มหาภารตะ · อัธยายะ 7.167
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.167.1
भूरिस्तु समरे राजञ्शैनेयं रथिनां वरम् ।
आपतन्तमपासेधत्प्रयाणादिव कुञ्जरम् ॥ ७.१६७.१ ॥
สัญชัยกล่าวว่า มหาราช ภูริในการรบได้ขับไล่ศไนยะ (สาตยกิ) ผู้เป็นเลิศในบรรดานักรบรถศึก เมื่อเขาพุ่งเข้ามา ดุจดังการหันช้างกลับจากการเคลื่อนไปข้างหน้า
7.167.2
अथैनं सात्यकिः क्रुद्धः पञ्चभिर्निशितैः शरैः ।
विव्याध हृदये तस्य प्रास्रवत्तस्य शोणितम् ॥ ७.१६७.२ ॥
สัญชัยกล่าวว่า ครั้นแล้วสาตยกิผู้โกรธเกรี้ยว ได้ยิงเขาด้วยลูกศรคมห้าดอก ลูกศรพุ่งเข้าที่หน้าอก และโลหิตไหลออกจากเขา
7.167.3
तथैव कौरवो युद्धे शैनेयं युद्धदुर्मदम् ।
दशिभिर्निशितैस्तीक्ष्णैरविध्यत भुजान्तरे ॥ ७.१६७.३ ॥
สัญชัยกล่าวว่า ในทำนองเดียวกัน กุรุผู้นั้นในการรบได้ยิงศไนยะ ผู้มัวเมาด้วยความฮึกเหิมแห่งสงคราม ด้วยลูกศรคมกริบสิบดอกระหว่างแขนทั้งสอง
7.167.4
तावन्योन्यं महाराज ततक्षाते शरैर्भृशम् ।
क्रोधसंरक्तनयनौ क्रोधाद्विष्फार्य कार्मुके ॥ ७.१६७.४ ॥
สัญชัยกล่าวว่า มหาราช ทั้งสองคนต่างยิงใส่กันอย่างรุนแรงด้วยลูกศร ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ ดึงคันธนูจนสุดด้วยความคลั่งแค้น
7.167.5
तयोरासीन्महाराज शस्त्रवृष्टिः सुदारुणा ।
क्रुद्धयोः सायकमुचोर्यमान्तकनिकाशयोः ॥ ७.१६७.५ ॥
สัญชัยกล่าวว่า มหาราช ระหว่างนักยิงธนูทั้งสองผู้โกรธเกรี้ยว ดุจดังยมและมัจจุราช ได้เกิดฝนอาวุธอันน่าสะพรึงกลัวอย่างยิ่ง
7.167.6
तावन्योन्यं शरैः राजन्सञ्छाद्य समवस्थितौ ।
मुहूर्तं चैव तद्युद्धं समरूपमिवाभावत् ॥ ७.१६७.६ ॥
สัญชัยกล่าวว่า มหาราช ทั้งสองปกคลุมกันด้วยลูกศร ยืนประจันหน้ากัน และในชั่วขณะหนึ่ง การรบนั้นดูเหมือนจะมีรูปลักษณ์สมดุลเท่าเทียมกัน
7.167.7
ततः क्रुद्धो महाराज शैनेयः प्रहसन्निव ।
धनुश्चिच्छेद समरे कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ७.१६७.७ ॥
ครั้นแล้ว มหาราช ศไนยะผู้โกรธเกรี้ยว ดุจดังหัวเราะ ได้ตัดคันธนูของกุรุผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นในการรบ
7.167.8
अथैनं छिन्नधन्वानं नवभिर्निशितैः शरैः ।
विव्याध हृदये तूर्णं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.१६७.८ ॥
ครั้นแล้ว เขาได้ยิงลูกศรคมเก้าดอกอย่างรวดเร็วใส่หน้าอกของผู้ที่คันธนูถูกตัดขาด และกล่าวว่า "หยุดก่อน หยุดก่อน!"
