ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.167
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.167.1
भूरिस्तु समरे राजञ्शैनेयं रथिनां वरम् ।
आपतन्तमपासेधत्प्रयाणादिव कुञ्जरम् ॥ ७.१६७.१ ॥
ਸੰਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੂਰਿ ਨੇ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ੈਨੇਯ (ਸਾਤਯਕੀ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ।
7.167.2
अथैनं सात्यकिः क्रुद्धः पञ्चभिर्निशितैः शरैः ।
विव्याध हृदये तस्य प्रास्रवत्तस्य शोणितम् ॥ ७.१६७.२ ॥
ਸੰਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸਾਤਯਕੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਬਾਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਲਹੂ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ।
7.167.3
तथैव कौरवो युद्धे शैनेयं युद्धदुर्मदम् ।
दशिभिर्निशितैस्तीक्ष्णैरविध्यत भुजान्तरे ॥ ७.१६७.३ ॥
ਸੰਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੌਰਵ ਨੇ ਯੁੱਧ-ਮਦ ਨਾਲ ਮਤਵਾਲੇ ਸ਼ੈਨੇਯ ਨੂੰ ਦਸ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
7.167.4
तावन्योन्यं महाराज ततक्षाते शरैर्भृशम् ।
क्रोधसंरक्तनयनौ क्रोधाद्विष्फार्य कार्मुके ॥ ७.१६७.४ ॥
ਸੰਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ; ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ ਫੈਲਾਏ।
7.167.5
तयोरासीन्महाराज शस्त्रवृष्टिः सुदारुणा ।
क्रुद्धयोः सायकमुचोर्यमान्तकनिकाशयोः ॥ ७.१६७.५ ॥
ਸੰਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਯਮ ਅਤੇ ਅੰਤਕ ਵਰਗੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਬਾਣ ਛੱਡਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
7.167.6
तावन्योन्यं शरैः राजन्सञ्छाद्य समवस्थितौ ।
मुहूर्तं चैव तद्युद्धं समरूपमिवाभावत् ॥ ७.१६७.६ ॥
ਸੰਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਢਕਦੇ ਹੋਏ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ; ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਉਹ ਯੁੱਧ ਇੱਕ-ਸਮਾਨ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ।
7.167.7
ततः क्रुद्धो महाराज शैनेयः प्रहसन्निव ।
धनुश्चिच्छेद समरे कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ७.१६७.७ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸ਼ੈਨੇਯ ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਕੌਰਵ੍ਯ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
7.167.8
अथैनं छिन्नधन्वानं नवभिर्निशितैः शरैः ।
विव्याध हृदये तूर्णं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.१६७.८ ॥
ਫਿਰ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਨੌਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਝਟਪਟ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੁ, ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੁ!'
7.167.9
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुतापनः ।
धनुरन्यत्समादाय सात्वतं प्रत्यविध्यत ॥ ७.१६७.९ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਪ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਬਲਵਾਨ ਵੈਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਕੇ, ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਸਾਤਵਤ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਲੱਗਾ।
7.167.10
स विद्ध्वा सात्वतं बाणैस्त्रिभिरेव विशाम्पते ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन सुतीक्ष्णेन हसन्निव ॥ ७.१६७.१० ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸਾਤਵਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਭੱਲ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
7.167.11
छिन्नधन्वा महाराज सात्यकिः क्रोधमूर्च्छितः ।
प्रजहार महावेगां शक्तिं तस्य महोरसि ॥ ७.१६७.११ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸਾਤਿਅਕੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਹਾਵੇਗਵਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਚਲਾਈ।
7.167.12
स तु शक्त्या विभिन्नाङ्गो निपपात रथोत्तमात् ।
लोहिताङ्ग इवाकाशाद्दीप्तरश्मिर्यदृच्छया ॥ ७.१६७.१२ ॥
ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅੰਗ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਰੱਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਅਕਾਸ਼ੋਂ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦੇ ਲਾਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਚਮਕਦੇ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ।
7.167.13
तं तु दृष्ट्वा हतं शूरमश्वत्थामा महारथः ।
अभ्यधावत वेगेन शैनेयं प्रति संयुगे ॥ ७.१६७.१३ ॥
ਉਸ ਸੂਰਬੀਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਰਥੀ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੇਗ ਨਾਲ ਸ਼ੈਨੇਯ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
7.167.14
तिष्ठतिष्ठेति चाभाष्य शैनेयं स नराधिप ।
अभ्यवर्षच्छरौघेण मेरुं वृष्ट्या यथाम्बुदः ॥ ७.१६७.१४ ॥
'ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ, ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ!' ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ੈਨੇਯ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਅਤੇ ਬੱਦਲ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਰਸਾਇਆ।
7.167.15
तमापतन्तं संरब्धं शैनेयस्य रथं प्रति ।
घटोत्कचोऽब्रवीद्राजन्नाहं मुक्त्वा महारथः ॥ ७.१६७.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ੈਨੇਯ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਰਥੀ ਘਟੋਤਕਚ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ...
