemente espantosa.
7.167.6
तावन्योन्यं शरैः राजन्सञ्छाद्य समवस्थितौ ।
मुहूर्तं चैव तद्युद्धं समरूपमिवाभावत् ॥ ७.१६७.६ ॥
Sañjaya dijo: Oh rey, los dos, cubriéndose mutuamente con flechas, quedaron frente a frente; y por un momento aquella batalla pareció tomar una forma igualada.
7.167.7
ततः क्रुद्धो महाराज शैनेयः प्रहसन्निव ।
धनुश्चिच्छेद समरे कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ७.१६७.७ ॥
Entonces, gran rey, el airado Śaineya, como riendo, cortó en la batalla el arco de aquel magnánimo Kaurava.
7.167.8
अथैनं छिन्नधन्वानं नवभिर्निशितैः शरैः ।
विव्याध हृदये तूर्णं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.१६७.८ ॥
Entonces, con nueve flechas afiladas, atravesó rápidamente el pecho del que tenía el arco cortado, y dijo: «¡Detente, detente!».
7.167.9
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुतापनः ।
धनुरन्यत्समादाय सात्वतं प्रत्यविध्यत ॥ ७.१६७.९ ॥
Gravemente herido por el poderoso enemigo, aquel atormentador de enemigos tomó otro arco y disparó contra Sātvata.
7.167.10
स विद्ध्वा सात्वतं बाणैस्त्रिभिरेव विशाम्पते ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन सुतीक्ष्णेन हसन्निव ॥ ७.१६७.१० ॥
Tras herir a Sātvata con tres flechas, oh señor del pueblo, cortó su arco con un bhalla muy afilado, como si riera.
7.167.11
छिन्नधन्वा महाराज सात्यकिः क्रोधमूर्च्छितः ।
प्रजहार महावेगां शक्तिं तस्य महोरसि ॥ ७.१६७.११ ॥
Entonces, gran rey, Sātyaki, con el arco roto y fuera de sí de ira, arrojó una lanza de enorme velocidad contra su ancho pecho.
7.167.12
स तु शक्त्या विभिन्नाङ्गो निपपात रथोत्तमात् ।
लोहिताङ्ग इवाकाशाद्दीप्तरश्मिर्यदृच्छया ॥ ७.१६७.१२ ॥
Atravesado en sus miembros por la lanza, cayó del mejor carro, como una estrella de cuerpo rojo y rayos brillantes que cae del cielo por azar.
7.167.13
तं तु दृष्ट्वा हतं शूरमश्वत्थामा महारथः ।
अभ्यधावत वेगेन शैनेयं प्रति संयुगे ॥ ७.१६७.१३ ॥
Al ver muerto a aquel héroe, el gran carrero Aśvatthāman arremetió con velocidad en la batalla contra Śaineya.
7.167.14
तिष्ठतिष्ठेति चाभाष्य शैनेयं स नराधिप ।
अभ्यवर्षच्छरौघेण मेरुं वृष्ट्या यथाम्बुदः ॥ ७.१६७.१४ ॥
Gritando «¡Detente, detente!» a Śaineya, oh señor de los hombres, lo cubrió con un diluvio de flechas, como una nube descarga lluvia sobre el monte Meru.
7.167.15
तमापतन्तं संरब्धं शैनेयस्य रथं प्रति ।
घटोत्कचोऽब्रवीद्राजन्नाहं मुक्त्वा महारथः ॥ ७.१६७.१५ ॥
Oh rey, al verlo avanzar furioso hacia el carro de Śaineya, el gran carrero Ghaṭotkaca dijo: «Sin dejarme…»
7.167.16
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ।
एष त्वां निहनिष्यामि महिषं मृगराडिव ॥ ७.१६७.१६ ॥
«¡Detente, detente! Hijo de Droṇa, mientras yo viva no te irás. Como el león mata al búfalo, así te mataré.»
7.167.17
युद्धश्रद्धामहं तेऽद्य विनेष्यामि रणाजिरे ।
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षो राक्षसः परवीरहा।
द्रोणिमभ्यद्रवत्क्रुद्धो गजेन्द्रमिव केसरी ॥ ७.१६७.१७ ॥
«Hoy disiparé tu afán de batalla en este campo.» Dicho esto, el rākṣasa de ojos enrojecidos por la ira, matador de héroes enemigos, se lanzó furioso contra el hijo de Droṇa, como un león contra un elefante regio.