7.167.9
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुतापनः ।
धनुरन्यत्समादाय सात्वतं प्रत्यविध्यत ॥ ७.१६७.९ ॥
ผู้ทำให้ศัตรูหวาดหวั่นนั้น ถูกศัตรูผู้แข็งแกร่งยิงจนบาดเจ็บสาหัส จึงหยิบคันธนูอีกคันหนึ่งขึ้นมา และยิงตอบโต้สาตวตะ
7.167.10
स विद्ध्वा सात्वतं बाणैस्त्रिभिरेव विशाम्पते ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन सुतीक्ष्णेन हसन्निव ॥ ७.१६७.१० ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน เขายิงสาตวตะด้วยลูกศรเพียงสามดอก แล้วตัดคันธนูของเขาด้วยลูกภัลละอันคมยิ่ง ดุจดังหัวเราะ
7.167.11
छिन्नधन्वा महाराज सात्यकिः क्रोधमूर्च्छितः ।
प्रजहार महावेगां शक्तिं तस्य महोरसि ॥ ७.१६७.११ ॥
มหาราช สาตยกิผู้คันธนูถูกตัดขาดและถูกความโกรธครอบงำ ได้ขว้างหอกพุ่งด้วยความเร็วมหาศาลไปยังอกอันกว้างของเขา
7.167.12
स तु शक्त्या विभिन्नाङ्गो निपपात रथोत्तमात् ।
लोहिताङ्ग इवाकाशाद्दीप्तरश्मिर्यदृच्छया ॥ ७.१६७.१२ ॥
ร่างของเขาถูกหอกทะลุ เขาจึงตกลงจากรถศึกอันประเสริฐ ดุจดังดาวดวงแดงรัศมีสว่างไสวที่ตกลงจากฟ้าโดยบังเอิญ
7.167.13
तं तु दृष्ट्वा हतं शूरमश्वत्थामा महारथः ।
अभ्यधावत वेगेन शैनेयं प्रति संयुगे ॥ ७.१६७.१३ ॥
เมื่อเห็นวีรบุรุษผู้นั้นถูกสังหาร อัศวัตถามารถรบผู้ยิ่งใหญ่ ได้รีบพุ่งเข้าหาศไนยะในการรบอย่างรวดเร็ว
7.167.14
तिष्ठतिष्ठेति चाभाष्य शैनेयं स नराधिप ।
अभ्यवर्षच्छरौघेण मेरुं वृष्ट्या यथाम्बुदः ॥ ७.१६७.१४ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ เขาร้องเรียกศไนยะว่า "หยุดก่อน หยุดก่อน!" แล้วโปรยลูกศรลงมาเป็นกระแสดุจเมฆที่หลั่งฝนลงบนภูเขาเมรุ
7.167.15
तमापतन्तं संरब्धं शैनेयस्य रथं प्रति ।
घटोत्कचोऽब्रवीद्राजन्नाहं मुक्त्वा महारथः ॥ ७.१६७.१५ ॥
มหาราช เมื่อเห็นเขาพุ่งเข้าหารถของศไนยะด้วยความเดือดดาล รถศึกผู้ยิ่งใหญ่ชื่อฆโฏตกัจ จึงกล่าวว่า "เจ้าไม่ปล่อยข้า..."
7.167.16
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ।
एष त्वां निहनिष्यामि महिषं मृगराडिव ॥ ७.१६७.१६ ॥
"หยุดก่อน หยุดก่อน ตราบใดที่ข้ายังมีชีวิต เจ้าบุตรแห่งโทรณะ เจ้าจะไปไม่ได้ ดุจดังราชสีห์สังหารควาย ข้าจะสังหารเจ้าเช่นนี้"
7.167.17
युद्धश्रद्धामहं तेऽद्य विनेष्यामि रणाजिरे ।
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षो राक्षसः परवीरहा।
द्रोणिमभ्यद्रवत्क्रुद्धो गजेन्द्रमिव केसरी ॥ ७.१६७.१७ ॥
