महाभारत · अध्याय 7.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.179.1
संदृश्य समरे भीमं रक्षसा ग्रस्तमन्तिकात् ।
वासुदेवोऽव्रवीद्राजन्घटोत्कचमिदं वचः ॥ ७.१७९.१ ॥
संजय म्हणाला: हे राजा, युद्धात जवळच राक्षसाने पकडलेल्या भीमाला पाहून वासुदेवाने घटोत्कचाला हे वचन सांगितले.
7.179.2
पश्य भीमं महाबाहो रक्षसा ग्रस्तमाहवे ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां तव चैव महाद्युते ॥ ७.१७९.२ ॥
पाहा, हे महाबाहो, युद्धात राक्षसाने पकडलेल्या भीमाला पाहा. हे महाद्युते, तुझ्या आणि सर्व सैन्यांच्या डोळ्यादेखत हे घडत आहे.
7.179.3
स कर्णं त्वं समुत्सृज्य राक्षसेन्द्रमलायुधम् ।
जहि क्षिप्रं महाबाहो पश्चात्कर्णं बधिष्यसि ॥ ७.१७९.३ ॥
तू कर्णाला सोडून त्या राक्षसराज अलायुधाला लवकर ठार कर, हे महाबाहो. नंतर तू कर्णाला मारशील.
7.179.4
स वार्ष्णेयवचः श्रुत्वा कर्णमुत्सृज्य वीर्यवान् ।
युयुधे राक्षसेन्द्रेण बकभ्रात्रा घटोत्कचः ॥ ७.१७९.४ ॥
त्या वार्ष्णेयाचे (कृष्णाचे) वचन ऐकून कर्णाला सोडून पराक्रमी घटोत्कच बकाच्या भावाशी, त्या राक्षसराजाशी, युद्ध करू लागला.
7.179.5
तयोः सुतुमुलं युद्धं बभूव निशि रक्षसोः ।
अलायुधस्य चैवोग्रं हेडिम्बेश्चापि भारत ॥ ७.१७९.५ ॥
रात्री त्या दोन राक्षसांमध्ये, अलायुध आणि हिडिंबेचा पुत्र घटोत्कच यांच्यामध्ये, अत्यंत भयंकर घनघोर युद्ध झाले, हे भारता.
7.179.6
अलायुधस्य योधांश्च राक्षसान्भीमदर्शनान् ।
वेगेनापततः शूरान्प्रगृहीतशरासनान् ॥ ७.१७९.६ ॥
अलायुधाचे योद्धे आणि पाहण्यास भयंकर राक्षस, वेगाने धावून येणारे, धनुष्य हाती धरलेले शूर वीर.
7.179.7
आत्तायुधः सुसङ्क्रुद्धो युयुधानो महारथः ।
नकुलः सहदेवश्च चिच्छिदुर्निशितैः शरैः ॥ ७.१७९.७ ॥
शस्त्रे हाती घेतलेल्या, अत्यंत संतप्त महारथी युयुधानाने, तसेच नकुल आणि सहदेव यांनी तीक्ष्ण बाणांनी (शत्रूंना) छेदले.
7.179.8
सर्वांश्च समरे राजन्किरीटी क्षत्रियर्षभान् ।
परिचिक्षेप बीभत्सुः सर्वतः प्रकिरञ्छरान् ॥ ७.१७९.८ ॥
हे राजा! युद्धात किरीटी (अर्जुन) सर्व क्षत्रिय-वृषभांना सर्व बाजूंनी बाणांचा वर्षाव करत वेढून टाकले.
7.179.9
कर्णश्च समरे राजन्व्यद्रावयत पार्थिवान् ।
धृष्टद्युम्नशिखण्ड्यादीन्पाञ्चालानां पहारथान् ॥ ७.१७९.९ ॥
हे राजा! युद्धात कर्णाने राजांना पळवून लावले; पांचालांचे महारथी धृष्टद्युम्न, शिखंडी इत्यादींनाही पळवून लावले.
7.179.10
तान्वध्यमानान्दृष्ट्वाऽथ भीमो भीमपराक्रमः ।
अभ्ययात्त्वरितः कर्णं विशिखान्प्रकिरन्रणे ॥ ७.१७९.१० ॥
त्यांना मारले जाताना पाहून, भयंकर पराक्रमी भीम वेगाने कर्णावर चालून गेला आणि युद्धात बाणांचा वर्षाव करू लागला.
