महाभारत · अध्याय 7.168
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.168.1
सहदेवमथायान्तं द्रोणप्रेप्तुं विशाम्पते ।
कर्णो वैकर्तनो युद्धे वारयामास भारत ॥ ७.१६८.१ ॥
हे प्रजापते, द्रोणापर्यंत पोहोचू इच्छिणाऱ्या सहदेवाला वैकर्तन कर्णाने युद्धात अडवले, हे भारता.
7.168.2
सहदेवस्तु राधेयं विद्ध्वा नवभिराशुगैः ।
पुनर्विव्याध दशभिर्विशिखैर्नतपर्वभिः ॥ ७.१६८.२ ॥
पण सहदेवाने राधेय कर्णाला नऊ वेगवान बाणांनी विंधले आणि पुन्हा वाकलेल्या पेरांच्या दहा बाणांनी घायाळ केले.
7.168.3
तं कर्णः प्रतिविव्याध शतेन नतपर्वणाम् ।
सज्यं चास्य धनुः शीघ्रं चिच्छेद लघुहस्तवत् ॥ ७.१६८.३ ॥
कर्णाने वाकलेल्या पेरांच्या शंभर बाणांनी त्याला प्रत्युत्तर दिले आणि चपळ हाताने त्याचे धनुष्य दोरीसह तोडून टाकले.
7.168.4
ततोऽन्यद्धनुरादाय माद्रीपुत्रः प्रतापवान ।
कर्णं विव्याध विंशत्या तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१६८.४ ॥
मग दुसरे धनुष्य घेऊन पराक्रमी माद्रीपुत्राने कर्णाला वीस बाणांनी विंधले; ते जणू अद्भुतच वाटले.
7.168.5
तस्य कर्णो हयान्हत्वा शरैः सन्नतपर्वभिः ।
सारथिं चास्य भल्लेन द्रुतं निन्ये यमक्षयम् ॥ ७.१६८.५ ॥
कर्णाने वाकलेल्या पेरांच्या बाणांनी त्याचे घोडे मारले आणि भल्ल बाणाने त्याच्या सारथ्याला तत्काळ यमलोकी पाठवले.
7.168.6
विरथः सहदेवस्तु खङ्गं चर्म समाददे ।
तदप्यस्य शरैः कर्णो व्यधमत्प्रहसन्निव ॥ ७.१६८.६ ॥
रथहीन झालेल्या सहदेवाने तलवार आणि ढाल घेतली; कर्णाने हसल्यासारखे बाणांनी तीही चुराडा केली.
7.168.7
अथ गुर्वीं महाघोरां हेमचित्रां महागदाम् ।
प्रेषयामास सङ्क्रुद्धो वैकर्तनरथं प्रति ॥ ७.१६८.७ ॥
मग जो अत्यंत संतप्त झाला, त्याने जड, अत्यंत भयंकर, सोन्याने सजवलेली महागदा वैकर्तनाच्या (कर्णाच्या) रथाकडे फेकली.
7.168.8
तामापतन्तीं सहसा सहदेवप्रचोदिताम् ।
व्यष्टम्भयच्छरैः कर्णो भूमौ चैनामपातयत् ॥ ७.१६८.८ ॥
सहदेवाने फेकलेली ती गदा अचानक आपल्याकडे येत आहे हे पाहून कर्णाने बाणांनी तिला अडवून जमिनीवर पाडले.
7.168.9
गदां विनिहतां दृष्ट्वा सहदेवस्त्वरान्वितः ।
शक्तिं चिक्षेप कर्णाय तामप्यस्याच्छिनच्छरैः ॥ ७.१६८.९ ॥
गदा नष्ट झालेली पाहून सहदेव त्वरेने कर्णावर शक्ती फेकला; कर्णाने बाणांनी तीही तोडली.
7.168.10
ससम्भ्रमं ततस्तूर्णमवप्लुत्य रथोत्तमात् ।
सहदेवो महाराज दृष्ट्वा कर्णं व्यवस्थितम् ॥ ७.१६८.१० ॥
हे महाराज! मग सहदेव घाईघाईने उत्तम रथातून उडी मारून खाली उतरला आणि स्थिर उभ्या असलेल्या कर्णाला पाहिले.
