Vedyatra वेदयात्रा
શોધો

મહાભારત · અધ્યાય 7.188

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

શબ્દાર્થ સાથે વાંચો

7.188.1

ते तथैव महाराज दंशिता रणमूर्धनि ।
सन्ध्यागतं सहस्रांशुमादित्यमुपतस्थिरे ॥ ७.१८८.१ ॥

હે મહારાજ, તેઓ એ જ રીતે બખ્તર પહેરીને રણભૂમિના અગ્રભાગે સંધ્યાએ આવેલા સહસ્રરશ્મિ સૂર્યની ઉપાસના કરવા લાગ્યા.

7.188.2

उदिते तु सहस्रांशौ तप्तकाञ्चनसप्रभे ।
प्रकाशितेषु लोकेषु पुनर्युद्धमवर्तत ॥ ७.१८८.२ ॥

તપેલા સોના જેવી પ્રભાવાળા સહસ્રરશ્મિ સૂર્ય ઉદય પામતા અને લોકો પ્રકાશિત થતાં ફરી યુદ્ધ થયું.

7.188.3

द्वन्द्वानि तत्र यान्यासन्संसक्तानि पुरोदयात् ।
तान्येवाभ्युदिते सूर्ये समसज्जन्त भारत ॥ ७.१८८.३ ॥

ત્યાં સૂર્યોદય પહેલાં જે દ્વંદ્વયુદ્ધો ચાલી રહ્યાં હતાં, હે ભારત, સૂર્ય ઉગતાં એ જ ફરી શરૂ થયાં.

7.188.4

रथैर्हया हयैर्नागाः पादातैश्चापि कुञ्जराः ।
हयैर्हयाः समाजग्मुः पादाताश्च पदातिभिः ॥ ७.१८८.४ ॥

રથો સાથે ઘોડા, ઘોડા સાથે હાથી, પાયદળ સાથે હાથી પણ; ઘોડા ઘોડા સાથે અને પાયદળ પાયદળ સાથે ભિડાયા.

7.188.5

रथा रथैरिभैर्नागास्तथैव भरतर्षभ ।
संसक्ताश्च वियुक्ताश्च योधाः सन्न्यपतन्रणे ॥ ७.१८८.५ ॥

રથો રથો સાથે, હાથી હાથી સાથે ભિડાયા; હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ જ રીતે યોદ્ધાઓ ભેગા થઈને અને છૂટા પડીને રણમાં તૂટી પડ્યા.

7.188.6

ते रात्रौ कृतकर्माणः श्रान्ताः सूर्यस्य तेजसा ।
क्षुत्पिपासापरीताङ्गा विसंज्ञा बहवोऽभवन् ॥ ७.१८८.६ ॥

તેઓ રાત્રે પોતાનું કર્મ કરીને, સૂર્યના તાપથી થાકેલા, ભૂખ-તરસથી ઘેરાયેલા શરીરવાળા ઘણા બેભાન થઈ ગયા.

7.188.7

शङ्खबेरीमृदङ्गानां कुञ्जराणां च गर्जताम् ।
विष्फारितविकृष्टानां कार्मुकाणां च कूजताम् ॥ ७.१८८.७ ॥

શંખ, ભેરી અને મૃદંગનો નાદ; ગર્જતા હાથીઓ; પૂરેપૂરા ખેંચાયેલા ધનુષ્યોનો ટંકાર.

7.188.8

शब्दः समभवद्राजन्दिविस्पृग्भरतर्षभ ।
द्रवतां च पदातीनां शस्त्राणां पततामपि ॥ ७.१८८.८ ॥

હે રાજન, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આકાશને સ્પર્શતો અવાજ ઊઠ્યો — ભાગતા પાયદળનો અને પડતાં શસ્ત્રોનો.

7.188.9

हयानां हेषतां चापि रथानां च निवर्तताम् ।
क्रोशतां गर्जतां चैव तदासीत्तुमुलं महत् ॥ ७.१८८.९ ॥

ઘોડાઓનો હણહણાટ, પાછા ફરતા રથોનો અવાજ, ચીસો પાડતા અને ગર્જતા યોદ્ધાઓ — તે મહાન કોલાહલ હતો.

