મહાભારત · અધ્યાય 7.180
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.180.1
निहत्यालायुधं रक्षः प्रहृष्टात्मा घटोत्कचः ।
ननाद विविधान्नादान्वाहिन्या प्रमुखे तव ॥ ७.१८०.१ ॥
રાક્ષસ અલાયુધને મારીને હર્ષિત હૃદયવાળો ઘટોત્કચ તમારી સેનાની સામે વિવિધ પ્રકારની ગર્જના કરવા લાગ્યો.
7.180.2
तस्य तं तुमुलं शब्दं श्रुत्वा हृदयकम्पनम् ।
तावकानां महाराज भयमासीत्सुदारुणम् ॥ ७.१८०.२ ॥
મહારાજ, તેનો તે તુમુલ, હૃદય કંપાવનારો અવાજ સાંભળીને તમારા લોકોને અતિ ભયંકર ભય થયો.
7.180.3
अलायुधविषक्तं तु भैमसेनिं महाबलम् ।
दृष्ट्वा कर्णो महाबाहुः पाञ्चालान्समुपाद्रवत् ॥ ७.१८०.३ ॥
અલાયુધ સાથે ઝઝૂમતા મહાબલી ભીમસેનપુત્રને જોઈને મહાબાહુ કર્ણ પાંચાલો તરફ દોડ્યો.
7.180.4
दशभिर्दशभिर्बाणैर्धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ ।
दृढैः पूर्णायतोत्सृष्टैर्बिभेद नतपर्वभिः ॥ ७.१८०.४ ॥
પૂરેપૂરા ખેંચીને છોડેલા, દૃઢ, વળેલી ગાંઠોવાળા દસ-દસ બાણોથી કર્ણે ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને શિખંડીને વીંધ્યા.
7.180.5
ततः परमनाराचैर्युधामन्यूत्तमौजसौ ।
सात्यकिं च रथोदारं कम्पयमास मार्गणैः ॥ ७.१८०.५ ॥
પછી ઉત્તમ નારાચોથી કર્ણે યુધામન્યુ, ઉત્તમૌજા અને રથવીર સાત્યકિને બાણોથી કંપાવ્યા.
7.180.6
तेषामप्यस्यतां सङ्ख्ये सर्वेषां सव्यदक्षिणम् ।
मण्डलान्येव चापानि व्यदृश्यन्त जनाधिप ॥ ७.१८०.६ ॥
હે જનાધિપ, યુદ્ધમાં બાણ છોડતા તે બધાનાં ડાબાં અને જમણાં ધનુષ્ય વર્તુળાકારે ફરતાં દેખાતાં હતાં.
7.180.7
तेषां ज्यातलनिर्घोषो रथनेमिस्वनश्च ह ।
मेघानामिव घर्मान्ते बभूव तुमुलो निशि ॥ ७.१८०.७ ॥
તેમના ધનુષ્યની દોરીનો અવાજ અને રથનાં પૈડાંની ગર્જના ગ્રીષ્મના અંતે મેઘો જેવી રાત્રે તુમુલ બની.
7.180.8
ज्यानेमिघोषस्तनयित्नुमान्वै ।
धनुस्तटिन्मण्डलकेतुशृङ्गः।
शरौघवर्षाकुलवृष्टिमांश्च ।
सङ्क्राममेघः स बभूव राजन् ॥ ७.१८०.८ ॥
ધનુષ્યની દોરી અને રથનાં પૈડાંનો ઘોષ એ તેની ગર્જના હતો; ધનુષ્ય તેની વીજળી; ગોળાકાર ધ્વજો તેનાં શિખરો; બાણોની ધારાવર્ષાથી ભરેલો તે યુદ્ધમેઘ બન્યો, હે રાજન્.
7.180.9
तदद्भुतं शैल इवाप्रकम्पो ।
वर्षं महाशैलसमानसारः।
विध्वंसयामास रणे नरेनद्र ।
वैकर्तनः शत्रुगणावमर्दी ॥ ७.१८०.९ ॥
તે અદ્ભુત હતું: પર્વતની જેમ અચળ, મહાપર્વત સમાન બળવાન વૈકર્તન (કર્ણ) શત્રુસમૂહોનું મર્દન કરીને રણમાં તે વર્ષાને વિધ્વંસ કરી નાખ્યો, હે નરેન્દ્ર.
7.180.10
ततोऽतुलैर्वज्रनिपातकल्पैः ।
शितैः शरैः काञ्चनचित्रपुङ्खैः।
शत्रून्व्यपोहत्समरे महात्मा ।
वैकर्तनः पुत्रहिते रतस्ते ॥ ७.१८०.१० ॥
ત્યારે તમારા પુત્રોના હિતમાં રત મહાત્મા વૈકર્તન (કર્ણ), વજ્રપાત સમાન અતુલ, તીક્ષ્ણ, સોનેરી ચિત્રિત પુંખવાળા બાણોથી યુદ્ધમાં શત્રુઓને ભગાડ્યા.
