મહાભારત · અધ્યાય 7.198
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.198.1
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा नोचुस्तत्र महारथाः ।
अप्रियं वा प्रियं वाऽपि महाराज धनञ्जयम् ॥ ७.१९८.१ ॥
હે મહારાજ, અર્જુનનાં વચનો સાંભળીને ત્યાંના મહારથીઓએ, તે અપ્રિય હોય કે પ્રિય, ધનંજયને કંઈ કહ્યું નહીં.
7.198.2
ततः क्रुद्धो महाबाहुर्भीमसेनोऽभ्यभाषत ।
कुत्सयन्निव कौन्तेयमर्जुनं भरतर्षभ ॥ ७.१९८.२ ॥
ત્યારે ક્રોધિત મહાબાહુ ભીમસેને, કૌંતેય અર્જુનની નિંદા કરતા હોય તેમ તેને કહ્યું — હે ભરતર્ષભ!
7.198.3
मुनिर्यथाऽरण्यगतो भाषते धर्मसंहितम् ।
न्यस्तदण्डो यथा पार्थं ब्राह्मणः संशितव्रतः ॥ ७.१९८.३ ॥
વનમાં ગયેલો મુનિ દંડ ત્યજીને ધર્મયુક્ત વચન કહે તેમ, કઠોર વ્રતધારી બ્રાહ્મણ પાર્થ સાથે બોલે છે.
7.198.4
क्षतत्राता क्षताज्जीवन्क्षन्ता स्त्रीष्वपि साधुषु ।
क्षत्रियः क्षितिमाप्नोति क्षिप्रं धर्मं यशः श्रियः ॥ ७.१९८.४ ॥
ઘાથી રક્ષણ કરનાર, ઘાથી જીવનાર, સ્ત્રીઓ અને સાધુઓ પ્રત્યે પણ ક્ષમાશીલ ક્ષત્રિય શીઘ્ર પૃથ્વી, ધર્મ, યશ અને શ્રી પામે છે.
7.198.5
स भवान्क्षत्रियगुणैर्युक्तः सर्वैः कुलोद्वहः ।
अविपश्चिद्यथा वाचं व्याहरन्नाद्य शोभसे ॥ ७.१९८.५ ॥
તમે, સર્વ ક્ષત્રિય ગુણોથી યુક્ત અને કુળનો ભાર ઉપાડનારા હોવા છતાં, અવિવેકીની જેમ બોલતાં આજે શોભતા નથી.
7.198.6
पराक्रमस्ते कौन्तेय शक्रस्येव शचीपतेः ।
न चातिवर्तसे धर्मं वेलामिव महोदधिः ॥ ७.१९८.६ ॥
હે કૌંતેય! તારો પરાક્રમ શચીપતિ ઇન્દ્ર જેવો છે. મહાસાગર કિનારો ઓળંગતો નથી તેમ તું ધર્મનું ઉલ્લંઘન કરતો નથી.
7.198.7
न पूजयेत्त्वां कोन्वद्य यत्त्रयोदशवार्षिकम् ।
अमर्षं पृष्ठतः कृत्वा धर्ममेवाभिकाङ्क्षसे ॥ ७.१९८.७ ॥
તેર વર્ષનો વનવાસ ભોગવનાર તને આજે કોણ માન ન આપે? ક્રોધને પાછળ મૂકીને તું કેવળ ધર્મને જ ઇચ્છે છે.
7.198.8
दिष्ट्या तात मनस्तेऽद्य स्वधर्ममनुवर्तते ।
आनृशंस्ये च ते दिष्ट्या बुद्धिः सततमच्युत ॥ ७.१९८.८ ॥
સદ્ભાગ્યે, પ્રિય, આજે તારું મન પોતાના સ્વધર્મને અનુસરે છે. સદ્ભાગ્યે તારી બુદ્ધિ સદા કરુણામાં સ્થિર છે, હે અચ્યુત.
