మహాభారతం · అధ్యాయం 7.170
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.170.1
नकुलं रभसं युद्धे निघ्नन्तं वाहिनीं तव ।
अभ्ययात्सौबलः क्रुद्धस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.१७०.१ ॥
యుద్ధంలో మీ సేనను వేగంగా సంహరిస్తున్న నకులునిపైకి సుబలుని కుమారుడు కోపంతో దూసుకువచ్చి, "ఆగు, ఆగు!" అని అన్నాడు.
7.170.2
कृतवैरौ तु तौ वीरावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ ।
शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैरन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥ ७.१७०.२ ॥
శత్రుత్వం పెంచుకొని, ఒకరినొకరు చంపాలనే కోరికతో ఉన్న ఆ ఇద్దరు వీరులు పూర్తిగా లాగి వదిలిన బాణాలతో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
7.170.3
यथैव नकुलो राजञ्शरवर्षाण्यमुञ्चत ।
तथैव सौबलश्चापि शिक्षां सन्दर्शयन्युधि ॥ ७.१७०.३ ॥
రాజా! నకులుడు బాణవర్షం కురిపించినట్లే, సుబలుని కుమారుడు కూడా యుద్ధంలో తన విద్యను చూపుతూ బాణవర్షం కురిపించాడు.
7.170.4
तावुभौ समरे शूरौ शरकण्टकिनौ तदा ।
व्यराजेतां महाराज श्वाविधौ शललैरिव ॥ ७.१७०.४ ॥
మహారాజా! అప్పుడు యుద్ధంలో బాణాలనే ముళ్ళతో నిండిన ఆ ఇద్దరు శూరులు ముళ్ళపందుల వలె ప్రకాశించారు.
7.170.5
रुक्मपुङ्खैरजिह्माग्रैः शरैश्छिन्नतनुच्छदौ ।
रुधिरौघपरिक्लिन्नौ व्यभ्राजेतां महामृधे ॥ ७.१७०.५ ॥
బంగారు రెక్కలు, నిటారైన కొనలు గల బాణాలతో కవచాలు, శరీరాలు ఛిద్రమై, రక్తప్రవాహంతో తడిసిన ఆ ఇద్దరు ఆ మహాయుద్ధంలో ప్రకాశించారు.
7.170.6
तपनीयनिभौ चित्रो कल्पवृक्षाविव द्रुमौ ।
किंशुकाविव चोत्फुल्लौ प्रकाशेते रणाजिरे ॥ ७.१७०.६ ॥
బంగారంలా మెరిసే, అద్భుతమైన ఆ ఇద్దరు యుద్ధభూమిలో కల్పవృక్షాల వలె, వికసించిన కింశుక వృక్షాల వలె ప్రకాశించారు.
7.170.7
तावुभौ समरे शूरौ शरकण्टकिनौ तदा ।
व्यराजेतां महारान्कण्टकैरिव शाल्मली ॥ ७.१७०.७ ॥
యుద్ధంలో ఆ ఇద్దరు శూరులు, బాణాలనే ముళ్లతో నిండి, అప్పుడు ముళ్లతో నిండిన శాల్మలి వృక్షంలా ప్రకాశించారు, మహారాజా.
7.170.8
सुजिह्मं प्रेक्षमाणौ च राजन्विवृतलोचनौ ।
क्रोधसंरक्तनयनौ निर्दहन्तौ परस्परम् ॥ ७.१७०.८ ॥
రాజా, వారిద్దరూ వంకరగా చూస్తూ, విశాలమైన కన్నులతో, కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో, ఒకరినొకరు దహించుకుంటూ ఉన్నారు.
7.170.9
श्यालस्तु तव सङ्क्रुद्धो माद्रीपुत्रं हसन्निव ।
कर्णिनैकेन विव्याध हृदये निशितेन ह ॥ ७.१७०.९ ॥
మీ బావమరిది కోపంతో, నవ్వుతున్నట్లుగా, మాద్రి కొడుకును ఒకే పదునైన బాణంతో హృదయంలోనే గుచ్చాడు.
7.170.10
नकुलस्तु भृशं विद्वः श्यालेन तव धन्विना ।
निषसाद रथोपस्थे कश्मलं चाविशन्महत् ॥ ७.१७०.१० ॥
అయితే నకులుడు, మీ విలుకాడైన బావమరిది చేత తీవ్రంగా గాయపడి, రథం అడుగున కూర్చున్నాడు; అతనికి గొప్ప మూర్ఛ కలిగింది.
