મહાભારત · અધ્યાય 7.168
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.168.1
सहदेवमथायान्तं द्रोणप्रेप्तुं विशाम्पते ।
कर्णो वैकर्तनो युद्धे वारयामास भारत ॥ ७.१६८.१ ॥
હે પ્રજાપતિ, દ્રોણ સુધી પહોંચવાની ઇચ્છાથી આવતા સહદેવને વૈકર્તન કર્ણે યુદ્ધમાં રોક્યો, હે ભારત.
7.168.2
सहदेवस्तु राधेयं विद्ध्वा नवभिराशुगैः ।
पुनर्विव्याध दशभिर्विशिखैर्नतपर्वभिः ॥ ७.१६८.२ ॥
પરંતુ સહદેવે રાધેય કર્ણને નવ વેગવાન બાણોથી વીંધ્યો, અને ફરી વાંકી ગાંઠવાળા દસ બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
7.168.3
तं कर्णः प्रतिविव्याध शतेन नतपर्वणाम् ।
सज्यं चास्य धनुः शीघ्रं चिच्छेद लघुहस्तवत् ॥ ७.१६८.३ ॥
કર્ણે વાંકી ગાંઠવાળા સો બાણોથી તેને વળતો પ્રહાર કર્યો, અને ચપળ હાથે તેનું ધનુષ્ય પ્રત્યંચા સહિત તરત કાપી નાખ્યું.
7.168.4
ततोऽन्यद्धनुरादाय माद्रीपुत्रः प्रतापवान ।
कर्णं विव्याध विंशत्या तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१६८.४ ॥
પછી બીજું ધનુષ્ય લઈને પ્રતાપી માદ્રીપુત્રે કર્ણને વીસ બાણોથી વીંધ્યો; તે જાણે અદ્ભુત બન્યું.
7.168.5
तस्य कर्णो हयान्हत्वा शरैः सन्नतपर्वभिः ।
सारथिं चास्य भल्लेन द्रुतं निन्ये यमक्षयम् ॥ ७.१६८.५ ॥
કર્ણે વાંકી ગાંઠવાળા બાણોથી તેના ઘોડા મારી નાખ્યા, અને ભલ્લ બાણથી તેના સારથિને તરત યમલોક પહોંચાડ્યો.
7.168.6
विरथः सहदेवस्तु खङ्गं चर्म समाददे ।
तदप्यस्य शरैः कर्णो व्यधमत्प्रहसन्निव ॥ ७.१६८.६ ॥
રથ વિનાના સહદેવે તલવાર અને ઢાલ ઉપાડી લીધાં; કર્ણે હસતાં હસતાં બાણોથી તે પણ વિખેરી નાખ્યાં.
7.168.7
अथ गुर्वीं महाघोरां हेमचित्रां महागदाम् ।
प्रेषयामास सङ्क्रुद्धो वैकर्तनरथं प्रति ॥ ७.१६८.७ ॥
પછી ક્રોધે ભરાયેલા તેણે ભારે, અતિ ભયંકર, સોનાથી શણગારેલી મહાગદા વૈકર્તન (કર્ણ)ના રથ તરફ ફેંકી.
7.168.8
तामापतन्तीं सहसा सहदेवप्रचोदिताम् ।
व्यष्टम्भयच्छरैः कर्णो भूमौ चैनामपातयत् ॥ ७.१६८.८ ॥
સહદેવે ફેંકેલી તે ગદા અચાનક પોતાની તરફ આવતી જોઈ, કર્ણે બાણોથી તેને રોકી અને ભૂમિ પર પાડી દીધી.
7.168.9
गदां विनिहतां दृष्ट्वा सहदेवस्त्वरान्वितः ।
शक्तिं चिक्षेप कर्णाय तामप्यस्याच्छिनच्छरैः ॥ ७.१६८.९ ॥
ગદાને નષ્ટ થયેલી જોઈ સહદેવે ઉતાવળથી કર્ણ પર શક્તિ ફેંકી; કર્ણે બાણોથી તે પણ કાપી નાખી.
7.168.10
ससम्भ्रमं ततस्तूर्णमवप्लुत्य रथोत्तमात् ।
सहदेवो महाराज दृष्ट्वा कर्णं व्यवस्थितम् ॥ ७.१६८.१० ॥
હે મહારાજ! પછી સહદેવ ગભરાટમાં ઝડપથી ઉત્તમ રથ પરથી કૂદી પડ્યો અને અડગ ઊભેલા કર્ણને જોયો.