7.188.10

विवृद्धस्तुमुलः शब्दो द्यामगच्छन्महांस्तदा ।
नानायुधनिकृत्तानां चेष्टतामातुरः स्वनः ॥ ७.१८८.१० ॥

ત્યારે વધતો ભયંકર અવાજ આકાશે પહોંચ્યો — અનેક શસ્ત્રોથી કપાયેલા તડપતા યોદ્ધાઓનો આર્ત પોકાર.

7.188.11

भूमावश्रूयत महांस्तदाऽऽसीत्कृपणं महत् ।
पततां पात्यमानानां पत्त्यश्वरथदन्तिनाम् ॥ ७.१८८.११ ॥

ત્યારે ધરતી પર મોટો અને કરુણ અવાજ સંભળાયો — પડતા અને પાડવામાં આવતા પાયદળ, ઘોડા, રથ અને હાથીઓનો.

7.188.12

तेषु सर्वेष्वनीकेषु व्यतिषक्तेष्वनेकशः ।
स्वे स्वाञ्जघ्नुः परे स्वांश्च स्वान्परेषां परे परान्। ॥ ७.१८८.१२ ॥

તે બધી સેનાઓ અનેક રીતે ભળી જતાં, પોતાના લોકોએ પોતાના લોકોને માર્યા; શત્રુઓએ પોતાના લોકોને અને શત્રુઓના લોકોને માર્યા.

7.188.13

वीरबाहुविसृष्टाश्च योधेषु च गजेषु च ।
राशयः प्रत्यदृश्यन्त वाससां नेजनेष्विव ॥ ७.१८८.१३ ॥

વીરોના બાહુઓથી ફેંકાયેલાં (શસ્ત્રો) યોદ્ધાઓ અને હાથીઓ પર ઢગલાની જેમ દેખાયાં, ધોબીઘાટ પર કપડાંના ઢગલાની જેમ.

7.188.14

उद्यतप्रतिपिष्टानां खङ्गानां वीरबाहुभिः ।
स एव शब्दस्तद्रूपो वाससां निज्यतामिव ॥ ७.१८८.१४ ॥

વીરોના બાહુઓથી ઉપાડીને વારંવાર પછાડાયેલી તલવારોનો એ જ અવાજ હતો, જેમ કપડાં નિચોવાતાં હોય ત્યારે થાય.

7.188.15

अर्धासिभिस्तथा खङ्गैस्तोमरैः सपरश्वथैः ।
निकृष्टयुद्धं संसक्तं महदासीत्सुदारुणम् ॥ ७.१८८.१५ ॥

અર્ધાસિ, તલવારો, તોમર અને પરશુઓ વડે નજીકનું ભયંકર યુદ્ધ થયું; તે અત્યંત દારુણ હતું.

7.188.16

गजाश्वकायप्रभवां नरदेहप्रवाहिनीम् ।
शस्त्रमत्स्यसुसम्पूर्णां मांसशोणितकर्दमाम् ॥ ७.१८८.१६ ॥

હાથી અને ઘોડાઓનાં શરીરોમાંથી ઉદ્ભવેલી, માણસોનાં દેહોથી વહેતી, શસ્ત્રરૂપી માછલીઓથી ભરેલી, માંસ-રક્તના કાદવવાળી નદી.

7.188.17

आर्तनादस्वनवतीं पताकाशस्त्रफेनिलाम् ।
नदीं प्रावर्तयन्वीराः परलोकौघगामिनीम् ॥ ७.१८८.१७ ॥

આર્તનાદના અવાજથી ભરેલી, ધ્વજો અને શસ્ત્રોના ફીણવાળી, પરલોકના પ્રવાહ તરફ જતી નદી વીરોએ વહાવી.

7.188.18

शरशक्त्यर्दिता क्लान्ता रात्रिमूढात्पचेतसः ।
विष्टभ्य सर्वगात्राणि व्यतिष्ठन्गजवाजिनः ॥ ७.१८८.१८ ॥

બાણો અને શક્તિઓથી પીડિત, થાકેલા, રાત્રિને કારણે થોડા મૂઢ મનવાળા, સર્વ અંગો સંભાળીને હાથી-ઘોડેસવારો ઊભા રહ્યા.

