महाभारत · अध्याय 7.186
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.186.1
ततो दुर्योधनो द्रोममभिगम्याब्रवीदिदम् ।
अमर्षवशमापन्नो जनयन्हर्षतेजसी ॥ ७.१८६.१ ॥
तेव्हा दुर्योधनाने द्रोणाजवळ जाऊन, क्रोधाच्या अधीन होऊन, हर्ष व तेज उत्पन्न करत हे म्हटले.
7.186.2
न मर्षणीयाः सङ्ग्रामे विश्रमन्तः श्रमान्विताः ।
सपत्ना ग्लानमनसो लब्धलक्षा विशेषतः ॥ ७.१८६.२ ॥
युद्धात विश्रांती घेत असलेल्या, थकलेल्या, खिन्न मनाच्या, ध्येय गाठलेल्या शत्रूंना विशेषतः सहन करू नये.
7.186.3
यत्तु मर्षितमस्माभिर्भवतः प्रियकाम्यया ।
त एते परिविश्रान्ताः पाण्डवा बलवत्तराः ॥ ७.१८६.३ ॥
तुम्हाला प्रसन्न करण्याच्या इच्छेने आम्ही जे सहन केले, त्यामुळे हे पाण्डव चांगले विश्रांत होऊन अधिक बलवान झाले आहेत.
7.186.4
सर्वथा परिहीनाः स्म तेजसा च बलेन च ।
भवता पाल्यमानास्ते विवर्धन्ते पुनःपुनः ॥ ७.१८६.४ ॥
आम्ही तेज आणि बल या दोन्ही बाबतीत पूर्णपणे क्षीण झालो आहोत; आणि तुमच्या संरक्षणाखाली ते पुन्हा पुन्हा वाढत आहेत.
7.186.5
दिव्यान्यस्त्राणि सर्वाणि ब्राह्मादीनि च यानि ह ।
तानि सर्वामि तिष्ठन्ति भवत्येव विशेषतः ॥ ७.१८६.५ ॥
ब्राह्म आदी जितकी दिव्य अस्त्रे आहेत, ती सर्व विशेषतः तुमच्यातच स्थित आहेत.
7.186.6
न पाण्डवेया न वयं नान्ये लोके धनुर्धराः ।
युध्यमानस्य ते तुल्याः सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ७.१८६.६ ॥
पाण्डव नाहीत, आपण नाही, जगातील इतर धनुर्धरही नाहीत—युद्ध करणाऱ्या तुमच्या बरोबरीचे; हे सत्य आहे, मी तुम्हाला सांगतो.
7.186.7
ससुरासुरगन्धर्वानिमाँलोकान्द्विजोत्तम ।
सर्वास्त्रविद्भवान्हन्याद्दिव्यैरस्त्रैर्न संशयः ॥ ७.१८६.७ ॥
हे द्विजोत्तमा, सर्व अस्त्रांचे जाणकार असलेले आपण दिव्य अस्त्रांनी देव, असुर, गंधर्वांसह या लोकांचा संहार करू शकता; यात संशय नाही.
7.186.8
स भवान्मर्षयत्येनांस्तव तुल्यानवेत्य च ।
शिष्यत्वं वा पुरस्कृत्य मम वा मन्दभाग्यताम् ॥ ७.१८६.८ ॥
आपण यांना आपल्यासारखे जाणूनही सहन करता; किंवा शिष्यभाव पुढे ठेवून, किंवा माझे दुर्दैव पाहून.
7.186.9
एवमुद्धर्षितो द्रोणः कोपितश्च सुतेन ते ।
समन्युरब्रवीद्राजन्दुर्योधनमिदं वचः ॥ ७.१८६.९ ॥
अशा प्रकारे चिथळलेले आणि आपल्या पुत्राने कोपविलेले द्रोण, हे राजा, संतापाने दुर्योधनाला हे वचन बोलले.