7.168.11
रथचक्रं प्रगृह्याजौ मुमोचाधिरथं प्रति ।
तदापतद्वै सहसा कालचक्रमिवोद्यतम्।
शरैरनेकसाहस्रैराच्छिनत्सूतनन्दनः ॥ ७.१६८.११ ॥
યુદ્ધમાં રથનું ચક્ર ઉપાડીને તેણે અધિરથ (કર્ણ) તરફ ફેંક્યું. તે કાળચક્ર સમાન અચાનક ઊંચકાઈને આવ્યું; પરંતુ સૂતપુત્રે હજારો બાણોથી તેના ટુકડા કરી નાખ્યા.
7.168.12
तस्मिंस्तु निहते चक्रे सूतजेन महात्मना ।
ईषादण्डकयोक्रांश्च युगानि विविधानि च ॥ ७.१६८.१२ ॥
તે ચક્ર નાશ પામ્યા પછી તે મહાત્મા સૂતપુત્રે ઈષા, દંડ, ધૂંસરીઓ અને વિવિધ પ્રકારના જોતરા પણ કાપી નાખ્યા.
7.168.13
हस्त्यङ्गानि तथाश्वांश्च मृतांश्च पुरुषान्बहून् ।
चिक्षेप कर्णमुद्दिश्य कर्णस्तान्व्यधमच्छरैः ॥ ७.१६८.१३ ॥
હાથીઓનાં અંગો, તેમજ ઘોડા અને ઘણા મૃત પુરુષોને તેણે કર્ણ તરફ ફેંક્યા; કર્ણે બાણોથી તેમને ચૂરેચૂરા કરી નાખ્યા.
7.168.14
स निरायुधमात्मानं ज्ञात्वा माद्रवतीसुतः ।
वार्यमाणस्तु विशिखैः सहदेवो रणं जहौ ॥ ७.१६८.१४ ॥
પોતાને નિઃશસ્ત્ર જાણીને માદ્રીપુત્ર સહદેવે, બાણોથી રોકાતાં, યુદ્ધ છોડ્યું.
7.168.15
तमभिद्रुत्य राधेयो मुहूर्ताद्भरतर्षभ ।
अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं सहदेवं विशाम्पते ॥ ७.१६८.१५ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, રાધાપુત્ર કર્ણ ક્ષણમાં તેના પર ધસી ગયો અને હસતાં સહદેવને, હે પ્રજાપતિ, આ શબ્દો કહ્યા.
7.168.16
मा युध्यस्व रणेऽधीर विशिष्टै रथिभिः सह। ॥ ७.१६८.१६ ॥
હે અધીર, યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ રથીઓ સાથે લડીશ નહીં.
7.168.17
सदृशैर्युध्य माद्रेय वचो मे मा विशङ्किथाः ।
अथैनं धनुषोग्रेण तुदन्भूयोऽब्रवीद्वचः ॥ ७.१६८.१७ ॥
હે માદ્રેય, તારા સમાન લોકો સાથે લડ; મારા શબ્દ પર શંકા ન કર. પછી ભયંકર ધનુષથી તેને છેડતાં તેણે ફરી આ શબ્દો કહ્યા.
7.168.18
एषोऽर्जुनो रणे तूर्णं युध्यते कुरुभिः सह ।
तत्र गच्छस्व माद्रेय गृहं वा यदि मन्यसे ॥ ७.१६८.१८ ॥
આ અર્જુન યુદ્ધમાં ઝડપથી કૌરવો સાથે લડી રહ્યો છે; હે માદ્રેય, જો તને ઠીક લાગે તો ત્યાં જા, અથવા ઘેર પાછો જા.
7.168.19
एवमुक्त्वा तु तं कर्णो रथेन रथिनां वरः ।
प्रायात्पाञ्चालपाण्डूनां सैन्यानि प्रदहन्निव ॥ ७.१६८.१९ ॥
આમ તેને કહીને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ કર્ણ પાંચાલ અને પાંડવોની સેનાઓને બાળતો હોય તેમ રથમાં આગળ વધ્યો.
