महाभारत · अध्याय 7.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.182.1
कथमस्मद्धितार्थं ते कैश्च योगैर्जनार्दन ।
जरासन्धप्रभृतयो घातिताः पृथिवीश्वराः ॥ ७.१८२.१ ॥
हे जनार्दना! आमच्या हितासाठी कोणत्या उपायांनी तुम्ही जरासंध इत्यादी पृथ्वीच्या राजांचा वध घडवलात?
7.182.2
जरासन्धश्चेदिराजो नैषादिश्च महाबलः ।
यदि स्युर्न हताः पूर्वमिदानीं स्युर्भयङ्कराः ॥ ७.१८२.२ ॥
जरासंध, चेदिराज आणि महाबली निषादपुत्र पूर्वीच मारले गेले नसते, तर आता ते भयंकर ठरले असते.
7.182.3
दुर्योधनस्तानवश्यं वृणुयाद्रथसत्तमान् ।
तेऽस्मासु नित्यविद्विष्टाः संश्रयेयुश्च कौरवान् ॥ ७.१८२.३ ॥
दुर्योधन त्या श्रेष्ठ रथींना निश्चितपणे निवडेल; आणि जे नेहमी आमच्याशी वैर करतात ते कौरवांचा आश्रय घेतील.
7.182.4
ते हि वीरा महेष्वासाः कृतास्त्रा दृढयोधिनः ।
धार्तराष्ट्रचमूं कृत्स्नां रक्षेयुरमरा इव ॥ ७.१८२.४ ॥
ते वीर, महाधनुर्धर, अस्त्रविद्येत निपुण, दृढ योद्धे धृतराष्ट्रपुत्राच्या संपूर्ण सेनेचे देवांप्रमाणे रक्षण करतील.
7.182.5
सूतपुत्रो जरासन्धश्चेदिराजो निषादजः ।
सुयोधनं समाश्रित्य तपेरन्पृथिवीमिमाम् ॥ ७.१८२.५ ॥
सूतपुत्र (कर्ण), जरासंध, चेदिराज आणि निषादपुत्र सुयोधनाचा आश्रय घेऊन या पृथ्वीला तापवून टाकतील.
7.182.6
योगैरभिहता यैस्ते तन्मे शृणु धनञ्जय ।
अजय्या हि विना योगैर्मृधे ते दैवतैरपि ॥ ७.१८२.६ ॥
हे धनंजया! कोणत्या उपायांनी ते मारले गेले ते माझ्याकडून ऐक. उपायांशिवाय युद्धात ते देवांनाही अजिंक्य आहेत.
7.182.7
एकैको हि पृथक् तेषां समस्तां रिपुवाहिनीम् ।
योधयेत्समरे पार्थ लोकपालाभिरक्षिताम् ॥ ७.१८२.७ ॥
हे पार्था, त्यांच्यातील प्रत्येक जण एकटाच लोकपालांनी रक्षिलेल्या शत्रुसेनेच्या संपूर्ण सैन्याशी युद्धात लढू शकतो.
7.182.8
जरासन्धो हि रुषितो रौहिणेयप्रधर्षितः ।
अस्मद्वधार्थं चिक्षेप गदां वै सर्वघातिनीम् ॥ ७.१८२.८ ॥
रौहिणेय (बलराम) यांच्याकडून पीडित झालेल्या जरासंधाने क्रोधित होऊन आमच्या वधासाठी सर्वसंहारक गदा फेकली.
7.182.9
सीमन्तमिव कुर्वाणा नभसः पावकप्रभा ।
अदृश्यतापतन्ती सा शक्रुमुक्ता यथाऽशनिः ॥ ७.१८२.९ ॥
आकाशात सीमंतरेषा करत अग्निप्रभेची ती गदा कोसळताना दिसली, जशी इंद्राने सोडलेली वीज.
7.182.10
तामापतन्तीं दृष्ट्वैव गदां रोहिणिनन्दनः ।
प्रतिघातार्थमस्त्रं वै स्थूणाकर्णमवासृजत् ॥ ७.१८२.१० ॥
तिला येताना पाहताच रोहिणीनंदन (बलराम) यांनी तिला अडवण्यासाठी स्थूणाकर्ण नावाचे अस्त्र सोडले.
7.182.11
अस्त्रवेगप्रतिहता सा गदा प्रापतद्भुवि ।
दारयन्ती धरां देवीं कम्पयन्तीव पर्वतान् ॥ ७.१८२.११ ॥
अस्त्राच्या वेगाने अडवली गेलेली ती गदा भूमीवर कोसळली; देवी पृथ्वी विदीर्ण करीत, जणू पर्वत हलवीत.