7.167.18
रथाक्षमात्रैरिषुभिरभ्यवर्षद्धटोत्कचः ।
रथिनामृषभं द्रौणिं धाराभिरिव तोयदः ॥ ७.१६७.१८ ॥
Con flechas tan gruesas como ejes de carro, Ghaṭotkaca llovió sobre el hijo de Droṇa, el toro entre los carreros, como una nube descarga en torrentes.
7.167.19
शरवृष्टिं तु तां प्राप्तां शरैराशीविषोपमैः ।
शातयामास समरे तरसा द्रौणिरुत्स्मयन् ॥ ७.१६७.१९ ॥
Pero el hijo de Droṇa cortó rápidamente en la batalla aquella lluvia de flechas que caía sobre él, con flechas semejantes a serpientes venenosas, sonriendo.
7.167.20
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैर्मर्मभेदिभिराशुगैः ।
समाचिनोद्राक्षसेन्द्रं घटोत्कचमरिन्दमम् ॥ ७.१६७.२० ॥
Entonces, con cientos de flechas afiladas, perforadoras de puntos vitales y veloces, cubrió a Ghaṭotkaca, señor de los rākṣasas, el domeñador de enemigos.
7.167.21
स शरैराचितस्तेन राक्षसो रणमूर्धनि ।
व्यकाशत महाराज श्वाविच्छललतो यथा ॥ ७.१६७.२१ ॥
Cubierto por sus flechas, el rākṣasa resplandeció en el frente de batalla, gran rey, como resplandece un puercoespín cubierto por una enredadera espinosa.
7.167.22
ततः क्रोधसमाविष्टो भैमसेनिः प्रतापवान् ।
शरैरवचकर्तोग्रैर्द्रौणिं वज्राशनिप्रभैः ॥ ७.१६७.२२ ॥
Entonces el poderoso hijo de Bhīmasena, lleno de ira, cortó al hijo de Droṇa con feroces flechas que brillaban como rayos.
7.167.23
क्षुरप्रैरर्धचन्द्रैश्च नाराचैः सशिलीमुखैः ।
वराहकर्णैर्नालीकैर्विकर्णैश्चाभ्यवीवृषत् ॥ ७.१६७.२३ ॥
Llovió sobre él con flechas de punta de navaja, de media luna, de hierro, de abeja, de oreja de jabalí, de caña y sin orejas.
7.167.24
तां शस्त्रवृष्टिमतुलां वज्राशनिसमस्वनाम् ।
पतन्तीमुपरि क्रुद्धो द्रौणिरव्यथितेन्द्रियः ॥ ७.१६७.२४ ॥
Aunque airado, el hijo de Droṇa, de sentidos inquebrantables, vio aquella incomparable lluvia de armas que caía desde arriba con un estruendo como de rayos.
7.167.25
सुदुःसहां शरैर्घोरैर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ।
व्यधमत्सुमहातेजा महाभ्राणीव मारुतः ॥ ७.१६७.२५ ॥
El de gran esplendor, hijo de Droṇa, con flechas terribles cargadas con mantras de armas divinas, dispersó aquella lluvia insoportable como el viento dispersa las grandes nubes.
7.167.26
ततोऽन्तरिक्षे बाणानां सङ्ग्रामोऽन्य इवाभवत् ।
घोररूपो महाराज योधानां हर्षवर्धनः ॥ ७.१६७.२६ ॥
Entonces, en el cielo, la batalla de flechas pareció otra batalla, oh gran rey: terrible en su forma y acrecentando el júbilo de los guerreros.
7.167.27
ततोऽस्त्रसन्धर्षकृतैर्विस्फुलिङ्गैः समन्ततः ।
वमौ निशामुखे व्योम खद्योतैरिव संवृतम् ॥ ७.१६७.२७ ॥
Entonces, con las chispas que surgían por todas partes del choque de armas, el cielo al caer la noche quedó cubierto como de luciérnagas.
7.167.28
स मार्गणगणैर्द्रौणिर्दिशः प्रच्छाद्य सर्वतः ।
प्रियार्थं तव पुत्राणां राक्षसं समवाकिरत् ॥ ७.१६७.२८ ॥
Aquel hijo de Droṇa, cubriendo todas las direcciones con multitudes de flechas, lanzó una lluvia de flechas sobre aquel rākṣasa por el bien querido de tus hijos.