7.180.11
सञ्छिन्नभिन्नध्वजिनश्च केचि… ।
त्केचिच्छरैरर्दितभिन्नदेहाः।
केचिद्विसूता विहयाश्च केचि… ।
द्वैकर्तनेनाशु कृता बभूवुः ॥ ७.१८०.११ ॥
તેમાંથી કેટલાકના ધ્વજ અને રથ છિન્નભિન્ન થયા; કેટલાક બાણોથી પીડિત થઈ શરીર વિદારિત થયા; કેટલાક સારથિવિહીન અને ઘોડાવિહીન થયા; કેટલાક… વૈકર્તનને કારણે તરત તેવા કરાયા.
7.180.12
अविन्दमानास्त्वथ शर्म सङ्ख्ये ।
यौधिष्ठिरं ते बलमभ्यपद्यन्।
तान्प्रेक्ष्य भग्नान्विमुखीकृतांश्च ।
घटोत्कचो रोषमतीव चक्रे ॥ ७.१८०.१२ ॥
યુદ્ધમાં આશ્રય ન મળતાં તેઓ યુધિષ્ઠિરની સેના પર તૂટી પડ્યા. તેમને વિખરાયેલા અને પીઠ ફેરવીને ભાગતા જોઈ ઘટોત્કચને અત્યંત ક્રોધ ચડ્યો.
7.180.13
आस्थाय तं काञ्चनरत्नचित्रं ।
रथोत्तमं सिंहवत्सन्ननाद।
वैकर्तनं कर्णमुपेत्य चापि ।
विव्याध वज्रप्रतिमैः पृषत्कैः ॥ ७.१८०.१३ ॥
સોના અને રત્નોથી ચિત્રિત તે ઉત્તમ રથ પર ચડીને તે સિંહની જેમ ગર્જ્યો. વિકર્તનના પુત્ર કર્ણ પાસે જઈ વજ્ર સમાન બાણોથી તેને વીંધી નાખ્યો.
7.180.14
तौ कर्णिनाराचशिलीमुखैश्च ।
नालीकदण्डासनवत्सदन्तैः।
वराहकर्णैः सविपाठशृङ्गै-
क्षुरप्रवर्षैश्च विनेदतुः खम् ॥ ७.१८०.१४ ॥
તે બંને કર્ણી, નારાચ અને શિલીમુખ બાણોથી, નાલીક, દંડ, આસન અને વત્સદંત બાણોથી, વરાહકર્ણ બાણોથી, વિપાઠ અને શૃંગ બાણોથી તથા ક્ષુરપ્રના વર્ષાવથી આકાશ ગજાવી ગયા.
7.180.15
तद्बाणधारावृतमन्तरिक्षं ।
तिर्यग्गताभिः समरे रराज।
सुवर्णपुङ्खज्वलितप्रभाभि… ।
र्विचित्रपुष्पाभिरिव प्रजाभिः ॥ ७.१८०.१५ ॥
તે બાણોની ધારાઓથી ઢંકાયેલું આકાશ, સોનેરી પીંછાંની ઝળહળતી પ્રભા સાથે આડા ચાલતા બાણોથી યુદ્ધમાં શોભી ઊઠ્યું; જાણે રંગબેરંગી ફૂલોથી ભરાઈ ગયું હોય.
7.180.16
समाहितावप्रतिमप्रभावा… ।
वन्योन्यमाजघ्नतुरुत्तमास्त्रैः।
तयोर्हि वीरोत्तमयोर्न कश्चि… ।
द्ददर्श तस्मिन्समरे विशेषम् ॥ ७.१८०.१६ ॥
અતુલ્ય પ્રભાવવાળા તે બંને એકાગ્રતાથી ઉત્તમ અસ્ત્રોથી એકબીજાને પ્રહારતા રહ્યા. તે બે શ્રેષ્ઠ વીરો વચ્ચે તે યુદ્ધમાં કોઈએ કોઈ ભેદ જોયો નહીં.
7.180.17
अतीव तच्चित्रमतुल्यरूपं ।
बभूव युद्धं रविभीमसून्वोः।
समाकुलं शस्त्रनिपातघोरं ।
दिवीव राह्वंशुमतोः प्रमत्तम् ॥ ७.१८०.१७ ॥
સૂર્યપુત્ર અને ભીમપુત્ર વચ્ચેનું તે યુદ્ધ અત્યંત વિચિત્ર અને અતુલ્ય સ્વરૂપનું થયું; શસ્ત્રોના પાતથી તે ભયંકર અને અસ્તવ્યસ્ત બન્યું, જાણે આકાશમાં રાહુ અને સૂર્ય ઉન્મત્તપણે લડતા હોય.
