മഹാഭാരതം · അധ്യായം 7.170
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.170.1
नकुलं रभसं युद्धे निघ्नन्तं वाहिनीं तव ।
अभ्ययात्सौबलः क्रुद्धस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.१७०.१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ നിങ്ങളുടെ സേനയെ വേഗത്തിൽ സംഹരിക്കുന്ന നകുലന്റെ നേരെ സുബലന്റെ പുത്രൻ കോപത്തോടെ മുന്നേറി, "നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ!" എന്നു പറഞ്ഞു.
7.170.2
कृतवैरौ तु तौ वीरावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ ।
शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैरन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥ ७.१७०.२ ॥
വൈരം വെച്ച്, പരസ്പരം വധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ രണ്ടു വീരന്മാരും പൂർണ്ണമായി വലിച്ചു വിട്ട അമ്പുകളാൽ പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു.
7.170.3
यथैव नकुलो राजञ्शरवर्षाण्यमुञ्चत ।
तथैव सौबलश्चापि शिक्षां सन्दर्शयन्युधि ॥ ७.१७०.३ ॥
രാജാവേ! നകുലൻ അമ്പുമഴ പെയ്യിച്ചതുപോലെ തന്നെ, സുബലപുത്രനും യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ വിദ്യ കാണിച്ചുകൊണ്ട് അമ്പുമഴ പെയ്യിച്ചു.
7.170.4
तावुभौ समरे शूरौ शरकण्टकिनौ तदा ।
व्यराजेतां महाराज श्वाविधौ शललैरिव ॥ ७.१७०.४ ॥
മഹാരാജാവേ! അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകളാകുന്ന മുള്ളുകളാൽ നിറഞ്ഞ ആ രണ്ടു ശൂരന്മാരും മുള്ളൻപന്നികളെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
7.170.5
रुक्मपुङ्खैरजिह्माग्रैः शरैश्छिन्नतनुच्छदौ ।
रुधिरौघपरिक्लिन्नौ व्यभ्राजेतां महामृधे ॥ ७.१७०.५ ॥
സ്വർണ്ണച്ചിറകുള്ളതും നേരായ മുനയുള്ളതുമായ അമ്പുകളാൽ കവചവും ശരീരവും പിളർക്കപ്പെട്ട്, രക്തപ്രവാഹത്തിൽ നനഞ്ഞ ആ രണ്ടുപേരും ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ പ്രകാശിച്ചു.
7.170.6
तपनीयनिभौ चित्रो कल्पवृक्षाविव द्रुमौ ।
किंशुकाविव चोत्फुल्लौ प्रकाशेते रणाजिरे ॥ ७.१७०.६ ॥
സ്വർണ്ണംപോലെ തിളങ്ങുന്ന, അദ്ഭുതകരമായ ആ രണ്ടുപേരും യുദ്ധഭൂമിയിൽ കൽപവൃക്ഷങ്ങളെപ്പോലെയും വിരിഞ്ഞ കിംശുക വൃക്ഷങ്ങളെപ്പോലെയും പ്രകാശിച്ചു.
7.170.7
तावुभौ समरे शूरौ शरकण्टकिनौ तदा ।
व्यराजेतां महारान्कण्टकैरिव शाल्मली ॥ ७.१७०.७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആ രണ്ടു വീരന്മാരും, അമ്പുകളാകുന്ന മുള്ളുകളോടെ, അപ്പോൾ മുള്ളുകളുള്ള ശാൽമലി വൃക്ഷംപോലെ പ്രകാശിച്ചു, മഹാരാജാവേ.
7.170.8
सुजिह्मं प्रेक्षमाणौ च राजन्विवृतलोचनौ ।
क्रोधसंरक्तनयनौ निर्दहन्तौ परस्परम् ॥ ७.१७०.८ ॥
രാജാവേ, അവർ രണ്ടുപേരും കോപംകൊണ്ടു ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, വിടർന്ന കണ്ണുകളാൽ വക്രമായി നോക്കി, പരസ്പരം ദഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
7.170.9
श्यालस्तु तव सङ्क्रुद्धो माद्रीपुत्रं हसन्निव ।
कर्णिनैकेन विव्याध हृदये निशितेन ह ॥ ७.१७०.९ ॥
നിങ്ങളുടെ ശ്യാലൻ കോപിച്ച്, ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, മാദ്രിയുടെ പുത്രനെ ഒരൊറ്റ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് ഹൃദയത്തിൽ തുളച്ചു.