7.188.19

संशुष्कवदना वीराः शिरोभिश्चारुकुण्डलैः ।
युद्धोपकरणैश्चान्यैस्तत्रतत्र चकाशिरे ॥ ७.१८८.१९ ॥

યુદ્ધમાં પડેલા વીરોના સુકાયેલા મુખ, સુંદર કુંડળવાળાં માથાં અને અન્ય યુદ્ધસામગ્રી ઠેરઠેર ચમકતાં હતાં.

7.188.20

क्रव्यादसङ्घैराकीर्णं मृतैरर्धमृतैरपि ।
नासीद्रथपथस्तत्र सर्वमायोधनं प्रति ॥ ७.१८८.२० ॥

માંસાહારી પ્રાણીઓના ટોળાંથી ભરેલું, મૃત અને અર્ધમૃતોથી ઢંકાયેલું, ત્યાં આખા રણક્ષેત્રમાં રથો માટે માર્ગ રહ્યો નહોતો.

7.188.21

मञ्जत्सु चक्रेषु रथान्सत्वमास्थाय वाजिनः ।
कथञ्चिदवहन्श्रान्ता वेपमानाः शरार्दिताः।
कुलसत्वबलोपेता वाजिनो वारणोपमाः ॥ ७.१८८.२१ ॥

પૈડાં ડૂબતાં હતાં ત્યારે પણ ઘોડાઓ હિંમત એકઠી કરીને રથોને માંડ ખેંચતા હતા; થાકેલા, ધ્રૂજતા, બાણોથી પીડાયેલા એ ઘોડા ઉત્તમ કુળ, સત્ત્વ અને બળવાળા હાથીઓ જેવા હતા.

7.188.22

विह्वलं तूर्णमुद्धान्तं सभयं भारतातुरम् ।
बलमासीत्तदा सर्वमृते द्रोणार्जुनावुभौ ॥ ७.१८८.२२ ॥

હે ભરત, ત્યારે દ્રોણ અને અર્જુન બે સિવાય આખી સેના ઝડપથી વ્યાકુળ, ગૂંચવાયેલી, ભયભીત અને પીડિત થઈ ગઈ હતી.

7.188.23

तावेवास्तां निलयनं तावार्तायनमेव च ।
तावेवान्ये समासाद्य जग्मुर्वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.१८८.२३ ॥

એ બંને જ આશ્રય હતા, એ બંને જ દુઃખીઓનો આધાર હતા; બીજા લોકો તેમની પાસે જઈને યમલોકે ગયા.

7.188.24

आविग्नमभवत्सर्वं कौरवाणां महद्बलम् ।
पाञ्चालानां च संसक्तं न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ ७.१८८.२४ ॥

કૌરવોની સમગ્ર મહાસેના ઉદ્વિગ્ન થઈ ગઈ; પાંચાલો સાથે ભળી જવાથી કંઈ ઓળખાતું નહોતું.

7.188.25

अन्तकाक्रीडसदृशं भीरूणां भयवर्धनम् ।
पृथिव्यां राजवंश्यानामुत्थिते महति क्षये ॥ ७.१८८.२५ ॥

પૃથ્વી પર રાજવંશોનો મહાન સંહાર ઊભો થયો ત્યારે તે યમના ખેલ જેવો હતો અને ડરપોકોનો ભય વધારતો હતો.

7.188.26

न तत्र कर्णं द्रोणं वा नार्जुनं न युधिष्ठिरम् ।
न भीमसेनं न यमौ न पाञ्चाल्यं न सात्यकिम् ॥ ७.१८८.२६ ॥

ત્યાં કર્ણ, દ્રોણ, અર્જુન, યુધિષ્ઠિર, ભીમસેન, જોડિયા ભાઈઓ, પાંચાલ્ય કે સાત્યકિ કોઈ દેખાતા નહોતા.

7.188.27

न च दुःशासनं द्रौणिं न दुर्योधनसौबलौ ।
न कृपं मद्रराजं च कृतवर्माणमेव च ॥ ७.१८८.२७ ॥

દુઃશાસન, દ્રૌણિ, દુર્યોધન અને સૌબલ, કૃપ, મદ્રરાજ અને કૃતવર્મા પણ દેખાતા નહોતા.

