महाभारत · अध्याय 7.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.18.1
ततः संशप्तका राजन्समे देशे व्यवस्थिताः ।
व्यूढानीकै रथैरेव चन्द्रार्धाख्यैर्मुदा युताः ॥ ७.१८.१ ॥
तेव्हा हे राजा, सपाट भूमीवर संशप्तक व्यूहबद्ध सेनेसह आणि चंद्रार्ध नावाच्या रथांसह आनंदाने उभे राहिले.
7.18.2
ते किरीटिनमायान्तं दृष्ट्वा हर्षेण मारिष ।
अतीव सम्प्रहृष्टास्ते ह्युपलक्ष्य धनञ्जयम्।
उदक्रोशन्नरव्याघ्राः शब्देन महता तदा ॥ ७.१८.२ ॥
हे मान्यवरा, किरीटी येत असल्याचे पाहून ते अत्यंत हर्षित झाले; धनंजयाला ओळखून त्या नरव्याघ्रांनी तेव्हा मोठ्या आवाजात गर्जना केली.
7.18.3
स दिशः प्रदिशः सर्वा नभश्चैव समावृणोत् ।
आवृतत्वाच लोकस्य नासीत्तत्र प्रतिस्वनः ॥ ७.१८.३ ॥
त्या आवाजाने सर्व दिशा, उपदिशा आणि आकाश पूर्णपणे व्यापले; जग आच्छादलेले असल्याने तेथे प्रतिध्वनी नव्हता.
7.18.4
सोऽतीव संप्रहृष्टांस्तानुपलभ्य धनञ्जयः ।
किञ्चिदभ्युत्स्मयन्कृष्णमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१८.४ ॥
ते अत्यंत हर्षित झालेले पाहून धनंजय थोडे हसून कृष्णाला हे वचन बोलला.
7.18.5
देवकीपुत्र पश्येमान्मुमूर्षूनद्य संयुगे ।
भ्रातॄंस्त्रैगर्तकानेतान्रोदितव्ये प्रहर्षितान् ॥ ७.१८.५ ॥
हे देवकीपुत्रा, पहा, आज युद्धात मरण्याची इच्छा करणारे हे त्रिगर्तक बंधू, रडण्यायोग्य असूनही आनंदित आहेत.
7.18.7
आससाद रणे व्यूढां त्रिगर्तानामनीकिनीम् ॥ ७.१८.७ ॥
युद्धात व्यूहबद्ध त्रिगर्तांच्या सेनेवर त्याने हल्ला केला.
7.18.8
स देवदत्तमादाय शङ्खं हेमपरिष्कृतम् ।
दध्मौ वेगेन महता घोषेणापूरयन्दिशः ॥ ७.१८.८ ॥
सोन्याने सुशोभित देवदत्त नावाचा शंख घेऊन त्याने मोठ्या वेगाने फुंकला; त्याच्या महान घोषाने सर्व दिशा भरून टाकल्या.
7.18.9
तेन शब्देन वित्रस्ता संशप्तकवरूथिनी ।
विचेष्टाऽवस्थिता सङ्ख्ये ह्यश्मसारमयी यथा ॥ ७.१८.९ ॥
त्या शब्दाने भयभीत झालेली संशप्तकांची सेना युद्धात दगडाने बनवल्याप्रमाणे निश्चल उभी राहिली.
7.18.10
सा सेना भरतश्रेष्ठ निश्चेष्टा शुशुभे तदा ।
चित्रे पटे यथा न्यस्ता कुशलैः शिल्पिभिर्नरैः ॥ ७.१८.१० ॥
हे भरतश्रेष्ठा! ती सेना तेव्हा निश्चल होऊन, कुशल चित्रकारांनी कापडावर रेखाटलेल्या चित्राप्रमाणे शोभू लागली.
7.18.11
स्वनेन तेन सैन्यानां दिवमावृण्वता तदा ।
सस्वना पृथिवी सर्वा तथैव च महोदधिः।
स्वनेन तेन सैन्यानां कर्णास्तु बधिरीकृताः ॥ ७.१८.११ ॥
त्या ध्वनीने आकाश व्यापले तेव्हा सारी पृथ्वी आणि महासागरही निनादले. त्या सेनांच्या ध्वनीने कान बधिर झाले.
7.18.12
वाहास्तेषां विवृत्ताक्षाः स्तब्धकर्णशिरोधराः ।
विष्टब्धचरणा मूत्रं रुधिरं च प्रसुस्रुवुः।
ततो व्युपारमच्छब्दः प्रहृष्टास्ते ततोऽभवन् ॥ ७.१८.१२ ॥
त्यांच्या घोड्यांचे डोळे विस्फारले, कान व मान ताठ झाली, पाय जड झाले; ते मूत्र आणि रक्त गाळू लागले. तेव्हा आवाज थांबला आणि ते आनंदित झाले.