7.168.11
रथचक्रं प्रगृह्याजौ मुमोचाधिरथं प्रति ।
तदापतद्वै सहसा कालचक्रमिवोद्यतम्।
शरैरनेकसाहस्रैराच्छिनत्सूतनन्दनः ॥ ७.१६८.११ ॥
युद्धात रथाचे चाक धरून त्याने अधिरथाकडे (कर्णाकडे) फेकले. ते कालचक्राप्रमाणे अचानक उसळून आले; पण सूतपुत्राने हजारो बाणांनी त्याचे तुकडे केले.
7.168.12
तस्मिंस्तु निहते चक्रे सूतजेन महात्मना ।
ईषादण्डकयोक्रांश्च युगानि विविधानि च ॥ ७.१६८.१२ ॥
ते चाक नष्ट झाल्यावर त्या महात्म्या सूतपुत्राने ईषा, दंड, जू आणि विविध प्रकारच्या जोखडांचेही तुकडे केले.
7.168.13
हस्त्यङ्गानि तथाश्वांश्च मृतांश्च पुरुषान्बहून् ।
चिक्षेप कर्णमुद्दिश्य कर्णस्तान्व्यधमच्छरैः ॥ ७.१६८.१३ ॥
हत्तींचे अवयव, तसेच घोडे आणि अनेक मृत पुरुष त्याने कर्णाच्या दिशेने फेकले; कर्णाने बाणांनी ते चुराडा केले.
7.168.14
स निरायुधमात्मानं ज्ञात्वा माद्रवतीसुतः ।
वार्यमाणस्तु विशिखैः सहदेवो रणं जहौ ॥ ७.१६८.१४ ॥
स्वतःला निःशस्त्र जाणून माद्रीपुत्र सहदेव, बाणांनी अडवला जाऊन युद्ध सोडून गेला.
7.168.15
तमभिद्रुत्य राधेयो मुहूर्ताद्भरतर्षभ ।
अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं सहदेवं विशाम्पते ॥ ७.१६८.१५ ॥
हे भरतर्षभा, राधेचा पुत्र कर्ण क्षणार्धात त्याच्यावर धावून गेला आणि हसत सहदेवाला, हे प्रजापते, हे शब्द म्हणाला.
7.168.16
मा युध्यस्व रणेऽधीर विशिष्टै रथिभिः सह। ॥ ७.१६८.१६ ॥
हे अधीरा, युद्धात श्रेष्ठ रथींसोबत लढू नकोस.
7.168.17
सदृशैर्युध्य माद्रेय वचो मे मा विशङ्किथाः ।
अथैनं धनुषोग्रेण तुदन्भूयोऽब्रवीद्वचः ॥ ७.१६८.१७ ॥
हे माद्रेया, तुझ्या बरोबरीच्यांशी लढ; माझ्या शब्दांवर शंका घेऊ नकोस. मग भयंकर धनुष्याने त्याला डिवचत त्याने पुन्हा हे शब्द म्हटले.
7.168.18
एषोऽर्जुनो रणे तूर्णं युध्यते कुरुभिः सह ।
तत्र गच्छस्व माद्रेय गृहं वा यदि मन्यसे ॥ ७.१६८.१८ ॥
हा अर्जुन युद्धात लवकर कौरवांशी लढत आहे; हे माद्रेया, तुला योग्य वाटत असेल तर तिकडे जा, किंवा घरी परत जा.
7.168.19
एवमुक्त्वा तु तं कर्णो रथेन रथिनां वरः ।
प्रायात्पाञ्चालपाण्डूनां सैन्यानि प्रदहन्निव ॥ ७.१६८.१९ ॥
असे बोलून रथिकांमध्ये श्रेष्ठ असलेला कर्ण रथातून पांचाल व पांडवांच्या सैन्यांना जाळत असल्यासारखा पुढे गेला.
7.168.20
वधं प्राप्तं तु माद्रेयं नावधीत्समरेऽरिहा ।
कुन्त्याःस्मृत्वा वचो राजन्सत्यसन्धो महायशाः ॥ ७.१६८.२० ॥
हे राजा, मृत्यूच्या जवळ पोहोचलेल्या माद्रीपुत्राला शत्रुहन्त्या कर्णाने युद्धात मारले नाही; कुंतीचे वचन स्मरून सत्यप्रतिज्ञ महायशस्वी असे त्याने केले.