7.182.12
तत्र सा राक्षसी घोरा जरानाम्नी सुविक्रमा ।
सन्दधे सा हि सञ्जातं जरासन्धमरिन्दमम् ॥ ७.१८२.१२ ॥
तेथे जरा नावाची भयंकर, अत्यंत पराक्रमी राक्षसी होती; तिने जन्मलेल्या शत्रुदमन जरासंधाला जोडले.
7.182.13
द्वाभ्यां जातो हि मातृभ्यामर्धदेहः पृथक्पृथक् ।
जरया सन्धितो यस्माज्जरासन्धस्ततोऽभवत् ॥ ७.१८२.१३ ॥
दोन मातांपासून वेगवेगळे अर्धे देह घेऊन तो जन्मला होता. जरेने ते जोडले, म्हणून तो जरासंध झाला.
7.182.14
सा तु भूमिं गता पार्थ हता ससुतबान्दवा ।
गदया तेन चास्त्रेण स्थूणाकर्णेन राक्षसी ॥ ७.१८२.१४ ॥
हे पार्था, ती राक्षसी आपले पुत्र आणि बांधवांसह मारली जाऊन भूमीवर पडली; त्या गदेने आणि स्थूणाकर्ण नावाच्या अस्त्राने.
7.182.15
विनाभूतः स गदया जरासन्धो महामृधे ।
निहतो भीमसेनेन पश्यतस्ते धनञ्जय ॥ ७.१८२.१५ ॥
हे धनंजया, त्या महायुद्धात गदेविना झालेला जरासंध भीमसेनाने मारला गेला—तू पाहत असताना.
7.182.16
यदि हि स्याद्गदापाणिर्जरासन्धः प्रतापवान् ।
सेन्द्रा देवा न तं हन्तुं रणे शक्ता नरोत्तम ॥ ७.१८२.१६ ॥
हे नरोत्तमा, जर प्रतापी जरासंधाच्या हाती गदा असती, तर इंद्रासह देवांनाही रणात त्याला मारता आले नसते.
7.182.17
त्वद्धितार्थं च नैषादिरङ्गुष्ठेन वियोजितः ।
द्रोणेनाचार्यकं कृत्वा छद्मना सत्यविक्रमः ॥ ७.१८२.१७ ॥
तुझ्या हितासाठी, आणि द्रोणाने आचार्यपण धरून छलाने—सत्यपराक्रमी निषादपुत्राचा अंगठा तोडून त्याला वेगळे केले.
7.182.18
स तु बद्धाङ्गुलित्राणो नैषादिर्दृढविक्रमः ।
अतिमानी वचनरो बभौ राम इवापरः ॥ ७.१८२.१८ ॥
तो दृढपराक्रमी निषादपुत्र, बोटांना चामड्याचे संरक्षण बांधलेला, अति अभिमानी आणि वाक्पटू होऊन, दुसऱ्या रामासारखा शोभला.
7.182.19
एकलव्यं हि साङ्गुष्ठमशक्ता देवदानवाः ।
सराक्षसोरगाः पार्थ विजेतुं युधि कर्हिचित् ॥ ७.१८२.१९ ॥
हे पार्था, अंगठ्यासह असलेल्या एकलव्याला देव, दानव, राक्षस आणि नाग युद्धात कधीही जिंकू शकले नसते.
7.182.20
किमु मानुषमात्रेण शक्यः स्यात्प्रतिवीक्षितुम् ।
दृढमुष्टिः कृती नित्यमस्यमानो दिवानिशम् ॥ ७.१८२.२० ॥
दृढ मुष्टी, कुशल आणि रात्रंदिवस बाण सोडणाऱ्याचा सामना केवळ एका मानवाला कसा करता येईल?
7.182.21
त्वद्धितार्थं तु स मया हतः सङ्ग्राममूर्धनि ॥ ७.१८२.२१ ॥
तुझ्या हितासाठीच मी त्याला युद्धाच्या अग्रभागी ठार मारले.
7.182.22
चेदिराजश्च विक्रान्तः प्रत्यक्षं निहतस्तव ।
स चाप्यशक्यः सङ्ग्रामे जेतुं सर्वसुरासुरैः ॥ ७.१८२.२२ ॥
चेदिराजही पराक्रमी होता; तुझ्या डोळ्यांदेखत तो मारला गेला. त्यालाही युद्धात सर्व देव आणि असुरही जिंकू शकले नसते.
7.182.23
वधार्थं तस्य जातोऽहमन्येषां च सुरद्विषाम् ।
त्वत्सहायो नरव्याघ्र लोकानां हितकाम्यया ॥ ७.१८२.२३ ॥
त्याला आणि देवांच्या इतर शत्रूंना मारण्यासाठीच माझा जन्म झाला आहे. हे नरव्याघ्रा, जगाच्या हितासाठी मी तुझा सहाय्यक आहे.