7.18.13
उपलभ्य ततः संज्ञामवस्थाप्य च वाहिनीम् ।
युगपत्पाण्डुपुत्राय चिक्षिपुः कङ्कपत्रिणः ॥ ७.१८.१३ ॥
मग चेतना परत मिळवून आणि सेना स्थिर करून त्यांनी एकाच वेळी पांडुपुत्रावर कंकपत्रांनी युक्त बाण सोडले.
7.18.14
तानर्जुनः सहस्राणि दशपञ्चभिराशुगैः ।
अनागतानेव शरैश्चिच्छेदाशु पराक्रमी ॥ ७.१८.१४ ॥
पराक्रमी अर्जुनाने पंधरा वेगवान बाणांनी त्यांचे हजारो बाण, ते पोहोचण्यापूर्वीच, लगेच तोडून टाकले.
7.18.15
ततोऽर्जुनं शितैर्बाणैर्दशभिर्दशभिः पुनः ।
प्राविध्यन्त ततः पार्थस्तानविध्यत्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ७.१८.१५ ॥
नंतर त्यांनी अर्जुनाला तीक्ष्ण बाणांनी प्रत्येकी दहा दहा बाणांनी पुन्हा प्रहार केला. तेव्हा पार्थाने त्यांना प्रत्येकी तीन तीन बाणांनी विद्ध केले.
7.18.16
एकैकस्तु ततः पार्थं राजन्विव्याध पञ्चभिः ।
स च तान्प्रतिविव्याध द्वाभ्यां द्वाभ्यां पराक्रमी ॥ ७.१८.१६ ॥
नंतर त्यांच्यातील प्रत्येकाने, हे राजा, पार्थाला पाच पाच बाणांनी विद्ध केले. आणि त्या पराक्रमीने त्यांना दोन दोन बाणांनी प्रत्युत्तर दिले.
7.18.17
भूय एव तु सङ्क्रुद्धास्त्वर्जुनं सहकेशवम् ।
आपूरयञ्शरैस्तीक्ष्णैस्तटाकमिव वृष्टिभिः ॥ ७.१८.१७ ॥
पुन्हा अधिकच क्रुद्ध होऊन त्यांनी केशवासह अर्जुनाला तीक्ष्ण बाणांनी भरून टाकले, जसा पावसाने तलाव भरतो.
7.18.18
ततः शरसहस्राणि प्रापतन्नर्जुनं प्रति ।
भ्रमराणामिव व्राताः फुल्लं द्रुमगणं वने ॥ ७.१८.१८ ॥
तेव्हा हजारो बाण अर्जुनाच्या दिशेने कोसळले, रानातील फुललेल्या वृक्षराजीवर भुंग्यांचे थवे कोसळावेत तसे.
7.18.19
ततः सुबाहुस्त्रिंशद्भिरद्रिसारमयैः शरैः ।
अविध्यदिषुभिर्गाढं किरीटे सव्यसाचिनम् ॥ ७.१८.१९ ॥
तेव्हा सुबाहूने पर्वतसारापासून बनलेल्या तीस बाणांनी सव्यसाची अर्जुनाच्या किरीटावर खोलवर प्रहार केला.
7.18.20
तैः किरीटि किरीटस्थैर्हेमपुङ्खैरजिह्मगैः ।
शातकुम्भमयापीडो बभौ यूप इवोच्छ्रितः ॥ ७.१८.२० ॥
किरीटावर स्थिर झालेल्या, सोनेरी पिसांच्या, सरळ जाणाऱ्या त्या बाणांनी किरीटीचा सुवर्णमुकुट उभारलेल्या यूपासारखा चमकला.
7.18.21
हस्तावापं सुबाहोस्तु भल्लेन युधि पाण्डवः ।
चिच्छेद तं चैव पुनः शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.१८.२१ ॥
युद्धात पांडवाने भल्लाने सुबाहूचा हस्तावाप (धनुष्याचे हातावरील आवरण) तोडला; पुन्हा बाणांच्या वर्षावाने त्याला झाकून टाकले.
7.18.22
ततः सुशर्मा दशभिः सुरथस्तु किरीटिनम् ।
सुधर्मा सुधनुश्चैव सुबाहुश्च समार्पयत् ॥ ७.१८.२२ ॥
मग सुशर्म्याने दहा बाणांनी आणि सुरथाने किरीटीला, तसेच सुधर्मा, सुधन्वा आणि सुबाहू यांनीही एकत्र त्याच्यावर हल्ला केला.
7.18.23
तांस्तु सर्वान्पृथग्बाणैर्वानरप्रवरध्वजः ।
प्रत्यविध्यद्ध्वजांश्चैषां भल्लैश्चिच्छेद सायकान् ॥ ७.१८.२३ ॥
पण वानरश्रेष्ठाच्या ध्वजेचा तो अर्जुन त्या सर्वांना वेगवेगळ्या बाणांनी प्रत्युत्तर देत होता; भल्लांनी त्यांचे ध्वज व बाण तोडत होता.