7.168.20
वधं प्राप्तं तु माद्रेयं नावधीत्समरेऽरिहा ।
कुन्त्याःस्मृत्वा वचो राजन्सत्यसन्धो महायशाः ॥ ७.१६८.२० ॥
હે રાજન્, મૃત્યુને પામેલા માદ્રીપુત્રને શત્રુહંતાએ યુદ્ધમાં માર્યો નહીં; કુંતીના વચનનું સ્મરણ કરીને સત્યપ્રતિજ્ઞ મહાયશસ્વી એવું કર્યું.
7.168.21
सहदेवस्ततो राजन्विमनाः शरपीडितः ।
कर्णवाक्शरतप्तश्च जीवितान्निरविद्यत ॥ ७.१६८.२१ ॥
હે રાજન્, ત્યારે સહદેવ ઉદાસ થયો, બાણોથી પીડાયેલો, કર્ણનાં વચનો અને બાણોથી તપ્ત થઈને જીવનથી વિરક્ત થયો.
7.168.22
आरुरोह रथं चापि पाञ्चाल्यस्य महात्मनः ।
जनमेजयस्य समरे त्वरायुक्तो महारथः ॥ ७.१६८.२२ ॥
મહારથીએ ઉતાવળથી પાંચાલ્ય મહાત્મા જનમેજયના રથ પર પણ ચઢીને યુદ્ધમાં આગળ વધ્યો.
7.168.23
विराटं सहसेनं तु द्रोणार्थे द्रुतमागतम् ।
मद्रराजः शरौघेण च्छादयामास धन्विनम् ॥ ७.१६८.२३ ॥
દ્રોણ માટે ઝડપથી આવેલા વિરાટને સેના સહિત મદ્રરાજે બાણોની વર્ષાથી ઢાંકી દીધો.
7.168.24
तयोः समभवद्युद्धं समरे दृढधन्विनोः ।
यादृशं ह्यभवद्राजञ्जम्भवासवयोः पुरा ॥ ७.१६८.२४ ॥
હે રાજન્, તે બે દૃઢધનુર્ધર વચ્ચે યુદ્ધ થયું; પૂર્વે જંભ અને વાસવ (ઇન્દ્ર) વચ્ચે થયું હતું તેવું જ.
7.168.25
मद्रराजो महाराज विराटं वाहिनीपतिम् ।
आजघ्ने त्वरितस्तूर्णं शतेन नतपर्वणाम् ॥ ७.१६८.२५ ॥
હે મહારાજ, મદ્રરાજે ઝડપથી સેનાપતિ વિરાટ પર તરત જ વાંકા ગાંઠવાળા સો બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
7.168.26
प्रतिविव्याध तं राजन्नवभिर्निशितै शरैः ।
पुनश्चैनं त्रिसप्तत्या भूयश्चैव शतेन तु ॥ ७.१६८.२६ ॥
હે રાજન્, તેણે નવ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને પ્રતિપ્રહાર કર્યો; ફરી તોંતેર અને વળી સો બાણોથી પણ તેને વીંધ્યો.
7.168.27
तस्य मद्राधिपो हत्वा चतुरो रथवाजिनः ।
सूतं ध्वजं च समरे शराभ्यां सन्न्यपातयत् ॥ ७.१६८.२७ ॥
તેના મદ્રાધિપતિએ યુદ્ધમાં તેના ચાર રથાશ્વો મારીને બે બાણોથી સારથિ અને ધ્વજ પાડી નાખ્યા.
7.168.28
हताश्वात्तुं रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः ।
तस्थौ विष्फारयंश्चापं विमुञ्चंश्च शिताञ्छरान् ॥ ७.१६८.२८ ॥
ઘોડા મરાયા પછી મહારથી તરત રથમાંથી કૂદી પડ્યો, ધનુષ્ય ખેંચતો અને તીક્ષ્ણ બાણો છોડતો ઊભો રહ્યો.
7.168.29
शतानीकस्ततो दृष्ट्वा भ्रातरं हतवाहनम् ।
रथेनाभ्यपतत्तूर्णं सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ७.१६८.२९ ॥
પછી શતાનીકે પોતાના ભાઈને વાહન વિના જોયો, અને સર્વ લોકો જોતા હતા ત્યારે ઝડપથી રથમાં તેની તરફ દોડ્યો.
7.168.30
शतानीकमथायान्तं मद्राराजो महामृधे ।
विशिखैर्बहुभिर्विद्ध्वा ततो निन्ये यमक्षयम् ॥ ७.१६८.३० ॥
મહાયુદ્ધમાં શતાનીકને આવતો જોઈ મદ્રરાજે ઘણા બાણોથી તેને વીંધીને પછી યમલોકમાં મોકલી દીધો.