7.170.10
नकुलस्तु भृशं विद्वः श्यालेन तव धन्विना ।
निषसाद रथोपस्थे कश्मलं चाविशन्महत् ॥ ७.१७०.१० ॥
എന്നാൽ നകുലൻ, നിങ്ങളുടെ വില്ലാളിയായ ശ്യാലനാൽ അത്യന്തം മുറിവേറ്റ്, രഥത്തട്ടിൽ ഇരുന്നുപോയി; അവന് വലിയ മൂർച്ഛ ബാധിച്ചു.
7.170.11
अत्यन्तवैरिणां दृप्तं दृष्ट्वा शत्रुं तथाऽऽगतम् ।
ननाद शकुनी राजंस्तपान्ते जलदो यथा ॥ ७.१७०.११ ॥
അത്യന്തം വൈരിയായ, അഹങ്കാരിയായ ശത്രു ഇങ്ങനെ വരുന്നത് കണ്ട്, രാജാവേ, ശകുനി വേനൽക്കാലാവസാനത്തിൽ മേഘം മുഴങ്ങുന്നതുപോലെ ഗർജ്ജിച്ചു.
7.170.12
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां नकुलः पाण्डुनन्दनः ।
अभ्ययात्सौबलं भूयो व्यात्तानन इवान्तकः ॥ ७.१७०.१२ ॥
പിന്നീട് ബോധം വീണ്ടെടുത്ത പാണ്ഡുപുത്രനായ നകുലൻ, വായ് തുറന്ന യമനെപ്പോലെ വീണ്ടും സൗബലനു നേരെ മുന്നേറി.
7.170.13
सङ्क्रुद्धः शकुनिं षष्ट्या विव्याध भरतर्षभ ।
पुनश्चैनं शतेनैव नाराचानां स्तनान्तरे ॥ ७.१७०.१३ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കോപാകുലനായ അവൻ ശകുനിയെ അറുപത് ബാണങ്ങളാൽ എയ്തു; വീണ്ടും നൂറ് നാരാചങ്ങളാൽ അവന്റെ മാറിടത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ എയ്തു.
7.170.14
अथास्य सशरं चापं मृष्टिदेशेऽच्छिनत्तदा ।
ध्वजं च त्वरितं छित्त्वा रथाद्भूमावपातयत् ॥ ७.१७०.१४ ॥
അപ്പോൾ അവന്റെ അമ്പോടുകൂടിയ വില്ല് പിടിയുടെ സമീപം അവൻ മുറിച്ചു; വേഗത്തിൽ കൊടിയും മുറിച്ച് തേരിൽനിന്ന് നിലത്ത് വീഴ്ത്തി.
7.170.15
विशिखेन च तीक्ष्णेन पीतेन निशितेन च ।
ऊरू निर्भिद्य चैकेन नकुलः पाण्डुनन्दनः।
श्येनं सपक्षं व्याधेन पातयामास तं तदा ॥ ७.१७०.१५ ॥
മൂർച്ചയുള്ള, മഞ്ഞച്ചിറകുള്ള, തീക്ഷ്ണമായ അമ്പുകൊണ്ട് അവന്റെ ഇരു തുടകളും തുളച്ച്, പാണ്ഡുപുത്രനായ നകുലൻ അപ്പോൾ അവനെ വേടൻ ചിറകുള്ള പരുന്തിനെ വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ വീഴ്ത്തി.
7.170.16
सोऽतिविद्धो महाराज रथोपस्थ उपाविशत् ।
ध्वजयष्टिं परिक्लिश्य कामुकः कामिनीं यथा ॥ ७.१७०.१६ ॥
മഹാരാജാവേ, അവൻ അതിതീവ്രമായി മുറിവേറ്റ് തേരിന്റെ തട്ടിൽ ഇരുന്നു; കൊടിക്കമ്പിൽ പിടിച്ചുകൊണ്ട്, കാമുകൻ കാമിനിയെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ.
