Mahābhārata · Adhyāya 7.188
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.188.1
ते तथैव महाराज दंशिता रणमूर्धनि ।
सन्ध्यागतं सहस्रांशुमादित्यमुपतस्थिरे ॥ ७.१८८.१ ॥
Gran rey, de igual modo, armados, en la vanguardia de la batalla, se volvieron a adorar al sol de mil rayos, que había llegado al crepúsculo.
7.188.2
उदिते तु सहस्रांशौ तप्तकाञ्चनसप्रभे ।
प्रकाशितेषु लोकेषु पुनर्युद्धमवर्तत ॥ ७.१८८.२ ॥
Cuando el sol de mil rayos, de resplandor como oro fundido, se elevó y los mundos fueron iluminados, la batalla volvió a comenzar.
7.188.3
द्वन्द्वानि तत्र यान्यासन्संसक्तानि पुरोदयात् ।
तान्येवाभ्युदिते सूर्ये समसज्जन्त भारत ॥ ७.१८८.३ ॥
Los combates singulares que se libraban allí antes del amanecer, oh Bhārata, se reanudaron en cuanto salió el sol.
7.188.4
रथैर्हया हयैर्नागाः पादातैश्चापि कुञ्जराः ।
हयैर्हयाः समाजग्मुः पादाताश्च पदातिभिः ॥ ७.१८८.४ ॥
Los carros se enfrentaron a carros, los caballos a caballos, los elefantes a elefantes, y los soldados de infantería a infantería; también los elefantes contra la infantería.
7.188.5
रथा रथैरिभैर्नागास्तथैव भरतर्षभ ।
संसक्ताश्च वियुक्ताश्च योधाः सन्न्यपतन्रणे ॥ ७.१८८.५ ॥
Los carros contra carros y los elefantes contra elefantes, oh toro de los Bharatas; asimismo, los guerreros, unidos y separados, se precipitaron unos contra otros en el combate.
7.188.6
ते रात्रौ कृतकर्माणः श्रान्ताः सूर्यस्य तेजसा ।
क्षुत्पिपासापरीताङ्गा विसंज्ञा बहवोऽभवन् ॥ ७.१८८.६ ॥
Habiendo cumplido sus hazañas durante la noche, agotados por el calor del sol, con los miembros invadidos por el hambre y la sed, muchos de ellos quedaron sin sentido.
7.188.7
शङ्खबेरीमृदङ्गानां कुञ्जराणां च गर्जताम् ।
विष्फारितविकृष्टानां कार्मुकाणां च कूजताम् ॥ ७.१८८.७ ॥
El sonido de caracolas, timbales y tambores, de elefantes rugientes y de arcos tensados hasta el fondo que vibraban.
7.188.8
शब्दः समभवद्राजन्दिविस्पृग्भरतर्षभ ।
द्रवतां च पदातीनां शस्त्राणां पततामपि ॥ ७.१८८.८ ॥
Oh rey, toro de los Bharatas, surgió un sonido que tocaba el cielo, de soldados de infantería huyendo y de armas cayendo.
7.188.9
हयानां हेषतां चापि रथानां च निवर्तताम् ।
क्रोशतां गर्जतां चैव तदासीत्तुमुलं महत् ॥ ७.१८८.९ ॥
El relincho de los caballos, el ruido de los carros que retrocedían, y los gritos y rugidos de los guerreros: aquello fue un gran tumulto.
7.188.10
विवृद्धस्तुमुलः शब्दो द्यामगच्छन्महांस्तदा ।
नानायुधनिकृत्तानां चेष्टतामातुरः स्वनः ॥ ७.१८८.१० ॥
Entonces el estruendo creciente llegó al cielo: el grito angustiado de los que, cortados por diversas armas, se retorcían.
7.188.11
भूमावश्रूयत महांस्तदाऽऽसीत्कृपणं महत् ।
पततां पात्यमानानां पत्त्यश्वरथदन्तिनाम् ॥ ७.१८८.११ ॥
Entonces se oyó en el suelo un gran clamor lastimero: el de soldados de infantería, caballos, carros y elefantes que caían y eran derribados.