7.167.29
ततः प्रववृते युद्धं द्रौणिराक्षसयोर्मृधे ।
विगाढे रजनीमध्ये शक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ७.१६७.२९ ॥
Entonces comenzó el combate en el campo entre el hijo de Droṇa y el rākṣasa; ahondado en medio de la noche, fue como la batalla de Indra y Prahrāda.
7.167.30
ततो घटोत्कचो बाणैर्दशभिर्द्रौणिमाहवे ।
जघानोरसि सङ्क्रुद्धः कालज्वलनसन्निभैः ॥ ७.१६७.३० ॥
Entonces Ghaṭotkaca, encolerizado, golpeó en battle el pecho del hijo de Droṇa con diez flechas semejantes al fuego del fin de los tiempos.
7.167.31
स तैरभ्यायतैर्विद्धो राक्षसेन महाबलः ।
चचाल समरे द्रौणिर्वातनुन्न इव द्रुमः ॥ ७.१६७.३१ ॥
Herido por aquellas flechas largas del rākṣasa, el poderoso Drauṇi se tambaleó en la batalla como un árbol sacudido por el viento.
7.167.32
स मोहं समरे प्राप्तो ध्वजयष्टिं समाश्रितः ॥ ७.१६७.३२ ॥
Cayó en desmayo en la batalla y se apoyó en el asta de la bandera.
7.167.33
ततो हाहाकृतं सैन्यं तव सर्वं जनाधिप ।
हतं स्म मेनिरे सर्वे द्रोणसूनुं जनाधिपाः ॥ ७.१६७.३३ ॥
Entonces, oh señor de los hombres, todo tu ejército clamó con angustia, y todos los reyes creyeron que el hijo de Droṇa había sido muerto.
7.167.34
तं तु दृष्ट्वा तथावस्थमश्वत्थामानमाहवे ।
पाञ्चालाः सृञ्जयाश्चैव सिंहनादं प्रचक्रिरे ॥ ७.१६७.३४ ॥
Al ver a Aśvatthāman en aquel estado en la batalla, los Pāñcālas y los Sṛñjayas lanzaron un rugido de león.
7.167.35
प्रतिलभ्य ततः संज्ञामश्वत्थामा महाबलः ।
धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्शनः ॥ ७.१६७.३५ ॥
Entonces el poderoso Aśvatthāman, recobrando el sentido, apretó con firmeza su arco con la mano izquierda, atormentador de sus enemigos.
7.167.36
मुमोचाकर्णपूर्णेन धनुषा शरमुत्तमम् ।
यमदण्डोपमं घोरमुद्दिश्याशु घटोत्कचम् ॥ ७.१६७.३६ ॥
Con el arco tensado hasta la oreja, lanzó una flecha excelente, terrible como el cetro de Yama, dirigida rápidamente contra Ghaṭotkaca.
7.167.37
स भित्त्वा हृदयं तस्य राक्षसस्य शरोत्तमः ।
विवेश वसुधामुग्रः सपुङ्खः पृथिवीपते ॥ ७.१६७.३७ ॥
Atravesando el corazón de aquel rākṣasa, aquella excelente flecha, feroz y emplumada, penetró en la tierra, oh señor de la tierra.
7.167.38
सोऽतिविद्धो महाराज रथोपस्थ उपाविशत् ।
राक्षसेन्द्रः पुबलवान्द्रौणिना रणशालिना ॥ ७.१६७.३८ ॥
Gravemente herido, oh gran rey, el señor de los rākṣasas, aunque poderoso, se sentó en el asiento de su carro, alcanzado por el hijo de Droṇa, diestro en la batalla.
7.167.39
दृष्ट्वा विमूढं हैडिम्बं सारथिस्तु रणाजिरात् ।
द्रौणेः सकाशात्सम्भ्रान्तस्त्वपनिन्येत्वरान्वितः ॥ ७.१६७.३९ ॥
Al ver al hijo de Hiḍimbā aturdido en el campo de batalla, su auriga, alarmado, lo sacó apresuradamente del campo, lejos del hijo de Droṇa.
7.167.40
तथा तु समरे विद्ध्वा राक्षसेन्द्रं घटोत्कचम् ।
ननाद सुमहानादं द्रोणपुत्रो महारथः ॥ ७.१६७.४० ॥
Así, tras herir en batalla al señor de los rākṣasas Ghaṭotkaca, el gran guerrero, hijo de Droṇa, lanzó un enorme rugido.
7.167.41
पूजितस्तव पुत्रैश्च सर्वयोधैश्च भारत ।
वपुषाऽतिप्रजज्वाल मध्याह्न इव भास्करः ॥ ७.१६७.४१ ॥
Honrado por tus hijos y por todos los guerreros, oh Bhārata, resplandeció con su cuerpo como el sol al mediodía.