7.179.11
ततस्तेऽप्याययुर्हत्वा राक्षसान्यत्र सूतजः ।
नकुलः सहदेवश्च सात्यकिश्च महारथः।
ते कर्णे योधयामासुः पाञ्चाला द्रोणमेव तु ॥ ७.१७९.११ ॥
नंतर राक्षसांना मारून ते सूतपुत्र (कर्ण) जिथे होता तिथे आले — नकुल, सहदेव आणि महारथी सात्यकी. पांचालांनी कर्णाशी आणि द्रोणाशीही युद्ध केले.
7.179.12
अलायुधस्तु सङ्क्रुद्धो घटोत्कचमरिन्दमम् ।
परिघेणातिकायेन ताडयामास मूर्धनि ॥ ७.१७९.१२ ॥
पण संतप्त अलायुधाने शत्रुदमन घटोत्कचाला अतिकाय परिघाने डोक्यावर प्रहार केला.
7.179.13
स तु तेन प्रहारेण भैमसेनिर्महाबलः ।
ईषन्मूर्छितमात्मानमस्तम्भयत वीर्यवान् ॥ ७.१७९.१३ ॥
त्या प्रहाराने महाबली भैमसेनी (घटोत्कच) किंचित मूर्च्छित झाला; पण त्या पराक्रमी वीराने स्वतःला सावरले.
7.179.14
ततो दीप्ताग्निसङ्काशां शतघण्टामलङ्कृताम् ।
चिक्षेप तस्मै समरे गदां काञ्चनभूषिताम् ॥ ७.१७९.१४ ॥
मग त्याने समरांगणात पेटत्या अग्नीसारखी, शंभर घंटा असलेली, सोन्याने अलंकृत गदा त्याच्यावर फेकली.
7.179.15
सा हयांश्च रथं चास्य सारथिं च महास्वना ।
चूर्णयामास वेगेन विसृष्टा भीमकर्मणा ॥ ७.१७९.१५ ॥
भीमकर्म्याने वेगाने फेकलेल्या त्या गदेने महाध्वनीसह त्याचे घोडे, रथ आणि सारथी चूर्ण केले.
7.179.16
स भग्नहयचक्राक्षाद्विशीर्णध्वजकूबरात् ।
उत्पपात रथात्तूर्णं मायामास्थाय राक्षसीम् ॥ ७.१७९.१६ ॥
घोडे, चाके व आस तुटलेल्या, ध्वज व कूबर फुटलेल्या त्या रथातून त्याने राक्षसी मायेचा आश्रय घेऊन त्वरित उडी मारली.
7.179.17
स समास्थाय मायां तु ववर्ष रुधिरं बहु ।
विद्युद्विभ्राजितं चासीत्तुमुलाभ्राकुलं नभः ॥ ७.१७९.१७ ॥
मायेचा आश्रय घेऊन त्याने विपुल रक्ताचा वर्षाव केला; आकाश भयंकर ढगांनी भरून विजांनी उजळले.
7.179.18
ततो वज्रनिपाताश्च साशनिस्तनयित्नवः ।
महांश्चटचटाशब्दस्तत्रासीच्च महाहवे ॥ ७.१७९.१८ ॥
मग त्या महायुद्धात वज्रपात, वीज आणि गडगडाटासह मोठा चटचट आवाज झाला.
7.179.19
तां प्रेक्ष्य महतीं मायां राक्षसो राक्षसस्य च ।
ऊर्ध्वमुत्पत्य हैडिम्बिस्तां मायां माययाऽवधीत् ॥ ७.१७९.१९ ॥
ती महान माया पाहून, राक्षसाची माया हैडिम्बाचा पुत्र (घटोत्कच) वर उडी घेऊन मायेनेच नष्ट करता झाला.
7.179.20
सोऽभिवीक्ष्य हतां मायां मायावी माययैव हि ।
अश्मवर्षं सुतुमुलं विससर्ज घटोत्कचे ॥ ७.१७९.२० ॥
तो मायावी आपली माया नष्ट झालेली पाहून, मायेनेच घटोत्कचावर अत्यंत भयंकर दगडांचा वर्षाव सोडता झाला.