7.188.12
तेषु सर्वेष्वनीकेषु व्यतिषक्तेष्वनेकशः ।
स्वे स्वाञ्जघ्नुः परे स्वांश्च स्वान्परेषां परे परान्। ॥ ७.१८८.१२ ॥
En todos aquellos ejércitos, entremezclados de muchas maneras, los suyos golpeaban a los suyos; los enemigos golpeaban a los suyos y a los del enemigo, y el enemigo golpeaba al enemigo.
7.188.13
वीरबाहुविसृष्टाश्च योधेषु च गजेषु च ।
राशयः प्रत्यदृश्यन्त वाससां नेजनेष्विव ॥ ७.१८८.१३ ॥
Arrojados por los brazos de los héroes, se veían en montones sobre los soldados de a pie y los elefantes, como montones de ropa en los lavaderos.
7.188.14
उद्यतप्रतिपिष्टानां खङ्गानां वीरबाहुभिः ।
स एव शब्दस्तद्रूपो वाससां निज्यतामिव ॥ ७.१८८.१४ ॥
El sonido de las espadas, alzadas y golpeadas una y otra vez por los brazos de los héroes, era como el de ropa que se escurre.
7.188.15
अर्धासिभिस्तथा खङ्गैस्तोमरैः सपरश्वथैः ।
निकृष्टयुद्धं संसक्तं महदासीत्सुदारुणम् ॥ ७.१८८.१५ ॥
Con medias espadas, espadas, lanzas y hachas estalló un combate cuerpo a cuerpo, grande y espantosamente cruel.
7.188.16
गजाश्वकायप्रभवां नरदेहप्रवाहिनीम् ।
शस्त्रमत्स्यसुसम्पूर्णां मांसशोणितकर्दमाम् ॥ ७.१८८.१६ ॥
Un río nacido de los cuerpos de elefantes y caballos, que fluye con los cuerpos de los hombres, lleno de peces-armas, cenagoso de carne y sangre.
7.188.17
आर्तनादस्वनवतीं पताकाशस्त्रफेनिलाम् ।
नदीं प्रावर्तयन्वीराः परलोकौघगामिनीम् ॥ ७.१८८.१७ ॥
Llena del sonido de gritos de angustia, espumosa de banderas y armas, que va hacia la corriente del otro mundo: los héroes la hicieron fluir.
7.188.18
शरशक्त्यर्दिता क्लान्ता रात्रिमूढात्पचेतसः ।
विष्टभ्य सर्वगात्राणि व्यतिष्ठन्गजवाजिनः ॥ ७.१८८.१८ ॥
Atormentados por flechas y lanzas, agotados, con las mentes algo embotadas por la noche, los jinetes de elefantes y caballos se mantuvieron firmes, sosteniendo todos sus miembros.
7.188.19
संशुष्कवदना वीराः शिरोभिश्चारुकुण्डलैः ।
युद्धोपकरणैश्चान्यैस्तत्रतत्र चकाशिरे ॥ ७.१८८.१९ ॥
Los rostros resecos de los héroes, sus cabezas con hermosos pendientes y otros equipos de guerra brillaban aquí y allá.
7.188.20
क्रव्यादसङ्घैराकीर्णं मृतैरर्धमृतैरपि ।
नासीद्रथपथस्तत्र सर्वमायोधनं प्रति ॥ ७.१८८.२० ॥
Cubierto de bandadas de carroñeros y de muertos y medio muertos, no había sendero para los carros en todo el campo de batalla.
7.188.21
मञ्जत्सु चक्रेषु रथान्सत्वमास्थाय वाजिनः ।
कथञ्चिदवहन्श्रान्ता वेपमानाः शरार्दिताः।
कुलसत्वबलोपेता वाजिनो वारणोपमाः ॥ ७.१८८.२१ ॥
Aunque las ruedas se hundían, los caballos, reuniendo valor, arrastraban como podían los carros; agotados, temblorosos y heridos por flechas, aquellos caballos, dotados de noble linaje, ánimo y fuerza, eran como elefantes.