7.186.10
स्थविरः सन्परं शक्त्या घटे दुर्योधनाहवे ।
अतः परं मया कार्यं क्षुद्रं विजयगृद्धिना।
अनस्त्रविदयं सर्वो हन्तव्योऽस्त्रविदा जनः ॥ ७.१८६.१० ॥
वृद्ध असूनही दुर्योधनाच्या युद्धात मी माझ्या शक्तीनुसार प्रयत्न करीन; आता विजयलोभाने मला क्षुद्र कर्म करावे लागेल; शस्त्र न जाणणाऱ्या या सर्व लोकांना शस्त्रज्ञाने मारले पाहिजे.
7.186.11
यद्भवान्मन्यते चापि शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
तद्वै कर्ताऽस्मि कौरव्य वचनात्तव नान्यथा ॥ ७.१८६.११ ॥
हे कौरव्या, आपण शुभ किंवा अशुभ जे काही मानता, ते मी आपल्या वचनानुसारच करीन, अन्यथा नाही.
7.186.12
निहत्य सर्वपाञ्चालान्युद्धे कृत्वा पराक्रमम् ।
विमोक्ष्ये कवचं राजन्सत्येनायुधमालभे ॥ ७.१८६.१२ ॥
हे राजा, युद्धात सर्व पांचालांना मारून पराक्रम दाखवून मी कवच सोडीन; सत्याने शस्त्र हाती धरीन.
7.186.13
मन्यसे यच्च कौन्तेयमर्जुनं श्रान्तमाहवे ।
तस्य वीर्यं महाबाहो शृणु सत्येन कौरव ॥ ७.१८६.१३ ॥
हे महाबाहो कौरवा, युद्धात थकलेला असे तुम्हाला वाटते त्या कुंतीपुत्र अर्जुनाचे वीर्य सत्यरूपाने ऐका.
7.186.14
तं न देवा न गन्धर्वा न यक्षा न च राक्षसाः ।
उत्सहन्ते रणे जेतुं कुपितं सव्यसाचिनम् ॥ ७.१८६.१४ ॥
कुपित सव्यसाचीला युद्धात जिंकण्याचे धाडस देव, गंधर्व, यक्ष किंवा राक्षस करू शकत नाहीत.
7.186.15
खाण्डवे येन भगवान्प्रत्युद्यातः सुरेश्वरः ।
सायकैर्वारितश्चापि वर्षमाणो महात्मना ॥ ७.१८६.१५ ॥
खांडववनात वर्षाव करणाऱ्या भगवान सुरेश्वराला (इंद्राला) ज्याने आपल्या बाणांनी रोखले, तो महात्मा.
7.186.16
यक्षा नागास्तथा दैत्या ये चान्ये बलगर्विताः ।
निहताः पुरुषेन्द्रेण तच्चापि विदितं तव ॥ ७.१८६.१६ ॥
यक्ष, नाग, दैत्य आणि बलगर्वित इतर पुरुषेंद्राने (अर्जुनाने) मारले गेले; हेही तुम्हाला ठाऊक आहे.
7.186.17
गन्धर्वा घोषयात्रायां चित्रसेनादयो जिताः ।
यूयं तैर्ह्रियमाणाश्च मोक्षिता दृढधन्वना ॥ ७.१८६.१७ ॥
घोषयात्रेत चित्रसेन इत्यादी गंधर्वांनी तुम्हाला जिंकून नेत असताना त्या दृढधन्व्यानेच तुम्हाला सोडवले.
7.186.18
निवातकवचाश्चापि देवानां शत्रवस्तथा ।
सुरैरवध्याः सङ्ग्रामे तेन वीरेण निर्जिताः ॥ ७.१८६.१८ ॥
देवांचे शत्रू निवातकवच, जे देवांनाही युद्धात अवध्य होते, ते त्या वीराने जिंकले.
7.186.19
दानवानां सहस्राणि हिरण्यपुरवासिनाम् ।
विजिग्ये पुरुषव्याघ्रः स शक्यो मानुषैः कथम् ॥ ७.१८६.१९ ॥
हिरण्यपुरात राहणाऱ्या हजारो दानवांना पुरुषव्याघ्राने जिंकले; मानवांना ते कसे शक्य आहे?