7.170.17
तं विसंज्ञं निपतितं दृष्ट्वा श्यालं तवानघ ।
अपोवाह रथेनाशु सारथिर्ध्वजिनीमुखात् ॥ ७.१७०.१७ ॥
കുറ്റമറ്റവനേ, നിന്റെ ഭാര്യാസഹോദരൻ ബോധമില്ലാതെ വീണത് കണ്ട സാരഥി, സേനയുടെ മുൻനിരയിൽനിന്ന് അവനെ തേരിൽ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുപോയി.
7.170.18
ततः सञ्चुक्रुशुः पार्था ये च तेषां पदानुगाः ॥ ७.१७०.१८ ॥
അപ്പോൾ പൃഥയുടെ പുത്രന്മാരും അവരുടെ അനുചരന്മാരും ഉച്ചത്തിൽ നിലവിളിച്ചു.
7.170.19
निर्जित्य च रणे शत्रुं नकुलः शत्रुतापनः ।
अब्रवीत्सारथिं क्रुद्धो द्रोणानीकायं मां वह ॥ ७.१७०.१९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവിനെ ജയിച്ച ശത്രുതാപനനായ നകുലൻ ക്രുദ്ധനായി സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു: "ദ്രോണന്റെ സേനയിലേക്ക് എന്നെ കൊണ്ടുപോകൂ."
7.170.20
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माद्रीपुत्रस्य सारथिः ।
प्रायात्तेन तदा राजन्यत्र द्रोणो व्यवस्थितः ॥ ७.१७०.२० ॥
മാദ്രീപുത്രന്റെ ആ വാക്ക് കേട്ട സാരഥി, ഹേ രാജാവേ, ദ്രോണൻ നിലയുറപ്പിച്ചിരുന്ന ഇടത്തേക്ക് പോയി.
7.170.21
शिखण्डिनं तु समरे द्रोणप्रेप्सुं विशाम्पते ।
कृपः शारद्वतो यत्तः प्रत्यगच्छत्स वेगितः ॥ ७.१७०.२१ ॥
ഹേ നരാധിപാ, യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണനെ പ്രാപിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ശിഖണ്ഡിയെ എതിരിടാൻ ശാരദ്വതനായ കൃപൻ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ടുവന്നു.
7.170.22
गौतमं द्रुतमायान्तं द्रोणानीकमरिन्दमम् ।
विव्याध नवभिर्भल्लैः शिखण्डी प्रहसन्निव ॥ ७.१७०.२२ ॥
ദ്രോണന്റെ സേനയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ വരുന്ന ശത്രുനിഗ്രഹിയായ ഗൗതമനെ (കൃപനെ) കണ്ട് ശിഖണ്ഡി ചിരിക്കുന്നതുപോലെ ഒമ്പത് ഭല്ലങ്ങളാൽ അവനെ വിദ്ധനാക്കി.
7.170.23
तमाचार्यो महाराज विद्धा पञ्चभिराशुगैः ।
पुनर्विव्याध विंशत्या पुत्राणां प्रियकृत्तव ॥ ७.१७०.२३ ॥
മഹാരാജാവേ, ആചാര്യൻ (ദ്രോണൻ) അവനെ അഞ്ച് ആശുഗങ്ങളാൽ വിദ്ധനാക്കി, പിന്നീട് നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാർക്ക് പ്രിയം ചെയ്യുന്നവനായി ഇരുപത് അമ്പുകളാൽ വീണ്ടും വിദ്ധനാക്കി.
7.170.24
महद्युद्धं तयोरासीद्धोररूपं भयानकम् ।
यथा देवासुरे युद्धे शम्बरामरराजयोः ॥ ७.१७०.२४ ॥
അവർ തമ്മിൽ മഹായുദ്ധം നടന്നു — ഭീകരവും ഭയാനകവുമായ രൂപത്തോടെ; ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ ശംബരനും ദേവരാജാവും തമ്മിൽ നടന്നതുപോലെ.