7.180.18
घटोत्कचं यदा कर्णो न विशेषयते नृप ।
ततः प्रादुश्चकारोग्रमत्त्रमस्त्रविदां वरः ॥ ७.१८०.१८ ॥
હે રાજન, જ્યારે કર્ણ ઘટોત્કચને જીતી શક્યો નહીં, ત્યારે અસ્ત્રવિદોમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેણે એક ભયંકર અસ્ત્ર પ્રગટ કર્યું.
7.180.19
तेनास्त्रेणावधीत्तस्य रथं सहयसारथिम् ।
विरथश्चापि हैडिम्बिः क्षिप्रमन्तरधीयत ॥ ७.१८०.१९ ॥
તે અસ્ત્ર વડે તેણે તેનો રથ, ઘોડા અને સારથિ સહિત તેને હણી નાખ્યો; હૈડિંબ રથવિહોણો થઈને તરત જ અદૃશ્ય થઈ ગયો.
7.180.20
तस्मिन्नन्तर्हिते तूर्णं कुटयोधिनि राक्षसे ।
मामकैः प्रतिपन्नं यत्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१८०.२० ॥
તે કૂટયોધી રાક્ષસ તરત અદૃશ્ય થયા પછી મારા માણસોએ જે કર્યું તે મને કહે, હે સંજય.
7.180.21
अन्तर्हितं राक्षसेन्द्रं विदित्वा ।
सम्प्राक्रोशन्कुरवः सर्व एव।
कथं नायं राक्षसः कूटयोधी ।
हन्यात्कर्णं समरेऽदृश्यमानः ॥ ७.१८०.२१ ॥
રાક્ષસરાજ અદૃશ્ય થયો જાણીને બધા કુરુઓ મોટા અવાજે પોકારી ઊઠ્યા: "આ કૂટયોધી રાક્ષસ અદૃશ્ય રહીને યુદ્ધમાં કર્ણને કેમ ન હણે?"
7.180.22
ततः कर्णो लघुचित्रास्त्रयोधी ।
सर्वा दिशः प्रावृणोद्बाणजालैः।
न वै किञ्चित्प्रापतत्तत्र भूतं ।
तमोभूते सायकैरन्तरिक्षे ॥ ७.१८०.२२ ॥
પછી ઝડપી અને વિચિત્ર અસ્ત્રોના યોદ્ધા કર્ણે બાણજાળોથી બધી દિશાઓ ઢાંકી દીધી; બાણોથી આકાશ અંધારું થયું ત્યારે ત્યાં કંઈ પણ નીચે પડ્યું નહીં.
7.180.23
नैवाददानो न च सन्दधानो ।
न चेषुधीस्पृशमानः कारग्रैः।
अदृश्यद्वै लाघवात्सूतपुत्रः ।
सर्वं बाणैश्छादयानोऽन्तरिक्षम् ॥ ७.१८०.२३ ॥
લીધા વિના, ચઢાવ્યા વિના, ભાથાને સ્પર્શ્યા વિના, માત્ર આંગળીઓના અગ્રભાગે, સૂતપુત્ર પોતાની લાઘવતાથી દેખાયો; બાણોથી સમગ્ર આકાશ ઢાંકતો.
7.180.24
ततो मायां दारुणामन्तरिक्षे ।
घोरां भीमां विहितां राक्षसेन।
अपश्याम लोहिताभ्रप्रकाशां ।
देदीप्यन्तीमग्निशिखामिवोग्राम् ॥ ७.१८०.२४ ॥
પછી આકાશમાં ભયાનક, ભીષણ, રાક્ષસે રચેલી એક માયા અમે જોઈ; તે લાલ વાદળ જેવી ચમકતી, અગ્નિની જ્વાળા જેવી પ્રજ્વલિત અને પ્રચંડ હતી.
7.180.25
ततस्तस्यां विद्युतः प्रादुरास… ।
न्नुल्काश्चापि ज्वलिताः कौरवेन्द्र।
घोपश्चास्यः प्रादुरासीत्सुघोरः ।
सहस्रशो नदतां दुन्दुभीनाम् ॥ ७.१८०.२५ ॥
પછી તેમાં વીજળીઓ પ્રગટ થઈ, અને સળગતી ઉલ્કાઓ પણ, હે કૌરવેન્દ્ર; અને તેમાંથી હજારો દુંદુભિઓ વાગતી હોય તેવો અતિ ભયાનક ઘોષ ઊઠ્યો.
7.180.26
ततः शराः प्रापतन्रुक्मपुङ्खाः ।
शक्त्यृष्टिप्रासमुसलान्यायुधानि।
परश्वथास्तैलधौताश्च खङ्गाः ।
प्रदीप्ताग्रास्तोमराः पट्टसाश्च ॥ ७.१८०.२६ ॥
પછી સોનાની પાંખવાળાં બાણો પડવા લાગ્યાં; શક્તિ, ઋષ્ટિ, પ્રાસ, મુસળ જેવાં આયુધો; કુહાડીઓ, તેલમાં ધોયેલી તલવારો, સળગતા અગ્રભાગવાળા તોમરો અને પટ્ટિશો પણ.