7.167.42
भीमसेनं तु युध्यन्तं भारद्वाजरथं प्रति ।
स्वयं दुर्योधनो राजा प्रत्यविध्यच्छितैः शरैः ॥ ७.१६७.४२ ॥
Pero el rey Duryodhana, en persona, contraatacó con agudas flechas a Bhīmasena, que combatía frente al carro de Bhāradvāja (Droṇa).
7.167.43
तं भीमसेनो दशभिः शरैर्विव्याध मारिष ।
दुर्योधनोऽपि विंशत्या शराणां प्रत्यविध्यत ॥ ७.१६७.४३ ॥
Bhīmasena lo hirió con diez flechas, oh respetable; Duryodhana también lo hirió en respuesta con veinte flechas.
7.167.44
तौ सायकैरवच्छिन्नावदृश्येतां रणाजिरे ।
मेघजालसमाच्छन्नौ नभसीवेन्दुभास्करौ ॥ ७.१६७.४४ ॥
Aquellos dos, cubiertos de flechas, dejaron de verse en el campo de batalla, como la luna y el sol ocultos en el cielo por una red de nubes.
7.167.45
अथ दुर्योधनो राजा भीमं विव्याध पत्रिभिः ।
पञ्चभिर्भरतश्रेष्ठ तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.१६७.४५ ॥
Entonces el rey Duryodhana hirió a Bhīma con cinco flechas, oh mejor de los Bharatas, y dijo: "¡Detente, detente!"
7.167.46
तस्य भीमो धनुश्छित्त्वा ध्वजं च दशभिः शरैः ।
विव्याध कौरवश्रेष्ठं नवत्या नतपर्वणाम् ॥ ७.१६७.४६ ॥
Bhīma, tras cortar su arco y su estandarte, hirió al mejor de los Kaurava con diez flechas y luego con noventa flechas de nudos curvados.
7.167.47
ततो दुर्योधनः क्रुद्धो भनुरन्यन्महत्तरम् ।
गृहीत्वा भरतश्रेष्ठो भीमसेनं शितैः शरैः।
अपीडयद्रणमुखे पश्यतां सर्वधन्विनाम् ॥ ७.१६७.४७ ॥
Entonces Duryodhana, enfurecido, tomó otro arco mucho mayor, oh mejor de los Bharatas, y con flechas afiladas atormentó a Bhīmasena en el frente de batalla, mientras todos los arqueros miraban.
7.167.48
तान्निहत्य शरान्भीमो दुर्योधनधनुश्च्युतान् ।
कौरवं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत् ॥ ७.१६७.४८ ॥
Habiendo destruido aquellas flechas disparadas desde el arco de Duryodhana, Bhīma hirió al Kaurava con veinticinco flechas pequeñas.
7.167.49
दुर्योधनस्तु सङ्क्रुद्धो भीमसेनस्य मारिष ।
क्षुरप्रेण धनुश्छित्त्वा दशभिः प्रत्यविध्यत ॥ ७.१६७.४९ ॥
Pero Duryodhana, enfurecido, oh señor, cortó el arco de Bhīmasena con una flecha de punta de navaja y lo hirió a su vez con diez.
7.167.50
अथान्यद्धनुरादाय भीमसेनो महाबलः ।
विव्याध नृपतिं तूर्णं सप्तभिर्निशितैः शरैः ॥ ७.१६७.५० ॥
Entonces Bhīmasena, el de gran fuerza, tomando otro arco, hirió rápidamente al rey con siete flechas afiladas.
7.167.51
तदप्यस्य धनुः क्षिप्रं चिच्छेद लघुहस्तवत् ।
द्वितीयं च तृतीयं च चतुर्थं पञ्चमं तथा ॥ ७.१६७.५१ ॥
Con rapidez cortó también aquel arco, como lo haría alguien de manos ágiles; y el segundo, el tercero, el cuarto y el quinto del mismo modo.
7.167.52
आत्तमात्तं महाराज भीमस्य धनुराच्छिनत् ।
तव पुत्रो महाराज जितकाशी मदोत्कटः ॥ ७.१६७.५२ ॥
Cada arco que Bhīma tomaba, oh gran rey, tu hijo lo cortaba, ebrio de orgullo, creyéndose vencedor.