7.170.25
शरजालावृतं व्योम चक्रतुस्तौ महारथौ ।
मेघाविव तपापाये वीरौ समरदुर्मदौ।
प्रकृत्या घोररूपं तदासीद्धोरतरं पुनः ॥ ७.१७०.२५ ॥
അമ്പുകളുടെ വലയം കൊണ്ട് ആ രണ്ടു മഹാരഥന്മാർ ആകാശം മറച്ചു. യുദ്ധത്തിൽ ഉന്മത്തരായ ആ വീരന്മാർ വേനലൊടുക്കത്തിലെ മേഘങ്ങൾ പോലെയായിരുന്നു; ആ കാഴ്ച വീണ്ടും കൂടുതൽ ഭയങ്കരമായി.
7.170.26
रात्रिश्च भरतश्रेष्ठ योधानां युद्धशालिनाम् ।
कालरात्रिनिभा ह्यासीद्धोररूपा भयानका ॥ ७.१७०.२६ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട യോദ്ധാക്കൾക്ക് ആ രാത്രി കാലരാത്രി പോലെ, ഘോരരൂപവും ഭയാനകവുമായിരുന്നു.
7.170.27
शिखण्डी तु महाराज गौतमस्य महद्धनुः ।
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद सज्यं सविशिखं तदा ॥ ७.१७०.२७ ॥
മഹാരാജാവേ! അപ്പോൾ ശിഖണ്ഡി ഗൗതമന്റെ (കൃപന്റെ) വലിയ വില്ല് അർദ്ധചന്ദ്രബാണം കൊണ്ട്, ഞാണും അമ്പും സഹിതം മുറിച്ചു.
7.170.28
तस्य क्रुद्धः कृपो राजञ्शक्तिं चिक्षेप दारुणाम् ।
स्वर्णदण्डामकुण्ठाग्रां कर्मारपरिमार्जिताम् ॥ ७.१७०.२८ ॥
രാജാവേ! അവനോട് കോപിച്ച കൃപൻ ഭയങ്കരമായ ശക്തി (കുന്തം) എറിഞ്ഞു; അതിന്റെ ദണ്ഡം സ്വർണ്ണമായിരുന്നു, മുന മുനയില്ലാത്തതായിരുന്നു, കൊല്ലൻ മിനുക്കിയതായിരുന്നു.
7.170.29
तामापतन्तीं चिच्छेद शिखण्डी बहुभिः शरैः ।
सापतन्मेदिनीं कृत्ता भासयन्ती महाप्रभा ॥ ७.१७०.२९ ॥
വരുന്ന ആ ശക്തിയെ ശിഖണ്ഡി പല അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മുറിച്ചു. മുറിഞ്ഞ അത് മഹാപ്രഭയോടെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ വീണു.
7.170.30
अथान्यद्धनुरादाय गौतमो रथिनां वारः ।
प्राच्छादयच्छितैर्बाणैर्महाराज शिखण्डिनम् ॥ ७.१७०.३० ॥
അപ്പോൾ രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഗൗതമൻ മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത്, മഹാരാജാവേ, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ശിഖണ്ഡിയെ മറച്ചു.
7.170.31
स च्छाद्यमानः समरे गौतमेन यशस्विना ।
न्यषीदत रथोपस्थे शिखण्डी रथिनां वरः ॥ ७.१७०.३१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ യശസ്വിയായ ഗൗതമനാൽ മറയ്ക്കപ്പെട്ട, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശിഖണ്ഡി രഥത്തട്ടിൽ ഇരുന്നു.
7.170.32
सीदन्तं चैनमालोक्य कृपः शारद्वतो युधि ।
आजघ्ने बहुभिर्बाणैर्जिघांसन्निव भारत ॥ ७.१७०.३२ ॥
ഭാരതാ, അവൻ വീഴുന്നതു കണ്ട ശാരദ്വതൻ കൃപർ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ കൊല്ലാനാഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ പല ബാണങ്ങളാൽ അടിച്ചു.