7.186.20
प्रत्यक्षं चैव ते सर्वं यथा बलमिदं तव ।
क्षपितं पाण्डुपुत्रेण चेष्टतां नो विशाम्पते ॥ ७.१८६.२० ॥
हे प्रजापते, तुमचे हे सर्व सैन्यबल पांडुपुत्राने नष्ट केले; तुम्ही स्वतः ते प्रत्यक्ष पाहिले, आमच्या प्रयत्नांचेही तसेच झाले.
7.186.21
तं तदाऽभिप्रशंसन्तमर्जुनं कुपितस्तदा ।
द्रोणं तव सुतो राजन्पुनरेवेदमब्रवीत् ॥ ७.१८६.२१ ॥
हे राजा, अर्जुनाची अत्यंत स्तुती करणाऱ्या त्या द्रोणांवर कुपित होऊन तुमचा पुत्र पुन्हा असे म्हणाला.
7.186.22
अहं दुःशासनः कर्णः शकुनिर्मातुलश्च मे ।
हनिष्यामोऽर्जुनं सङ्ख्ये द्विधा कृत्वाऽद्य भारतीम्।
तिष्ठ स त्वं महाबाहो नित्यं शिष्यः प्रियस्तव ॥ ७.१८६.२२ ॥
मी, दुःशासन, कर्ण आणि माझा मामा शकुनी आज युद्धात भारती सेनेचे दोन भाग करून अर्जुनाला ठार करू. हे महाबाहो, तुम्ही येथेच थांबा; तुम्ही नेहमी माझे प्रिय शिष्य आहात.
7.186.23
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भारद्वाजो हसन्निव ।
अन्ववर्तत राजानं स्वस्ति तेऽस्त्विति चाब्रवीत् ॥ ७.१८६.२३ ॥
त्याचे ते बोलणे ऐकून भारद्वाज (द्रोण) हसल्यासारखे राजाकडे वळले आणि म्हणाले, "तुझे कल्याण असो."
7.186.24
को हि गाण्डीवधन्वानं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
अक्षयं क्षपयेत्कश्चित्क्षत्रियः क्षत्रियर्षभम् ॥ ७.१८६.२४ ॥
गांडीव धनुष्य धारण करणाऱ्या, तेजाने प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे असलेल्या त्या अक्षय वीराला, क्षत्रियांत वृषभ अशा अर्जुनाला कोणता क्षत्रिय नष्ट करू शकेल?
7.186.25
तं न वित्तपतिर्नेन्द्रो न यमो न जलेश्वरः ।
नासुरोरगरक्षांसि क्षपयेयुः सहायुधम् ॥ ७.१८६.२५ ॥
शस्त्रांसह त्याला कुबेर, इंद्र, यम, वरुण, असुर, नाग किंवा राक्षस नष्ट करू शकले नसते.
7.186.26
मूढास्त्वेतानि भाषन्ते यानीमान्यात्थ भारत ।
युद्धे ह्यर्जुनमासाद्य स्वस्तिमान्को व्रजेद्गृहान् ॥ ७.१८६.२६ ॥
हे भरता, तू बोलतोस ते मूर्खांचे बोल आहेत. युद्धात अर्जुनाला सामोरे जाऊन कोण सुखरूप घरी परत जाईल?
7.186.27
त्वं तु सर्वाभिशङ्कित्वान्निष्ठुरः पापनिश्चयः ।
श्रेयसस्त्वद्धिते युक्तांस्तत्तद्वक्तुमिहेच्छसि ॥ ७.१८६.२७ ॥
तू तर सर्वांवर शंका घेतल्यामुळे निष्ठुर आणि पापनिश्चयी झाला आहेस. तुझ्या हितासाठी योग्य गोष्टी सांगण्याची इच्छा तू येथे करतोस.
7.186.28
गच्छ त्वमपि कौन्तेयमात्मार्थे जहि माचिरम् ।
त्वमप्याशंससे योद्धुं कुलजः क्षत्रियो ह्यसि ॥ ७.१८६.२८ ॥
तूही जा, स्वतःच्या हितासाठी कौन्तेयाला लगेच ठार कर. तूही युद्धाची इच्छा करतोस, कारण तू कुलीन क्षत्रिय आहेस.