"วันนี้ ข้าจะทำให้ความกระตือรือร้นในการรบของเจ้าสลายไปบนลานรบนี้" เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว รากษสผู้มีดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ ผู้สังหารวีรบุรุษของฝ่ายศัตรู ได้พุ่งเข้าหาบุตรของโทรณะด้วยความเดือดดาล ดุจดังราชสีห์พุ่งเข้าหาช้างตัวเอก
7.167.18
रथाक्षमात्रैरिषुभिरभ्यवर्षद्धटोत्कचः ।
रथिनामृषभं द्रौणिं धाराभिरिव तोयदः ॥ ७.१६७.१८ ॥
ฆโฏตกัจโปรยลูกศรใส่บุตรของโทรณะผู้เป็นวัวกระทิงในหมู่นักรบรถศึกด้วยลูกศรที่หนาดุจเพลาล้อรถ ดุจดังเมฆหลั่งสายฝนลงมา
7.167.19
शरवृष्टिं तु तां प्राप्तां शरैराशीविषोपमैः ।
शातयामास समरे तरसा द्रौणिरुत्स्मयन् ॥ ७.१६७.१९ ॥
แต่บุตรของโทรณะได้ตัดฝนลูกศรที่พุ่งเข้ามาหาเขานั้นอย่างรวดเร็วในการรบด้วยลูกศรที่เปรียบดังงูพิษ พลางยิ้มขณะกระทำดังนั้น
7.167.20
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैर्मर्मभेदिभिराशुगैः ।
समाचिनोद्राक्षसेन्द्रं घटोत्कचमरिन्दमम् ॥ ७.१६७.२० ॥
จากนั้น ด้วยลูกศรคมกล้านับร้อยที่พุ่งเร็วและทะลุจุดสำคัญ เขาได้คลุมฆโฏตกัจ ราชาแห่งรากษส ผู้ปราบศัตรู
7.167.21
स शरैराचितस्तेन राक्षसो रणमूर्धनि ।
व्यकाशत महाराज श्वाविच्छललतो यथा ॥ ७.१६७.२१ ॥
ราากษสนั้นถูกลูกศรปกคลุมแล้ว ก็ส่องแสงอยู่ที่หน้าสนามรบ มหาราช เหมือนเม่นที่ถูกเถาหนามพันรัดแล้วส่องแสงอยู่ฉะนั้น
7.167.22
ततः क्रोधसमाविष्टो भैमसेनिः प्रतापवान् ।
शरैरवचकर्तोग्रैर्द्रौणिं वज्राशनिप्रभैः ॥ ७.१६७.२२ ॥
ครั้งนั้น บุตรของภีมเสน ผู้มีอานุภาพ เต็มไปด้วยความโกรธ ได้ตัดบุตรของโทรณะด้วยลูกศรอันดุร้ายที่แวววาวดุจสายฟ้า
7.167.23
क्षुरप्रैरर्धचन्द्रैश्च नाराचैः सशिलीमुखैः ।
वराहकर्णैर्नालीकैर्विकर्णैश्चाभ्यवीवृषत् ॥ ७.१६७.२३ ॥
พระองค์ระดมยิงใส่เขาด้วยลูกศรหัวมีดโกน ลูกศรหัวจันทร์เสี้ยว ลูกศรเหล็ก ลูกศรหัวผึ้ง ลูกศรหูหมู ลูกศรกก และลูกศรไร้หู
7.167.24
तां शस्त्रवृष्टिमतुलां वज्राशनिसमस्वनाम् ।
पतन्तीमुपरि क्रुद्धो द्रौणिरव्यथितेन्द्रियः ॥ ७.१६७.२४ ॥
แม้จะโกรธ บุตรของโทรณะผู้มีอินทรีย์ไม่หวั่นไหว ก็ได้เห็นห่าอาวุธอันหาที่เปรียบมิได้นั้นตกลงมาจากเบื้องบน กึกก้องดุจสายฟ้า
7.167.25
सुदुःसहां शरैर्घोरैर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ।
व्यधमत्सुमहातेजा महाभ्राणीव मारुतः ॥ ७.१६७.२५ ॥
บุตรของโทรณะผู้มีความรุ่งเรืองยิ่งใหญ่ ด้วยลูกศรอันร้ายกาจที่ร่ายด้วยมนตร์แห่งทิพยาสตร์ ได้กระจัดกระจายห่าลูกศรที่ทนได้ยากนั้น ดุจลมพัดกระจัดกระจายเมฆก้อนใหญ่ฉะนั้น
7.167.26
ततोऽन्तरिक्षे बाणानां सङ्ग्रामोऽन्य इवाभवत् ।