7.170.33
विमुखं तु रणे दृष्ट्वा याज्ञसेनिं महारथम् ।
पाञ्चालाः सोमकाश्चैव परिवव्रुः समन्ततः ॥ ७.१७०.३३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ യാജ്ഞസേനിയായ മഹാരഥൻ പിന്തിരിഞ്ഞതു കണ്ട് പാഞ്ചാലരും സോമകരും എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും അവനെ വളഞ്ഞു.
7.170.34
तथैव तव पुत्राश्च परिवव्रुर्द्विजोत्तमम् ।
महत्या सेनया सार्धं ततो युद्धमवर्तत ॥ ७.१७०.३४ ॥
അതുപോലെ നിന്റെ പുത്രന്മാരും വലിയ സേനയോടെ ആ ദ്വിജോത്തമനെ വളഞ്ഞു; അനന്തരം യുദ്ധം നടന്നു.
7.170.35
रथानां च रणे राजन्नन्योन्यमभिधावताम् ।
बभूव तुमुलः शब्दो मेघानां गर्जतामिव ॥ ७.१७०.३५ ॥
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം പാഞ്ഞടുക്കുന്ന രഥങ്ങളുടെ ശബ്ദം ഗർജ്ജിക്കുന്ന മേഘങ്ങളുടേതുപോലെ ഘോരമായിരുന്നു.
7.170.36
द्रवतां सादिनां चैव गजानां च विशाम्पते ।
अन्योन्यमभितो राजन्क्रूरमायोधनं बभौ ॥ ७.१७०.३६ ॥
പ്രജാധിപതേ, രാജാവേ, ഓടുന്ന കുതിരപ്പടയാളികളും ആനകളും കൊണ്ട് യുദ്ധഭൂമി എല്ലായിടത്തും ഘോരമായി തിളങ്ങി.
7.170.37
पत्तीनां द्रवतां चैव पादशब्देन मेदिनी ।
अकम्पत महाराज भयत्रस्तेव चाङ्गना ॥ ७.१७०.३७ ॥
മഹാരാജാവേ, ഓടുന്ന കാലാൾപ്പടയുടെ കാലൊച്ചയാൽ ഭയന്നുവിറച്ച സ്ത്രീയെപ്പോലെ ഭൂമി കമ്പനം കൊണ്ടു.
7.170.38
रथिनो रथमारुह्य प्रद्रुता वेगवत्तरम् ।
अगृह्णन्बहवो राजञ्शलभान्वायसा इव ॥ ७.१७०.३८ ॥
രാജാവേ, രഥികൾ രഥങ്ങളിൽ കയറി അതിവേഗം ഓടി; പലരും വെട്ടുക്കിളികളെ പിടിക്കുന്ന കാക്കകളെപ്പോലെ പിടിക്കപ്പെട്ടു.
7.170.39
तथा गजान्प्रभिन्नांश्च सम्प्रभिन्ना महागजाः ।
तस्मिन्नेव पदे यत्ता निगृह्णन्ति स्म भारत ॥ ७.१७०.३९ ॥
അതുപോലെ മദിച്ച ആനകളെയും പൂർണ്ണമായി മദിച്ച മഹാഗജങ്ങളെയും അതേ സ്ഥലത്ത് ജാഗ്രതയോടെ നിന്നവർ പിടിച്ചു, ഭാരതാ.
7.170.40
सादी सादिनमासाद्य पत्तयश्च पदातिनम् ।
समासाद्य रणेऽन्योन्यं संरब्धा नातिचक्रमुः ॥ ७.१७०.४० ॥
കുതിരപ്പടയാളി കുതിരപ്പടയാളിയെയും കാലാൾ കാലാളെയും സമീപിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം നേരിട്ടു; കോപിതരായ അവർ പരസ്പരം മറികടന്നില്ല.
7.170.41
धावतां द्रवतां चैव पुनरावर्ततामपि ।
बभूव तत्र सैन्यानां शब्दः सुविपुलो निशि ॥ ७.१७०.४१ ॥
അവിടെ രാത്രിയിൽ ഓടുന്നവരുടെയും ഓടിപ്പോകുന്നവരുടെയും തിരിച്ചുവരുന്നവരുടെയും വലിയ ആരവം ഉയർന്നു.