7.198.9
यत्तु धर्मप्रवृत्तस्य हृतं राज्यमधर्मतः ।
द्रौपदी च परामृष्टा सभामानीय शत्रुभिः ॥ ७.१९८.९ ॥
ધર્મમાં નિષ્ઠ તારું રાજ્ય અધર્મથી હરી લેવાયું; અને શત્રુઓએ દ્રૌપદીને સભામાં ખેંચી લાવીને અપમાન કર્યું.
7.198.10
वनं प्रव्राजिताश्चास्म वल्कलाजिनवाससः ।
अनर्हमाणास्तं भावं त्रयोदश समाः परैः ॥ ७.१९८.१० ॥
અમને વનમાં હાંકી કાઢવામાં આવ્યા; છાલ અને મૃગચર્મ પહેરીને, તે દશાને અયોગ્ય છતાં, શત્રુઓને કારણે તેર વર્ષ.
7.198.11
बहूनि क्षाम्य शत्रूणां सत्यधर्मरता वयम् ।
तथा तन्मर्षयित्वा तु यथा ते उत्पथे स्थिताः ॥ ७.१९८.११ ॥
શત્રુઓના ઘણા અપરાધો અમે ક્ષમા કર્યા; સત્ય અને ધર્મમાં રત અમે, તેઓ કુમાર્ગે ઊભા રહ્યા તોપણ સહન કર્યું.
7.198.12
एतान्यमर्षस्थानानि मर्षितानि त्वयाऽघन ।
क्षत्रधर्मप्रसक्तेन सर्वमेतदनुष्ठितम् ॥ ७.१९८.१२ ॥
હે નિષ્પાપ, ક્ષાત્રધર્મમાં લાગેલા તારા વડે આ બધાં ક્રોધનાં કારણો સહન કરાયાં; આ બધું તેં આચર્યું.
7.198.13
तमधर्ममपाकृष्टं स्मृत्वाऽद्य सहितस्त्वया ।
सानुबन्धान्हनिष्यामि क्षुद्रान्राज्यहरानहम् ॥ ७.१९८.१३ ॥
જે અધર્મે અમને ખેંચી લીધા હતા તે આજે સ્મરણમાં લાવીને, તમારી સાથે મળીને, તેમના અનુચરો સહિત તે ક્ષુદ્ર રાજ્યહર્તાઓનો હું વધ કરીશ.
7.198.14
त्वया हि कथितं पूर्वं युद्धायाभ्यागता वयम् ।
घटामहे यथाशक्ति त्वं तु नोऽद्य जुगुप्ससे ॥ ७.१९८.१४ ॥
તમે પહેલાં કહ્યું હતું કે અમે યુદ્ધ માટે આવ્યા છીએ; અમે અમારી શક્તિ અનુસાર પ્રયત્ન કરીએ છીએ, પરંતુ આજે તમે અમારો તિરસ્કાર કરો છો.
7.198.15
स्वधर्मं नेच्छसे ज्ञातुं वृथा वचनमेव ते ।
भयार्दितानामस्माकं वाचा मर्माणि कृन्तसि ॥ ७.१९८.१५ ॥
તમે તમારો સ્વધર્મ જાણવા ઇચ્છતા નથી; તમારું વચન વ્યર્થ છે. ભયથી પીડિત અમારાં મર્મસ્થાનોને તમે વાણીથી કાપો છો.
7.198.16
वपन्व्रणे क्षारमिव क्षतानां शत्रुकर्शन ।
विदीर्यते मे हृदयं त्वया वाक्शल्यपीडितम् ॥ ७.१९८.१६ ॥
હે શત્રુઓને પીડનાર, ઘા પર ખારો પદાર્થ છાંટવા જેવું, ઘાયલો પર તમારા વાણીરૂપી શલ્યોથી પીડિત થઈ મારું હૃદય વિદીર્ણ થાય છે.
7.198.17
अधर्ममेन विपुलं धार्मिकः सन्न बुध्यसे ।
यत्त्वमात्मानमस्मांश्च प्रशंस्यान्न प्रशंससि ॥ ७.१९८.१७ ॥
ધાર્મિક હોવા છતાં તમે આ વિપુલ અધર્મને સમજતા નથી; તમારી અને અમારી પ્રશંસા કરવા યોગ્ય હોવા છતાં તમે પ્રશંસા કરતા નથી.
