મહાભારત · અધ્યાય 7.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.179.1
संदृश्य समरे भीमं रक्षसा ग्रस्तमन्तिकात् ।
वासुदेवोऽव्रवीद्राजन्घटोत्कचमिदं वचः ॥ ७.१७९.१ ॥
સંજય બોલ્યો: હે રાજન્, યુદ્ધમાં નજીક રાક્ષસ દ્વારા પકડાયેલા ભીમને જોઈને વાસુદેવે ઘટોત્કચને આ વચન કહ્યું.
7.179.2
पश्य भीमं महाबाहो रक्षसा ग्रस्तमाहवे ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां तव चैव महाद्युते ॥ ७.१७९.२ ॥
જો, હે મહાબાહો, યુદ્ધમાં રાક્ષસ દ્વારા પકડાયેલા ભીમને જુઓ. હે મહાદ્યુતિ, તમારા અને સમસ્ત સેનાઓના દેખતાં આ થઈ રહ્યું છે.
7.179.3
स कर्णं त्वं समुत्सृज्य राक्षसेन्द्रमलायुधम् ।
जहि क्षिप्रं महाबाहो पश्चात्कर्णं बधिष्यसि ॥ ७.१७९.३ ॥
તું કર્ણને છોડીને તે રાક્ષસરાજ અલાયુધને ઝડપથી મારી નાખ, હે મહાબાહો. પછી તું કર્ણને મારીશ.
7.179.4
स वार्ष्णेयवचः श्रुत्वा कर्णमुत्सृज्य वीर्यवान् ।
युयुधे राक्षसेन्द्रेण बकभ्रात्रा घटोत्कचः ॥ ७.१७९.४ ॥
તે વાર્ષ્ણેય (કૃષ્ણ) ના વચન સાંભળીને કર્ણને છોડીને પરાક્રમી ઘટોત્કચ બકના ભાઈ તે રાક્ષસરાજ સાથે યુદ્ધ કરવા લાગ્યો.
7.179.5
तयोः सुतुमुलं युद्धं बभूव निशि रक्षसोः ।
अलायुधस्य चैवोग्रं हेडिम्बेश्चापि भारत ॥ ७.१७९.५ ॥
રાત્રે તે બે રાક્ષસો વચ્ચે, અલાયુધ અને હિડિમ્બાના પુત્ર ઘટોત્કચ વચ્ચે, અતિ ભયંકર ઘોર યુદ્ધ થયું, હે ભારત.
7.179.6
अलायुधस्य योधांश्च राक्षसान्भीमदर्शनान् ।
वेगेनापततः शूरान्प्रगृहीतशरासनान् ॥ ७.१७९.६ ॥
અલાયુધના યોદ્ધાઓ અને જોવામાં ભયંકર રાક્ષસોને, વેગથી ધસી આવતા, ધનુષ્ય ઉપાડેલા શૂરવીરોને.
7.179.7
आत्तायुधः सुसङ्क्रुद्धो युयुधानो महारथः ।
नकुलः सहदेवश्च चिच्छिदुर्निशितैः शरैः ॥ ७.१७९.७ ॥
શસ્ત્રો ધારણ કરેલા, અત્યંત ક્રોધિત મહારથી યુયુધાન, તથા નકુલ અને સહદેવે તીક્ષ્ણ બાણોથી (શત્રુઓને) છેદી નાખ્યા.
7.179.8
सर्वांश्च समरे राजन्किरीटी क्षत्रियर्षभान् ।
परिचिक्षेप बीभत्सुः सर्वतः प्रकिरञ्छरान् ॥ ७.१७९.८ ॥
હે રાજન! યુદ્ધમાં કિરીટી (અર્જુન) સર્વ ક્ષત્રિય-વૃષભોને ચોમેર બાણોની વર્ષા કરતાં ઘેરી વળ્યો.
7.179.9
कर्णश्च समरे राजन्व्यद्रावयत पार्थिवान् ।
धृष्टद्युम्नशिखण्ड्यादीन्पाञ्चालानां पहारथान् ॥ ७.१७९.९ ॥
હે રાજન! યુદ્ધમાં કર્ણે રાજાઓને ભગાડ્યા; પાંચાલોના મહારથીઓ — ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, શિખંડી વગેરેને પણ ભગાડ્યા.
7.179.10
तान्वध्यमानान्दृष्ट्वाऽथ भीमो भीमपराक्रमः ।
अभ्ययात्त्वरितः कर्णं विशिखान्प्रकिरन्रणे ॥ ७.१७९.१० ॥
તેમને હણાતા જોઈ ભયંકર પરાક્રમી ભીમ ઝડપથી કર્ણ તરફ ધસી ગયો અને યુદ્ધમાં બાણોની વર્ષા કરવા લાગ્યો.