7.167.16
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ।
एष त्वां निहनिष्यामि महिषं मृगराडिव ॥ ७.१६७.१६ ॥
'ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ, ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ! ਹੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਮੱਝ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।'
7.167.17
युद्धश्रद्धामहं तेऽद्य विनेष्यामि रणाजिरे ।
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षो राक्षसः परवीरहा।
द्रोणिमभ्यद्रवत्क्रुद्धो गजेन्द्रमिव केसरी ॥ ७.१६७.१७ ॥
'ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਯੁੱਧ ਦੀ ਚਾਹ ਮੈਂ ਇਸ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਟਾ ਦਿਆਂਗਾ।' ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਗਜਰਾਜ ਉੱਤੇ।
7.167.18
रथाक्षमात्रैरिषुभिरभ्यवर्षद्धटोत्कचः ।
रथिनामृषभं द्रौणिं धाराभिरिव तोयदः ॥ ७.१६७.१८ ॥
ਰਥ ਦੇ ਧੁਰੇ ਜਿੱਡੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਘਟੋਤਕਚ ਨੇ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲ ਜਿਵੇਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਰਸਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਵਰਸਾਇਆ।
7.167.19
शरवृष्टिं तु तां प्राप्तां शरैराशीविषोपमैः ।
शातयामास समरे तरसा द्रौणिरुत्स्मयन् ॥ ७.१६७.१९ ॥
ਪਰ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਆਈ ਉਸ ਬਾਣਵਰਖਾ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ੈਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
7.167.20
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैर्मर्मभेदिभिराशुगैः ।
समाचिनोद्राक्षसेन्द्रं घटोत्कचमरिन्दमम् ॥ ७.१६७.२० ॥
ਫਿਰ ਤਿੱਖੇ, ਮਰਮ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਸੈਂਕੜੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ ਘਟੋਤਕਚ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
7.167.21
स शरैराचितस्तेन राक्षसो रणमूर्धनि ।
व्यकाशत महाराज श्वाविच्छललतो यथा ॥ ७.१६७.२१ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ ਰਣ-ਮੋਰਚੇ ਉੱਤੇ ਉਵੇਂ ਸ਼ੋਭਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸਾਹੀ ਕੰਡਿਆਲੀ ਵੇਲ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।
7.167.22
ततः क्रोधसमाविष्टो भैमसेनिः प्रतापवान् ।
शरैरवचकर्तोग्रैर्द्रौणिं वज्राशनिप्रभैः ॥ ७.१६७.२२ ॥
ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵਜਰ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
7.167.23
क्षुरप्रैरर्धचन्द्रैश्च नाराचैः सशिलीमुखैः ।
वराहकर्णैर्नालीकैर्विकर्णैश्चाभ्यवीवृषत् ॥ ७.१६७.२३ ॥
ਕੁਰਪ੍ਰ, ਅਰਧਚੰਦਰ, ਨਾਰਾਚ, ਸ਼ਿਲੀਮੁਖ, ਵਰਾਹਕਰਣ, ਨਾਲੀਕ ਅਤੇ ਵਿਕਰਣ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
7.167.24
तां शस्त्रवृष्टिमतुलां वज्राशनिसमस्वनाम् ।
पतन्तीमुपरि क्रुद्धो द्रौणिरव्यथितेन्द्रियः ॥ ७.१६७.२४ ॥
ਵਜਰ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਉੱਪਰੋਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਉਸ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਸਤਰ-ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਵੀ ਅਚਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ।
7.167.25
सुदुःसहां शरैर्घोरैर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ।
व्यधमत्सुमहातेजा महाभ्राणीव मारुतः ॥ ७.१६७.२५ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦਿਵਿਆਸਤ੍ਰ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਜਿਵੇਂ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਅਸਹਿ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤਾ।
7.167.26
ततोऽन्तरिक्षे बाणानां सङ्ग्रामोऽन्य इवाभवत् ।
घोररूपो महाराज योधानां हर्षवर्धनः ॥ ७.१६७.२६ ॥
ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਯੁੱਧ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਯੁੱਧ ਬਣ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਹਰਖ ਵਧਾਉਂਦਾ ਸੀ।
