મહાભારત · અધ્યાય 7.172
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.172.1
ततस्ते प्राद्रवन्सर्वे त्वरिता युद्धदुर्मदाः ।
अमृष्यमाणाः संरब्धा युयुधानरथं प्रति ॥ ७.१७२.१ ॥
ત્યારે તેઓ બધા યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત થઈ, અસહિષ્ણુ અને ક્રોધિત બનીને, ઝડપથી યુયુધાનના રથ તરફ દોડ્યા.
7.172.2
ते रथैः कल्पितै राजन्हेमरूप्यविभूषितैः ।
सादिभिश्च गजैश्चैव परिवव्रुः समन्ततः ॥ ७.१७२.२ ॥
હે રાજન્, તેઓએ સોના-ચાંદીથી શણગારેલા સજ્જ રથો, અશ્વારોહીઓ અને હાથીઓ વડે તેને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધો.
7.172.3
अथैनं कोष्ठकीकृत्य सर्वतस्ते महारथाः ।
सिंहनादांस्ततश्चक्रुस्तर्जयन्ति स्म सात्यकिम् ॥ ७.१७२.३ ॥
પછી તેને ચારે બાજુથી કિલ્લાની જેમ ઘેરીને તે મહારથીઓએ સિંહનાદ કર્યા અને સાત્યકિને ધમકાવ્યો.
7.172.4
तेऽभ्यवर्षञ्छरैस्तीक्ष्णैः सात्यकिं सत्यविक्रमम् ।
त्वरमाणा महावीरा माधवस्य वधैषिणः ॥ ७.१७२.४ ॥
માધવ (કૃષ્ણ)ના વધની ઇચ્છા રાખીને તે મહાવીરોએ ઉતાવળે સત્યપરાક્રમી સાત્યકિ પર તીક્ષ્ણ બાણોનો વરસાદ વરસાવ્યો.
7.172.5
तान्दृष्ट्वा पततस्तूर्णं शैनेयः परवीरहा ।
प्रत्यगृह्णान्महाबाहुः प्रमुञ्चन्विशिखान्बहून् ॥ ७.१७२.५ ॥
તેમને ઝડપથી ધસી આવતા જોઈને શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર મહાબાહુ શૈનેય (સાત્યકિ) અનેક બાણો છોડી તેમનો સામનો કરી રહ્યો.
7.172.6
तत्र वीरो महेष्वासः सात्यकिर्युद्धदुर्मदः ।
निचकर्त शिरांस्युग्रैः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१७२.६ ॥
ત્યાં તે વીર, મહાધનુર્ધર, યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત સાત્યકિએ વાંકા પર્વવાળા ભયંકર બાણોથી તેમના માથા કાપી નાખ્યા.
7.172.7
हस्तिहस्तान्हयग्रीवा बाहूनपि च सायुधान् ।
क्षुरप्रैः शातयामास तावकानां स माधवः ॥ ७.१७२.७ ॥
તે માધવ (સાત્યકિ) ક્ષુરપ્ર બાણોથી તમારા સૈનિકોના હાથીઓની સૂંઢો, ઘોડાઓની ડોક અને શસ્ત્રધારી બાહુઓ કાપી નાખ્યા.
7.172.8
पतितैश्चामरैश्चैव श्वेतच्छत्रैश्च भारत ।
बभूव धरणी पूर्णा नक्षत्रैर्द्यौरिव प्रभो ॥ ७.१७२.८ ॥
હે ભારત, હે પ્રભુ, પડેલા ચામરો અને શ્વેત છત્રોથી પૃથ્વી તારાઓથી ભરેલા આકાશ જેવી ભરાઈ ગઈ.
7.172.9
एतेषां युयुधानेन युध्यतां युधि भारत ।
बभूव तुमुलः शब्दः प्रेतानां क्रन्दतामिव ॥ ७.१७२.९ ॥
હે ભારત, યુદ્ધમાં લડતા આમના વચ્ચે યુયુધાન (સાત્યકિ) દ્વારા પ્રેતોના આક્રંદ જેવો ભયંકર અવાજ ઊઠ્યો.