7.188.22
विह्वलं तूर्णमुद्धान्तं सभयं भारतातुरम् ।
बलमासीत्तदा सर्वमृते द्रोणार्जुनावुभौ ॥ ७.१८८.२२ ॥
Oh Bhārata, entonces todo el ejército, excepto Droṇa y Arjuna, pronto quedó confundido, aturdido, temeroso y angustiado.
7.188.23
तावेवास्तां निलयनं तावार्तायनमेव च ।
तावेवान्ये समासाद्य जग्मुर्वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.१८८.२३ ॥
Esos dos eran el refugio, esos dos el amparo de los afligidos; otros que se acercaron a ellos fueron a la morada de Vaivasvata.
7.188.24
आविग्नमभवत्सर्वं कौरवाणां महद्बलम् ।
पाञ्चालानां च संसक्तं न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ ७.१८८.२४ ॥
Todo el gran ejército de los Kauravas se agitó, y, mezclado con los Pāñcālas, nada podía reconocerse.
7.188.25
अन्तकाक्रीडसदृशं भीरूणां भयवर्धनम् ।
पृथिव्यां राजवंश्यानामुत्थिते महति क्षये ॥ ७.१८८.२५ ॥
Era como el juego de la Muerte, que aumentaba el miedo de los cobardes, cuando surgió la gran destrucción de las estirpes reales sobre la tierra.
7.188.26
न तत्र कर्णं द्रोणं वा नार्जुनं न युधिष्ठिरम् ।
न भीमसेनं न यमौ न पाञ्चाल्यं न सात्यकिम् ॥ ७.१८८.२६ ॥
Allí no se veía a Karṇa, ni a Droṇa, ni a Arjuna, ni a Yudhiṣṭhira, ni a Bhīmasena, ni a los gemelos, ni al príncipe de los Pāñcāla, ni a Sātyaki.
7.188.27
न च दुःशासनं द्रौणिं न दुर्योधनसौबलौ ।
न कृपं मद्रराजं च कृतवर्माणमेव च ॥ ७.१८८.२७ ॥
Ni Duḥśāsana, ni el hijo de Droṇa, ni Duryodhana y Saubala, ni Kṛpa, ni el rey de los Madra, ni Kṛtavarman.
7.188.28
न चान्यान्नैव चात्मानं न क्षितिं न दिशस्तथा ।
पश्याम राजन्संसक्तान्सैन्येन रजसा धृतान् ॥ ७.१८८.२८ ॥
No podíamos ver a otros, ni a nosotros mismos, ni la tierra, ni las direcciones. Oh rey, solo veíamos a los guerreros aferrados unos a otros, envueltos en el polvo del ejército.
7.188.29
सम्भ्रान्ते तुमुले घोरे रजोमेघे समुत्थिते ।
त्रियामामिव संप्राप्ताममन्यन्त निशाचराः ॥ ७.१८८.२९ ॥
En aquella terrible confusión tumultuosa, cuando se alzó la nube de polvo, los noctámbulos creyeron que había llegado la noche.
7.188.30
न ज्ञायन्ते कौरवेया न पाञ्चाला न पाण्डवाः ।
न दिशो द्यौर्न चोर्वी च न समं विषमं तथा ॥ ७.१८८.३० ॥
No se reconocían los Kaurava, ni los Pāñcāla, ni los Pāṇḍava; no se distinguían las direcciones, ni el cielo, ni la tierra, ni lo llano y lo escabroso.
7.188.31
हस्तसंस्पर्शमापन्नान्परानप्यथवा स्वकान् ।
न्यपातयंस्तदा युद्धे नराः स्म विजयैषिणः ॥ ७.१८८.३१ ॥
Los hombres que buscaban la victoria derribaban entonces en la batalla a los enemigos que estaban al alcance de la mano, o incluso a los propios.
7.188.32
उद्धूतत्वात्तु रजसः प्रसेकाच्छोणितस्य च ।
प्राशाम्यत रजो भौमं शीघ्रत्वादनिलस्य च ॥ ७.१८८.३२ ॥
Como el polvo se había levantado, y por la aspersión de sangre y la rapidez del viento, aquel polvo de la tierra se asentó.
7.188.33
तत्र नागा हया योधा रथिनोऽथ पदातयः ।
पारिजातवनानीव व्यरोचन्रुधिरोक्षिताः ॥ ७.१८८.३३ ॥
Allí elefantes, caballos, guerreros, combatientes de carro y soldados de a pie brillaban como bosques de pārijāta, rociados de sangre.