7.180.27
मयूखिनः परिघा लोहबद्धा ।
गदाश्चित्राः शितधाराश्च शूलाः।
गुर्व्यो गदा हेमपट्टावनद्धाः ।
शतघ्न्यश्च प्रादुरासन्समन्तात् ॥ ७.१८०.२७ ॥
કિરણવાળા પરિઘો, લોખંડથી બાંધેલા; વિચિત્ર ગદાઓ અને તીક્ષ્ણ ધારવાળા શૂળો; સોનાની પટ્ટીઓથી બાંધેલી ભારે ગદાઓ; અને શતઘ્નીઓ પણ ચારે તરફ પ્રગટ થઈ.
7.180.28
महाशिलाश्चापतंस्तत्रतत्र ।
सहस्रशः साशनयश्च वज्राः।
चक्राणि चानेकशतक्षुराणि ।
प्रादुर्बभूवुर्ज्वलनप्रभाणि ॥ ७.१८०.२८ ॥
ત્યાં-ત્યાં મોટા ખડકો પડ્યા; હજારો અશનિ અને વજ્ર, અને સેંકડો ધારવાળા ચક્રો અગ્નિ જેવા ચમકતા પ્રગટ્યા.
7.180.29
तां शक्तिपाषाणपरश्वथानां ।
प्रासासिवज्राशनिमुद्गराणाम्।
वृष्टिं विशालां ज्वलितां पतन्तीं ।
कर्णः शरौघैर्न शशाक हन्तुम् ॥ ७.१८०.२९ ॥
શક્તિ, પથ્થર, કુહાડી, પ્રાસ, તલવાર, વજ્ર, અશનિ અને મુદ્ગરોની એ વિશાળ, બળતી વર્ષાને કર્ણ પોતાના બાણોના પ્રવાહથી રોકી શક્યો નહીં.
7.180.30
शराहतानां पततां हयानां ।
वज्राहतानां च तथा गजानाम्।
शिलाहतानां च महारथानां ।
महान्निनादः पततां बभूव ॥ ७.१८०.३० ॥
બાણોથી ઘાયલ થઈને પડતા ઘોડાઓ, વજ્રથી ઘાયલ હાથીઓ અને શિલાઓથી ઘાયલ મહારથીઓનો મોટો કોલાહલ ઊઠ્યો.
7.180.31
सुभीमनानाविधशस्त्रपातै… ।
र्घटोत्कचेनाभिहतं समन्तात्।
दौर्योधनं वै बलमार्तरूप… ।
मावर्तमानं ददृशे भ्रमत्तत् ॥ ७.१८०.३१ ॥
અતિ ભયંકર વિવિધ શસ્ત્રોના વરસાદથી ઘટોત્કચ દ્વારા ચારે બાજુ ઘવાયેલું દુર્યોધનનું સૈન્ય વ્યાકુળ રીતે ચકરાતું દેખાયું.
7.180.32
हाहाकृतं सम्परिवर्तमानं ।
संलीयमानं च विषण्णरूपम्।
ते त्वार्यभावात्पुरुषप्रवीराः ।
पराङ्मुखा नो बभूवुस्तदानीम् ॥ ७.१८०.३२ ॥
હાહાકાર કરતા, ફરતા, સંતાતા, ખિન્ન રૂપવાળા એ પુરુષપ્રવીરો, આર્યભાવને કારણે તે સમયે આપણાથી મોં ફેરવી ગયા.
7.180.33
तां राक्षसीं भीमरूपां सुघोरां ।
वृष्टिं महाशस्त्रमयीं पतन्तीम्।
दृष्ट्वा बलौघांश्च निपात्यमाना… ।
न्महद्भयं तव पुत्रान्विवेश ॥ ७.१८०.३३ ॥
ભયંકર રૂપવાળો, અતિ ઘોર, મહાન શસ્ત્રોથી ભરેલો તે રાક્ષસી વરસાદ પડતો જોઈને, અને સૈન્યોના સમૂહો પાડી દેવાતા જોઈને… તમારા પુત્રોમાં મોટો ભય પ્રવેશ્યો.
7.180.34
शिवाश्च वैश्वानरदीप्तजिह्वाः ।
सुभीमनादाः शतशो नदन्तीः।
रक्षोगणान्नर्दतश्चापि वीक्ष्य ।
नरेन्द्र योधा व्यथिता बभूवुः ॥ ७.१८०.३४ ॥
હે નરેન્દ્ર, અગ્નિ જેવી ઝળહળતી જીભવાળા, સેંકડો ભયંકર અવાજ કરતા શિયાળોને અને ગર્જતા રાક્ષસગણોને જોઈને યોદ્ધાઓ વ્યથિત થયા.