7.172.10
तेन शब्देन महता पूरिताऽभूद्वसुन्धरा ।
रात्रिः समभवच्चैव तीव्ररूपा भयावहा ॥ ७.१७२.१० ॥
તે મહાન અવાજથી પૃથ્વી ભરાઈ ગઈ; રાત પણ ભયંકર અને ભયભીત કરનારી બની ગઈ.
7.172.11
दीर्यमाणं बलं दृष्ट्वा युयुधानशराहतम् ।
श्रुत्वा च विपुलं नादं निशीथे रोमहर्षणे ॥ ७.१७२.११ ॥
યુયુધાનના બાણોથી ઘાયલ થઈને વિદીર્ણ થતી સેના જોઈને અને મધ્યરાત્રિએ એ વિપુલ, રોમાંચકારી ગર્જના સાંભળીને...
7.172.12
सुतस्तवाब्रवीद्राजन्सारथिंरथिनां वरः ।
यत्रैष शब्दस्तत्राश्वांश्चोदयेति पुनःपुनः ॥ ७.१७२.१२ ॥
હે રાજન, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ તમારા પુત્રે સારથિને વારંવાર કહ્યું: 'આ અવાજ જ્યાં છે ત્યાં ઘોડા હાંકો.'
7.172.13
तेन सञ्चोद्यमानस्तु ततस्तांस्तुरगोत्तमान् ।
सूतः सञ्चोदयामास युयुधानरथं प्रति ॥ ७.१७२.१३ ॥
તેમના વડે પ્રેરાયેલા સારથિએ એ ઉત્તમ ઘોડાઓને યુયુધાનના રથ તરફ હાંક્યા.
7.172.14
ततो दुर्योधनः क्रुद्धो दृढधन्वा जितक्लमः ।
शीघ्रहस्तश्चित्रयोधी युयुधानमुपाद्रवत् ॥ ७.१७२.१४ ॥
ત્યારે ક્રોધિત દુર્યોધન, દૃઢધનુર્ધર, થાક જીતેલો, શીઘ્રહસ્ત અને વિચિત્ર યોદ્ધો, યુયુધાન તરફ ધસી ગયો.
7.172.15
ततः पूर्णायतोत्सृष्टैः शरैः शोणितभोजनैः ।
दुर्योधनं द्वादशभिर्माधवः प्रत्यविध्यत ॥ ७.१७२.१५ ॥
ત્યારે પૂરેપૂરા ખેંચીને છોડેલા, લોહી પીનારા બાણોથી માધવે દુર્યોધનને બાર બાણોથી પ્રતિવિંધ્યો.
7.172.16
दुर्योधनस्तेन तथा पूर्वमेवार्दितः शरैः ।
शैनेयं दशभिर्बाणैः प्रत्यविध्यदमर्षितः ॥ ७.१७२.१६ ॥
દુર્યોધન તેના વડે પહેલાંથી જ બાણોથી પીડિત થઈ, અસહિષ્ણુ બનીને શૈનેયને દસ બાણોથી પ્રતિવિંધ્યો.
7.172.17
ततः समभवद्युद्धं तुमुलं भरतर्षभ ।
पाञ्चालानां च सर्वेषां भरतानां च दारुणम् ॥ ७.१७२.१७ ॥
ત્યારે હે ભરતર્ષભ, પાંચાલો અને સર્વ ભરતો વચ્ચે તુમુલ અને ભયંકર યુદ્ધ થયું.
7.172.18
शैनेयस्तु रणे क्रुद्धस्तव पुत्रं महारथम् ।
सायकानामशीत्या तु विव्याधोरसि भारत ॥ ७.१७२.१८ ॥
શૈનેય રણમાં ક્રોધિત થઈ, હે ભારત, તમારા મહારથી પુત્રને એંસી બાણોથી છાતીમાં વીંધ્યો.
7.172.19
ततोऽस्य वाहान्समरे शरैर्निन्ये यमक्षयम् ।
सारथिं च रथात्तूर्णं पातयामास पत्रिणा ॥ ७.१७२.१९ ॥
પછી યુદ્ધમાં બાણોથી તેના ઘોડાઓને યમલોક મોકલી દીધા; અને તરત જ એક બાણથી સારથિને પણ રથ પરથી પાડી દીધો.