7.188.34
ततो दुर्योधनः कर्णो द्रोणो दुःशासनस्तथा ।
पाण्डवैः समसज्जन्त चतुर्भिश्चतुरो रथाः ॥ ७.१८८.३४ ॥
Entonces Duryodhana, Karṇa, Droṇa y Duḥśāsana se enfrentaron a los Pāṇḍavas: cuatro guerreros de carro contra cuatro.
7.188.35
दुर्योधनः सह भ्रात्रा यमाभ्यां समसज्जत ।
वृकोदरेण राधेयो भारद्वाजेन चार्जुनः ॥ ७.१८८.३५ ॥
Duryodhana, con su hermano, se enfrentó a los dos hijos de Yama; el hijo de Rādhā se enfrentó a Vṛkodara, y el hijo de Bharadvāja a Arjuna.
7.188.36
तद्धोरं महदाश्चर्यं युद्धं दैवासुरोपमम् ।
रथर्षभाणामुग्राणां सन्निपातममानुषम् ॥ ७.१८८.३६ ॥
Aquella batalla terrible, grande y maravillosa fue como la batalla de dioses y demonios; el choque de los feroces toros de carro fue sobrehumano.
7.188.37
रथमार्गैर्विचित्रैस्तैर्विचित्ररथसङ्कुलम् ।
अपश्यन्रथिनो युद्धं विचित्रं चित्रयोधिनाम् ॥ ७.१८८.३७ ॥
Por aquellos variados caminos de carros, entre los carros de muchas formas, los aurigas contemplaron la batalla: una batalla maravillosa de guerreros brillantes.
7.188.38
यतमानाः पराक्रान्ताः परस्परजिगीषवः ।
जीमूता इव घर्मान्ते शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ७.१८८.३८ ॥
Esforzándose, valerosos, cada uno deseoso de vencer al otro, derramaban lluvias de flechas como nubes al final del estío.
7.188.39
ते रथान्सूर्यसङ्काशानास्थिताः पुरुषर्षभाः ।
अशोभन्त यथा मेघाः शारदाश्चलविद्युतः ॥ ७.१८८.३९ ॥
Aquellos toros entre los hombres, montados en carros semejantes al sol, resplandecían como las nubes de otoño con relámpagos centelleantes.
7.188.40
योधास्ते तु महाराज क्रोधामर्षसमन्विताः ।
स्पर्धिनश्च महेष्वासाः कृतयत्ना धनुर्धराः।
अभ्यगच्छंस्तथाऽन्योन्यं मत्ता गजवृषा इव ॥ ७.१८८.४० ॥
¡Oh gran rey! Aquellos guerreros, llenos de ira e indignación, rivales y grandes arqueros, empuñando sus arcos con esfuerzo, avanzaron unos contra otros como elefantes machos enloquecidos.
7.188.41
न नूनं देहभेदोऽस्ति काले राजन्ननागते ।
यत्र सर्वे न युगपद्व्यशीर्यन्त महारथाः ॥ ७.१८८.४१ ॥
Oh rey, aún no había llegado el momento, así que ciertamente no hubo destrozo de cuerpos, pues no todos los grandes guerreros de carro fueron destrozados a la vez.
7.188.42
बाहुभिश्चपरणैश्चिन्नैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
कार्मुकैर्विशिखैः प्रासैः खङ्गैः परशुपट्टसैः ॥ ७.१८८.४२ ॥
con brazos cercenados, con cabezas que llevan pendientes, con arcos, flechas, lanzas, espadas, hachas y cuchillas.
7.188.43
नालीकैः क्षुद्रनाराचैर्नखरैः शक्तितोमरैः ।
अन्यैश्च विविधाकारैर्धौतैः प्रहरणोत्तमैः ॥ ७.१८८.४३ ॥
Con nālīkas y pequeñas flechas nārāca, con armas en forma de garra, con śaktis y tomaras, y con otras de muchas formas, pulidas, las mejores armas.