7.180.35
ते दीप्तजिह्वानलतीक्ष्णदंष्ट्रा ।
विभीषणाः शैलनिकाशकायाः।
नभोगताः शक्तिविषक्तहस्ता ।
मेघा व्यमुञ्चन्निव वृष्टिमुग्राम् ॥ ७.१८०.३५ ॥
સળગતી જીભ અને તીક્ષ્ણ દાઢોવાળા, ભયાનક, પર્વત જેવા શરીરવાળા, આકાશમાં વિચરતા, શક્તિ શસ્ત્ર હાથમાં પકડેલા તેઓ, જાણે મેઘો ઉગ્ર વર્ષા વરસાવતા હોય તેવા હતા.
7.180.36
तैराहतास्ते शरशक्तिशूलै… ।
र्गदाभिरुग्रैः परिघैश्च दीप्तैः।
वज्रैः पिनाकैरशनिप्रहारैः ।
शतघ्निचक्रैर्भथिताश्च पेतुः ॥ ७.१८०.३६ ॥
તેમના દ્વારા પ્રહાર પામેલા, બાણ, શક્તિ, શૂળથી… ઉગ્ર ગદાઓ, સળગતા પરિઘો, વજ્રો, પિનાકો, વીજળીના પ્રહારો, શતઘ્નીઓ અને ચક્રોથી કચડાઈને તેઓ પડ્યા.
7.180.37
शूला भुशुण्ड्योऽश्मगुडाः शतघ्न्यः ।
स्थूलाश्च कार्ष्णायसपट्टनद्वाः।
तेऽवाकिरंस्तव पुत्रस्य सैन्यं ।
ततो रौद्रं कश्मलं प्रादुरासीत् ॥ ७.१८०.३७ ॥
ભાલા, ભુશુંડી, પથ્થરના ગોળા, શતઘ્નીઓ અને કાળા લોખંડની પટ્ટીઓથી બાંધેલાં ભારે શસ્ત્રો — આ બધાએ તારા પુત્રની સેના પર વર્ષા કરી. ત્યારે ભયંકર મૂંઝવણ ફેલાઈ.
7.180.38
विकीर्णान्त्रा विहतैरुत्तमाङ्गैः ।
सम्भग्नाङ्गः शिश्यिरे तत्र शूराः।
छिन्ना हयाः कुञ्जराश्चापि भग्ना ।
न मुच्यन्ते याचमानाः सुभीताः ॥ ७.१८०.३८ ॥
આંતરડાં વિખેરાયેલા, માથાં કપાયેલા, અંગો તૂટેલા શૂરવીરો ત્યાં પડ્યા રહ્યા. કપાયેલા ઘોડા અને હાથી પણ તૂટી પડ્યા. અત્યંત ભયભીત થઈને યાચના કરનારાઓને પણ છોડવામાં ન આવ્યા.
7.180.39
एवं महच्छस्त्रवर्षं सृजन्त… ।
स्ते यातुधाना भुवि घोररूपाः।
मायाः सृष्टास्तत्र घटोत्कचेन ।
नामुञ्चन्वै याचमानं न भीतम् ॥ ७.१८०.३९ ॥
આ રીતે મહા શસ્ત્રવર્ષા કરતા ભયંકર રૂપવાળા યાતુધાનો પૃથ્વી પર હતા. ઘટોત્કચે ત્યાં રચેલી માયાઓ હતી; છતાં યાચના કરનાર અને ભયરહિત વ્યક્તિને પણ તેમણે છોડ્યો નહીં.
7.180.40
तस्मिन्घोरे कुरुवीरावमर्दे ।
कालोत्सृष्टे क्षत्रियाणामभावे।
ते वै भग्नाः सहसा व्यद्रवन्त ।
प्राक्रोशन्तः कौरवाः सर्व एव ॥ ७.१८०.४० ॥
તે ભયંકર કુરુવીરોના સંહારમાં, કાળે પ્રેરેલા ક્ષત્રિયોના અભાવમાં, તેઓ ભાંગી પડીને અચાનક ભાગ્યા. સર્વ કૌરવો આક્રંદ કરતાં ભાગ્યા.
7.180.41
पलायध्वं कुरवो नैतदस्ति ।
सेन्द्रा देवा घ्नन्ति नः पाण्डवार्थे।
तथा तेषां मज्जतां भारतानां ।
तस्मिन्द्वीपः सूतपुत्रो बभूव ॥ ७.१८०.४१ ॥
કુરુઓ, ભાગો! ઇન્દ્ર સહિતના દેવો પાંડવો માટે આપણને મારે છે એ સાચું નથી. ડૂબતા ભારતો માટે ત્યાં સૂતપુત્ર દ્વીપ બન્યો.