7.179.21
अश्मवर्षं स तं घोरं शरवर्षेण वीर्यवान् ।
दिक्षु विध्वंसयामास तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१७९.२१ ॥
पराक्रमी त्याने त्या भयंकर दगडांच्या वर्षावाला बाणांच्या वर्षावाने दिशादिशांत विखरून टाकले; ते अद्भुतासारखे झाले.
7.179.22
ततो नानाप्रहरणैरन्योन्यमभिवर्षताम् ।
आयसैः परिघैः शूलैर्गदामुसलमुद्गरैः ॥ ७.१७९.२२ ॥
मग अनेक प्रकारच्या शस्त्रांनी एकमेकांवर वर्षाव करत असता, लोखंडी परिघ, शूळ, गदा, मुसळ आणि मुद्गर यांनी (युद्ध झाले).
7.179.23
पिनाकैः करवालैश्च तोमरप्रासकम्पनैः ।
नाराचैर्निशितैर्भल्लैः शरैश्चक्रैः परश्वथैः ॥ ७.१७९.२३ ॥
धनुष्ये, तलवारी, तोमर, प्रास व कंपन, तीक्ष्ण नाराच, भल्ल, बाण, चक्रे आणि परशू यांनी (युद्ध झाले).
7.179.24
अयोगुडैर्भिण्डिपालैर्गोशीर्षोलूखलैरपि ।
उत्पाटितैर्महाशाखैर्विविधैर्जगतीरुहैः ॥ ७.१७९.२४ ॥
लोखंडी गोळे, भिंडिपाल, गोशीर्ष व उलूखल यांनी, तसेच उपटलेल्या मोठ्या फांद्यांच्या विविध भूवृक्षांनीही (युद्ध झाले).
7.179.25
शमीपीलूकदम्बैश्च चम्पकैश्चैव भारत ।
इङ्गुदैर्बदरीभिश्च कोविदारैश्च पुष्पितैः ॥ ७.१७९.२५ ॥
हे भारता, शमी, पीलू, कदंब वृक्षांनी, चंपक वृक्षांनी, इंगुद, बदरी आणि फुललेल्या कोविदार वृक्षांनी.
7.179.26
पलाशैश्चारिमेदैश्च प्लुक्षन्यग्रोधपिप्पलैः ।
महद्भिः समरे तस्मिन्न्योन्यमभिजघ्नतुः ॥ ७.१७९.२६ ॥
पलाश, अरिमेद, प्लक्ष, न्यग्रोध आणि पिंपळ अशा महाकाय वृक्षांनी त्या युद्धात त्या दोघांनी एकमेकांवर प्रहार केले.
7.179.27
विपुलैः पर्वताग्रैश्च नानाधातुभिराचितैः ।
तेषां शब्दो महानासीद्वज्राणां भिद्यतामिव ॥ ७.१७९.२७ ॥
विशाल पर्वतशिखरांनी आणि नाना धातूंनी भरलेल्या दगडांनी त्यांचा मोठा आवाज झाला, जणू वज्रे फुटत होती.
7.179.28
युद्धं समभवद्धोरं भैम्यलायुधयोर्नृप ।
हरीन्द्रयोर्यथा राजन्वालिसुग्रीवयोः पुरा ॥ ७.१७९.२८ ॥
हे राजा, भीमपुत्र आणि अलायुध यांच्यात भयंकर युद्ध झाले, जसे पूर्वी वाली आणि सुग्रीव यांच्यात झाले होते.
7.179.29
तौ युद्ध्वा विविधैर्घोरैरायुधैर्विशिखैस्तथा ।
उत्सृज्य च शितौ खङ्खागवन्योमभिपेततुः ॥ ७.१७९.२९ ॥
ते दोघे विविध भयंकर आयुधांनी आणि बाणांनी युद्ध करून, तीक्ष्ण तलवारी, पर्वत आणि वृक्ष फेकून एकमेकांवर धावून गेले.
7.179.30
तावन्योन्यमभिद्रुत्य केशेषु सुमहाबलौ ।
भुजाभ्यां पर्यगृह्णीतां महाकायौ महाबलौ ॥ ७.१७९.३० ॥
ते दोघे अत्यंत बलवान, विशाल देहाचे, एकमेकांवर धावून केस धरून, बाहूंनी एकमेकांना आवळून धरते झाले.