घोररूपो महाराज योधानां हर्षवर्धनः ॥ ७.१६७.२६ ॥
ครั้งนั้น ในท้องฟ้า การสู้รบด้วยลูกศรก็ดูเหมือนเป็นอีกการสงครามหนึ่ง มหาราช มีรูปลักษณ์น่าสะพรึง และเพิ่มความยินดีแก่นักรบทั้งหลาย
7.167.27
ततोऽस्त्रसन्धर्षकृतैर्विस्फुलिङ्गैः समन्ततः ।
वमौ निशामुखे व्योम खद्योतैरिव संवृतम् ॥ ७.१६७.२७ ॥
ครั้นแล้ว จากประกายไฟที่เกิดจากการกระทบของอาวุธ ท้องฟ้าในยามค่ำก็ถูกปกคลุมไปทุกด้าน ดุจถูกปกคลุมด้วยหิ่งห้อย
7.167.28
स मार्गणगणैर्द्रौणिर्दिशः प्रच्छाद्य सर्वतः ।
प्रियार्थं तव पुत्राणां राक्षसं समवाकिरत् ॥ ७.१६७.२८ ॥
บุตรของโทรณะนั้น ปกคลุมทิศทั้งปวงด้วยฝูงลูกศร แล้วระดมยิงใส่ราากษสนั้น เพื่อความดีงามที่เป็นที่รักของบุตรทั้งหลายของพระองค์
7.167.29
ततः प्रववृते युद्धं द्रौणिराक्षसयोर्मृधे ।
विगाढे रजनीमध्ये शक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ७.१६७.२९ ॥
ครั้นแล้ว การต่อสู้ก็เริ่มขึ้นในสนามรบระหว่างบุตรของโทรณะกับราากษส เมื่อดำเนินไปถึงกลางราตรี ก็เหมือนการรบระหว่างพระอินทร์กับประหลาทะ
7.167.30
ततो घटोत्कचो बाणैर्दशभिर्द्रौणिमाहवे ।
जघानोरसि सङ्क्रुद्धः कालज्वलनसन्निभैः ॥ ७.१६७.३० ॥
ครั้งนั้น ฆโฏตกัจ ด้วยความโกรธ ได้ยิงบุตรของโทรณะในการรบด้วยลูกศรสิบดอกที่เหมือนไฟแห่งจุดจบของกาล ไปโดนที่หน้าอก
7.167.31
स तैरभ्यायतैर्विद्धो राक्षसेन महाबलः ।
चचाल समरे द्रौणिर्वातनुन्न इव द्रुमः ॥ ७.१६७.३१ ॥
บุตรของโทรณะผู้มีกำลังมหาศาล ถูกลูกศรยาวเหล่านั้นของราากษสแทงทะลุ ก็โยกเยกอยู่ในสงคราม ดุจต้นไม้ที่ลมพัดให้สั่นไหว
7.167.32
स मोहं समरे प्राप्तो ध्वजयष्टिं समाश्रितः ॥ ७.१६७.३२ ॥
เขาหมดสติลงในสงคราม และพิงอยู่กับเสาธง
7.167.33
ततो हाहाकृतं सैन्यं तव सर्वं जनाधिप ।
हतं स्म मेनिरे सर्वे द्रोणसूनुं जनाधिपाः ॥ ७.१६७.३३ ॥
ครั้งนั้น ทัพทั้งสิ้นของท่านพากันร้องโอดครวญ ข้าแต่จอมมนุษย์ และบรรดากษัตริย์ทั้งหลายต่างคิดว่าบุตรของโทรณะถูกสังหารแล้ว
7.167.34
तं तु दृष्ट्वा तथावस्थमश्वत्थामानमाहवे ।
पाञ्चालाः सृञ्जयाश्चैव सिंहनादं प्रचक्रिरे ॥ ७.१६७.३४ ॥
เมื่อเห็นอัศวัตถามานั้นอยู่ในสภาพเช่นนั้นในการรบ พวกปาญจาละและสฤญชยะก็โห่ร้องดุจสิงโตคำราม
7.167.35
प्रतिलभ्य ततः संज्ञामश्वत्थामा महाबलः ।
धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्शनः ॥ ७.१६७.३५ ॥
ครั้นแล้ว อัศวัตถามา ผู้มีกำลังมหาศาลและทำให้ศัตรูสิ้นกำลัง ได้สติคืนมา ก็กดคันธนูไว้มั่นด้วยมือซ้าย
7.167.36