7.180.42
तस्मिन्सङ्क्रन्दे तुमुले वर्तमाने ।
सैन्ये भग्ने लीयमाने कुरूणाम्।
अन्नीकानां प्रविभागे प्रकाशे ।
न ज्ञायन्ते कुरवो नेतरे च ॥ ७.१८०.४२ ॥
એ તુમુલ કોલાહલમાં, કૌરવ સેના ભાંગીને છુપાતી હતી ત્યારે, સેનાની ટુકડીઓ ખુલ્લામાં વિખેરાતી હતી ત્યારે, કૌરવો અને બીજા ઓળખાતા ન હતા.
7.180.43
निर्मर्यादे विद्रवे घोररूपे ।
सर्वा दिशः प्रेक्षमाणाः स्म शून्याः।
तां शस्त्रवृष्टिमुरसा गाहमानं ।
कर्णं स्मैकं तत्र राजन्नपश्यन् ॥ ७.१८०.४३ ॥
એ અમર્યાદ, ભયાનક નાસભાગમાં બધી દિશાઓ ખાલી જોતાં, હે રાજન, ત્યાં શસ્ત્રવર્ષામાં છાતીથી આગળ વધતા કર્ણને તેમણે એકલા જોયા.
7.180.44
ततो बाणैरावृणोदन्तरिक्षं ।
दिव्यां मायां योधयन्राक्षसस्य।
हीमान्कुर्वन्दुष्करं चार्यकर्म ।
नैवामुह्यत्संयुगे सूतपुत्रः ॥ ७.१८०.४४ ॥
ત્યારે તેણે બાણોથી આકાશ ઢાંકી દીધું; રાક્ષસની દિવ્ય માયા સામે લડતાં. લજ્જાશીલ થઈને કઠિન અને શ્રેષ્ઠ કર્મ કરતો હોવા છતાં સૂતપુત્ર યુદ્ધમાં મોહિત ન થયો.
7.180.45
ततो भीताः समुदैक्षन्त कर्णं ।
राजन्सर्वे सैन्धवा बाह्लिकाश्च।
असम्मोहं पूजयन्तोऽस्य सङ्ख्ये ।
सम्पश्यन्तो विजयं राक्षसस्य ॥ ७.१८०.४५ ॥
ત્યારે ભયભીત સૈંધવો અને બાહ્લિકો બધા, હે રાજન, કર્ણ તરફ જોવા લાગ્યા. યુદ્ધમાં તેની અવિચલતાનું સન્માન કરતા અને રાક્ષસનો વિજય જોતા.
7.180.46
तेनोत्सृष्टा चक्रयुक्ता शतघ्नी ।
समं सर्वांश्चतुरोऽश्वाञ्जघान।
ते जानुभिर्जगतीमन्वपद्य… ।
न्गतासवो निर्दशनाक्षिजिह्वाः ॥ ७.१८०.४६ ॥
તેણે ફેંકેલી ચક્રયુક્ત શતઘ્ની એક સાથે ચારેય ઘોડાઓ અને બધાને મારી નાખી. તેઓ ઘૂંટણિયે જમીન પર પડ્યા… પ્રાણ વિનાના, દાંત, આંખો અને જીભ બહાર કાઢેલા.
7.180.47
ततो हताश्वादवरुह्य याना… ।
दन्तर्मनाः कुरुषु प्राद्रुवत्सु।
दिव्ये चास्त्रे मायया वध्यमाने ।
नैवामुह्यच्चिन्तयन्त्प्राप्तकालम् ॥ ७.१८०.४७ ॥
ત્યારે માર્યા ગયેલા ઘોડાઓ પરથી રથ પરથી ઊતરીને… કૌરવો ભાગી રહ્યા ત્યારે દુઃખી મનથી, દિવ્ય અસ્ત્રો અને માયાથી મરાતા હતા છતાં તે જરાય મોહિત ન થયો, યોગ્ય સમયનો વિચાર કરતાં.
7.180.48
ततोऽब्रुवन्कुरवः सर्व एव ।
कर्णं दृष्ट्वा घोररूपां च मायाम्।
शक्त्या रक्षो जहि कर्णाद्य तूर्णं ।
नश्यन्त्येते कुरवो धार्तराष्ट्राः ॥ ७.१८०.४८ ॥
ત્યારે બધા કૌરવોએ કર્ણને કહ્યું, ભયંકર રૂપવાળી માયા જોઈને: 'હે કર્ણ, હમણાં જ શક્તિથી તે રાક્ષસને જલદી મારી નાખ; આ કૌરવો, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો નાશ પામી રહ્યા છે.'
7.180.49
करिष्यतः किञ्च नो भीमपार्थौ ।
तपन्तमेनं जहि पापं निशीथे।
यो नः सङ्ग्रामाद्धोररूपाद्विमुच्ये… ।
त्स नः पार्थान्सबालान्योधयेत ॥ ७.१८०.४९ ॥
ભીમ અને પાર્થ આપણું શું કરશે? મધ્યરાત્રિએ આ પાપીને, બળતા આ માણસને, મારી નાખ. ભયંકર રૂપવાળો જે આપણને આ યુદ્ધમાંથી છોડાવશે… તે પાર્થોને, તેમનાં બાળકો સહિત, યુદ્ધ કરવા મજબૂર કરશે.