7.167.27
ततोऽस्त्रसन्धर्षकृतैर्विस्फुलिङ्गैः समन्ततः ।
वमौ निशामुखे व्योम खद्योतैरिव संवृतम् ॥ ७.१६७.२७ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉੱਠੀਆਂ ਚਿਣਗਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਜੁਗਨੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਜਾਪਿਆ।
7.167.28
स मार्गणगणैर्द्रौणिर्दिशः प्रच्छाद्य सर्वतः ।
प्रियार्थं तव पुत्राणां राक्षसं समवाकिरत् ॥ ७.१६७.२८ ॥
ਉਸ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਢਕ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
7.167.29
ततः प्रववृते युद्धं द्रौणिराक्षसयोर्मृधे ।
विगाढे रजनीमध्ये शक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ७.१६७.२९ ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ; ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਯੁੱਧ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਰਗਾ ਸੀ।
7.167.30
ततो घटोत्कचो बाणैर्दशभिर्द्रौणिमाहवे ।
जघानोरसि सङ्क्रुद्धः कालज्वलनसन्निभैः ॥ ७.१६७.३० ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਘਟੋਤਕਚ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਕਾਲਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਦਸ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
7.167.31
स तैरभ्यायतैर्विद्धो राक्षसेन महाबलः ।
चचाल समरे द्रौणिर्वातनुन्न इव द्रुमः ॥ ७.१६७.३१ ॥
ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਲੰਮੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਮਹਾਬਲੀ ਦ੍ਰੌਣਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਾਏ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਡੋਲ ਗਿਆ।
7.167.32
स मोहं समरे प्राप्तो ध्वजयष्टिं समाश्रितः ॥ ७.१६७.३२ ॥
ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧੁਜਾ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਬੈਠ ਗਿਆ।
7.167.33
ततो हाहाकृतं सैन्यं तव सर्वं जनाधिप ।
हतं स्म मेनिरे सर्वे द्रोणसूनुं जनाधिपाः ॥ ७.१६७.३३ ॥
ਤਦ ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਹਾਹਾਕਾਰ ਕਰ ਉੱਠੀ; ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
7.167.34
तं तु दृष्ट्वा तथावस्थमश्वत्थामानमाहवे ।
पाञ्चालाः सृञ्जयाश्चैव सिंहनादं प्रचक्रिरे ॥ ७.१६७.३४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀ ਗਰਜ ਕੀਤੀ।
7.167.35
प्रतिलभ्य ततः संज्ञामश्वत्थामा महाबलः ।
धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्शनः ॥ ७.१६७.३५ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਬਲੀ ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਸ ਕੇ ਫੜ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।
7.167.36
मुमोचाकर्णपूर्णेन धनुषा शरमुत्तमम् ।
यमदण्डोपमं घोरमुद्दिश्याशु घटोत्कचम् ॥ ७.१६७.३६ ॥
ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਯਮਦੰਡ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ ਉੱਤਮ ਤੀਰ ਛੱਡਿਆ, ਜੋ ਝਟ ਘਟੋਤਕਚ ਵੱਲ ਤਾਕ ਕੇ ਗਿਆ।
7.167.37
स भित्त्वा हृदयं तस्य राक्षसस्य शरोत्तमः ।
विवेश वसुधामुग्रः सपुङ्खः पृथिवीपते ॥ ७.१६७.३७ ॥
ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਤੀਰ, ਖੰਭ ਸਮੇਤ, ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਤੀ।
7.167.38
सोऽतिविद्धो महाराज रथोपस्थ उपाविशत् ।
राक्षसेन्द्रः पुबलवान्द्रौणिना रणशालिना ॥ ७.१६७.३८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ, ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਣਕੁਸ਼ਲ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਰੱਥ ਦੀ ਬੈਠਕ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
7.167.39
दृष्ट्वा विमूढं हैडिम्बं सारथिस्तु रणाजिरात् ।
द्रौणेः सकाशात्सम्भ्रान्तस्त्वपनिन्येत्वरान्वितः ॥ ७.१६७.३९ ॥
ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਹਿਡਿੰਬਾਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਲੈ ਗਿਆ।