7.179.31
तौ स्विन्नगात्रौ प्रस्वेदं सुस्रुवाते जनाधिप ।
रुधिरं च महाकायावतिवृष्टाविवाम्बुदौ ॥ ७.१७९.३१ ॥
हे जनाधिपा, घामाने भिजलेल्या शरीरांचे ते दोघे महाकाय वीर अतिवृष्टी करणाऱ्या दोन मेघांप्रमाणे घाम आणि रक्त गाळत होते.
7.179.32
अथाभिपत्य वेगेन समुद्धाम्य च राक्षसम् ।
बलेनाक्षिप्य हैडिम्बिश्चकर्तास्य शिरो महत् ॥ ७.१७९.३२ ॥
मग हैडिम्बपुत्राने वेगाने झेप घेऊन, राक्षसाला उचलून बळाने फेकले आणि त्याचे प्रचंड मस्तक छाटले.
7.179.33
सोऽपहृत्य शिरस्तस्य कुण्डलाभ्यां विभूपितम् ।
तदा सुतुमुलं नादं ननाद सुमहाबलः ॥ ७.१७९.३३ ॥
कुंडलांनी शोभलेले त्याचे मस्तक उपटून घेऊन त्या महाबलवान वीराने तेव्हा अत्यंत भीषण गर्जना केली.
7.179.34
हतं दृष्ट्वा महाकायं बकज्ञातिमरिन्दमम् ।
पाञ्चालाः पाण्डवाश्चैव सिंहनादान्विनेदिरे ॥ ७.१७९.३४ ॥
बकाचा नातेवाईक असलेला तो महाकाय शत्रुदमन मारला गेलेला पाहून पांचाल आणि पांडव सिंहनाद करू लागले.
7.179.35
ततो भेरीसहस्राणि शङ्खानामयुतानि च ।
अवादयन्पाण्डवेया राक्षसे निहते युधि ॥ ७.१७९.३५ ॥
मग युद्धात राक्षस मारला गेल्यावर पांडवांनी हजारो भेरी आणि दहा हजार शंख वाजवले.
7.179.36
अतीव सा निशा तेषां बभूव विजयावहा ।
विद्योतमाना विबभौ समन्ताद्दीपमालिनी ॥ ७.१७९.३६ ॥
ती रात्र त्यांच्यासाठी अत्यंत विजय देणारी ठरली; सर्वत्र दीपमाळांनी सजून ती चमकत शोभून दिसली.
7.179.37
अलायुधस्य तु शिरो भैमसेनिर्महाबलः ।
दुर्योधनस्य प्रमुखे चिक्षेप गतचेतसः ॥ ७.१७९.३७ ॥
पण महाबली भीमसेनाच्या पुत्राने बेशुद्ध झालेल्या अलायुधाचे मस्तक दुर्योधनासमोर फेकले.
7.179.38
अथ दुर्योधनो राजा दृष्ट्वा हतमलायुधम् ।
बभूव परमोद्विग्नः सह सैन्येन भारत ॥ ७.१७९.३८ ॥
तेव्हा राजा दुर्योधन अलायुधाला मारलेले पाहून सैन्यासह अत्यंत उद्विग्न झाला, हे भारता.
7.179.39
तेन ह्यस्य प्रतिज्ञातं भीमसेनमहं युधि ।
हन्तेति स्वयमागम्य स्मरता वैरमुत्तमम् ॥ ७.१७९.३९ ॥
त्याने स्वतः येऊन, मोठे वैर स्मरून, युद्धात भीमसेनाला मारीन अशी प्रतिज्ञा केली होती.
7.179.40
ध्रुवं स तेन हन्तव्य इत्यमन्यत पार्थिवः ।
जीवितं चिरकालं भ्रातॄणां चाप्यमन्यत ॥ ७.१७९.४० ॥
"त्याच्याकडून तो (भीम) नक्की मारला जाईल" असे राजाला वाटले; भावांचेही आयुष्य दीर्घकाळ टिकेल असेही त्याने मानले.
7.179.41
स तं दृष्ट्वा विनिहतं भीमसेनात्मजेन वै ।
प्रतिज्ञां भीमसेनस्य पूर्णामेवाभ्यमन्यत ॥ ७.१७९.४१ ॥
भीमसेनाच्या पुत्राने मारलेला पाहून, भीमसेनाची प्रतिज्ञा पूर्ण झाली असे त्याने मानले.