7.168.31
तस्मिंस्तु निहते वीरे विराटो रथसत्तमः ।
आरुरोह रथं तूर्णं तमेव ध्वजमालिनम् ॥ ७.१६८.३१ ॥
તે વીર હણાતાં, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ વિરાટ ઝડપથી એ ધ્વજમાળાવાળા રથ પર ચઢ્યો.
7.168.32
ततो विष्फार्य नयने क्रोधाद्द्विगुणविक्रमः ।
मद्रराजरथं तूर्णं छादयामास पत्रिभिः ॥ ७.१६८.३२ ॥
પછી ક્રોધથી આંખો પહોળી કરી, બમણા પરાક્રમવાળા વિરાટે મદ્રરાજનો રથ ઝડપથી બાણોથી ઢાંકી દીધો.
7.168.33
ततो मद्राधिपः क्रुद्धः शरेणानतपर्वणा ।
आजघानोरसि दृढं विराटं वाहिनीपतिम् ॥ ७.१६८.३३ ॥
પછી ક્રોધે ભરાયેલા મદ્રાધિપતિએ વળેલી ગાંઠોવાળા બાણથી સેનાપતિ વિરાટની છાતી પર જોરથી પ્રહાર કર્યો.
7.168.34
सोऽतिविद्धो महाराज रथोपस्थ उपाविशत् ।
कश्मलं चाविशत्तीव्रं विराटो भरतर्षभ।
सारथिस्तमपोवाह समरे शरविक्षतम् ॥ ७.१६८.३४ ॥
મહારાજ, તે અતિશય ઘાયલ થઈને રથના તળિયે બેસી ગયો; તીવ્ર મૂર્છા તેને ઘેરી વળી. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, બાણોથી ઘાયલ તેને સારથિ યુદ્ધમાંથી લઈ ગયો.
7.168.35
ततः सा महती सेना प्राद्रवन्निशि भारत ।
वध्यमाना शरशतैः शल्येनाहवशोभिना ॥ ७.१६८.३५ ॥
પછી, હે ભારત, યુદ્ધમાં શોભતા શલ્ય દ્વારા સેંકડો બાણોથી પ્રહાર પામતી એ મહાન સેના રાત્રે ભાગી ગઈ.
7.168.36
तां दृष्ट्वा विद्रुतां सेनां वासुदेवधनञ्जयौ ।
प्रयातौ तत्र राजेन्द्र यत्र शल्यो व्यवस्थितः ॥ ७.१६८.३६ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ભાગતી એ સેનાને જોઈને વાસુદેવ અને ધનંજય જ્યાં શલ્ય ઊભો હતો ત્યાં ગયા.
7.168.37
तौ तु प्रत्युद्ययौ राजन्राक्षसेन्द्रो ह्यलायुधः ।
अष्टचक्रसमायुक्तमास्थाय प्रवरं रथम् ॥ ७.१६८.३७ ॥
રાજન, તે બંનેનો સામનો કરવા રાક્ષસેન્દ્ર અલાયુધ આઠ પૈડાંવાળા શ્રેષ્ઠ રથ પર આરૂઢ થઈ આગળ વધ્યો.
7.168.38
तुरङ्गममुखैर्युक्तं पिशाचैर्घोरदर्शनैः ।
लोहितार्द्रपताकं तं रक्तमाल्यविभूषितम्।
कार्ष्णायसमयं घोरमृक्षचर्मसमावृतम् ॥ ७.१६८.३८ ॥
તે રથ ઘોડાના મુખવાળા, જોવામાં ભયંકર પિશાચોથી જોડાયેલો હતો; તેની ધજાઓ લોહીથી ભીની હતી, તે લાલ માળાઓથી શણગારેલો હતો, કાળા લોખંડનો બનેલો ભયંકર હતો અને રીંછના ચામડાથી ઢંકાયેલો હતો.
7.168.39
रौद्रेण चित्रपक्षेण विवृताक्षेण कूजता ।
ध्वजेनोच्छ्रितदण्डेन गृध्रराजेन राजता।
स बभौ राक्षसो राजन्भिन्नाञ्जनचयोपमः ॥ ७.१६८.३९ ॥
ભયંકર, રંગબેરંગી પાંખોવાળો, ખુલ્લી આંખોવાળો, ચીસો પાડતો ગૃધ્રરાજનો ધ્વજ ઊંચા દંડ પર ચમકતો હતો. રાજન, તે રાક્ષસ તૂટેલા કાજળના ઢગલા જેવો શોભતો હતો.