7.198.18
वासुदेवे स्थिते चापि द्रोणपुत्रं प्रशंससि ।
यः कलां षोडशीं पूर्णां धनञ्जय न तेऽर्हति ॥ ७.१९८.१८ ॥
વાસુદેવ હાજર હોવા છતાં તમે દ્રોણપુત્રની પ્રશંસા કરો છો; હે ધનંજય, તે તમારી સોળમી પૂર્ણ કળાને પણ યોગ્ય નથી.
7.198.19
स्वयमेवात्मनो दोषान्ब्रुवाणः किं न लज्जसे ॥ ७.१९८.१९ ॥
પોતાના જ દોષો કહેતા તને શરમ કેમ નથી આવતી?
7.198.20
मम नागायुतं पार्थ बलं बाह्वोर्विधीयते ।
दारयेयं महीं क्रोधाद्विकिरेयं च पर्वतान् ॥ ७.१९८.२० ॥
હે પાર્થ! મારા બાહુઓમાં દસ હજાર હાથીઓનું બળ રહેલું છે. ક્રોધથી હું પૃથ્વીને ચીરી શકું અને પર્વતોને વેરવિખેર કરી શકું.
7.198.21
आविध्यैतां गदां गुर्वी भीमां काञ्चनमालिनीम् ।
गिरिप्रकाशान्क्षितिजान्भञ्जेयमनिलो यथा ॥ ७.१९८.२१ ॥
સોનાની માળાથી શણગારેલી આ ભારે, ભયંકર ગદાને ફેરવીને, પર્વત જેવા, ભૂમિમાંથી ઊગેલા વૃક્ષોને પવનની જેમ હું ભાંગી નાખી શકું.
7.198.22
द्रावयेयं शरैश्चापि सेन्द्रान्देवान्समागतान् ।
सराक्षसगणान्पार्थ सासुरोरगमानवान् ॥ ७.१९८.२२ ॥
હે પાર્થ! બાણોથી ઇન્દ્ર સહિત એકત્ર થયેલા દેવોને પણ, રાક્ષસગણો, અસુરો, નાગો અને મનુષ્યોને પણ હું ભગાડી શકું.
7.198.23
स त्वमेवंविधं जानन्भ्रातरं मां नरर्षभ ।
द्रोणपुत्राद्भयं कर्तुं नार्हस्यमितविक्रम ॥ ७.१९८.२३ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ! હે અમિત પરાક્રમી! આવા ભાઈ એવા મને જાણીને તું દ્રોણપુત્રથી ભય ન પામ.
7.198.24
अथवा तिष्ठ बीभत्सो सह सर्वैः सहोदरैः ।
अहमेनं गदापाणिर्जेष्याम्येको महाहवे ॥ ७.१९८.२४ ॥
અથવા, હે બીભત્સુ! તું તારા બધા સહોદરો સાથે ઊભો રહે. હાથમાં ગદા લઈ હું એકલો તે મહાયુદ્ધમાં તેને જીતીશ.
7.198.25
ततः पाञ्चालराजस्य पुत्रः पार्थमथाब्रवीत् ।
सङ्क्रुद्धमिव नर्दन्तं हिरण्यकशिपुर्हरिम् ॥ ७.१९८.२५ ॥
ત્યારે પાંચાલરાજાના પુત્રે પાર્થને કહ્યું, જાણે ક્રોધે ગર્જતા સિંહને હિરણ્યકશિપુ બોલતો હોય.
7.198.26
बीभत्सो विप्रकर्माणि विहितानि मनीषिभिः ।
याजनाध्यापने दानं यथा यज्ञप्रतिग्रहौ ॥ ७.१९८.२६ ॥
હે બીભત્સુ, જ્ઞાનીઓએ બ્રાહ્મણોનાં કર્મો વિહિત કર્યાં છે: યજન, અધ્યાપન, દાન અને યજ્ઞદાન સ્વીકારવું.