7.167.40
तथा तु समरे विद्ध्वा राक्षसेन्द्रं घटोत्कचम् ।
ननाद सुमहानादं द्रोणपुत्रो महारथः ॥ ७.१६७.४० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸੇਂਦਰ ਘਟੋਤਕਚ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮਹਾਰਥੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਕੀਤੀ।
7.167.41
पूजितस्तव पुत्रैश्च सर्वयोधैश्च भारत ।
वपुषाऽतिप्रजज्वाल मध्याह्न इव भास्करः ॥ ७.१६७.४१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਚਮਕਿਆ।
7.167.42
भीमसेनं तु युध्यन्तं भारद्वाजरथं प्रति ।
स्वयं दुर्योधनो राजा प्रत्यविध्यच्छितैः शरैः ॥ ७.१६७.४२ ॥
ਪਰ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਦੇ ਰੱਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੜ ਰਹੇ ਭੀਮਸੈਨ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਖੁਦ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪਲਟਵਾਰ ਕੀਤਾ।
7.167.43
तं भीमसेनो दशभिः शरैर्विव्याध मारिष ।
दुर्योधनोऽपि विंशत्या शराणां प्रत्यविध्यत ॥ ७.१६७.४३ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼। ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਵੀ ਵੀਹ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.167.44
तौ सायकैरवच्छिन्नावदृश्येतां रणाजिरे ।
मेघजालसमाच्छन्नौ नभसीवेन्दुभास्करौ ॥ ७.१६७.४४ ॥
ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੇਘ-ਜਾਲ ਨਾਲ ਢਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ।
7.167.45
अथ दुर्योधनो राजा भीमं विव्याध पत्रिभिः ।
पञ्चभिर्भरतश्रेष्ठ तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.१६७.४५ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭੀਮ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਰੁਕ, ਰੁਕ!"।
7.167.46
तस्य भीमो धनुश्छित्त्वा ध्वजं च दशभिः शरैः ।
विव्याध कौरवश्रेष्ठं नवत्या नतपर्वणाम् ॥ ७.१६७.४६ ॥
ਭੀਮ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁੱਖ ਅਤੇ ਧੁਜਾ ਕੱਟ ਕੇ, ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ; ਕੌਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਝੁਕੇ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਨੱਬੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.167.47
ततो दुर्योधनः क्रुद्धो भनुरन्यन्महत्तरम् ।
गृहीत्वा भरतश्रेष्ठो भीमसेनं शितैः शरैः।
अपीडयद्रणमुखे पश्यतां सर्वधन्विनाम् ॥ ७.१६७.४७ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਧਨੁੱਖ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਰਣਮੁਖ ਵਿੱਚ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤਾ, ਸਾਰੇ ਧਨੁਰਧਰਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ।
7.167.48
तान्निहत्य शरान्भीमो दुर्योधनधनुश्च्युतान् ।
कौरवं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत् ॥ ७.१६७.४८ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਧਨੁੱਖ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਭੀਮ ਨੇ ਕੌਰਵ ਨੂੰ ਪੱਚੀ ਛੋਟੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।
7.167.49
दुर्योधनस्तु सङ्क्रुद्धो भीमसेनस्य मारिष ।
क्षुरप्रेण धनुश्छित्त्वा दशभिः प्रत्यविध्यत ॥ ७.१६७.४९ ॥
ਪਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਕ੍ਸ਼ੁਰਪ੍ਰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਕੇ ਉਸਨੇ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
7.167.50
अथान्यद्धनुरादाय भीमसेनो महाबलः ।
विव्याध नृपतिं तूर्णं सप्तभिर्निशितैः शरैः ॥ ७.१६७.५० ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਸੱਤ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
7.167.51
तदप्यस्य धनुः क्षिप्रं चिच्छेद लघुहस्तवत् ।
द्वितीयं च तृतीयं च चतुर्थं पञ्चमं तथा ॥ ७.१६७.५१ ॥
ਉਸਨੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ, ਹਲਕੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਦੂਜਾ, ਤੀਜਾ, ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
7.167.52