7.18.24
सुधन्वनो धनुश्छित्त्वा हयांश्चास्यावधीच्छरैः ।
अथास्य सशिरस्त्राणं शिरः कायादपातयत् ॥ ७.१८.२४ ॥
सुधन्व्याचे धनुष्य तोडून, बाणांनी त्याचे घोडे मारून, मग शिरस्त्राणासह त्याचे मस्तक धडावरून पाडले.
7.18.25
जहार पार्थः सैन्येषु सहस्रे द्वे च योधिनाम् ।
तस्मिन्निपतिते वीरे त्रस्तास्तस्य पदानुगाः ॥ ७.१८.२५ ॥
पृथेच्या पुत्राने सैन्यांत दोन हजार योद्ध्यांचे प्राण हरण केले; त्या वीराचा पात होताच त्याचे अनुयायी भयभीत झाले.
7.18.26
भूयिष्ठं प्रतिरुद्धा ये हतैर्योधैर्यशस्विनः ।
व्यद्रवन्त भयाद्भीता यत्र दौर्योधनं बलम् ॥ ७.१८.२६ ॥
मारल गेलेल्या योद्ध्यांमुळे बहुतेक अडवले गेलेले ते यशस्वी वीर भयाने थरथरत दुर्योधनाच्या सैन्याकडे पळाले.
7.18.27
ततो जघानं सङ्क्रुद्धो वासविस्तां महाचमूम् ।
शरजालैरविच्छिन्नैस्तमः सूर्य इवांशुभिः ॥ ७.१८.२७ ॥
तेव्हा संतप्त झालेल्या वासवीने (अर्जुनाने) त्या महासेनेला मारले; जसा सूर्य अखंड किरणांनी अंधार नष्ट करतो, तसे बाणांच्या जाळ्यांनी.
7.18.28
ततो भग्ने बले तस्मिन्विप्रलीने समन्ततः ।
सव्यसाचिनि सङ्क्रुद्वे त्रैगर्तान्भयमाविशत् ॥ ७.१८.२८ ॥
नंतर ते सैन्य मोडून सर्वत्र विखुरले असता, सव्यसाची (अर्जुन) संतप्त असताना, त्रिगर्तांच्या मनात भय शिरले.
7.18.29
ते वध्यमानाः पार्थेन शरैः सन्नतपर्वभिः ।
अमुह्यंस्तत्रतत्रैव त्रस्ता मृगगणा इव ॥ ७.१८.२९ ॥
पृथेचा पुत्र (अर्जुन) वाकलेल्या पेरांच्या बाणांनी मारले जाऊन, घाबरलेल्या हरणांच्या कळपाप्रमाणे इकडेतिकडे गोंधळले.
7.18.30
ततस्त्रिगर्तराट् क्रुद्धस्तानुवाच महारथान् ।
अलं द्रुतेन वः शूरा न भयं कर्तुमर्हथ ॥ ७.१८.३० ॥
तेव्हा त्रिगर्तांचा राजा संतापून त्या महारथींना म्हणाला, 'पुरे तुमचे पळणे; हे शूरांनो, तुम्ही भिण्याचे कारण नाही.'
7.18.31
शप्त्वाऽथ शपथान्घोरान्सर्वसैन्यस्य पश्यतः ।
गत्वा दौर्योधनं सैन्यं किं वै वक्ष्यथ मुख्यशः। ॥ ७.१८.३१ ॥
मग सर्व सैन्य पाहत असताना भयंकर शपथा घेऊन, दुर्योधनाच्या सैन्यात जाऊन तुम्ही मुख्यतः काय सांगाल?
7.18.32
नावहास्याः कथं लोके कर्मणाऽनेन संयुगे ।
भवेम सहिताः सर्वे निवर्तध्वं यथाबलम् ॥ ७.१८.३२ ॥
या युद्धात असे कर्म करून जगात आपण उपहासास पात्र कसे होऊ नये? तुम्ही सर्वजण एकत्र राहून आपल्या बलानुसार परत फिरा.
7.18.33
एवमुक्तास्तु ते राजन्नुदक्रोशन्मुहुर्मुहुः ।
शङ्खांश्च दध्मिरे वीरा हर्षयन्तः परस्परम् ॥ ७.१८.३३ ॥
हे राजा, असे सांगितले गेल्यावर ते वारंवार गर्जना करू लागले; वीर एकमेकांना उत्साहित करत शंख फुंकू लागले.
7.18.34
ततस्ते सन्न्यवर्तन्तं संशप्तकगणाः पुनः ।
नारायणाश्च गोपाला मृत्युं कृत्वाऽनिवर्तनम् ॥ ७.१८.३४ ॥
तेव्हा संशप्तकांचे गट, नारायण आणि गोपाल पुन्हा मागे वळले; मृत्यूलाच न परतण्याचा निश्चय करून.