7.168.40
रुरोधार्जुनमायान्तं प्रभञ्जनमिवाद्रिराट् ।
किरन्बाणगणान्राजञ्शतशोऽर्जुनमूर्धनि ॥ ७.१६८.४० ॥
જેમ પર્વતરાજ પવનને રોકે તેમ તે આવતા અર્જુનને રોકવા લાગ્યો. રાજન, તે અર્જુનના માથા પર સેંકડો બાણોનો વરસાદ વરસાવતો રહ્યો.
7.168.41
अतितीव्रं महाद्युद्धं नरराक्षसयोस्तदा ।
द्रष्टॄणां प्रीतिजननं सर्वेषां तत्र भारत।
गृध्रकाकबलोलूककङ्कगोमायुहर्षणम् ॥ ७.१६८.४१ ॥
ત્યારે મનુષ્ય અને રાક્ષસ વચ્ચે અતિ તીવ્ર મહાયુદ્ધ થયું. ભારત, ત્યાં જોનારા સૌને તે આનંદદાયક લાગ્યું; ગીધ, કાગડા, ઘુવડ, બગલા અને શિયાળોને હર્ષ આપનારું હતું.
7.168.42
तमर्जुनः शतेनैव पत्रिणां समताडयत् ।
नवभिश्च शितैर्बाणैर्ध्वजं चिच्छेद भारत ॥ ७.१६८.४२ ॥
અર્જુને તેને સો બાણોથી જ પ્રહાર કર્યો; ભારત, નવ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેની ધજા કાપી નાખી.
7.168.43
सारथिं च त्रिभिर्बाणैस्त्रिभिरेव त्रिवेणुकम् ।
धनुरेकेन चिच्छेद चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१६८.४३ ॥
તેણે સારથિને ત્રણ બાણોથી, ત્રણ દાંડાવાળા રથને પણ ત્રણથી, એકથી ધનુષ્ય અને ચારથી ચાર ઘોડા છેદ્યા.
7.168.44
पुनः सज्यं कृतं चापं तदप्यस्य द्विधाऽच्छिनत् ।
विरथस्योद्यतं खङ्गं शरेणास्य द्विधाऽकरोत् ॥ ७.१६८.४४ ॥
ફરીથી ચડાવેલું તેનું ધનુષ્ય પણ બે ટુકડા કર્યા; રથવિહીન તેણે ઉગામેલી તલવાર એક બાણથી બે કરી.
7.168.45
अथैनं निशितैर्बाणैश्चतुर्भिर्भरतर्षभ ।
पार्थोऽविध्यद्राक्षसेन्द्रं स विद्वः प्राद्रवद्भयात् ॥ ७.१६८.४५ ॥
પછી, હે ભરતર્ષભ, પાર્થે તે રાક્ષસેન્દ્રને ચાર તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધ્યો; ઘાયલ થઈ તે ભયથી ભાગી ગયો.
7.168.46
तं विजित्यार्जुनस्तूर्णं द्रोणान्तिकमुपाययौ ।
किऱञ्शरगणान्राजन्नरवारणवाजिषु ॥ ७.१६८.४६ ॥
તેને જીતીને અર્જુન ઝડપથી દ્રોણની પાસે આવ્યો; હે રાજન, માણસો, હાથીઓ અને ઘોડાઓ પર બાણોના સમૂહ વરસાવતાં.
7.168.47
वध्यमाना महाराज पाण्डवेन यशस्विना ।
सैनिका न्यपतन्नुर्व्यां वातनुन्ना इव द्रुमाः ॥ ७.१६८.४७ ॥
હે મહારાજ, યશસ્વી પાંડવ દ્વારા મરાતા સૈનિકો પવનથી ઉખડેલા વૃક્ષોની જેમ ભૂમિ પર પડ્યા.
7.168.48
तेषु तूत्साद्यमानेषु फल्गुनेन महात्मना ।
सम्प्राद्रवद्बलं सर्वं पुत्राणां ते विशाम्पते ॥ ७.१६८.४८ ॥
હે પ્રજાપતિ, મહાત્મા ફલ્ગુને તેમનો સંહાર કરતાં તમારા પુત્રોની સમગ્ર સેના ચારેબાજુ ભાગી ગઈ.