મહાભારત · અધ્યાય 7.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.17.1
ते सेने शिबिरं गत्वा न्यविशेतां विशाम्पते ।
यथाभागं यथान्यायं यथागुल्मं च सर्वशः ॥ ७.१७.१ ॥
હે પ્રજાપતિ! તે બંને સેનાઓ છાવણીમાં જઈ, યથાભાગ, યથાન્યાય અને યથાગુલ્મ સર્વ રીતે પ્રવેશી.
7.17.2
कृत्वाऽवहारं सैन्यानां द्रोणः परमदुर्मनाः ।
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य सव्रीडमिदमब्रवीत् ॥ ७.१७.२ ॥
સૈન્યોને પાછાં ખેંચીને, અત્યંત દુઃખી મનથી દુર્યોધન તરફ જોઈને દ્રોણ લજ્જાથી આમ બોલ્યા.
7.17.3
उक्तमेतन्मया पूर्वं न तिष्ठति धन्जये ।
शक्यो ग्रहीतुं सङ्ग्रामे देवैरपि युधिष्ठिरः ॥ ७.१७.३ ॥
ધનંજય ઊભો હોય ત્યારે યુદ્ધમાં યુધિષ્ઠિરને દેવો પણ પકડી શકે નહીં, એ મેં પહેલાં જ કહ્યું હતું.
7.17.4
इति तद्वः प्रयततां कृतं पार्थेन संयुगे ।
मा विशङ्कीर्वचो मह्यमजेयौ कृष्णपाण्डवौ ॥ ७.१७.४ ॥
તેથી તમે સાવધ રહો; પાર્થે યુદ્ધમાં એમ જ કર્યું છે. મારા વચનમાં શંકા ન કરો; કૃષ્ણ અને પાંડવો અજેય છે.
7.17.5
अपनीते तु योगेन केनचिच्छ्वेतवाहने ।
तत एष्यति ते राजन्वशमेष युधिष्ठिरः ॥ ७.१७.५ ॥
હે રાજન! કોઈ યુક્તિથી શ્વેત અશ્વોવાળા અર્જુનને દૂર કરવામાં આવે તો, ત્યારે આ યુધિષ્ઠિર તમારા વશમાં આવશે.
7.17.6
कश्चिदाहूय तं सङ्ख्ये देशमन्यं प्रकर्षतु ।
तमजित्वा न कौन्तेयो निवर्तेत कथञ्चन ॥ ७.१७.६ ॥
કોઈ તેને યુદ્ધમાં લલકારીને બીજા સ્થળે ખેંચી જાય; તેને જીત્યા વિના કૌંતેય કોઈ પણ રીતે પાછો નહીં ફરે.
7.17.7
एतस्मिन्नन्तरे शून्येधर्मराजमहं नृप ।
ग्रहीष्यामि चमूं भित्त्वा धृष्टद्युम्नस्य पश्यतः ॥ ७.१७.७ ॥
આ દરમિયાન, હે રાજા, ખાલી જગ્યામાંથી સેનાને ભેદીને હું ધર્મરાજને પકડીશ, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન જોતો હોવા છતાં.
7.17.8
अर्जुनेन परित्यक्तो न चेत्त्रासात्पलायते ।
मामुपायान्तमालोक्य गृहीतं विद्धि पाण्डवम् ॥ ७.१७.८ ॥
અર્જુને તજેલો પાંડવ ભયથી ભાગી ન જાય તો, મને આવતો જોઈને પાંડવ પકડાયો છે એમ જાણજે.
7.17.9
एवं तेऽहं महाराज धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
समानेष्यामि सगणं वशमद्य न संशयः ॥ ७.१७.९ ॥
આ રીતે, હે મહારાજ, હું આજે ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરને તેમના પરિવાર સહિત તમારા વશમાં લાવીશ, એમાં સંશય નથી.
7.17.10
यदि तिष्ठति सङ्ग्रामे मुहूर्तमपि पाण्डवः ।
अथापयाति सङ्ग्रामाद्विजयात्तद्विशिष्यते ॥ ७.१७.१० ॥
જો પાંડવ યુદ્ધમાં ક્ષણભર પણ ટકે અને પછી યુદ્ધમાંથી પાછો ફરે, તો તે વિજય કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ ગણાય.
7.17.11
द्रोणस्य तद्वचः श्रुत्वा त्रिगर्ताधिपतिस्तदा ।
भ्रातृभिः सहितो राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१७.११ ॥
દ્રોણનું એ વચન સાંભળીને ત્રિગર્તોના અધિપતિએ ત્યારે પોતાના ભાઈઓ સાથે, હે રાજા, આ વચન કહ્યું.