7.198.27
षष्ठमध्ययनं नाम तेषां कस्मिन्प्रतिष्ठितः ।
हतो द्रोणो मया ह्येवं किं मां पार्थ विगर्हसे ॥ ७.१९८.२७ ॥
તેમાંનું છઠ્ઠું અધ્યયન નામનું કર્મ કોનામાં સ્થિર છે? આ રીતે મારા દ્વારા દ્રોણ હણાયો; હે પાર્થ, તું મને કેમ નિંદે છે?
7.198.28
अपक्रान्तः स्वधर्माच्च क्षात्रधर्मं व्यपाश्रितः ।
अधर्मेण हतस्तस्मादस्त्रेण क्षुद्रकर्मकृत् ॥ ७.१९८.२८ ॥
પોતાના ધર્મથી ચ્યુત થઈ, ક્ષાત્રધર્મનો આશ્રય લઈને તે અધર્મથી હણાયો; તેથી અસ્ત્રથી નીચ કર્મ કરનાર (હણાયો).
7.198.29
तथा मायां प्रयुञ्जानमसह्यं ब्राह्मणब्रुवम् ।
प्रतिमायी निहन्याद्यो न युक्तं पार्थ तत्र किम् ॥ ७.१९८.२९ ॥
એ જ રીતે માયા વાપરનાર, અસહ્ય, બ્રાહ્મણ હોવાનો દાવો કરનારને, માયાના બદલામાં માયા વાપરનારે જો હણ્યો, તો હે પાર્થ, તેમાં અયોગ્ય શું?
7.198.30
तस्मिंस्तथा मया शस्ते यदि द्रौणायनी रुषा ।
कुरुते भैरवं नादं तत्र किं मम हीयते ॥ ७.१९८.३० ॥
આ રીતે મારા દ્વારા તે (દ્રોણ) પ્રહાર પામ્યો, અને જો દ્રોણપુત્ર ક્રોધથી ભયંકર ગર્જના કરે, તો તેમાં મારું શું ઘટે છે?
7.198.31
न चाद्भुतमिदं मन्ये यद्द्रौणिश्चात्र गर्जति ।
घातयिष्यति कौरव्यान्परित्रातुमशक्नुवन् ॥ ७.१९८.३१ ॥
દ્રોણપુત્ર અહીં ગર્જના કરે છે એમાં મને કોઈ આશ્ચર્ય લાગતું નથી; કૌરવોનું રક્ષણ કરી ન શકતાં તે તેમને મરાવશે.
7.198.32
यच्च मां धार्मिको भूत्वा ब्रवीषि गुरुघातिनम् ।
तदर्थमहमुत्पन्नः पाञ्चाल्यस्य सुतोऽनलात् ॥ ७.१९८.३२ ॥
તું ધાર્મિક થઈને મને ગુરુઘાતક કહે છે; એ જ કારણે હું પાંચાલ રાજાના પુત્ર રૂપે અગ્નિથી ઉત્પન્ન થયો છું.
7.198.33
यस्य कार्यमकार्यं वा युध्यतः स्यात्समं रणे ।
तं कथं ब्राह्मणं ब्रूयाः क्षत्रियं वा धनञ्जय ॥ ७.१९८.३३ ॥
હે ધનંજય, યુદ્ધમાં લડનારનું કાર્ય અને અકાર્ય સમાન હોય, તો તેને તું બ્રાહ્મણ કે ક્ષત્રિય કેવી રીતે કહીશ?
7.198.34
यो ह्यनस्त्रविदो हन्याद्ब्रह्मास्त्रैः क्रोधमूर्च्छितः ।
सर्वोपायैर्न स कथं वध्यः पुरुषसत्तम ॥ ७.१९८.३४ ॥
અસ્ત્રવિદ્યા ન જાણનારને ક્રોધથી મૂર્છિત થઈ બ્રહ્માસ્ત્રોથી મારનાર, હે પુરુષોત્તમ, સર્વ ઉપાયોથી વધ્ય કેમ ન હોય?