7.170.11
अत्यन्तवैरिणां दृप्तं दृष्ट्वा शत्रुं तथाऽऽगतम् ।
ननाद शकुनी राजंस्तपान्ते जलदो यथा ॥ ७.१७०.११ ॥
ఘోర శత్రువైన, గర్వంతో ఉన్న శత్రువు ఈ విధంగా వస్తుండటం చూసి, రాజా, శకుని గ్రీష్మ తాపం ముగిసినప్పుడు మేఘం గర్జించినట్లు గర్జించాడు.
7.170.12
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां नकुलः पाण्डुनन्दनः ।
अभ्ययात्सौबलं भूयो व्यात्तानन इवान्तकः ॥ ७.१७०.१२ ॥
అనంతరం స్పృహ తిరిగి పొందిన పాండు కుమారుడు నకులుడు, తెరిచిన నోటితో యముడిలా, మళ్లీ సౌబలుడి (శకుని) వైపు దూసుకెళ్లాడు.
7.170.13
सङ्क्रुद्धः शकुनिं षष्ट्या विव्याध भरतर्षभ ।
पुनश्चैनं शतेनैव नाराचानां स्तनान्तरे ॥ ७.१७०.१३ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, కోపంతో నిండిన అతడు శకునిని అరవై బాణాలతో గాయపరిచాడు; మళ్లీ వంద నారాచ బాణాలతో అతని రొమ్ము మధ్యలో గాయపరిచాడు.
7.170.14
अथास्य सशरं चापं मृष्टिदेशेऽच्छिनत्तदा ।
ध्वजं च त्वरितं छित्त्वा रथाद्भूमावपातयत् ॥ ७.१७०.१४ ॥
అప్పుడు అతని బాణంతో కూడిన విల్లును పిడి దగ్గర తెగ్గొట్టాడు; త్వరగా ధ్వజాన్ని కూడా నరికి రథం నుండి నేలపై పడగొట్టాడు.
7.170.15
विशिखेन च तीक्ष्णेन पीतेन निशितेन च ।
ऊरू निर्भिद्य चैकेन नकुलः पाण्डुनन्दनः।
श्येनं सपक्षं व्याधेन पातयामास तं तदा ॥ ७.१७०.१५ ॥
పదునైన, పసుపు రెక్కల, వాడి బాణంతో అతని రెండు తొడలను చీల్చి, పాండు కుమారుడు నకులుడు అప్పుడు అతడిని వేటగాడు రెక్కలతో ఉన్న డేగను పడగొట్టినట్లు పడగొట్టాడు.
7.170.16
सोऽतिविद्धो महाराज रथोपस्थ उपाविशत् ।
ध्वजयष्टिं परिक्लिश्य कामुकः कामिनीं यथा ॥ ७.१७०.१६ ॥
మహారాజా, అతడు ఎంతో గాయపడి రథ పీఠంపై కూర్చున్నాడు; ధ్వజస్తంభాన్ని పట్టుకుని, ప్రేమికుడు తన ప్రియురాలిని పట్టుకున్నట్లు.
7.170.17
तं विसंज्ञं निपतितं दृष्ट्वा श्यालं तवानघ ।
अपोवाह रथेनाशु सारथिर्ध्वजिनीमुखात् ॥ ७.१७०.१७ ॥
పాపరహితుడా, నీ బావమరిది స్పృహ తప్పి పడిపోవడం చూసి, సారథి వేగంగా అతడిని రథంపై సైన్యం ముందు భాగం నుండి తీసుకుపోయాడు.
7.170.18
ततः सञ्चुक्रुशुः पार्था ये च तेषां पदानुगाः ॥ ७.१७०.१८ ॥
అప్పుడు పృథ కుమారులు, వారి అనుచరులు బిగ్గరగా కేకలు వేశారు.
7.170.19
निर्जित्य च रणे शत्रुं नकुलः शत्रुतापनः ।
अब्रवीत्सारथिं क्रुद्धो द्रोणानीकायं मां वह ॥ ७.१७०.१९ ॥
యుద్ధంలో శత్రువును జయించిన శత్రుతాపనుడైన నకులుడు కోపంతో సారథితో ఇలా అన్నాడు: "ద్రోణుని సేనవైపు నన్ను నడుపు."