7.172.20
हताश्वे तु रथेऽतिष्ठन्पुत्रस्तव विशाम्पते ।
मुमोच निशितान्बाणाञ्शैनेयस्य रथं प्रति ॥ ७.१७२.२० ॥
હે પ્રજાપતિ, ઘોડાઓ મરાયેલા રથ પર તમારો પુત્ર ઊભો રહ્યો; શૈનેયના રથ તરફ તીક્ષ્ણ બાણો છોડ્યા.
7.172.21
शरान्पञ्छसतांस्तस्मै शैनेयः कृतहस्तवत् ।
चिच्छेद समरे राजन्प्रेषितांस्तनयेन ते ॥ ७.१७२.२१ ॥
હે રાજન, શૈનેયે કુશળ હાથે યુદ્ધમાં તમારા પુત્રે તેના તરફ મોકલેલા પાંચસો બાણો કાપી નાખ્યા.
7.172.22
अथापरेण भल्लेन मुष्टिदेशे महद्धनुः ।
चिच्छेद तरसा युद्धे तव पुत्रस्य माधव ॥ ७.१७२.२२ ॥
પછી બીજા ભલ્લથી, હે માધવ, યુદ્ધમાં તમારા પુત્રનું મોટું ધનુષ્ય મૂઠની જગ્યાએથી ઝડપથી કાપી નાખ્યું.
7.172.23
विरथो विधनुष्कश्च सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ।
आरुरोह रथं तूर्णं भास्वरं कृतवर्मणः ॥ ७.१७२.२३ ॥
રથ અને ધનુષ્ય વિનાનો તે સર્વલોકેશ્વર, સમર્થ કૃતવર્માના ચમકતા રથ પર તરત ચડ્યો.
7.172.24
दुर्योधने परावृत्ते शैनेयस्तव वाहिनीम् ।
द्रावयामास विशिखैर्निशामध्ये विशाम्पते ॥ ७.१७२.२४ ॥
દુર્યોધન પાછો ફર્યો ત્યારે, હે પ્રજાપતિ, શૈનેયે મધ્યરાત્રિએ બાણોથી તમારી સેનાને ભગાડી મૂકી.
7.172.25
शकुनिश्चार्जुनं राजन्परिवार्य समन्ततः ।
रथैरनेकसाहस्रैर्गजैश्चापि सहस्रशः।
तथा हयसहस्रैश्च नानाशस्त्रैरवाकिरत् ॥ ७.१७२.२५ ॥
હે રાજન્, શકુનિએ અર્જુનને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધો અને હજારો રથ, હાથી અને ઘોડાઓ સાથે અનેક પ્રકારનાં શસ્ત્રોની વર્ષા કરી.
7.172.26
ते महास्त्राणि सर्वाणि विकिरन्तोऽर्जुनं प्रति ।
अर्जुनं योधयन्ति स्म क्षत्रियाः कालचोदिताः ॥ ७.१७२.२६ ॥
તે બધાં મહાસ્ત્રો અર્જુન તરફ વેરતા, કાળથી પ્રેરાયેલા ક્ષત્રિયો અર્જુન સાથે યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
7.172.27
तान्यर्जुनः सहस्राणि रथवारणवाजिनाम् ।
प्रत्यवारयदायस्तः प्रकुर्वन्विपुलं क्षयम् ॥ ७.१७२.२७ ॥
અર્જુને ભારે સંહાર કરતાં, તે હજારો રથ, હાથી અને ઘોડાઓને રોકી દીધા.
7.172.28
ततस्तु समरे शूरः शकुनिः सौबलस्तदा ।
विव्याध निशितैर्बाणैरर्जुनं प्रहसन्निव ॥ ७.१७२.२८ ॥
ત્યારે યુદ્ધમાં શૂરવીર સુબલપુત્ર શકુનિએ જાણે હસતાં હસતાં તીક્ષ્ણ બાણોથી અર્જુનને વીંધી નાખ્યો.