7.179.11
ततस्तेऽप्याययुर्हत्वा राक्षसान्यत्र सूतजः ।
नकुलः सहदेवश्च सात्यकिश्च महारथः।
ते कर्णे योधयामासुः पाञ्चाला द्रोणमेव तु ॥ ७.१७९.११ ॥
પછી રાક્ષસોને હણીને તેઓ પણ જ્યાં સૂતપુત્ર (કર્ણ) હતો ત્યાં આવ્યા — નકુલ, સહદેવ અને મહારથી સાત્યકિ. પાંચાલોએ કર્ણ સાથે અને દ્રોણ સાથે પણ યુદ્ધ કર્યું.
7.179.12
अलायुधस्तु सङ्क्रुद्धो घटोत्कचमरिन्दमम् ।
परिघेणातिकायेन ताडयामास मूर्धनि ॥ ७.१७९.१२ ॥
પરંતુ ક્રોધિત અલાયુધે શત્રુદમન ઘટોત્કચને વિશાળકાય લોખંડની ગદા (પરિઘ) વડે માથા પર પ્રહાર કર્યો.
7.179.13
स तु तेन प्रहारेण भैमसेनिर्महाबलः ।
ईषन्मूर्छितमात्मानमस्तम्भयत वीर्यवान् ॥ ७.१७९.१३ ॥
તે પ્રહારથી મહાબલી ભૈમસેનિ (ઘટોત્કચ) થોડો મૂર્છિત થયો; પણ તે પરાક્રમીએ પોતાને સંભાળી લીધો.
7.179.14
ततो दीप्ताग्निसङ्काशां शतघण्टामलङ्कृताम् ।
चिक्षेप तस्मै समरे गदां काञ्चनभूषिताम् ॥ ७.१७९.१४ ॥
પછી તેણે યુદ્ધમાં સળગતી આગ જેવી, સો ઘંટડીવાળી, સોનાથી શણગારેલી ગદા તેના પર ફેંકી.
7.179.15
सा हयांश्च रथं चास्य सारथिं च महास्वना ।
चूर्णयामास वेगेन विसृष्टा भीमकर्मणा ॥ ७.१७९.१५ ॥
ભીમકર્માએ વેગથી ફેંકેલી તે ગદાએ મહાગર્જના સાથે તેના ઘોડા, રથ અને સારથિને ચૂરેચૂરા કરી નાખ્યા.
7.179.16
स भग्नहयचक्राक्षाद्विशीर्णध्वजकूबरात् ।
उत्पपात रथात्तूर्णं मायामास्थाय राक्षसीम् ॥ ७.१७९.१६ ॥
ઘોડા, પૈડાં અને ધરી તૂટેલા, ધ્વજ અને કૂબર ચૂરેચૂરા થયેલા તે રથમાંથી તેણે રાક્ષસી માયાનો આશ્રય લઈ તરત કૂદકો માર્યો.
7.179.17
स समास्थाय मायां तु ववर्ष रुधिरं बहु ।
विद्युद्विभ्राजितं चासीत्तुमुलाभ्राकुलं नभः ॥ ७.१७९.१७ ॥
માયાનો આશ્રય લઈ તેણે પુષ્કળ રક્તની વૃષ્ટિ કરી; આકાશ ભયંકર વાદળોથી ભરાઈ વીજળીથી ઝળહળી ઊઠ્યું.
7.179.18
ततो वज्रनिपाताश्च साशनिस्तनयित्नवः ।
महांश्चटचटाशब्दस्तत्रासीच्च महाहवे ॥ ७.१७९.१८ ॥
પછી તે મહાયુદ્ધમાં વજ્રપાત, વીજળી અને ગર્જનાની સાથે મોટો ચટચટ અવાજ ઊભો થયો.
7.179.19
तां प्रेक्ष्य महतीं मायां राक्षसो राक्षसस्य च ।
ऊर्ध्वमुत्पत्य हैडिम्बिस्तां मायां माययाऽवधीत् ॥ ७.१७९.१९ ॥
તે મહાન માયાને જોઈ, રાક્ષસની માયાને હૈડિમ્બિ (ઘટોત્કચ) ઉપર કૂદીને માયાથી જ નષ્ટ કરી.
7.179.20
सोऽभिवीक्ष्य हतां मायां मायावी माययैव हि ।
अश्मवर्षं सुतुमुलं विससर्ज घटोत्कचे ॥ ७.१७९.२० ॥
તે માયાવીએ પોતાની માયા નષ્ટ થયેલી જોઈ, માયાથી જ ઘટોત્કચ પર અતિ ભયંકર પથ્થરોનો વરસાદ વરસાવ્યો.