7.168.21
सहदेवस्ततो राजन्विमनाः शरपीडितः ।
कर्णवाक्शरतप्तश्च जीवितान्निरविद्यत ॥ ७.१६८.२१ ॥
हे राजा, तेव्हा सहदेव खिन्न झाला, बाणांनी पीडित होऊन, कर्णाच्या शब्दांनी व बाणांनी तप्त होऊन त्याला जीवनाचा कंटाळा आला.
7.168.22
आरुरोह रथं चापि पाञ्चाल्यस्य महात्मनः ।
जनमेजयस्य समरे त्वरायुक्तो महारथः ॥ ७.१६८.२२ ॥
महारथी त्वरेने पांचाल्य महात्मा जनमेजयाच्या रथावरही चढला आणि युद्धात पुढे सरसावला.
7.168.23
विराटं सहसेनं तु द्रोणार्थे द्रुतमागतम् ।
मद्रराजः शरौघेण च्छादयामास धन्विनम् ॥ ७.१६८.२३ ॥
पण द्रोणासाठी त्वरेने आलेल्या विराटाला सैन्यासह मद्रराजाने बाणांच्या वर्षावाने झाकून टाकले.
7.168.24
तयोः समभवद्युद्धं समरे दृढधन्विनोः ।
यादृशं ह्यभवद्राजञ्जम्भवासवयोः पुरा ॥ ७.१६८.२४ ॥
हे राजा, त्या दोन दृढ धनुर्धरांमध्ये युद्ध झाले; पूर्वी जंभ आणि वासव (इंद्र) यांच्यात जसे झाले होते तसेच.
7.168.25
मद्रराजो महाराज विराटं वाहिनीपतिम् ।
आजघ्ने त्वरितस्तूर्णं शतेन नतपर्वणाम् ॥ ७.१६८.२५ ॥
हे महाराजा, मद्रराजाने त्वरेने सेनापती विराटाला लगेच वाकलेल्या पेरांच्या शंभर बाणांनी प्रहार केला.
7.168.26
प्रतिविव्याध तं राजन्नवभिर्निशितै शरैः ।
पुनश्चैनं त्रिसप्तत्या भूयश्चैव शतेन तु ॥ ७.१६८.२६ ॥
हे राजा, त्याने नऊ तीक्ष्ण बाणांनी त्याला प्रत्युत्तर दिले; पुन्हा त्र्याहत्तर आणि शंभर बाणांनीही त्याला विद्ध केले.
7.168.27
तस्य मद्राधिपो हत्वा चतुरो रथवाजिनः ।
सूतं ध्वजं च समरे शराभ्यां सन्न्यपातयत् ॥ ७.१६८.२७ ॥
त्याच्या मद्राधिपतीने युद्धात त्याचे चार रथाश्व मारून दोन बाणांनी सारथी व ध्वज पाडले.
7.168.28
हताश्वात्तुं रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः ।
तस्थौ विष्फारयंश्चापं विमुञ्चंश्च शिताञ्छरान् ॥ ७.१६८.२८ ॥
घोडे मारले गेल्यावर महारथी लगेच रथावरून उडी मारून खाली उतरला, धनुष्य ताणत आणि तीक्ष्ण बाण सोडत उभा राहिला.
7.168.29
शतानीकस्ततो दृष्ट्वा भ्रातरं हतवाहनम् ।
रथेनाभ्यपतत्तूर्णं सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ७.१६८.२९ ॥
मग शतानीकाने आपल्या भावाला वाहन नष्ट झालेले पाहिले, आणि सर्व लोक पाहत असताना त्वरेने रथातून त्याच्याकडे धाव घेतली.
7.168.30
शतानीकमथायान्तं मद्राराजो महामृधे ।
विशिखैर्बहुभिर्विद्ध्वा ततो निन्ये यमक्षयम् ॥ ७.१६८.३० ॥
महायुद्धात शतानीक येत असलेला पाहून मद्रराजाने अनेक बाणांनी त्याला विद्ध करून नंतर यमलोकाला पाठवले.