7.170.20
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माद्रीपुत्रस्य सारथिः ।
प्रायात्तेन तदा राजन्यत्र द्रोणो व्यवस्थितः ॥ ७.१७०.२० ॥
మాద్రి కుమారుని ఆ మాట విని సారథి, ఓ రాజా, ద్రోణుడు నిలిచి ఉన్న చోటికి వెళ్ళాడు.
7.170.21
शिखण्डिनं तु समरे द्रोणप्रेप्सुं विशाम्पते ।
कृपः शारद्वतो यत्तः प्रत्यगच्छत्स वेगितः ॥ ७.१७०.२१ ॥
ఓ ప్రభూ, యుద్ధంలో ద్రోణుని చేరాలనుకున్న శిఖండిని ఎదుర్కోవడానికి శారద్వతుడైన కృపుడు వేగంగా ముందుకు వచ్చాడు.
7.170.22
गौतमं द्रुतमायान्तं द्रोणानीकमरिन्दमम् ।
विव्याध नवभिर्भल्लैः शिखण्डी प्रहसन्निव ॥ ७.१७०.२२ ॥
ద్రోణుని సేన వైపు వేగంగా వస్తున్న అరిందముడైన గౌతముని (కృపుని)ని చూసి, శిఖండి నవ్వుతున్నట్లుగా తొమ్మిది భల్లాలతో అతన్ని గాయపరిచాడు.
7.170.23
तमाचार्यो महाराज विद्धा पञ्चभिराशुगैः ।
पुनर्विव्याध विंशत्या पुत्राणां प्रियकृत्तव ॥ ७.१७०.२३ ॥
మహారాజా, ఆచార్యుడు (ద్రోణుడు) అతన్ని ఐదు ఆశుగాలతో గాయపరిచి, తరువాత మీ పుత్రులకు ప్రియం చేసేవాడిగా ఇరవై బాణాలతో మళ్లీ గాయపరిచాడు.
7.170.24
महद्युद्धं तयोरासीद्धोररूपं भयानकम् ।
यथा देवासुरे युद्धे शम्बरामरराजयोः ॥ ७.१७०.२४ ॥
వారిద్దరి మధ్య భయంకరమైన, భీకరమైన రూపంలో మహాయుద్ధం జరిగింది; దేవాసుర యుద్ధంలో శంబరునికి, దేవరాజుకు జరిగినట్లుగా.
7.170.25
शरजालावृतं व्योम चक्रतुस्तौ महारथौ ।
मेघाविव तपापाये वीरौ समरदुर्मदौ।
प्रकृत्या घोररूपं तदासीद्धोरतरं पुनः ॥ ७.१७०.२५ ॥
బాణజాలంతో ఆకాశాన్ని ఆ ఇద్దరు మహారథులు కప్పివేశారు. యుద్ధోన్మత్తులైన ఆ వీరులు వేసవి అంతంలో మేఘాల వలె ఉన్నారు; ఆ దృశ్యం మరింత భయంకరమైంది.
7.170.26
रात्रिश्च भरतश्रेष्ठ योधानां युद्धशालिनाम् ।
कालरात्रिनिभा ह्यासीद्धोररूपा भयानका ॥ ७.१७०.२६ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! యుద్ధంలో నిమగ్నమైన యోధులకు ఆ రాత్రి కాలరాత్రి వలె, భయంకర రూపంతో ఉంది.
7.170.27
शिखण्डी तु महाराज गौतमस्य महद्धनुः ।
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद सज्यं सविशिखं तदा ॥ ७.१७०.२७ ॥
మహారాజా! అప్పుడు శిఖండి గౌతముని (కృపుని) మహాధనుస్సును అర్ధచంద్రబాణంతో, దాని త్రాడు మరియు బాణంతో సహా ఖండించాడు.
7.170.28
तस्य क्रुद्धः कृपो राजञ्शक्तिं चिक्षेप दारुणाम् ।
स्वर्णदण्डामकुण्ठाग्रां कर्मारपरिमार्जिताम् ॥ ७.१७०.२८ ॥
రాజా! అతనిపై కోపించిన కృపుడు భయంకరమైన శక్తిని (ఈటెను) విసిరాడు; దాని దండం బంగారంది, కొన మొండిది కాదు, కంసాలి చేత మెరుగు పెట్టబడింది.
7.170.29
तामापतन्तीं चिच्छेद शिखण्डी बहुभिः शरैः ।
सापतन्मेदिनीं कृत्ता भासयन्ती महाप्रभा ॥ ७.१७०.२९ ॥
వస్తున్న ఆ శక్తిని శిఖండి అనేక బాణాలతో ఖండించాడు. ఖండించబడిన అది మహాకాంతితో ప్రకాశిస్తూ భూమిపై పడింది.