आत्तमात्तं महाराज भीमस्य धनुराच्छिनत् ।
तव पुत्रो महाराज जितकाशी मदोत्कटः ॥ ७.१६७.५२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਭੀਮ ਜਿਹੜਾ-ਜਿਹੜਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਤਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ।
7.167.53
स तथा भिद्यमानेषु कार्मुकेषु पुनः पुनः ।
शक्तिं चिक्षेप समरे सर्वपारशवीं शुभाम् ॥ ७.१६७.५३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟੁੱਟਦੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਰਵਪਾਰਸ਼ਵੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁੱਟੀ।
7.167.54
मृत्योरिव स्वसारं हि दीप्तां वह्निशिखामिव ।
सीमन्तमिव कुर्वन्तीं नभसोऽग्निसमप्रभाम् ॥ ७.१६७.५४ ॥
ਉਹ ਮੌਤ ਦੀ ਭੈਣ ਵਰਗੀ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ ਵਰਗੀ, ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਮਾਂਗ ਸਜਾਉਂਦੀ ਵਰਗੀ, ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਸੀ।
7.167.55
अप्राप्तामेव तां शक्तिं त्रिधा चिच्छेद कौरवः ।
पश्यतः सर्वलोकस्य भीमस्य च महात्मनः ॥ ७.१६७.५५ ॥
ਕੌਰਵ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਮ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।
7.167.56
ततो भीमो महाराज गदां गुर्वीं महाप्रभाम् ।
चिक्षेपाविध्य वेगेन दुर्योधनरथं प्रति ॥ ७.१६७.५६ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਭੀਮ ਨੇ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੀ ਗਦਾ ਘੁਮਾ ਕੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀ।
7.167.57
ततः सा सहसा वाहांस्तव पुत्रस्य संयुगे ।
सारथिं च गदा गुर्वी ममर्दास्य रथं पुनः ॥ ७.१६७.५७ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਅਚਾਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਰੱਥ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
7.167.58
पुत्रस्तु तव राजेन्द्र भीमाद्भीतः प्रणश्य च ।
आरुरोह रथं चान्यं नन्दकस्य महात्मनः ॥ ७.१६७.५८ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੰਦਕ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
7.167.59
ततो भीमो हतं मत्वा तव पुत्रं महारथम् ।
सिंहनादं महच्चक्रे तर्जयन्निशि कौरवान् ॥ ७.१६७.५९ ॥
ਫਿਰ ਭੀਮ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਾਰਥੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਿਆਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ੇਰਗਰਜਨਾ ਕੀਤੀ।
7.167.60
तावकाः सैनिकाश्चापि मेनिरे निहतं नृपम् ।
ततोऽतिचुक्रुशुः सर्वे ते हाहेति समन्ततः ॥ ७.१६७.६० ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸਮਝਿਆ; ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ 'ਹਾਏ, ਹਾਏ' ਕਹਿ ਕੇ ਬਹੁਤ ਰੋਣ ਲੱਗੇ।
7.167.61
तेषां तु निनदं श्रुत्वा त्रस्तानां सर्वयोधिनाम् ।
भीमसेनस्य नादं च श्रुत्वा राजन्महात्मनः ॥ ७.१६७.६१ ॥
ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਉਹ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣ ਕੇ।
7.167.62
ततो युधिष्ठिरो राजा हतं मत्वा सुयोधनम् ।
अभ्यवर्तत वेगेन यत्र पार्थो वृकोदरः ॥ ७.१६७.६२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਸੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਸੀ ਉੱਥੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
7.167.63
पाञ्चलाः केकया मात्स्याः सृञ्जयाश्च विशाम्पते ।
सर्वोद्योगेनाभिजग्मुद्रोणमेव युयुत्सया ॥ ७.१६७.६३ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਪਾਂਚਾਲ, ਕੇਕਯ, ਮਤਸਯ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯ ਸਾਰੇ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਉੱਤੇ ਹੀ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
7.167.64
तत्रासीत्सुमहद्युद्धं द्रोणस्याथ परैः सह ।
घोरे तमसि मग्नानां निघ्नतामितरेतरम् ॥ ७.१६७.६४ ॥
ਉੱਥੇ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਘੋਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।