मुमोचाकर्णपूर्णेन धनुषा शरमुत्तमम् ।
यमदण्डोपमं घोरमुद्दिश्याशु घटोत्कचम् ॥ ७.१६७.३६ ॥
ด้วยคันธนูที่ดึงสายจนถึงใบหู เขาได้ปล่อยลูกศรอันประเสริฐ ดุร้ายดุจกระบองของพระยม พุ่งตรงไปยังฆโฏตกัจอย่างรวดเร็ว
7.167.37
स भित्त्वा हृदयं तस्य राक्षसस्य शरोत्तमः ।
विवेश वसुधामुग्रः सपुङ्खः पृथिवीपते ॥ ७.१६७.३७ ॥
ลูกศรอันประเสริฐนั้นแทงทะลุหัวใจของราากษสนั้น ดุร้ายและมีขนหาง เข้าไปในแผ่นดิน ข้าแต่จอมปฐพี
7.167.38
सोऽतिविद्धो महाराज रथोपस्थ उपाविशत् ।
राक्षसेन्द्रः पुबलवान्द्रौणिना रणशालिना ॥ ७.१६७.३८ ॥
ราากษสาธิปติ ผู้มีกำลังมาก ถูกแทงอย่างสาหัส มหาราช จึงนั่งลงบนที่นั่งของรถศึก ถูกบุตรของโทรณะผู้ชำนาญการรบยิงเอาไว้
7.167.39
दृष्ट्वा विमूढं हैडिम्बं सारथिस्तु रणाजिरात् ।
द्रौणेः सकाशात्सम्भ्रान्तस्त्वपनिन्येत्वरान्वितः ॥ ७.१६७.३९ ॥
สารถีของพระองค์ เห็นบุตรของหิฑิมพาหมดสติอยู่ในสนามรบ ก็ตกใจ รีบนำพระองค์ออกจากสนามรบ พ้นจากสายตาของบุตรโทรณะ
7.167.40
तथा तु समरे विद्ध्वा राक्षसेन्द्रं घटोत्कचम् ।
ननाद सुमहानादं द्रोणपुत्रो महारथः ॥ ७.१६७.४० ॥
ดังนี้ เมื่อยิงราากษสาธิปติฆโฏตกัจได้แล้วในสงคราม มหารถีบุตรของโทรณะก็ส่งเสียงคำรามอันยิ่งใหญ่
7.167.41
पूजितस्तव पुत्रैश्च सर्वयोधैश्च भारत ।
वपुषाऽतिप्रजज्वाल मध्याह्न इव भास्करः ॥ ७.१६७.४१ ॥
ท่านได้รับการยกย่องจากบรรดาบุตรของท่านและจากนักรบทั้งปวง ข้าแต่ภรตะ ท่านรุ่งโรจน์ขึ้นในร่างกายดุจพระอาทิตย์ยามเที่ยงวัน
7.167.42
भीमसेनं तु युध्यन्तं भारद्वाजरथं प्रति ।
स्वयं दुर्योधनो राजा प्रत्यविध्यच्छितैः शरैः ॥ ७.१६७.४२ ॥
ส่วนทุรโยธน์ พระราชาเองได้ยิงสวนกลับด้วยลูกศรคมใส่ภีมเสนผู้กำลังต่อสู้กับรถของภารทวาช (ทรงหมายถึงโทรณะ)
7.167.43
तं भीमसेनो दशभिः शरैर्विव्याध मारिष ।
दुर्योधनोऽपि विंशत्या शराणां प्रत्यविध्यत ॥ ७.१६७.४३ ॥
ภีมเสนยิงท่านด้วยลูกศรสิบดอก ข้าแต่ผู้ทรงเกียรติ ทุรโยธน์ก็ยิงตอบด้วยลูกศรยี่สิบดอก
7.167.44
तौ सायकैरवच्छिन्नावदृश्येतां रणाजिरे ।
मेघजालसमाच्छन्नौ नभसीवेन्दुभास्करौ ॥ ७.१६७.४४ ॥
ทั้งสองถูกลูกศรบดบังจนมองไม่เห็นบนสนามรบ ดุจพระจันทร์และพระอาทิตย์ที่ถูกตาข่ายเมฆปกคลุมอยู่บนท้องฟ้า
7.167.45
अथ दुर्योधनो राजा भीमं विव्याध पत्रिभिः ।
पञ्चभिर्भरतश्रेष्ठ तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.१६७.४५ ॥
แล้วพระราชาทุรโยธน์ยิงภีมด้วยลูกศรห้าดอก ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ภรตะ และตรัสว่า "หยุดก่อน หยุดก่อน!"