7.170.30
अथान्यद्धनुरादाय गौतमो रथिनां वारः ।
प्राच्छादयच्छितैर्बाणैर्महाराज शिखण्डिनम् ॥ ७.१७०.३० ॥
అప్పుడు రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన గౌతముడు మరొక ధనుస్సును ఎత్తి, మహారాజా, పదునైన బాణాలతో శిఖండిని కప్పివేశాడు.
7.170.31
स च्छाद्यमानः समरे गौतमेन यशस्विना ।
न्यषीदत रथोपस्थे शिखण्डी रथिनां वरः ॥ ७.१७०.३१ ॥
యుద్ధంలో యశస్వి గౌతముడిచే కప్పబడిన రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన శిఖండి రథపు నేలపై కూర్చున్నాడు.
7.170.32
सीदन्तं चैनमालोक्य कृपः शारद्वतो युधि ।
आजघ्ने बहुभिर्बाणैर्जिघांसन्निव भारत ॥ ७.१७०.३२ ॥
భారతా, అతడు కూలుతుండటం చూసి శారద్వతుడైన కృపుడు యుద్ధంలో అతనిని చంపగోరినట్లు అనేక బాణాలతో కొట్టాడు.
7.170.33
विमुखं तु रणे दृष्ट्वा याज्ञसेनिं महारथम् ।
पाञ्चालाः सोमकाश्चैव परिवव्रुः समन्ततः ॥ ७.१७०.३३ ॥
యుద్ధంలో యాజ్ఞసేని మహారథుడు వెనుకకు తిరిగి ఉండటం చూసి పాంచాలులు, సోమకులు అన్ని వైపుల నుండి అతనిని చుట్టుముట్టారు.
7.170.34
तथैव तव पुत्राश्च परिवव्रुर्द्विजोत्तमम् ।
महत्या सेनया सार्धं ततो युद्धमवर्तत ॥ ७.१७०.३४ ॥
అదేవిధంగా నీ కుమారులు కూడా గొప్ప సేనతో ఆ ద్విజోత్తముని చుట్టుముట్టారు; అప్పుడు యుద్ధం జరిగింది.
7.170.35
रथानां च रणे राजन्नन्योन्यमभिधावताम् ।
बभूव तुमुलः शब्दो मेघानां गर्जतामिव ॥ ७.१७०.३५ ॥
రాజా, యుద్ధంలో ఒకదానిపై ఒకటి పరుగెత్తే రథాల గొప్ప శబ్దం గర్జించే మేఘాల వలె ఉంది.
7.170.36
द्रवतां सादिनां चैव गजानां च विशाम्पते ।
अन्योन्यमभितो राजन्क्रूरमायोधनं बभौ ॥ ७.१७०.३६ ॥
ప్రజాపతీ, రాజా, పరుగెత్తే అశ్వికులు, ఏనుగులతో చుట్టూ క్రూరమైన యుద్ధభూమి ప్రకాశించింది.
7.170.37
पत्तीनां द्रवतां चैव पादशब्देन मेदिनी ।
अकम्पत महाराज भयत्रस्तेव चाङ्गना ॥ ७.१७०.३७ ॥
మహారాజా, పారిపోతున్న కాల్బలాల పాదశబ్దంతో భూమి భయంతో వణికిన స్త్రీలా కంపించింది.
7.170.38
रथिनो रथमारुह्य प्रद्रुता वेगवत्तरम् ।
अगृह्णन्बहवो राजञ्शलभान्वायसा इव ॥ ७.१७०.३८ ॥
రాజా, రథికులు రథాలెక్కి అతివేగంగా పారిపోయారు; అనేకులు మిడతలను పట్టే కాకుల్లా పట్టుబడ్డారు.
7.170.39
तथा गजान्प्रभिन्नांश्च सम्प्रभिन्ना महागजाः ।
तस्मिन्नेव पदे यत्ता निगृह्णन्ति स्म भारत ॥ ७.१७०.३९ ॥
అలాగే మదించిన ఏనుగులను, పూర్తిగా మదించిన మహా గజాలను అదే స్థలంలో సిద్ధంగా ఉన్నవారు పట్టుకున్నారు, భారతా.