7.170.42
दीप्यमानाः प्रदीपाश्च रथवारणवाजिषु ।
अदृश्यन्त महाराज महोल्का इव खाच्च्युताः ॥ ७.१७०.४२ ॥
മഹാരാജാവേ, രഥങ്ങളിലും ആനകളിലും കുതിരകളിലും എരിഞ്ഞ വിളക്കുകൾ ആകാശത്തുനിന്ന് വീണ മഹോൽക്കകളെപ്പോലെ കാണപ്പെട്ടു.
7.170.43
सा निशा भरतश्रेष्ठ प्रदीपैरवभासिता ।
दिवसप्रतिमा राजन्बभूव रणमूर्धनि ॥ ७.१७०.४३ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, രാജാവേ, വിളക്കുകളാൽ പ്രകാശിതമായ ആ രാത്രി യുദ്ധമുഖത്ത് പകൽപോലെയായി.
7.170.44
आदित्येन यथा व्याप्तं तमो लोके प्रणश्यति ।
तथा नष्टं तमो घोरं दीपैर्दीप्तैरितस्ततः ॥ ७.१७०.४४ ॥
സൂര്യനാൽ വ്യാപിച്ച ഇരുട്ട് ലോകത്തിൽ നശിക്കുന്നതുപോലെ, ജ്വലിക്കുന്ന വിളക്കുകളാൽ ഇതുമുതൽ അതുവരെ ആ ഭയങ്കര ഇരുട്ട് നശിച്ചു.
7.170.45
दिवं च पृथिवीं चैव दिशश्च प्रदिशस्तथा ।
रजसा तमसा व्याप्ता द्योतिताः प्रभया पुनः ॥ ७.१७०.४५ ॥
ആകാശവും ഭൂമിയും, ദിക്കുകളും ഉപദിക്കുകളും, പൊടിയാലും ഇരുട്ടാലും വ്യാപിച്ചവ വീണ്ടും പ്രഭയാൽ പ്രകാശിതമായി.
7.170.46
अस्त्राणां कवचनानां च मणीनां च महात्मनाम् ।
अन्तर्दधुः प्रभाः सर्वा दीपैस्तैरवभासिताः ॥ ७.१७०.४६ ॥
ആയുധങ്ങളുടെയും കവചങ്ങളുടെയും മഹാത്മാക്കളുടെ മണികളുടെയും എല്ലാ പ്രഭകളും ആ വിളക്കുകളാൽ പ്രകാശിതമായി മറഞ്ഞു.
7.170.47
तस्मिन्कोलाहले युद्धे वर्तमाने निशामुखे ।
न किञ्चिद्विदुरात्मानमयमस्मीति भारत ॥ ७.१७०.४७ ॥
ഭാരതാ, രാത്രി ആരംഭിച്ചപ്പോൾ നടന്നുകൊണ്ടിരുന്ന ആ ബഹളമുള്ള യുദ്ധത്തിൽ 'ഞാൻ ഇവനാണ്' എന്ന് ആരും സ്വയം തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.
7.170.48
अवधीत्समरे पुत्रं पिता भरतसत्तम ।
पुत्रश्च पितरं मोहात्सखायं च सखा तथा।
स्वस्रीयं मातुलश्चापि स्वस्रीयश्चापि मातुलम् ॥ ७.१७०.४८ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, യുദ്ധത്തിൽ പിതാവ് പുത്രനെ വധിച്ചു; പുത്രൻ മോഹത്താൽ പിതാവിനെയും, സുഹൃത്ത് സുഹൃത്തിനെയും, മരുമകൻ അമ്മാവനെയും, അമ്മാവൻ മരുമകനെയും വധിച്ചു.
7.170.49
स्वे स्वान्परे परांश्चापि निजघ्नुरितरेतरम् ।
निर्मर्यादमभूद्युद्धं रात्रौ भीरुभयानकम् ॥ ७.१७०.४९ ॥
സ്വന്തക്കാരെ സ്വന്തക്കാരും ശത്രുക്കളെ ശത്രുക്കളും പരസ്പരം കൊന്നു. രാത്രിയിൽ ആ യുദ്ധം മര്യാദയില്ലാത്തതായി, ഭീരുക്കൾക്ക് ഭയങ്കരമായി.