7.167.53
स तथा भिद्यमानेषु कार्मुकेषु पुनः पुनः ।
शक्तिं चिक्षेप समरे सर्वपारशवीं शुभाम् ॥ ७.१६७.५३ ॥
Mientras los arcos se rompían una y otra vez de esa forma, arrojó en la batalla una magnífica lanza llamada Sarva-pāraśavī.
7.167.54
मृत्योरिव स्वसारं हि दीप्तां वह्निशिखामिव ।
सीमन्तमिव कुर्वन्तीं नभसोऽग्निसमप्रभाम् ॥ ७.१६७.५४ ॥
Era como la hermana de la Muerte, como una llama ardiente de fuego, adornando la raya del cielo, con el resplandor del fuego.
7.167.55
अप्राप्तामेव तां शक्तिं त्रिधा चिच्छेद कौरवः ।
पश्यतः सर्वलोकस्य भीमस्य च महात्मनः ॥ ७.१६७.५५ ॥
El Kaurava cortó aquella lanza en tres antes de que llegara a él, mientras todo el pueblo y el magnánimo Bhīma observaban.
7.167.56
ततो भीमो महाराज गदां गुर्वीं महाप्रभाम् ।
चिक्षेपाविध्य वेगेन दुर्योधनरथं प्रति ॥ ७.१६७.५६ ॥
Entonces, gran rey, Bhīma hizo girar su maza pesada y de gran brillo y la lanzó con fuerza hacia el carro de Duryodhana.
7.167.57
ततः सा सहसा वाहांस्तव पुत्रस्य संयुगे ।
सारथिं च गदा गुर्वी ममर्दास्य रथं पुनः ॥ ७.१६७.५७ ॥
Entonces aquella maza pesada de repente aplastó en la batalla los caballos de tu hijo, a su auriga y de nuevo su carro.
7.167.58
पुत्रस्तु तव राजेन्द्र भीमाद्भीतः प्रणश्य च ।
आरुरोह रथं चान्यं नन्दकस्य महात्मनः ॥ ७.१६७.५८ ॥
Pero tu hijo, oh señor de reyes, aterrorizado por Bhīma, huyó y subió a otro carro del magnánimo Nandaka.
7.167.59
ततो भीमो हतं मत्वा तव पुत्रं महारथम् ।
सिंहनादं महच्चक्रे तर्जयन्निशि कौरवान् ॥ ७.१६७.५९ ॥
Entonces Bhīma, creyendo muerto a tu hijo, gran guerrero de carro, lanzó un poderoso rugido de león, amenazando a los Kauravas en la noche.
7.167.60
तावकाः सैनिकाश्चापि मेनिरे निहतं नृपम् ।
ततोऽतिचुक्रुशुः सर्वे ते हाहेति समन्ततः ॥ ७.१६७.६० ॥
Tus soldados también creyeron muerto al rey, y entonces todos clamaron fuertemente por todas partes: '¡Ay! ¡Ay!'
7.167.61
तेषां तु निनदं श्रुत्वा त्रस्तानां सर्वयोधिनाम् ।
भीमसेनस्य नादं च श्रुत्वा राजन्महात्मनः ॥ ७.१६७.६१ ॥
Al oír el clamor de todos los guerreros aterrorizados, y, oh rey, el rugido del magnánimo Bhīmasena,
7.167.62
ततो युधिष्ठिरो राजा हतं मत्वा सुयोधनम् ।
अभ्यवर्तत वेगेन यत्र पार्थो वृकोदरः ॥ ७.१६७.६२ ॥
Entonces el rey Yudhiṣṭhira, creyendo muerto a Suyodhana, avanzó con rapidez hacia donde estaba el hijo de Pṛthā, Vṛkodara.
7.167.63
पाञ्चलाः केकया मात्स्याः सृञ्जयाश्च विशाम्पते ।
सर्वोद्योगेनाभिजग्मुद्रोणमेव युयुत्सया ॥ ७.१६७.६३ ॥
Oh señor de los pueblos, los Pāñcālas, los Kekayas, los Matsyas y los Sṛñjayas, con todo su empeño y deseosos de combatir, cargaron directamente contra Droṇa.
7.167.64
तत्रासीत्सुमहद्युद्धं द्रोणस्याथ परैः सह ।
घोरे तमसि मग्नानां निघ्नतामितरेतरम् ॥ ७.१६७.६४ ॥
Allí se libró una batalla muy grande entre Droṇa y sus enemigos, en la terrible oscuridad, mientras se golpeaban unos a otros.