7.180.50
तस्मादेनं राक्षसं घोररूपं ।
शक्त्या जहि त्वं दत्तया वासवेन।
मा कौरवाः सर्व एवेन्द्रकल्पा ।
रात्रियुद्धे कर्ण नेशुः सयोधाः ॥ ७.१८०.५० ॥
તેથી આ ભયંકર રૂપવાળા રાક્ષસને ઇન્દ્રે આપેલી શક્તિથી તું મારી નાખ. હે કર્ણ, રાત્રિયુદ્ધમાં ઇન્દ્ર સમાન કૌરવો સૌ પોતાના યોદ્ધાઓ સહિત નાશ ન પામે.
7.180.51
स वध्यमानो रक्षसा वै निशीथे ।
दृष्ट्वा राजंस्त्रास्यमानं बलं च।
महच्छ्रुत्वा निनदं कौरवाणां ।
मतिं दध्रे शक्तिमोक्षाय कर्णः ॥ ७.१८०.५१ ॥
હે રાજન્, મધ્યરાત્રિએ રાક્ષસથી પીડાતા, સૈન્યને ભયભીત જોઈને અને કૌરવોનો મહાન આક્રંદ સાંભળીને કર્ણે શક્તિ છોડવાનો નિશ્ચય કર્યો.
7.180.52
स वै क्रुद्धः सिंह इवात्यमर्षी ।
नामर्षयन्प्रतिघातं रणेऽसौ।
शक्तिं श्रेष्ठां वैजयन्तीमसह्यां ।
समाददे तस्य वधं चिकीर्षन् ॥ ७.१८०.५२ ॥
તે ક્રોધિત સિંહની જેમ અતિ અસહિષ્ણુ થઈને, યુદ્ધમાં અવરોધ સહન ન કરતાં, તેનો વધ કરવા ઇચ્છતાં, શ્રેષ્ઠ, અસહ્ય વૈજયંતી શક્તિ હાથમાં લીધી.
7.180.53
याऽसौ राजन्निहिता वर्षपूगा… ।
न्वधायाजौ सत्कृता फल्गुनस्य।
यां वै प्रादात्सूत पुत्राय शक्रः ।
शक्तिं श्रेष्ठां कुण्डलाभ्यां निमाय ॥ ७.१८०.५३ ॥
હે રાજન, વર્ષો સુધી રાખેલી, યુદ્ધમાં ફાલ્ગુન (અર્જુન)ના વધ માટે સન્માનિત, કુંડળોના બદલામાં ઇન્દ્રે સૂતપુત્રને આપેલી તે શ્રેષ્ઠ શક્તિ.
7.180.54
तां वै शक्तिं लेलिहानां प्रदीप्तां ।
पाशैर्युक्तामन्तकस्येव जिह्वाम्।
मृत्योः स्वसारं ज्वलितामिवोल्कां ।
वैकर्तनः प्राहिणोद्राक्षसाय ॥ ७.१८०.५४ ॥
તે જીભ લપકાવતી, પ્રજ્વલિત શક્તિ — યમના પાશથી બાંધેલી જીભ જેવી, મૃત્યુની બહેન જેવી, સળગતી ઉલ્કા જેવી — વૈકર્તન (કર્ણ)એ રાક્ષસ પર ફેંકી.
7.180.55
तामुत्तमां परकायावहन्त्रीं ।
दृष्ट्वा शक्तिं बाहुसंस्थां ज्वलन्तीम्।
भीतं रक्षो विप्रदुद्राव राजन् ।
कृत्वाऽऽत्मानं विन्ध्यतुल्यप्रमाणम् ॥ ७.१८०.५५ ॥
હે રાજન, શત્રુઓના દેહનો નાશ કરનારી તે ઉત્તમ, સળગતી શક્તિને હાથમાં જોઈને ડરેલો રાક્ષસ પોતાને વિંધ્ય પર્વત જેટલો વિશાળ બનાવીને ભાગ્યો.
7.180.56
दृष्ट्वा शक्तिं कर्णबाह्वन्तरस्थां ।
नेदुर्भूतान्यन्तरिक्षे नरेन्द्र।
ववुर्वातास्तुमुलाश्चापि राज… ।
न्सनिर्घाता चाशनिर्गां जगाम ॥ ७.१८०.५६ ॥
કર્ણના ભુજાઓ વચ્ચે રહેલી તે શક્તિ જોઈને, હે નરેન્દ્ર, આકાશમાં ભૂતો ગર્જી ઊઠ્યા; ભયંકર પવન વાયો; રાજન… વજ્રપાત સાથે વીજળી ધરતી પર પડી.