7.172.29
पुनश्चैव शतेनास्य संरुरोध महारथम् ॥ ७.१७२.२९ ॥
ફરી તેણે સો બાણોથી તે મહારથીને રોકી લીધો.
7.172.30
तमर्जुनस्तु विंशत्या विव्याध युधि भारत ।
अथेतरान्महेष्वासांस्त्रिभिस्त्रिभिरविध्यत ॥ ७.१७२.३० ॥
હે ભારત, અર્જુને યુદ્ધમાં તેને વીસ બાણોથી વીંધ્યો; પછી બીજા મહાધનુર્ધરોને ત્રણ-ત્રણ બાણોથી વીંધ્યા.
7.172.31
निवार्य तान्बाणगणैर्युधि राजन्धनञ्जयः ।
जघान तावकान्योधान्वज्रपाणिरिवासुरान् ॥ ७.१७२.३१ ॥
હે રાજન! યુદ્ધમાં ધનંજયે બાણોના સમૂહોથી તેમને રોકીને, વજ્રપાણિ (ઇન્દ્ર) અસુરોને મારે તેમ તમારા યોદ્ધાઓને માર્યા.
7.172.32
भुजैश्छिन्नैर्महीपाल हस्तिहस्तोपमैर्मृधे ।
समाकीर्णा मही भाति पञ्चास्यैरिव पन्नगैः ॥ ७.१७२.३२ ॥
હે મહીપાલ! યુદ્ધમાં હાથીની સૂંઢ જેવા કપાયેલા બાહુઓથી ભરેલી ભૂમિ પાંચ ફણાવાળા સર્પોથી ઢંકાયેલી હોય તેમ શોભતી હતી.
7.172.33
शिरोभिः सकिरीटैश्च सुनसैश्चारुकुण्डलैः ।
सन्दष्टौष्ठपुटैः क्रुद्धैस्तथैवोद्वृत्तलोचनैः ॥ ७.१७२.३३ ॥
મુકુટ સહિત, સુંદર નાક અને સુંદર કુંડળવાળા, દાંતથી હોઠ દબાવેલા, ક્રોધિત, ઉલટાયેલી આંખોવાળા મસ્તકોથી.
7.172.34
निष्कचूडामणिधरैः क्षत्रियाणां पियंवदैः ।
पङ्कजैरिव विन्यस्तैः पर्वतैर्विबभौ मही ॥ ७.१७२.३४ ॥
સોનાના અલંકાર અને ચૂડામણિ ધરાવતા, પ્રિયવચની ક્ષત્રિયોના મસ્તક કમળ જેવા વિખરાયેલા હતા; તેનાથી ભૂમિ પર્વતોથી ભરેલી હોય તેમ શોભી.
7.172.35
कृत्वा तत्कर्म बीभत्सुरुग्रमुग्रपराक्रमः ।
विव्याध शकुनिं भूयः पञ्चभिर्नतपर्वभिः ॥ ७.१७२.३५ ॥
તે કાર્ય કરીને ઉગ્રપરાક્રમી બીભત્સુ (અર્જુન) ફરી પાંચ નમેલી ગાંઠોવાળા બાણોથી શકુનિને વીંધ્યો.
7.172.36
अताडयदुलूकं च त्रिभिरेव तथा शरैः ।
उलूकं पुनराजघ्ने त्रिभिरेव महायशाः ॥ ७.१७२.३६ ॥
તેમ જ ત્રણ બાણોથી ઉલૂકને પ્રહાર કર્યો; મહાયશસ્વીએ ફરી ત્રણ જ બાણોથી ઉલૂકને માર્યો.
7.172.37
स तु तेन समाविद्ध क्रोधाद्द्विगुणविक्रमः ।
शरैरनेकसाहस्रैः सोऽर्जुनं प्रत्यविध्यत ॥ ७.१७२.३७ ॥
તેના વડે ઘાયલ થયેલા તેણે ક્રોધથી બમણા પરાક્રમ સાથે હજારો બાણોથી અર્જુનને વીંધ્યો.