7.168.31
तस्मिंस्तु निहते वीरे विराटो रथसत्तमः ।
आरुरोह रथं तूर्णं तमेव ध्वजमालिनम् ॥ ७.१६८.३१ ॥
तो वीर मारला गेल्यावर, रथिकांमध्ये श्रेष्ठ विराट त्वरेने त्याच ध्वजमाला असलेल्या रथावर चढला.
7.168.32
ततो विष्फार्य नयने क्रोधाद्द्विगुणविक्रमः ।
मद्रराजरथं तूर्णं छादयामास पत्रिभिः ॥ ७.१६८.३२ ॥
मग क्रोधाने डोळे विस्फारून, दुप्पट पराक्रमी विराटाने मद्रराजाचा रथ त्वरेने बाणांनी झाकून टाकला.
7.168.33
ततो मद्राधिपः क्रुद्धः शरेणानतपर्वणा ।
आजघानोरसि दृढं विराटं वाहिनीपतिम् ॥ ७.१६८.३३ ॥
मग क्रुद्ध झालेल्या मद्राधिपतीने वाकलेल्या पेरांच्या बाणाने सेनापती विराटाच्या छातीवर जोरदार प्रहार केला.
7.168.34
सोऽतिविद्धो महाराज रथोपस्थ उपाविशत् ।
कश्मलं चाविशत्तीव्रं विराटो भरतर्षभ।
सारथिस्तमपोवाह समरे शरविक्षतम् ॥ ७.१६८.३४ ॥
हे महाराज, तो अतिशय जखमी होऊन रथाच्या पाटावर बसला; तीव्र मूर्च्छा त्याला व्यापून गेली. हे भरतश्रेष्ठा, बाणांनी जखमी झालेल्या त्याला सारथ्याने रणांगणातून नेले.
7.168.35
ततः सा महती सेना प्राद्रवन्निशि भारत ।
वध्यमाना शरशतैः शल्येनाहवशोभिना ॥ ७.१६८.३५ ॥
मग, हे भारता, युद्धात शोभणाऱ्या शल्याने शेकडो बाणांनी मारलेली ती महान सेना रात्री पळून गेली.
7.168.36
तां दृष्ट्वा विद्रुतां सेनां वासुदेवधनञ्जयौ ।
प्रयातौ तत्र राजेन्द्र यत्र शल्यो व्यवस्थितः ॥ ७.१६८.३६ ॥
हे राजेंद्रा, पळणारे ते सैन्य पाहून वासुदेव आणि धनंजय जिथे शल्य उभा होता तिथे गेले.
7.168.37
तौ तु प्रत्युद्ययौ राजन्राक्षसेन्द्रो ह्यलायुधः ।
अष्टचक्रसमायुक्तमास्थाय प्रवरं रथम् ॥ ७.१६८.३७ ॥
राजा, त्या दोघांना सामोरे जाण्यासाठी राक्षसराज अलायुध आठ चाकांच्या श्रेष्ठ रथावर आरूढ होऊन पुढे आला.
7.168.38
तुरङ्गममुखैर्युक्तं पिशाचैर्घोरदर्शनैः ।
लोहितार्द्रपताकं तं रक्तमाल्यविभूषितम्।
कार्ष्णायसमयं घोरमृक्षचर्मसमावृतम् ॥ ७.१६८.३८ ॥
तो रथ घोड्यांची तोंडे असलेल्या, पाहण्यास भयंकर अशा पिशाचांनी जुंपलेला होता; त्याच्या ध्वजा रक्ताने ओल्या होत्या, तो लाल माळांनी सजवलेला होता, काळ्या लोखंडाचा बनलेला भयानक होता आणि अस्वलाच्या कातडीने झाकलेला होता.
7.168.39
रौद्रेण चित्रपक्षेण विवृताक्षेण कूजता ।
ध्वजेनोच्छ्रितदण्डेन गृध्रराजेन राजता।
स बभौ राक्षसो राजन्भिन्नाञ्जनचयोपमः ॥ ७.१६८.३९ ॥
भयंकर, रंगीबेरंगी पंखांचा, उघड्या डोळ्यांचा, ओरडणाऱ्या गृध्रराजाचा ध्वज उंच दांड्यावर चमकत होता. राजा, तो राक्षस फुटलेल्या काजळाच्या राशीसारखा शोभला.