7.188.28

न चान्यान्नैव चात्मानं न क्षितिं न दिशस्तथा ।
पश्याम राजन्संसक्तान्सैन्येन रजसा धृतान् ॥ ७.१८८.२८ ॥

બીજાઓને, પોતાને, પૃથ્વીને કે દિશાઓને પણ જોઈ શકાતા નહોતા. હે રાજન, સૈન્યની ધૂળથી ઢંકાયેલા, એકબીજાને વળગેલા યોદ્ધાઓ જ અમે જોતા હતા.

7.188.29

सम्भ्रान्ते तुमुले घोरे रजोमेघे समुत्थिते ।
त्रियामामिव संप्राप्ताममन्यन्त निशाचराः ॥ ७.१८८.२९ ॥

ભયાનક, ગૂંચવણભર્યા આ કોલાહલમાં ધૂળનો મેઘ ઊઠ્યો ત્યારે નિશાચરોએ માન્યું કે રાત આવી ગઈ છે.

7.188.30

न ज्ञायन्ते कौरवेया न पाञ्चाला न पाण्डवाः ।
न दिशो द्यौर्न चोर्वी च न समं विषमं तथा ॥ ७.१८८.३० ॥

કૌરવો, પાંચાલો કે પાંડવો ઓળખાતા નહોતા; દિશાઓ, આકાશ, પૃથ્વી, સમતલ કે વિષમ કશું સમજાતું નહોતું.

7.188.31

हस्तसंस्पर्शमापन्नान्परानप्यथवा स्वकान् ।
न्यपातयंस्तदा युद्धे नराः स्म विजयैषिणः ॥ ७.१८८.३१ ॥

હાથોથી હાથ અથડાયેલા શત્રુઓને, કે પોતાનાઓને પણ, ત્યારે યુદ્ધમાં વિજયની ઇચ્છા રાખનારા વીરોએ પાડી દીધા.

7.188.32

उद्धूतत्वात्तु रजसः प्रसेकाच्छोणितस्य च ।
प्राशाम्यत रजो भौमं शीघ्रत्वादनिलस्य च ॥ ७.१८८.३२ ॥

ધૂળ ઊડી હતી, લોહીના છાંટાથી અને પવનની ઝડપથી, ભૂમિની તે ધૂળ શમી ગઈ.

7.188.33

तत्र नागा हया योधा रथिनोऽथ पदातयः ।
पारिजातवनानीव व्यरोचन्रुधिरोक्षिताः ॥ ७.१८८.३३ ॥

ત્યાં હાથીઓ, ઘોડાઓ, યોદ્ધાઓ, રથિકો અને પદાતિઓ લોહીથી ભીંજાઈને પારિજાતના વનો જેવા ઝળહળતા હતા.

7.188.34

ततो दुर्योधनः कर्णो द्रोणो दुःशासनस्तथा ।
पाण्डवैः समसज्जन्त चतुर्भिश्चतुरो रथाः ॥ ७.१८८.३४ ॥

ત્યારે દુર્યોધન, કર્ણ, દ્રોણ અને દુઃશાસન પાંડવો સાથે ભીડાયા — ચાર રથીઓ ચારની સામે.

7.188.35

दुर्योधनः सह भ्रात्रा यमाभ्यां समसज्जत ।
वृकोदरेण राधेयो भारद्वाजेन चार्जुनः ॥ ७.१८८.३५ ॥

દુર્યોધન ભાઈ સાથે યમના બે પુત્રો સાથે ભીડ્યો; રાધેય કર્ણ વૃકોદર સાથે, અને ભારદ્વાજપુત્ર અર્જુન સાથે ભીડ્યા.

7.188.36

तद्धोरं महदाश्चर्यं युद्धं दैवासुरोपमम् ।
रथर्षभाणामुग्राणां सन्निपातममानुषम् ॥ ७.१८८.३६ ॥

તે ભયંકર, મહાન અને અદ્ભુત યુદ્ધ દેવ-અસુરના યુદ્ધ જેવું હતું; ઉગ્ર રથશ્રેષ્ઠોનો એ મેળાપ અમાનુષી હતો.