7.170.40
सादी सादिनमासाद्य पत्तयश्च पदातिनम् ।
समासाद्य रणेऽन्योन्यं संरब्धा नातिचक्रमुः ॥ ७.१७०.४० ॥
గుర్రపురౌతు గుర్రపురౌతును, కాల్బలం కాల్బలాన్ని సమీపించి, యుద్ధంలో ఒకరినొకరు ఎదుర్కొని, కోపోద్రిక్తులై ఒకరిని మించి మరొకరు వెళ్ళలేదు.
7.170.41
धावतां द्रवतां चैव पुनरावर्ततामपि ।
बभूव तत्र सैन्यानां शब्दः सुविपुलो निशि ॥ ७.१७०.४१ ॥
అక్కడ రాత్రివేళ పరుగెత్తేవారు, పారిపోయేవారు, తిరిగి వచ్చేవారి అతిపెద్ద కోలాహలం వినిపించింది.
7.170.42
दीप्यमानाः प्रदीपाश्च रथवारणवाजिषु ।
अदृश्यन्त महाराज महोल्का इव खाच्च्युताः ॥ ७.१७०.४२ ॥
మహారాజా, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలపై మండుతున్న దీపాలు ఆకాశం నుండి రాలిపడిన మహోల్కల్లా కనిపించాయి.
7.170.43
सा निशा भरतश्रेष्ठ प्रदीपैरवभासिता ।
दिवसप्रतिमा राजन्बभूव रणमूर्धनि ॥ ७.१७०.४३ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, రాజా, దీపాలతో ప్రకాశించిన ఆ రాత్రి యుద్ధ మధ్యభాగంలో పగటిలా మారింది.
7.170.44
आदित्येन यथा व्याप्तं तमो लोके प्रणश्यति ।
तथा नष्टं तमो घोरं दीपैर्दीप्तैरितस्ततः ॥ ७.१७०.४४ ॥
సూర్యునితో వ్యాపించిన చీకటి లోకంలో నశించినట్లు, ప్రకాశించే దీపాలతో అటూ ఇటూ ఆ భయంకర చీకటి నశించింది.
7.170.45
दिवं च पृथिवीं चैव दिशश्च प्रदिशस्तथा ।
रजसा तमसा व्याप्ता द्योतिताः प्रभया पुनः ॥ ७.१७०.४५ ॥
ఆకాశం, భూమి, దిక్కులు, ఉపదిక్కులు, ధూళితో, చీకటితో వ్యాపించినవి మళ్లీ కాంతితో ప్రకాశించాయి.
7.170.46
अस्त्राणां कवचनानां च मणीनां च महात्मनाम् ।
अन्तर्दधुः प्रभाः सर्वा दीपैस्तैरवभासिताः ॥ ७.१७०.४६ ॥
ఆయుధాల, కవచాల, మహాత్ముల మణుల కాంతులన్నీ ఆ దీపాలతో ప్రకాశించి అంతర్ధానమయ్యాయి.
7.170.47
तस्मिन्कोलाहले युद्धे वर्तमाने निशामुखे ।
न किञ्चिद्विदुरात्मानमयमस्मीति भारत ॥ ७.१७०.४७ ॥
భారతా, రాత్రి ఆరంభంలో జరుగుతున్న ఆ కోలాహల యుద్ధంలో 'నేను ఇతడను' అని ఎవరూ తమను గుర్తించలేకపోయారు.
7.170.48
अवधीत्समरे पुत्रं पिता भरतसत्तम ।
पुत्रश्च पितरं मोहात्सखायं च सखा तथा।
स्वस्रीयं मातुलश्चापि स्वस्रीयश्चापि मातुलम् ॥ ७.१७०.४८ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, యుద్ధంలో తండ్రి కొడుకును చంపాడు; కొడుకు మోహంతో తండ్రిని, మిత్రుడు మిత్రుడిని, మేనల్లుడు మేనమామను, మేనమామ మేనల్లుడిని చంపారు.
7.170.49
स्वे स्वान्परे परांश्चापि निजघ्नुरितरेतरम् ।
निर्मर्यादमभूद्युद्धं रात्रौ भीरुभयानकम् ॥ ७.१७०.४९ ॥
తమవారిని తమవారు, శత్రువులను శత్రువులు కూడా ఒకరినొకరు చంపుకున్నారు. రాత్రివేళ ఆ యుద్ధం మర్యాద లేకుండా పోయి, పిరికివారికి భయంకరమైంది.