7.17.12
वयं विनिकृता राजन्सदा गाण्डीवधन्वना ।
अनागःस्वपि चागस्तत्कृतमस्मासु तेन वै ॥ ७.१७.१२ ॥
હે રાજા, ગાંડીવ ધનુષ્ય ધારણ કરનાર અર્જુન દ્વારા અમે સદા પીડિત થયા છીએ; નિર્દોષ હોવા છતાં તેના વડે જ અમારા પર દોષ મુકાયો છે.
7.17.13
ते वयं स्मरमाणास्तान्विनिकारान्पृथग्विधान् ।
क्रोधाग्निना दह्यमाना ह्यशेमहि सदा निशि ॥ ७.१७.१३ ॥
એ વિવિધ પ્રકારના અપમાનોને યાદ કરતા, ક્રોધાગ્નિથી બળતા, અમે સદા રાત્રે જાગતા રહ્યા છીએ.
7.17.14
स नो दिष्ट्याऽस्त्रसम्पन्नश्चक्षुर्विषयमागतः ।
कर्तारः स्मरयं कर्म यच्चिकीर्षाम हृद्गतम् ॥ ७.१७.१४ ॥
સદ્ભાગ્યે અસ્ત્રસંપન્ન તે અમારી દૃષ્ટિમાં આવ્યો છે. હૃદયમાં જે કર્મ કરવાની ઇચ્છા છે તેને સ્મરીને અમે કરનારા બનીશું.
7.17.15
भवतश्च प्रियं यत्स्यादस्माकं च यशस्करम् ।
वयमेनं हनिष्यामो निकृष्यायोधनाद्बहिः ॥ ७.१७.१५ ॥
જે તમને પ્રિય અને અમને યશ આપનારું હશે, તે કરતાં અમે તેને યુદ્ધભૂમિની બહાર ખેંચીને મારીશું.
7.17.16
अद्यास्त्वनर्जुना भूमिरत्रिगर्ताऽवा पुनः ।
सत्यं ते प्रतिजानीमो नैतन्मिथ्या भविष्यति ॥ ७.१७.१६ ॥
આજે આ ભૂમિ અર્જુન વિનાની થાઓ; અથવા ત્રિગર્તો ફરી જીતે. અમે તમને સત્ય પ્રતિજ્ઞા આપીએ છીએ, આ અસત્ય નહીં થાય.
7.17.17
एवं सत्यरथश्चोक्त्वा सत्यवर्मा च भारत ।
सत्यव्रतश्च सत्येषुः सत्यकर्मा तथैव च ॥ ७.१७.१७ ॥
હે ભારત, આ રીતે સત્યરથ અને સત્યવર્મા, તથા સત્યવ્રત, સત્યેષુ અને સત્યકર્મા પણ બોલ્યા.
7.17.18
सहिता भ्रातरः पञ्च रथानामयुतेन च ।
न्यवर्तन्त महाराज कृत्वा शपथमाहवे ॥ ७.१७.१८ ॥
હે મહારાજ, પાંચ ભાઈઓ દસ હજાર રથો સાથે મળીને, યુદ્ધમાં શપથ લઈને પાછા ફર્યા.
7.17.19
मालवास्तुण्डिकेराश्च रथानामयुतैस्त्रिभिः ।
सुशर्मा च नरव्याघ्रस्त्रिगर्तः प्रस्थलाधिपः ॥ ७.१७.१९ ॥
માલવો અને તુંડિકેરો ત્રણ અયુત રથો સાથે; અને નરવ્યાઘ્ર સુશર્મા, ત્રિગર્તો તથા પ્રસ્થલનો અધિપતિ.
7.17.20
मावेल्लकैर्ललित्थैश्च सहितो मद्रकैरपि ।
रथानामयुतेनैव सोऽगमद्धातृभिः सह ॥ ७.१७.२० ॥
માવેલ્લકો, લલિત્થો અને મદ્રકો સાથે, એક અયુત રથો સહિત તે ભાઈઓ સાથે ગયો.
7.17.21
नानाजनपदेभ्यश्च रथानामयुतं पुनः ।
समुत्थितं विशिष्टानां शपथार्थमुपागमत् ॥ ७.१७.२१ ॥
વિવિધ જનપદોમાંથી ફરીથી ઊભેલા એક અયુત રથો, વિશિષ્ટોની શપથ માટે આવ્યા.