7.167.46
तस्य भीमो धनुश्छित्त्वा ध्वजं च दशभिः शरैः ।
विव्याध कौरवश्रेष्ठं नवत्या नतपर्वणाम् ॥ ७.१६७.४६ ॥
ภีมหักคันธนูและธงของทุรโยธน์แล้วยิงผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เการพด้วยลูกศรสิบดอก และต่อด้วยลูกศรเก้าสิบดอกที่มีข้อโค้ง
7.167.47
ततो दुर्योधनः क्रुद्धो भनुरन्यन्महत्तरम् ।
गृहीत्वा भरतश्रेष्ठो भीमसेनं शितैः शरैः।
अपीडयद्रणमुखे पश्यतां सर्वधन्विनाम् ॥ ७.१६७.४७ ॥
ครั้นแล้วทุรโยธน์โกรธจัดจึงหยิบคันธนูอีกคันที่ใหญ่กว่ามาก ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ภรตะ แล้วใช้ลูกศรคมเบียดเบียนภีมเสนอยู่แนวหน้าของการรบ ต่อหน้านักธนูทั้งปวงที่กำลังดูอยู่
7.167.48
तान्निहत्य शरान्भीमो दुर्योधनधनुश्च्युतान् ।
कौरवं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत् ॥ ७.१६७.४८ ॥
ภีมทำลายลูกศรเหล่านั้นที่ทุรโยธน์ยิงจากคันธนูแล้ว จึงยิงเการพด้วยลูกศรเล็กยี่สิบห้าดอก
7.167.49
दुर्योधनस्तु सङ्क्रुद्धो भीमसेनस्य मारिष ।
क्षुरप्रेण धनुश्छित्त्वा दशभिः प्रत्यविध्यत ॥ ७.१६७.४९ ॥
ส่วนทุรโยธน์โกรธจัด ข้าแต่บิดา ใช้ลูกศรหัวดาบโกนตัดคันธนูของภีมเสนแล้วยิงตอบด้วยสิบดอก
7.167.50
अथान्यद्धनुरादाय भीमसेनो महाबलः ।
विव्याध नृपतिं तूर्णं सप्तभिर्निशितैः शरैः ॥ ७.१६७.५० ॥
ครั้นแล้วภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลหยิบคันธนูอีกคัน แล้วยิงพระราชาอย่างรวดเร็วด้วยลูกศรคมเจ็ดดอก
7.167.51
तदप्यस्य धनुः क्षिप्रं चिच्छेद लघुहस्तवत् ।
द्वितीयं च तृतीयं च चतुर्थं पञ्चमं तथा ॥ ७.१६७.५१ ॥
ทุรโยธน์ตัดคันธนูนั้นอย่างรวดเร็วดุจผู้มีมือเบา แล้วตัดคันที่สอง ที่สาม ที่สี่ และที่ห้าเช่นเดียวกัน
7.167.52
आत्तमात्तं महाराज भीमस्य धनुराच्छिनत् ।
तव पुत्रो महाराज जितकाशी मदोत्कटः ॥ ७.१६७.५२ ॥
ข้าแต่มหาราช ทุกคันธนูที่ภีมหยิบขึ้นมา บุตรของท่านตัดขาดหมด ข้าแต่มหาราช บุตรของท่านผู้หลงใหลในความภูมิใจ คิดว่าตนได้ชัยชนะ
7.167.53
स तथा भिद्यमानेषु कार्मुकेषु पुनः पुनः ।
शक्तिं चिक्षेप समरे सर्वपारशवीं शुभाम् ॥ ७.१६७.५३ ॥
เมื่อคันธนูถูกทำลายซ้ำแล้วซ้ำเล่าเช่นนี้ ทุรโยธน์จึงขว้างหอกอันงดงามที่เรียกว่าสรรวปารศวี ในการรบ
7.167.54
मृत्योरिव स्वसारं हि दीप्तां वह्निशिखामिव ।
सीमन्तमिव कुर्वन्तीं नभसोऽग्निसमप्रभाम् ॥ ७.१६७.५४ ॥
หอกนั้นดุจน้องสาวของมฤตยู ดุจเปลวไฟที่ลุกโชน ประดับเส้นแบ่งของท้องฟ้าด้วยความรุ่งโรจน์ดุจไฟ
7.167.55
अप्राप्तामेव तां शक्तिं त्रिधा चिच्छेद कौरवः ।