7.188.44
विचित्रैर्विविधाकारैः शरीरावरणैरपि ।
विचित्रैश्च रथैर्भग्नैर्हतैश्च गजवाजिभिः ॥ ७.१८८.४४ ॥
Con armaduras variopintas de muchas formas, con carros variopintos rotos y destruidos, y con elefantes y caballos muertos.
7.188.45
शून्यैश्चैव नगाकारैर्हतयोधध्वजै रथैः ।
अमनुष्यैर्हयैस्त्रस्तैः कृष्यमाणैस्ततस्ततः ॥ ७.१८८.४५ ॥
Con carros vacíos semejantes a montañas, con carros cuyos guerreros y estandartes habían caído, y con caballos asustados sin jinete, arrastrados de un lado a otro.
7.188.46
वातायमानैरसकृद्धतवीरैरलंकृतैः ।
व्यजनैः कङ्कटैश्चैव ध्वजैश्च विनिपातितैः ॥ ७.१८८.४६ ॥
Con abanicos que ondeaban una y otra vez al viento, adornados por héroes caídos, con placas de armadura y con estandartes derribados.
7.188.47
छत्रैराभरणैर्वस्त्रैर्माल्यैश्च ससुगन्धिभिः ।
हारैः किरीटैर्मुकुटैरुष्णीषैः किङ्किणीगणैः ॥ ७.१८८.४७ ॥
Con sombrillas, adornos, vestidos, guirnaldas fragantes, collares, diademas, coronas, turbantes y grupos de campanillas.
7.188.48
उरस्थैर्मणिभिर्निष्कैश्चूडामणिभिरेव च ।
आसीदायोधनं तत्र नभस्तारागणैरिव ॥ ७.१८८.४८ ॥
Allí el campo de batalla era como el cielo con grupos de estrellas, por las gemas del pecho, los adornos de oro y las joyas de la cresta.
7.188.49
ततो दुर्योधनस्यासीन्नकुलेन समागमः ।
अमर्षितेन क्रुद्धस्य क्रुद्धेनामर्षितस्य च ॥ ७.१८८.४९ ॥
Entonces Duryodhana se enfrentó a Nakula: el airado con el airado y el indignado con el indignado.
7.188.50
अपसव्यं चकाराथ माद्रीपुत्रस्तवात्मजम् ।
किरञ्छरशतैर्हृष्टस्तत्र नादो महानभूत् ॥ ७.१८८.५० ॥
Entonces el hijo de Mādrī, alegre y lanzando cientos de flechas, hizo que tu hijo girara a su izquierda; allí se levantó un gran clamor.
7.188.51
अपसव्यं कृतं सङ्ख्ये भ्रातृव्येनात्यमर्षिणा ।
नामृष्यत तमप्याजौ प्रतिचक्रे परन्तपः।
पुत्रस्तव महाराज राजा दुर्योधनो द्रुतम् ॥ ७.१८८.५१ ॥
En la batalla, el primo rival, incapaz de soportarlo, lo hizo girar a su izquierda; pero el atormentador de enemigos no lo toleró y contraatacó de inmediato: tu hijo, el gran rey Duryodhana.
7.188.52
ततः प्रतिचिकीर्षन्तमपसव्यं तु ते सुतम् ।
न्यवारयत तेजस्वी नकुलश्चित्रमार्गवित् ॥ ७.१८८.५२ ॥
Entonces Nakula, resplandeciente y experto en los variados caminos de la guerra, detuvo a tu hijo, que quería responder al giro hacia la izquierda.
7.188.53
स सर्वतो निवार्यैनं शरजालेन पीडयन् ।
विमुखं नकुलश्चक्रे तत्सैन्याः समपूजयन् ॥ ७.१८८.५३ ॥
Deteniéndolo por todos lados y acosándolo con una red de flechas, Nakula lo hizo volverse, y su ejército lo honró plenamente.
7.188.54
तिष्ठतिष्ठेति नकुलो बभाषे तनयं तव ।
संस्मृत्य सर्वदुःखानि तव दुर्मन्त्रितं च तत् ॥ ७.१८८.५४ ॥
"¡Detente, detente!" dijo Nakula a tu hijo, recordando todas las penas y aquella mala decisión tuya.