7.17.22
ततो ज्वलनमानर्च्य हुत्वा सर्वे पृथक्पृथक् ।
जगृहुः कुशचीराणि चित्राणि कवचानि च ॥ ७.१७.२२ ॥
પછી અગ્નિની પૂજા કરીને, સૌએ અલગ અલગ હવન કરીને કુશનાં વસ્ત્રો અને વિચિત્ર કવચ ગ્રહણ કર્યાં.
7.17.23
ते च बद्धतनुत्राणा घृताक्ताः कुशचीरिणः ।
मौर्वीमेखलिनो वीराः सहस्रशतदक्षिणाः ॥ ७.१७.२३ ॥
તે વીરો શરીરે કવચ બાંધી, ઘી ચોળી, કુશવસ્ત્ર પહેરી, ધનુષ્યની દોરીની મેખલા ધારણ કરી, હજારો અને સેંકડો દક્ષિણા આપનારા હતા.
7.17.24
यज्वानः पुत्रिणो लोक्याः कृतकृत्यास्तनुत्यजः ।
योक्ष्यमाणास्तदाऽऽत्मानं यशसा विजयेन च ॥ ७.१७.२४ ॥
યજ્ઞ કરનારા, પુત્રવાળા, લોકપ્રસિદ્ધ, કૃતકૃત્ય, દેહત્યાગ માટે તૈયાર; ત્યારે યશ અને વિજય સાથે પોતાને જોડનારા.
7.17.25
ब्रह्मचर्युश्रुतिमुखैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
प्राप्याँल्लोकान्सुयुद्धेन क्षिप्रमेव यियासवः ॥ ७.१७.२५ ॥
બ્રહ્મચર્ય, વેદાધ્યયન અને પુષ્કળ દક્ષિણાવાળા યજ્ઞો વડે જેમણે લોક મેળવ્યા છે, તેઓ સારા યુદ્ધ દ્વારા તરત જ તે લોકોમાં જવા ઇચ્છતા હતા.
7.17.26
ब्राह्ममांस्तर्पयित्वा च निष्कान्दत्वा पृथक्पृथक् ।
गाश्च वासांसि च पुनः समाभाष्य परस्परम् ॥ ७.१७.२६ ॥
બ્રાહ્મણોને તૃપ્ત કરીને, અલગ અલગ સોનાના સિક્કા, ગાયો અને વસ્ત્રો આપીને, ફરી એકબીજા સાથે વાત કરીને.
7.17.27
द्विजमुख्यैः समुदितैः कृतस्वस्त्ययनाशिषः ।
मुदिताश्च प्रहृष्टाश्च जलं संस्पृश्य निर्मलम् ॥ ७.१७.२७ ॥
શ્રેષ્ઠ દ્વિજો એકત્ર થઈને કરેલા મંગલ સ્વસ્તિવાચન અને આશીર્વાદ પામીને, આનંદિત અને હર્ષિત થઈને, નિર્મળ જળનો સ્પર્શ કરીને.
7.17.28
प्रज्वाल्य कृष्णवर्त्मानमुपागम्य रणव्रतम् ।
तस्मिन्नग्नौ तदा चक्रुः प्रतिज्ञां दृढनिश्चयाः ॥ ७.१७.२८ ॥
અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરીને, કૃષ્ણવર્ત્મા અગ્નિની પાસે જઈને, રણવ્રત સ્વીકારીને, તે અગ્નિમાં ત્યારે દૃઢનિશ્ચયી લોકોએ પ્રતિજ્ઞા કરી.
7.17.29
शृण्वतां सर्वभूतानामुच्चैर्वाचो बभाषिरे ।
सर्वे धनञ्जयवधे प्रतिज्ञां चापि चक्रिरे। ॥ ७.१७.२९ ॥
બધા પ્રાણીઓ સાંભળતા હતા ત્યારે તેઓએ ઊંચા સ્વરે વચનો કહ્યાં; બધાએ ધનંજયના વધ માટે પ્રતિજ્ઞા પણ કરી.
7.17.30
ये वै लोकाश्चाव्रतिनां ये चैव ब्रह्मघातिनाम् ।
मद्यपस्य च ये लोका गुरुदाररतस्य च ॥ ७.१७.३० ॥
જે વ્રતહીનોના લોક છે, જે બ્રહ્મહત્યા કરનારાઓના લોક છે, જે મદ્યપાન કરનારના લોક છે, અને જે ગુરુપત્ની સાથે રત રહેનારના લોક છે.