पश्यतः सर्वलोकस्य भीमस्य च महात्मनः ॥ ७.१६७.५५ ॥
เการพตัดหอกนั้นเป็นสามท่อนก่อนที่มันจะถึงตัว ขณะที่ชาวโลกทั้งปวงและภีมผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่กำลังมองดูอยู่
7.167.56
ततो भीमो महाराज गदां गुर्वीं महाप्रभाम् ।
चिक्षेपाविध्य वेगेन दुर्योधनरथं प्रति ॥ ७.१६७.५६ ॥
ครั้นแล้ว ข้าแต่มหาราช ภีมเหวี่ยงกระบองหนักอันรุ่งโรจน์ยิ่งด้วยกำลังแรง พุ่งไปทางรถของทุรโยธน์
7.167.57
ततः सा सहसा वाहांस्तव पुत्रस्य संयुगे ।
सारथिं च गदा गुर्वी ममर्दास्य रथं पुनः ॥ ७.१६७.५७ ॥
กระบองหนักนั้นทับม้าและสารถีของบุตรของท่านในการรบอย่างฉับพลัน แล้วทับรถของเขาอีกครั้ง
7.167.58
पुत्रस्तु तव राजेन्द्र भीमाद्भीतः प्रणश्य च ।
आरुरोह रथं चान्यं नन्दकस्य महात्मनः ॥ ७.१६७.५८ ॥
แต่บุตรของท่าน ข้าแต่จอมกษัตริย์ หวาดกลัวภีมจึงหนีไป แล้วขึ้นรถอีกคันของนันทกผู้ยิ่งใหญ่
7.167.59
ततो भीमो हतं मत्वा तव पुत्रं महारथम् ।
सिंहनादं महच्चक्रे तर्जयन्निशि कौरवान् ॥ ७.१६७.५९ ॥
ครั้นแล้วภีมคิดว่าบุตรของท่านผู้เป็นมหารถีถูกสังหารแล้ว จึงคำรามดุจสิงโตอย่างดังลั่น ข่มขู่เการพในยามค่ำคืน
7.167.60
तावकाः सैनिकाश्चापि मेनिरे निहतं नृपम् ।
ततोऽतिचुक्रुशुः सर्वे ते हाहेति समन्ततः ॥ ७.१६७.६० ॥
แม้ทหารของท่านก็คิดว่าพระราชาถูกสังหารแล้ว ทุกคนจึงร้องคร่ำครวญดังลั่นไปทั่วทุกทิศว่า "ห้า! ห้า!"
7.167.61
तेषां तु निनदं श्रुत्वा त्रस्तानां सर्वयोधिनाम् ।
भीमसेनस्य नादं च श्रुत्वा राजन्महात्मनः ॥ ७.१६७.६१ ॥
เมื่อได้ยินเสียงร้องของนักรบทั้งปวงที่หวาดกลัว และเมื่อได้ยินเสียงคำรามของภีมเสนผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ข้าแต่พระราชา
7.167.62
ततो युधिष्ठिरो राजा हतं मत्वा सुयोधनम् ।
अभ्यवर्तत वेगेन यत्र पार्थो वृकोदरः ॥ ७.१६७.६२ ॥
ครั้งนั้น พระเจ้ายุธิษฐิระทรงเข้าใจว่าสุโยธนะถูกสังหารแล้ว จึงรีบเสด็จอย่างรวดเร็วไปยังที่ซึ่งปารถะผู้เป็นบุตรของเทราปที คือวฤโกทระอยู่
7.167.63
पाञ्चलाः केकया मात्स्याः सृञ्जयाश्च विशाम्पते ।
सर्वोद्योगेनाभिजग्मुद्रोणमेव युयुत्सया ॥ ७.१६७.६३ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน ปัญจาละ เกกยะ มัตสยะ และสฤญชยะ ด้วยความพยายามเต็มกำลังและปรารถนาจะรบ ได้พุ่งตรงเข้าหาโทรณะ
7.167.64
तत्रासीत्सुमहद्युद्धं द्रोणस्याथ परैः सह ।
घोरे तमसि मग्नानां निघ्नतामितरेतरम् ॥ ७.१६७.६४ ॥
ที่นั่นเกิดการรบอันยิ่งใหญ่ระหว่างโทรณะกับศัตรู ท่ามกลางความมืดอันน่าสะพรึงกลัว ขณะที่ทั้งสองฝ่ายต่างฟาดฟันกันและกัน