7.188.37

रथमार्गैर्विचित्रैस्तैर्विचित्ररथसङ्कुलम् ।
अपश्यन्रथिनो युद्धं विचित्रं चित्रयोधिनाम् ॥ ७.१८८.३७ ॥

એ વિચિત્ર રથમાર્ગો અને વિચિત્ર રથોથી ભરેલું એ યુદ્ધ રથીઓએ જોયું; વિચિત્ર યોદ્ધાઓનું વિચિત્ર યુદ્ધ.

7.188.38

यतमानाः पराक्रान्ताः परस्परजिगीषवः ।
जीमूता इव घर्मान्ते शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ७.१८८.३८ ॥

પ્રયત્નશીલ, પરાક્રમી, એકબીજાને જીતવાની ઇચ્છાવાળા તેઓ ગ્રીષ્મના અંતે મેઘોની જેમ બાણવર્ષા વરસાવવા લાગ્યા.

7.188.39

ते रथान्सूर्यसङ्काशानास्थिताः पुरुषर्षभाः ।
अशोभन्त यथा मेघाः शारदाश्चलविद्युतः ॥ ७.१८८.३९ ॥

સૂર્ય સમાન રથો પર આરૂઢ થયેલા તે પુરુષશ્રેષ્ઠો, શરદઋતુના ચમકતી વીજળીવાળા મેઘોની જેમ શોભ્યા.

7.188.40

योधास्ते तु महाराज क्रोधामर्षसमन्विताः ।
स्पर्धिनश्च महेष्वासाः कृतयत्ना धनुर्धराः।
अभ्यगच्छंस्तथाऽन्योन्यं मत्ता गजवृषा इव ॥ ७.१८८.४० ॥

હે મહારાજ! ક્રોધ અને અસહિષ્ણુતાથી ભરેલા તે યોદ્ધાઓ, સ્પર્ધા કરતા મહાધનુર્ધરો, પ્રયત્નપૂર્વક ધનુષ ધારણ કરી, મદમસ્ત ગજરાજોની જેમ એકબીજા સામે ધસ્યા.

7.188.41

न नूनं देहभेदोऽस्ति काले राजन्ननागते ।
यत्र सर्वे न युगपद्व्यशीर्यन्त महारथाः ॥ ७.१८८.४१ ॥

હે રાજન્! હજી સમય આવ્યો ન હતો, તેથી ખરેખર શરીરોનો ભેદ થયો ન હતો; કારણ કે બધા મહારથી એકસાથે વિખેરાઈ ગયા ન હતા.

7.188.42

बाहुभिश्चपरणैश्चिन्नैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
कार्मुकैर्विशिखैः प्रासैः खङ्गैः परशुपट्टसैः ॥ ७.१८८.४२ ॥

કપાયેલા બાહુઓ, કુંડલ સહિતના મસ્તકો, ધનુષ્યો, બાણો, ભાલા, ખડ્ગો, પરશુ અને પટ્ટિશ સાથે.

7.188.43

नालीकैः क्षुद्रनाराचैर्नखरैः शक्तितोमरैः ।
अन्यैश्च विविधाकारैर्धौतैः प्रहरणोत्तमैः ॥ ७.१८८.४३ ॥

નાલીક, ક્ષુદ્ર નારાચ, નખર, શક્તિ અને તોમર તથા અનેક આકારના, ચમકાવેલા ઉત્તમ શસ્ત્રો સાથે.

7.188.44

विचित्रैर्विविधाकारैः शरीरावरणैरपि ।
विचित्रैश्च रथैर्भग्नैर्हतैश्च गजवाजिभिः ॥ ७.१८८.४४ ॥

વિચિત્ર અને અનેક આકારના બખ્તરો, વિચિત્ર રથો જે ભાંગી ગયા અને હણાયેલા હાથીઓ તથા ઘોડાઓ સાથે.

7.188.45

शून्यैश्चैव नगाकारैर्हतयोधध्वजै रथैः ।
अमनुष्यैर्हयैस्त्रस्तैः कृष्यमाणैस्ततस्ततः ॥ ७.१८८.४५ ॥

ખાલી અને પર્વત જેવા આકારના રથો વડે, હણાયેલા યોદ્ધાઓ અને ધ્વજવાળા રથો વડે, સવાર વિનાના ભયભીત ઘોડાઓ વડે, આમતેમ ખેંચાઈ રહેલા.