7.17.31
ब्रह्मस्वहारिणश्चैव राजपिण्डापहारिणः ।
शरणागतं च त्यजतो याचमानं तथा घ्नतः ॥ ७.१७.३१ ॥
બ્રાહ્મણનું ધન હરનારા, રાજપિંડનું અપહરણ કરનારા, શરણાગત અને યાચકને ત્યજનારા કે મારનારા.
7.17.32
अगारदाहिनां चैव ये च गां निघ्नतामपि ।
अपकारिणां च ये लोका ये च ब्रह्मद्विषामपि ॥ ७.१७.३२ ॥
ઘર બાળનારા, ગાયને મારનારા, અપકાર કરનારા અને બ્રાહ્મણદ્વેષીઓના લોક પણ.
7.17.33
स्वभार्यामृतुकालेषु मोहाद्वै नाभिगच्छताम् ।
श्राद्धमैथुनिकानां च ये चाप्यात्मापहारिणाम् ॥ ७.१७.३३ ॥
મોહથી ઋતુકાળમાં પોતાની પત્ની પાસે ન જનારા, શ્રાદ્ધદિને મૈથુન કરનારા અને આત્માનો નાશ કરનારાઓના લોક.
7.17.34
न्यासापहारिणां ये च श्रुतं नाशयतां च ये ।
क्लीबने युध्यमानानां ये च नीचानुसारिणाम् ॥ ७.१७.३४ ॥
થાપણ ચોરનારા, શાસ્ત્રજ્ઞાન નષ્ટ કરનારા, કાયરતાથી યુદ્ધ કરનારા અને નીચનું અનુસરણ કરનારાઓના લોક.
7.17.35
नास्तिकानां च ये लोका येऽग्निमातृपितृत्यजाम् ।
तानाप्नुयामहे लोकान्ये च पापकृतामपि ॥ ७.१७.३५ ॥
નાસ્તિકોના જે લોક, અગ્નિ-માતા-પિતાને ત્યજનારાઓના લોક, પાપીઓના લોક—તે લોક અમને પ્રાપ્ત થાઓ.
7.17.36
यद्यहत्वा वयं युद्धे निवर्तेम धनञ्जयम् ।
तेन चाभ्यर्दितास्त्रासाद्भवेमहि पराङ्मुखाः ॥ ७.१७.३६ ॥
યુદ્ધમાં ધનંજયને માર્યા વિના જો અમે પાછા ફરીએ, તો તેનાથી પીડિત થઈ ભયથી પરાઙ્મુખ થઈશું.
7.17.37
यदि त्वसुकरं लोके कर्म कुर्याम संयुगे ।
इष्टाँल्लोकान्प्राप्नुयामो वयमद्य न संशयः ॥ ७.१७.३७ ॥
જો આપણે યુદ્ધમાં જગતમાં સહેલું ન હોય એવું કર્મ કરીએ, તો આજે આપણે ઇચ્છિત લોક પ્રાપ્ત કરીશું; એમાં સંશય નથી.
7.17.38
एवमुक्त्वा तदा राजंस्तेऽभ्यवर्तन्त संयुगे ।
आह्वयन्तोऽर्जुनं वीराः पितृजुष्टां दिशं प्रति ॥ ७.१७.३८ ॥
હે રાજા, એમ કહીને તે વીરો યુદ્ધમાં આગળ વધ્યા અને પિતૃઓને પ્રિય દિશા તરફ અર્જુનને પડકારતા ગયા.
7.17.39
आहूतस्तैर्नरव्याघ्रैः पार्थः परपुरञ्चयः ।
धर्मराजमिदं वाक्यमपदान्तरमब्रवीत् ॥ ७.१७.३९ ॥
તે નરવ્યાઘ્રો દ્વારા પડકારાયેલો, શત્રુનગરો જીતનાર પાર્થ ધર્મરાજને વિરામ વિના આ વચન બોલ્યો.
7.17.40
आहूतो न निवर्तेयमिति मे व्रतमाहितम् ।
संशप्तकाश्च मां राजन्नाह्वयन्ति महामृधे ॥ ७.१७.४० ॥
'આહ્વાન પામીને હું પાછો નહીં ફરું' એ મારું દૃઢ વ્રત છે. હે રાજા, મહાયુદ્ધમાં સંશપ્તકો મને પડકારે છે.
7.17.41
एष च भ्रातृभिः सार्धं सुशर्माऽऽह्वयते रणे ।
वधाय सगणस्यास्य मामनुज्ञातुमर्हसि ॥ ७.१७.४१ ॥
આ સુશર્મા પોતાના ભાઈઓ સાથે રણમાં પડકારે છે. આને અને તેના ગણને વધ કરવા આપે મને અનુમતિ આપવી જોઈએ.