7.198.35
विशेषात्पितृहन्ता मे न स वध्यः कथं मया ।
योऽयं पापः सुदुर्मेधा बान्धवान्युधि जघ्निवान्।
तस्य विप्रब्रुववधे कथं पापं भवेन्मम ॥ ७.१९८.३५ ॥
વિશેષ કરીને મારા પિતાને મારનારને હું કેમ ન મારું? આ પાપી, અતિમૂર્ખે યુદ્ધમાં બાંધવોને માર્યા છે; બ્રાહ્મણ કહેવાતા તેને મારવામાં મને પાપ કેવી રીતે લાગે?
7.198.36
विधर्मिणं धर्मविद्भिः प्रोक्तं तेषां विषोपमम् ।
जानन्धर्मार्थतत्त्वज्ञ किं मामर्जुन गर्हसे ॥ ७.१९८.३६ ॥
ધર્મજ્ઞોએ જેને વિષસમાન અને ધર્મત્યાગી કહ્યો છે, તેવા મને, ધર્મ-અર્થનું તત્ત્વ જાણતા એવા હે અર્જુન, તું કેમ નિંદે છે?
7.198.37
नृशंसः स मयाऽऽक्रम्य रथ एव निपातितः ।
तन्मामनिन्द्यं बीभत्सो किमर्थं नाभिनन्दसे ॥ ७.१९८.३७ ॥
ક્રૂર તે મારા વડે આક્રમણ કરાઈને રથમાં જ પાડી દેવાયો. તો હે બીભત્સુ, નિર્દોષ એવા મને તું કેમ અભિનંદન નથી આપતો?
7.198.38
कालानलसमं पार्थ ज्वलार्कविषोपमम् ।
भीमं द्रोणशिरश्छिन्नं न प्रशंससि मे कथम् ॥ ७.१९८.३८ ॥
હે પાર્થ, કાળાગ્નિ સમાન, બળતા સૂર્ય અને ઝેર જેવા ભયંકર દ્રોણનું મસ્તક છેદાયું. તું મારી પ્રશંસા કેમ નથી કરતો?
7.198.39
योऽसौ ममैव नान्यस्य बान्धवान्युधि जघ्निवान् ।
छित्त्वाऽपि तस्य मूर्धानं नैवास्मि विगतज्वरेः ॥ ७.१९८.३९ ॥
યુદ્ધમાં જેણે મારા જ બાંધવોને માર્યા, તેનું મસ્તક કાપીને પણ હું શોકરહિત થયો નથી.
7.198.40
तच्च मे कृन्तते मर्म यन्न तस्य शिरो मया ।
निषादविषये क्षिप्तं जयद्रथशिरो यथा ॥ ७.१९८.४० ॥
મારા વડે તેનું મસ્તક નિષાદ દેશમાં જયદ્રથના મસ્તકની જેમ ફેંકાયું નથી, એ મારા મર્મને કાપે છે.
7.198.41
अथावधश्च शत्रूणामधर्मः श्रूयतेऽर्जुन ।
क्षत्रियस्य हि धर्मोऽयं हन्याद्धन्येत वा पुनः ॥ ७.१९८.४१ ॥
અને હે અર્જુન, શત્રુઓનો વધ અધર્મ કહેવાય છે; પરંતુ ક્ષત્રિયનો ધર્મ આ જ છે કે તે મારે અથવા મરાય.
7.198.42
स शत्रुर्निहतः सङ्ख्ये मया धर्मेण पाण्डव ।
यथा त्वया हतः शूरो भगदत्तः पितुः सखा ॥ ७.१९८.४२ ॥
હે પાંડવ, તે શત્રુને મેં યુદ્ધમાં ધર્મપૂર્વક માર્યો, જેમ તેં તારા પિતાના મિત્ર શૂર ભગદત્તને માર્યો હતો.