7.172.38
तमुलूकस्तथा विद्धा वासुदेवमताडयत् ।
ननाद च महानादं पूरयन्निव मेदिनीम् ॥ ७.१७२.३८ ॥
ઉલૂકે પણ તેમ વીંધાઈને વાસુદેવને પ્રહાર કર્યો અને પૃથ્વી ભરી દેતો હોય તેવો મહાનાદ કર્યો.
7.172.39
अर्जुनः शकुनेश्चापं सायकैरच्छिनद्रणे ।
निन्ये च चतुरो वाहान्यमस्य सदनं प्रति ॥ ७.१७२.३९ ॥
અર્જુને યુદ્ધમાં પોતાના બાણોથી શકુનિનું ધનુષ્ય કાપ્યું અને તેના ચાર ઘોડાઓને યમના ધામ તરફ મોકલ્યા.
7.172.40
ततो रथादवप्लुत्य सौबलो भरतर्षभ ।
उलूकस्य रथं तूर्णमारुरोह विशाम्पते ॥ ७.१७२.४० ॥
પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, સૌબલ (શકુનિ) પોતાના રથમાંથી કૂદીને તરત ઉલૂકના રથ પર ચડ્યો.
7.172.41
तावेकरथमारूढौ पितापुत्रौ महारथौ ।
पार्थं सिषिचतुर्बाणैर्गिरिं मेघाविवाम्बुभिः ॥ ७.१७२.४१ ॥
એક જ રથ પર ચડેલા તે પિતા-પુત્ર, બે મહારથીઓ, પાર્થ પર બાણોની વર્ષા કરવા લાગ્યા, જેમ બે મેઘ પર્વત પર જળ વરસાવે.
7.172.42
तौ तु विद्धा महाराज पाण्डवो निशितैः शरैः ।
विद्रावयंस्तव चमूं शतशो व्यधमच्छरैः ॥ ७.१७२.४२ ॥
હે મહારાજ! પાંડવે તે બંનેને તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધ્યા અને તમારી સેનાને ભગાડતા સેંકડો વાર બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
7.172.43
अनिलेन यथाऽभ्राणि विच्छिन्नानि समन्ततः ।
विच्छिन्नानि तथा राजन्बलान्यासन्विशाम्पते ॥ ७.१७२.४३ ॥
પવનથી વાદળો ચારે બાજુ વિખેરાઈ જાય તેમ, હે રાજન્, હે પ્રજાપતિ, સેનાઓ વિખેરાઈ ગઈ.
7.172.44
तद्बलं भरतश्चेष्ठ वध्यमानं तदा निशि ।
प्रदुद्राव दिशः सर्वा वीक्षमाणं भयार्दितम् ॥ ७.१७२.४४ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, રાત્રે મારી નખાતી એ સેના ભયથી પીડાઈને બધી દિશાઓમાં ભાગી ગઈ.
7.172.45
उत्सृज्य वाहान्समरे चोदयन्तस्तथाऽपरे ।
सम्भ्रान्ताः पर्यधावन्त तस्मिंस्तमसि दारुणे ॥ ७.१७२.४५ ॥
કેટલાકે યુદ્ધમાં વાહનો છોડી દીધાં, તો બીજાઓએ તેમને હાંકતાં, ગભરાઈને એ ભયંકર અંધકારમાં દોડ્યા.
7.172.46
विजित्य समरे योधांस्तावकान्भरतर्षभ ।
दध्मतुर्मुदितौ शङ्खौ वासुदेवधनञ्जयौ ॥ ७.१७२.४६ ॥
હે ભરતઋષભ, યુદ્ધમાં તમારા યોદ્ધાઓને જીતીને આનંદિત થયેલા વાસુદેવ અને ધનંજયે શંખ વગાડ્યા.
7.172.47
धृष्टद्युम्नो महाराज द्रोणं विद्धा त्रिभिः शरैः ।
चिच्छेद धनुषस्तूर्णं ज्यां शरेण शितेन ह ॥ ७.१७२.४७ ॥
હે મહારાજ, ધૃષ્ટદ્યુમ્ને દ્રોણને ત્રણ બાણોથી વીંધીને તરત જ એક તીક્ષ્ણ બાણથી તેમના ધનુષની દોરી કાપી નાખી.