7.188.46

वातायमानैरसकृद्धतवीरैरलंकृतैः ।
व्यजनैः कङ्कटैश्चैव ध्वजैश्च विनिपातितैः ॥ ७.१८८.४६ ॥

પવનમાં વારંવાર ફરકતા, હણાયેલા વીરોથી શણગારાયેલા વ્યજનો, કંકટ અને નીચે પાડેલા ધ્વજો સાથે.

7.188.47

छत्रैराभरणैर्वस्त्रैर्माल्यैश्च ससुगन्धिभिः ।
हारैः किरीटैर्मुकुटैरुष्णीषैः किङ्किणीगणैः ॥ ७.१८८.४७ ॥

છત્રો, આભૂષણો, વસ્ત્રો, સુગંધી માળાઓ, હારો, કિરીટો, મુકુટો, ઉષ્ણીષો અને ઘૂઘરીઓના સમૂહો સાથે.

7.188.48

उरस्थैर्मणिभिर्निष्कैश्चूडामणिभिरेव च ।
आसीदायोधनं तत्र नभस्तारागणैरिव ॥ ७.१८८.४८ ॥

છાતી પરના મણિઓ, નિષ્કો અને ચૂડામણિઓથી તે યુદ્ધભૂમિ તારાગણોથી ભરેલા આકાશ જેવી બની હતી.

7.188.49

ततो दुर्योधनस्यासीन्नकुलेन समागमः ।
अमर्षितेन क्रुद्धस्य क्रुद्धेनामर्षितस्य च ॥ ७.१८८.४९ ॥

પછી દુર્યોધનનો નકુલ સાથે સામનો થયો — ક્રોધિતનો ક્રુદ્ધ સાથે અને અસહિષ્ણુનો અસહિષ્ણુ સાથે.

7.188.50

अपसव्यं चकाराथ माद्रीपुत्रस्तवात्मजम् ।
किरञ्छरशतैर्हृष्टस्तत्र नादो महानभूत् ॥ ७.१८८.५० ॥

પછી માદ્રીપુત્રે તમારા પુત્રને અપસવ્ય કર્યો — સો બાણો વરસાવતા, હર્ષપૂર્વક; ત્યાં મોટો કોલાહલ થયો.

7.188.51

अपसव्यं कृतं सङ्ख्ये भ्रातृव्येनात्यमर्षिणा ।
नामृष्यत तमप्याजौ प्रतिचक्रे परन्तपः।
पुत्रस्तव महाराज राजा दुर्योधनो द्रुतम् ॥ ७.१८८.५१ ॥

યુદ્ધમાં અપસવ્ય કરવામાં આવ્યું — અત્યંત અસહિષ્ણુ ભાઈ દ્વારા. શત્રુઓને તપાવનારે તે સહન ન કરીને તરત પ્રતિકાર કર્યો — તમારો પુત્ર, મહારાજ રાજા દુર્યોધન, ઝડપથી.

7.188.52

ततः प्रतिचिकीर्षन्तमपसव्यं तु ते सुतम् ।
न्यवारयत तेजस्वी नकुलश्चित्रमार्गवित् ॥ ७.१८८.५२ ॥

ત્યારે અપસવ્યનો પ્રતિકાર કરવા ઇચ્છતા તમારા પુત્રને તેજસ્વી અને વિચિત્ર માર્ગોના જાણકાર નકુલે રોક્યો.

7.188.53

स सर्वतो निवार्यैनं शरजालेन पीडयन् ।
विमुखं नकुलश्चक्रे तत्सैन्याः समपूजयन् ॥ ७.१८८.५३ ॥

ચારે બાજુથી તેને રોકી, બાણજાળથી પીડિત કરતાં નકુલે તેને વિમુખ કર્યો; તેની સેનાએ તેનો ખૂબ સત્કાર કર્યો.

7.188.54

तिष्ठतिष्ठेति नकुलो बभाषे तनयं तव ।
संस्मृत्य सर्वदुःखानि तव दुर्मन्त्रितं च तत् ॥ ७.१८८.५४ ॥

"ઊભો રહે, ઊભો રહે" એમ નકુલે તમારા પુત્રને કહ્યું; બધાં દુઃખો અને તમારી તે દુર્મંત્રણા યાદ કરીને.