7.179.21
अश्मवर्षं स तं घोरं शरवर्षेण वीर्यवान् ।
दिक्षु विध्वंसयामास तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१७९.२१ ॥
પરાક્રમી તેણે તે ભયંકર પથ્થરોના વરસાદને બાણોના વરસાદથી દિશાઓમાં વિખેરી નાખ્યો; તે અદ્ભુત જેવું થયું.
7.179.22
ततो नानाप्रहरणैरन्योन्यमभिवर्षताम् ।
आयसैः परिघैः शूलैर्गदामुसलमुद्गरैः ॥ ७.१७९.२२ ॥
પછી અનેક પ્રકારનાં શસ્ત્રોથી એકબીજા પર વરસાદ વરસાવતા, લોખંડના પરિઘ, શૂળ, ગદા, મુસળ અને મુદ્ગરોથી (યુદ્ધ થયું).
7.179.23
पिनाकैः करवालैश्च तोमरप्रासकम्पनैः ।
नाराचैर्निशितैर्भल्लैः शरैश्चक्रैः परश्वथैः ॥ ७.१७९.२३ ॥
ધનુષો, તલવારો, તોમર, પ્રાસ અને કંપન, તીક્ષ્ણ નારાચ, ભલ્લ, બાણો, ચક્રો અને ફરસીઓથી (યુદ્ધ થયું).
7.179.24
अयोगुडैर्भिण्डिपालैर्गोशीर्षोलूखलैरपि ।
उत्पाटितैर्महाशाखैर्विविधैर्जगतीरुहैः ॥ ७.१७९.२४ ॥
લોખંડના ગોળા, ભિંડિપાલ, ગોશીર્ષ અને ઉલૂખલ વડે, તથા ઉખેડેલા મોટી ડાળીઓવાળા વિવિધ ભૂમિ-વૃક્ષોથી (યુદ્ધ થયું).
7.179.25
शमीपीलूकदम्बैश्च चम्पकैश्चैव भारत ।
इङ्गुदैर्बदरीभिश्च कोविदारैश्च पुष्पितैः ॥ ७.१७९.२५ ॥
હે ભારત, શમી, પીલુ અને કદંબ વૃક્ષો વડે, ચંપક વડે પણ, અને ઇંગુદ, બદરી તથા ખીલેલા કોવિદાર વડે.
7.179.26
पलाशैश्चारिमेदैश्च प्लुक्षन्यग्रोधपिप्पलैः ।
महद्भिः समरे तस्मिन्न्योन्यमभिजघ्नतुः ॥ ७.१७९.२६ ॥
પલાશ, અરિમેદ, પ્લક્ષ, ન્યગ્રોધ અને પિપ્પલ જેવા વિશાળ વૃક્ષો વડે તે યુદ્ધમાં તેઓ એકબીજાને પ્રહાર કરતા હતા.
7.179.27
विपुलैः पर्वताग्रैश्च नानाधातुभिराचितैः ।
तेषां शब्दो महानासीद्वज्राणां भिद्यतामिव ॥ ७.१७९.२७ ॥
વિશાળ પર્વતશિખરો અને વિવિધ ધાતુઓથી ભરેલા પથ્થરો વડે તેમનો મહાન અવાજ થયો, જાણે વજ્રો ભેદાતાં હોય.
7.179.28
युद्धं समभवद्धोरं भैम्यलायुधयोर्नृप ।
हरीन्द्रयोर्यथा राजन्वालिसुग्रीवयोः पुरा ॥ ७.१७९.२८ ॥
હે રાજન, ભીમપુત્ર અને અલાયુધ વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ થયું, જેમ પૂર્વે વાલી અને સુગ્રીવ વચ્ચે થયું હતું.
7.179.29
तौ युद्ध्वा विविधैर्घोरैरायुधैर्विशिखैस्तथा ।
उत्सृज्य च शितौ खङ्खागवन्योमभिपेततुः ॥ ७.१७९.२९ ॥
તે બંને વિવિધ ભયંકર શસ્ત્રો અને બાણો વડે યુદ્ધ કરીને, તીક્ષ્ણ તલવારો, પર્વતો અને વૃક્ષો ફેંકીને એકબીજા પર ધસી ગયા.
7.179.30
तावन्योन्यमभिद्रुत्य केशेषु सुमहाबलौ ।
भुजाभ्यां पर्यगृह्णीतां महाकायौ महाबलौ ॥ ७.१७९.३० ॥
તે બંને અતિ બળવાન, વિશાળ શરીરવાળા, એકબીજા પર ધસીને વાળ પકડી, ભુજાઓ વડે એકબીજાને જકડી લીધા.