7.172.48
तन्निधाय धनुर्भूमौ द्रोणः क्षत्रियमर्दनः ।
आददेऽन्यद्धनुः शूरो वेगवत्सारवत्तरम् ॥ ७.१७२.४८ ॥
એ ધનુષ્ય ભૂમિ પર મૂકીને, ક્ષત્રિયોનું મર્દન કરનાર દ્રોણે વેગવાન અને વધુ મજબૂત બીજું ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું.
7.172.49
धृष्टद्युम्नं ततो द्रोणो विद्धा सप्तभिराशुगैः ।
सारथिं पञ्चभिर्बाणै राजन्विव्याध संयुगे ॥ ७.१७२.४९ ॥
પછી દ્રોણે સાત વેગવાન બાણોથી ધૃષ્ટદ્યુમ્નને વીંધ્યો, અને હે રાજન, યુદ્ધમાં પાંચ બાણોથી તેના સારથિને પણ વીંધ્યો.
7.172.50
तं निवार्य शरैस्तूर्णं धृष्टद्युम्नो महारथः ।
व्यधमत्कौरवीं सेनामासुरीं मघवानिव ॥ ७.१७२.५० ॥
તેને બાણોથી તરત અટકાવીને મહારથી ધૃષ્ટદ્યુમ્ને કૌરવ સેનાને ઇન્દ્ર જેમ અસુરસેનાને તેમ વિખેરી નાખી.
7.172.51
वध्यमाने बले तस्मिंस्तव पुत्रस्य मारिष ।
प्रावर्तत नदी घोरां शोणितौघतरङ्गिणी ॥ ७.१७२.५१ ॥
હે મારિષ, તમારા પુત્રની તે સેના વધાતી હતી ત્યારે લોહીના પ્રવાહના મોજાંવાળી ભયાનક નદી વહેવા લાગી.
7.172.52
उभयोः सेनयोर्मध्ये नराधद्विपवाहिनी ।
तथा वैतरणी राजन्यतराजुपुरं प्रति ॥ ७.१७२.५२ ॥
બંને સેનાઓની વચ્ચે માણસો અને હાથીઓને વહાવતી, હે રાજન, યમલોક તરફ વહેતી વૈતરણી સમાન તે નદી હતી.
7.172.53
द्रावयित्वा तु तत्सैन्यं धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् ।
अभ्यराजत तेजस्वी शक्रो देवगणेष्विव ॥ ७.१७२.५३ ॥
તે સેનાને ભગાડીને પ્રતાપી અને તેજસ્વી ધૃષ્ટદ્યુમ્ન દેવગણો વચ્ચે ઇન્દ્રની જેમ શોભ્યો.
7.172.54
अथ दध्मुर्महाशङ्खान्धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ ।
यमौ च युयुधानश्च पाण्डक्य वृकोदरः ॥ ७.१७२.५४ ॥
ત્યારે ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને શિખંડી, યમળ બંધુઓ, યુયુધાન, પાંડવ અને વૃકોદરે મહાશંખ ફૂંક્યા.
7.172.55
जित्वा रथसहस्राणि तावकानां महारथाः ।
सिंहनादरवांश्चक्रुः पाण्डवा जितकाशिनः ॥ ७.१७२.५५ ॥
તમારા પક્ષના હજારો રથો જીતીને મહારથી પાંડવોએ, વિજયી હોવાનું માનીને સિંહગર્જના જેવો નાદ કર્યો.
7.172.56
पश्यतस्तव पुत्रस्य कर्णस्य च रणोत्कटाः ।
तथा द्रोणस्य शूरस्य द्रौणेश्चैव विशाम्पते ॥ ७.१७२.५६ ॥
હે રાજન, તમારા પુત્ર, કર્ણ, શૂર દ્રોણ અને દ્રોણપુત્ર જોતા હતા ત્યારે, યુદ્ધમાં ઉગ્ર પાંડવોએ આવું કર્યું.