7.198.43
पितामहं रणे हत्वा मन्यसे धर्ममात्मनः ।
मया शत्रौ हते कस्मात्पापे धर्मं न मन्यसे ॥ ७.१९८.४३ ॥
યુદ્ધમાં પિતામહને મારીને તું તેને પોતાનો ધર્મ માને છે. મેં શત્રુને માર્યો ત્યારે, હે પાપી, તું તેને ધર્મ કેમ નથી માનતો?
7.198.44
सम्बन्धावनतं पार्थ न मां त्वं वक्तुमर्हसि ।
स्वगात्रकृतसोपानं निषण्णमिव दन्तिनम् ॥ ७.१९८.४४ ॥
હે પાર્થ, સંબંધથી નમેલા મને તારે એમ ન કહેવું જોઈએ; પોતાનાં જ અંગોથી સીડી બનાવીને બેઠેલા હાથીની જેમ.
7.198.45
क्षमामि ते सर्वमेव वाग्व्यतिक्रममर्जुन ।
द्रौपद्या द्रौपदेयानां कृते नान्येन हेतुना ॥ ७.१९८.४५ ॥
હે અર્જુન, તારા વચનના બધા ઉલ્લંઘનને હું માફ કરું છું; પણ તે મેં દ્રૌપદી અને દ્રૌપદીના પુત્રો માટે કર્યું છે, બીજા કોઈ કારણથી નહીં.
7.198.46
कुलक्रमागतं वैरं ममाचार्येण विश्रुतम् ।
तथा जानात्ययं लोको न यूयं पाण्डुनन्दनाः ॥ ७.१९८.४६ ॥
કુળપરંપરાથી આવેલું મારું વૈર આચાર્યથી પ્રસિદ્ધ છે; આ લોક તે જાણે છે, પણ તમે પાંડુપુત્રો નથી જાણતા.
7.198.47
नानृती पाण्डवो ज्येष्ठो नाहं वाऽधार्मिकोऽर्जुन ।
न क्षत्रिय इति प्राहुर्यो न हन्ति रणाजिरे ॥ ७.१९८.४७ ॥
હે અર્જુન, પાંડવોમાં જ્યેષ્ઠ જૂઠું બોલતા નથી, હું પણ અધાર્મિક નથી; જે રણાંગણમાં મારતો નથી તેને ક્ષત્રિય કહેવાતો નથી.
7.198.48
पितरं वा गुरुं वाऽपि जिघांसु पुत्रशिष्ययोः ।
जिह्मेन वाऽप्यजिह्मेन हन्यादेवाविचारयन् ॥ ७.१९८.४८ ॥
પુત્ર કે શિષ્યને મારવા ઇચ્છતો હોય, તે પિતા હોય કે ગુરુ, વાંકા કે સીધા માર્ગે, વિચાર કર્યા વિના મારવો જોઈએ.
7.198.49
इत्युक्तं ब्रह्मणा पूर्वं क्षत्रियाणां द्विषद्वधे ।
तस्माच्छिष्येण निहतः शत्रुर्मे ब्राह्मणब्रुवः ॥ ७.१९८.४९ ॥
પૂર્વે બ્રહ્માએ ક્ષત્રિયો માટે શત્રુવધ વિશે આ પ્રમાણે કહ્યું હતું. તેથી બ્રાહ્મણની જેમ બોલનાર મારો શત્રુ શિષ્યના હાથે માર્યો ગયો છે.
7.198.50
यः क्षत्रियसुतो हन्यात्पितरं वा गुरुं च वा ।
अनिष्टं क्षत्रियो हन्यात्स वै क्षत्रिय उच्यते।
शिष्यद्रोही हतः पापो युध्यस्व विजयस्तव ॥ ७.१९८.५० ॥
ક્ષત્રિયપુત્ર પિતાને કે ગુરુને મારે, અથવા કોઈ ક્ષત્રિય અનિષ્ટકારીને મારે, તે જ ખરેખર ક્ષત્રિય કહેવાય છે. શિષ્યદ્રોહી પાપી માર્યો ગયો છે. યુદ્ધ કર, તારો વિજય થાઓ.