7.168.40
रुरोधार्जुनमायान्तं प्रभञ्जनमिवाद्रिराट् ।
किरन्बाणगणान्राजञ्शतशोऽर्जुनमूर्धनि ॥ ७.१६८.४० ॥
पर्वतराज वाऱ्याला अडवतो तसा तो येणाऱ्या अर्जुनाला अडवू लागला. राजा, तो अर्जुनाच्या मस्तकावर शेकडो बाणांचा वर्षाव करीत राहिला.
7.168.41
अतितीव्रं महाद्युद्धं नरराक्षसयोस्तदा ।
द्रष्टॄणां प्रीतिजननं सर्वेषां तत्र भारत।
गृध्रकाकबलोलूककङ्कगोमायुहर्षणम् ॥ ७.१६८.४१ ॥
तेव्हा मनुष्य आणि राक्षस यांच्यात अत्यंत भीषण महायुद्ध झाले. हे भारता, तेथे पाहणाऱ्या सर्वांना ते आनंददायक झाले; गिधाडे, कावळे, घुबडे, बगळे आणि कोल्ह्यांना हर्षित करणारे ठरले.
7.168.42
तमर्जुनः शतेनैव पत्रिणां समताडयत् ।
नवभिश्च शितैर्बाणैर्ध्वजं चिच्छेद भारत ॥ ७.१६८.४२ ॥
अर्जुनाने त्याला शंभर बाणांनीच प्रहार केला; हे भारता, नऊ तीक्ष्ण बाणांनी त्याचा ध्वज छिन्न केला.
7.168.43
सारथिं च त्रिभिर्बाणैस्त्रिभिरेव त्रिवेणुकम् ।
धनुरेकेन चिच्छेद चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१६८.४३ ॥
त्याने सारथ्याला तीन बाणांनी, तीन दांड्यांच्या रथाला तीन बाणांनी, एकाने धनुष्य आणि चार बाणांनी चार घोडे तोडले.
7.168.44
पुनः सज्यं कृतं चापं तदप्यस्य द्विधाऽच्छिनत् ।
विरथस्योद्यतं खङ्गं शरेणास्य द्विधाऽकरोत् ॥ ७.१६८.४४ ॥
पुन्हा प्रत्यंचा लावलेले त्याचे धनुष्यही दोन तुकडे केले; रथहीन झालेल्या त्याने उचललेली तलवार एका बाणाने दोन तुकडे केली.
7.168.45
अथैनं निशितैर्बाणैश्चतुर्भिर्भरतर्षभ ।
पार्थोऽविध्यद्राक्षसेन्द्रं स विद्वः प्राद्रवद्भयात् ॥ ७.१६८.४५ ॥
मग, हे भरतर्षभ, पार्थाने त्या राक्षसराजाला चार तीक्ष्ण बाणांनी विद्ध केले; जखमी होऊन तो भीतीने पळून गेला.
7.168.46
तं विजित्यार्जुनस्तूर्णं द्रोणान्तिकमुपाययौ ।
किऱञ्शरगणान्राजन्नरवारणवाजिषु ॥ ७.१६८.४६ ॥
त्याला जिंकून अर्जुन लवकर द्रोणाजवळ आला; राजा, मनुष्य, हत्ती आणि घोडे यांवर बाणांचे समूह सोडत.
7.168.47
वध्यमाना महाराज पाण्डवेन यशस्विना ।
सैनिका न्यपतन्नुर्व्यां वातनुन्ना इव द्रुमाः ॥ ७.१६८.४७ ॥
हे महाराजा, यशस्वी पांडवाकडून मारले जाणारे सैनिक वाऱ्याने उन्मळलेल्या वृक्षांप्रमाणे भूमीवर कोसळले.
7.168.48
तेषु तूत्साद्यमानेषु फल्गुनेन महात्मना ।
सम्प्राद्रवद्बलं सर्वं पुत्राणां ते विशाम्पते ॥ ७.१६८.४८ ॥
हे प्रजापते, महात्मा फल्गुनाने त्यांचा संहार करताच तुमच्या पुत्रांचे सर्व सैन्य सैरावैरा पळाले.