7.17.42
नैतच्छक्नोमि संसोढुमाह्वानं पुरुषर्षभ ।
सत्यं ते प्रतिजानामि हतान्विद्धि परान्युधि ॥ ७.१७.४२ ॥
હે પુરુષર્ષભ, આ પડકાર હું સહન કરી શકતો નથી. હું સત્ય પ્રતિજ્ઞા કરું છું—યુદ્ધમાં શત્રુઓને હણાયેલા જાણજો.
7.17.43
श्रुतं ते तत्त्वतस्तात यद्द्रोणस्य चिकीर्षितम् ।
यथा तदनृतं तस्य भवेतत्त्वं समाचर ॥ ७.१७.४३ ॥
હે વત્સ, દ્રોણ જે કરવા ઇચ્છે છે તે તેં યથાર્થ રીતે સાંભળ્યું છે. તેમનું વચન અસત્ય ન થાય તે માટે તું તે પ્રમાણે આચરણ કર.
7.17.44
द्रोणो हि बलवाञ्शूरः कृतास्त्रश्च जितश्रमः ।
प्रतिज्ञातं च तेनैतद्ग्रहणं मे महारथ ॥ ७.१७.४४ ॥
દ્રોણ બળવાન, શૂરવીર, અસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ અને થાક પર વિજય મેળવનાર છે. હે મહારથી, મને બંદી બનાવવાની તેમણે પ્રતિજ્ઞા કરી છે.
7.17.45
अयं वै सत्यजिद्राजन्नद्य त्वां रक्षिता युधि ।
ध्रियमाणे च पाञ्चाल्ये नाचार्यः काममाप्स्यति ॥ ७.१७.४५ ॥
હે રાજન, આજે આ સત્યજિત યુદ્ધમાં તમારું રક્ષણ કરશે. પાંચાલ્ય જીવિત હોય ત્યાં સુધી આચાર્ય પોતાની ઇચ્છા પૂર્ણ કરી શકશે નહીં.
7.17.46
हते तु पुरुषव्याघ्रे रणे सत्यजिति प्रभो ।
सर्वैरपि समेतैर्वा न स्थातव्यं कथंचन ॥ ७.१७.४६ ॥
હે પ્રભુ, યુદ્ધમાં પુરુષવ્યાઘ્ર સત્યજિત હણાય તો સૌ એકઠા હોય તોપણ કોઈ રીતે ત્યાં ઊભા ન રહેવું.
7.17.47
अनुज्ञातस्ततो राज्ञा परिष्वक्तश्च फल्गुनः ।
प्रेम्णा दृष्टश्च बहुधा ह्याशिषश्चास्य योजिताः ॥ ७.१७.४७ ॥
પછી રાજાએ અર્જુનને અનુમતિ આપી, તેને આલિંગન આપ્યું, સ્નેહથી અનેક વાર જોયો અને તેના માટે આશીર્વાદ આપ્યા.
7.17.48
विहायैनं ततः पार्थस्त्रिगर्तान्प्रत्ययाद्बली ।
क्षुधितः क्षुद्विघातार्थं सिंहो मृगगणानिव ॥ ७.१७.४८ ॥
પછી બળવાન પાર્થ તેને છોડીને વિશ્વાસપૂર્વક ત્રિગર્તો તરફ ગયો, જેમ ભૂખ્યો સિંહ ભૂખ મટાડવા હરણોના ટોળા તરફ જાય.
7.17.49
ततो दौर्योधनं सैन्यं मुदा परमया युतम् ।
ऋतेऽर्जुनं भृशं क्रुद्धं धर्मराजस्य निग्रहे ॥ ७.१७.४९ ॥
ત્યારે દુર્યોધનનું સૈન્ય અત્યંત હર્ષથી ભરેલું હતું, અર્જુન સિવાય; તે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને રોકવા અત્યંત ક્રોધિત હતો.
7.17.50
ततोऽन्योन्येन ते सैन्ये समाजग्मतुरोजसा ।
गङ्गासरय्वौ वेगेन प्रावृषीवोल्बणोदके ॥ ७.१७.५० ॥
ત્યારે તે બન્ને સૈન્યો બળપૂર્વક એકબીજા સામે ધસી આવ્યાં, જેમ વર્ષાઋતુમાં ગંગા અને સરયૂ ઉછળતા જળ સાથે વેગથી મળે છે.