7.180.57
सा तां मायां भस्म कृत्वा ज्वलन्ती ।
भित्त्वा गाढं हृदयं राक्षसस्य।
ऊर्ध्वं ययौ दीप्यमाना निशायां ।
नक्षत्राणामन्तराण्याविवेश ॥ ७.१८०.५७ ॥
તે માયાને ભસ્મ કરીને, બળતી, રાક્ષસનું હૃદય ઊંડે વીંધીને, રાત્રે ચમકતી ઉપર જઈ નક્ષત્રોની વચ્ચે પ્રવેશી.
7.180.58
स निर्भिन्नो विविधैरस्त्रपूगै… ।
र्दिव्यैर्नागैर्मानुषै राक्षसैश्च।
नदन्नादान्विविधान्भैरवांश्च ।
प्राणानिष्टांस्त्याजितः शक्रशक्त्या ॥ ७.१८०.५८ ॥
વિવિધ અસ્ત્રસમૂહોથી, દિવ્ય, નાગ, માનુષ અને રાક્ષસ અસ્ત્રોથી તે વીંધાયો; ભયંકર નાના ગર્જનો કરતાં ઇન્દ્રશક્તિથી તેણે પ્રિય પ્રાણ ત્યજ્યા.
7.180.59
इदं चान्यच्चित्रमाश्चर्यरूपं ।
चकारासौ कर्म शत्रुक्षयाय।
तस्मिन्काले शक्तिनिर्भिन्नमर्मा ।
बभौ राजञ्शैलमेघप्रकाशः ॥ ७.१८०.५९ ॥
બીજું અદ્ભુત કર્મ પણ તેણે શત્રુઓના વિનાશ માટે કર્યું. તે સમયે, શક્તિથી મર્મસ્થાનો વીંધાયેલો તે, હે રાજન્, પર્વત-મેઘ જેવો ચમક્યો.
7.180.60
ततोऽन्तरिक्षादपतद्गतासुः ।
स राक्षसेन्द्रो भुवि भिन्नदेहः।
अवाक्शिराः स्तब्धगात्रो विजिह्वो ।
घटोत्कचो महदास्थाय रूपम् ॥ ७.१८०.६० ॥
પછી આકાશથી, પ્રાણહીન, શરીર વીંધાયેલું, માથું નીચે, અંગો જડાયેલાં, જીભ બહાર લટકતી, મોટું રૂપ ધારણ કરેલો તે રાક્ષસરાજ ઘટોત્કચ ભૂમિ પર પડ્યો.
7.180.61
स तद्रूपं भैरवं भीमकर्मा ।
भीमं कृत्वा भैमसेनिः पपात।
हतोऽप्येवं तव सैन्यैकदेश… ।
मपोथयत्स्वेन देहेन राजन् ॥ ७.१८०.६१ ॥
ભયંકર કર્મો કરનાર ભીમપુત્ર તે ભયંકર, ભીષણ રૂપ ધારણ કરીને પડ્યો. આ રીતે મર્યા પછી પણ, હે રાજન્, તેણે પોતાના જ દેહથી તમારી સેનાના એક ભાગને કચડી નાખ્યો.
7.180.62
पतद्रक्षः स्वेन कायेन तूर्ण… ।
मतिप्रमाणेन विवर्धता च।
प्रियं कुर्वन्पाण्डवानां गतासु… ।
रक्षौहिणीं तव तूर्णं जघान ॥ ७.१८०.६२ ॥
પડતો તે રાક્ષસ પોતાના જ દેહથી ઝડપથી … અતિ વિશાળ થઈ વધતો, પાંડવોનું પ્રિય કરતો, તરત જ તમારી રક્ષૌહિણી સેનાને હણી નાખી.
7.180.63
ततो मिश्राः प्राणदन्सिंहनादै… ।
र्भेर्यः शङ्खा मुरजाश्चानकाश्च।
दग्धां मायां निहतं राक्षसं च ।
दृष्ट्वा हृष्ट्वाः प्राणदन्कौरवेयाः ॥ ७.१८०.६३ ॥
પછી સિંહનાદો સાથે ભળીને … ભેરીઓ, શંખો, મુરજો અને આનકો વાગ્યાં; માયા બળી ગઈ અને રાક્ષસ હણાયો એ જોઈને હર્ષિત કૌરવો ગર્જ્યા.
7.180.64
ततः कर्णः कुरुभिः पूज्यमानो ।
यथा शक्रो वृत्रवधे मरुद्भिः।
अन्वारूढस्तव पुत्रस्य यानं ।
हृष्टश्चापि प्राविशत्तत्स्वसैन्यम् ॥ ७.१८०.६४ ॥
પછી કૌરવો દ્વારા પૂજાયેલો કર્ણ, વૃત્રવધ વખતે મરુતોથી ઘેરાયેલા ઇન્દ્રની જેમ, તમારા પુત્રના રથ પર ચઢીને હર્ષિત થઈ પોતાની સેનામાં પ્રવેશ્યો.