7.179.31
तौ स्विन्नगात्रौ प्रस्वेदं सुस्रुवाते जनाधिप ।
रुधिरं च महाकायावतिवृष्टाविवाम्बुदौ ॥ ७.१७९.३१ ॥
હે જનાધિપ, પરસેવાથી ભીંજાયેલા શરીરવાળા તે બંને મહાકાય વીરો અતિવૃષ્ટિ કરતા બે મેઘોની જેમ પરસેવો અને રક્ત વહાવી રહ્યા હતા.
7.179.32
अथाभिपत्य वेगेन समुद्धाम्य च राक्षसम् ।
बलेनाक्षिप्य हैडिम्बिश्चकर्तास्य शिरो महत् ॥ ७.१७९.३२ ॥
પછી હૈડિંબિએ વેગથી ધસી જઈ, રાક્ષસને ઊંચકીને બળપૂર્વક પછાડ્યો અને તેનું વિશાળ મસ્તક કાપી નાખ્યું.
7.179.33
सोऽपहृत्य शिरस्तस्य कुण्डलाभ्यां विभूपितम् ।
तदा सुतुमुलं नादं ननाद सुमहाबलः ॥ ७.१७९.३३ ॥
કુંડળોથી શોભતું તેનું મસ્તક ખેંચી લઈને તે મહાબલી ત્યારે અતિ ભયંકર ગર્જના કરી ઊઠ્યો.
7.179.34
हतं दृष्ट्वा महाकायं बकज्ञातिमरिन्दमम् ।
पाञ्चालाः पाण्डवाश्चैव सिंहनादान्विनेदिरे ॥ ७.१७९.३४ ॥
બકના સગા તે મહાકાય શત્રુદમનને હણાયેલો જોઈને પાંચાલો અને પાંડવોએ સિંહનાદ કર્યો.
7.179.35
ततो भेरीसहस्राणि शङ्खानामयुतानि च ।
अवादयन्पाण्डवेया राक्षसे निहते युधि ॥ ७.१७९.३५ ॥
પછી યુદ્ધમાં રાક્ષસ હણાતાં પાંડવોએ હજારો ભેરીઓ અને દસ હજાર શંખ વગાડ્યા.
7.179.36
अतीव सा निशा तेषां बभूव विजयावहा ।
विद्योतमाना विबभौ समन्ताद्दीपमालिनी ॥ ७.१७९.३६ ॥
તે રાત્રિ તેમના માટે અત્યંત વિજય લાવનારી બની; ચોતરફ દીપમાળાઓથી શણગારાઈને તે ઝળહળી ઊઠી.
7.179.37
अलायुधस्य तु शिरो भैमसेनिर्महाबलः ।
दुर्योधनस्य प्रमुखे चिक्षेप गतचेतसः ॥ ७.१७९.३७ ॥
પણ મહાબલી ભીમસેનના પુત્રે બેભાન થયેલા અલાયુધનું માથું દુર્યોધનની સામે ફેંક્યું.
7.179.38
अथ दुर्योधनो राजा दृष्ट्वा हतमलायुधम् ।
बभूव परमोद्विग्नः सह सैन्येन भारत ॥ ७.१७९.३८ ॥
ત્યારે રાજા દુર્યોધન અલાયુધને હણાયેલો જોઈને સૈન્ય સહિત અત્યંત ઉદ્વિગ્ન થયો, હે ભારત.
7.179.39
तेन ह्यस्य प्रतिज्ञातं भीमसेनमहं युधि ।
हन्तेति स्वयमागम्य स्मरता वैरमुत्तमम् ॥ ७.१७९.३९ ॥
તેણે પોતે આવીને, મોટા વૈરને યાદ કરીને, યુદ્ધમાં ભીમસેનને હણવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી.
7.179.40
ध्रुवं स तेन हन्तव्य इत्यमन्यत पार्थिवः ।
जीवितं चिरकालं भ्रातॄणां चाप्यमन्यत ॥ ७.१७९.४० ॥
"તેના વડે તે (ભીમ) ચોક્કસ હણાશે" એમ રાજાએ માન્યું; ભાઈઓનું જીવન પણ લાંબો સમય ટકશે એમ તેણે માન્યું.
7.179.41
स तं दृष्ट्वा विनिहतं भीमसेनात्मजेन वै ।
प्रतिज्ञां भीमसेनस्य पूर्णामेवाभ्यमन्यत ॥ ७.१७९.४१ ॥
ભીમસેનના પુત્રે હણી નાખેલો જોઈને, ભીમસેનની પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ થઈ એમ તેણે માન્યું.