7.182.24
हिडिम्बबककिर्मीरा भीमसेनेन पातिताः ।
रावणेन समप्राणा ब्रह्मयज्ञविनाशनाः ॥ ७.१८२.२४ ॥
हिडिंब, बक आणि किर्मीर भीमसेनाने पाडले; ते रावणासारखे प्राणबलवान आणि ब्रह्मयज्ञांचा विनाश करणारे होते.
7.182.25
हतस्तथैव मायावी हैडिम्बेनाप्यलायुधः ।
हैडिम्बश्चाप्युपायेन शक्त्या कर्णेन घातितः ॥ ७.१८२.२५ ॥
त्याचप्रमाणे मायावी अलायुध हिडिम्बाच्या पुत्राकडून मारला गेला; आणि हिडिम्बाचा पुत्रही एका उपायाने कर्णाच्या शक्तीने मारला गेला.
7.182.26
यदि ह्येनं नाहनिष्यत्कर्णः शक्त्या महामृधे ।
मयां वध्योऽभविष्यत्स भैमसेनिर्घटोत्कचः। ॥ ७.१८२.२६ ॥
महायुद्धात कर्णाने त्याला शक्तीने मारले नसते, तर भीमसेनाचा पुत्र घटोत्कच माझ्याकडून वध्य ठरला असता.
7.182.27
मया न निहतः पूर्वमेष युष्मत्प्रियेप्सया ।
एष हि ब्राह्मणद्वेषी यज्ञद्वेषी च राक्षसः।
धर्मस्य लोप्ता पापात्मा तस्मादेव निपातितः ।
व्यंसिता चाप्यूपायेन शक्रदत्ता मयाऽनघ ॥ ७.१८२.२७ ॥
तुमच्या हिताच्या इच्छेने मी याला पूर्वी मारले नाही. हा ब्राह्मणद्वेषी, यज्ञद्वेषी, धर्माचा लोप करणारा पापी राक्षस आहे; म्हणूनच हा पाडला गेला. हे निष्पाप, इंद्रदत्त शक्तीलाही मी एका उपायाने निष्प्रभ केले आहे.
7.182.28
येहि धर्मस्य लोप्तारो वध्यास्ते मम पाण्डव ।
धर्मसंस्थापनार्थं हि प्रतिज्ञैषा ममाव्यया ॥ ७.१८२.२८ ॥
हे पाण्डवा, जे धर्माचा लोप करतात ते माझ्याकडून वध्य आहेत. धर्मस्थापनेसाठीच माझी ही अव्यय प्रतिज्ञा आहे.
7.182.29
ब्रह्म सत्यं दमः शौचं धर्मो हीः श्रीर्धृतिः क्षमा ।
यत्र तत्र रमे नित्यमहं सत्येन ते शपे ॥ ७.१८२.२९ ॥
वेद, सत्य, दम, शौच, धर्म, लज्जा, श्री, धृती आणि क्षमा जिथे असतात, तिथे मी सदैव रमतो; सत्याची शपथ घेऊन मी तुला सांगतो.
7.182.30
न विषादस्त्वया कार्यः कर्णं वैकर्तनं प्रति ।
उपदेक्ष्याम्युपायं ते येन तं प्रसहिष्यसि ॥ ७.१८२.३० ॥
वैकर्तन कर्णाबद्दल तू खिन्न होऊ नकोस. ज्या उपायाने तू त्याला जिंकशील, तो उपाय मी तुला सांगेन.
7.182.31
सुयोधनं चापि रणे हनिष्यति वृकोदरः ।
तस्यापि च वधोपायं वक्ष्यामि तव पाण्डव ॥ ७.१८२.३१ ॥
युद्धात वृकोदर सुयोधनालाही मारील. हे पाण्डवा, त्याच्या वधाचा उपायही मी तुला सांगेन.
7.182.32
वर्धते तुमुलस्त्वेष शब्दः पचरमूं प्रति ।
विद्रवन्ति च सैन्यानि त्वदीयानि दिशो दश ॥ ७.१८२.३२ ॥
हा भयंकर कोलाहल पचरमूच्या दिशेने वाढत आहे. तुझी सैन्ये दहा दिशांना पळत आहेत.
7.182.33
लब्धलक्ष्या हि कौरव्या विधमन्ति चमूं तव ।
दहत्येष च वः सैन्यं द्रोणः प्रहरतां वरः ॥ ७.१८२.३३ ॥
कौरवांनी लक्ष्य साधले आहे; ते तुझ्या सैन्याची दाणादाण करत आहेत. प्रहार करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असा हा द्रोण तुमचे सैन्य जाळत आहे.