7.186.29
इमान्किं क्षत्रियान्सर्वान्घातयिष्यस्यनागसः ।
त्वस्य मूलं वैरस्य तस्मादासादयार्जुनम् ॥ ७.१८६.२९ ॥
या सर्व निरपराध क्षत्रियांना तू का मरण पावशील? या वैराचे मूळ तूच आहेस; म्हणून अर्जुनाला सामोरा जा.
7.186.30
एष ते मातुलः प्राज्ञः क्षत्रधर्ममनुव्रतः ।
दुर्द्युतदेवी गान्धारे प्रयात्वर्जुनमाहवे ॥ ७.१८६.३० ॥
हा तुझा शहाणा मामा आहे, जो क्षत्रियधर्म पाळतो. हे गांधारीपुत्रा, तो युद्धात अर्जुनासमोर जावो.
7.186.31
एषोऽक्षकुशलो जिह्मो द्यूतकृत्कितवः शठः ।
देविता निकृतिप्रज्ञो युधि जेष्यति पाण्डवान् ॥ ७.१८६.३१ ॥
हा फाशांच्या खेळात निपुण, कुटिल, जुगाचा सूत्रधार, लबाड आणि कपटी आहे. कपटबुद्धीचा हा युद्धात पांडवांना जिंकेल.
7.186.32
त्वया कथितमत्यर्थं कर्णेन सह हृष्टवत् ।
असकृच्छून्यवन्मोहाद्वृतराष्ट्रस्य शृण्वतः ॥ ७.१८६.३२ ॥
तू कर्णासह अत्यंत हर्षाने वारंवार सांगितलेस; मोहाने धृतराष्ट्र शून्यासारखा ऐकत होता.
7.186.33
अहं च तात कर्णश्च भ्राता दुःशानश्च मे ।
पाण्डुपुत्रान्हनिष्यामः सहिताः समरे त्रयः ॥ ७.१८६.३३ ॥
मी, हे तात, कर्ण आणि माझा भाऊ दुःशासन — आम्ही तिघे मिळून युद्धात पांडुपुत्रांना ठार मारू.
7.186.34
इति ते कत्थमानस्य श्रुतं संसदिसंसदि ।
अनुतिष्ठ प्रतिज्ञां तां सत्यवाग्भव तैः सह ॥ ७.१८६.३४ ॥
अशा रीतीने तू बढाया मारलेलेस ते प्रत्येक सभेत ऐकले. ती प्रतिज्ञा पूर्ण कर; त्यांच्याशी सत्यवादी हो.
7.186.35
एष ते पाण्डवः शत्रुरविशङ्कोऽग्रतः स्थितः ।
क्षत्रधर्ममवेक्षस्व श्लाघ्यस्तव वधो जयात् ॥ ७.१८६.३५ ॥
हा तुझा शत्रू पांडव निर्भयपणे तुझ्यासमोर उभा आहे. क्षात्रधर्माचा विचार कर; विजयाने तुझा मृत्यूही प्रशंसनीय आहे.
7.186.36
दत्तं भुक्तमधीतं च प्राप्तमैश्वर्यमीप्सितम् ।
कृतकृत्योऽनृणश्चासि मा भैर्युध्यस्व पाण्डवम् ॥ ७.१८६.३६ ॥
तू दान दिलेस, उपभोग घेतलास, अध्ययन केलेस, इच्छित ऐश्वर्य मिळवलेस. तू कृतकृत्य आणि ऋणमुक्त आहेस; भिऊ नकोस, पांडवाशी युद्ध कर.
7.186.37
इत्युक्त्वा समरे द्रोणो न्यवर्तत यतः परे ।
द्वैधीकृत्य ततः सेनां युद्धं समभवत्तदा ॥ ७.१८६.३७ ॥
असे बोलून द्रोण रणांगणात जिथे शत्रू होते तिकडे परतला. मग सैन्याचे दोन भाग करून तेव्हा युद्ध सुरू झाले.