महाभारत · अध्याय 7.201
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.201.1
भीमसेनं समाकीर्णं दृष्ट्वाऽस्त्रेण धनञ्जयः ।
तेजसः प्रतिघातार्थं वारुणेन समावृणोत् ॥ ७.२०१.१ ॥
भीमसेनाला सर्व बाजूंनी वेढलेले पाहून धनंजयाने त्याच्या तेजाचा प्रतिकार करण्यासाठी वारुणास्त्राने त्याला झाकून टाकले.
7.201.2
नालक्षयत तत्कश्चिद्वारुणास्त्रेण संवृतम् ।
अर्जुनस्य लघुत्वाच्च संवृतत्वाच्च तेजसः ॥ ७.२०१.२ ॥
अर्जुनाच्या वारुणास्त्राने झाकलेल्या त्याला कोणीही पाहिले नाही, कारण अर्जुनाचे अस्त्र हलके होते आणि तेज लपलेले होते.
7.201.3
साश्वसूतरथो भीमो द्रोणपुत्रास्त्रसंवृतः ।
अग्नावग्निरिव न्यस्तो ज्वालामाली सुदुर्दृशः ॥ ७.२०१.३ ॥
द्रोणपुत्राच्या अस्त्राने झाकलेला भीम, घोडे, सारथी व रथासह, अग्नीत ठेवलेल्या अग्नीप्रमाणे, ज्वालांची माला धारण करून अत्यंत दुर्दर्श झाला.
7.201.4
यथा रात्रिक्षये राजञ्ज्योतीष्यस्तगिरिं प्रति ।
समापेतुस्तथा बाणा भीमसेनरथं प्रति ॥ ७.२०१.४ ॥
हे राजा, रात्रीच्या शेवटी तारे अस्ताच्या पर्वताकडे एकत्र होतात, तसे बाण भीमसेनाच्या रथाकडे एकत्र आले.
7.201.5
स हि भीमो रथश्चास्य हयाः सूतश्च मारिष ।
संवृता द्रोणपुत्रेण पावकान्तर्गताऽभवन् ॥ ७.२०१.५ ॥
हे मारिष, भीम, त्याचा रथ, घोडे आणि सारथी द्रोणपुत्राने झाकून अग्नीच्या मध्ये गेल्यासारखे झाले.
7.201.6
यथा जग्ध्वा जगत्कृत्स्नं समये सचराचरम् ।
गच्छेद्वह्निर्विभोरास्यं तथाऽस्त्रं भीममावृणोत् ॥ ७.२०१.६ ॥
वेळ आल्यावर अग्नी चरांचरासह सर्व जग गिळून प्रभूच्या मुखात जातो, तसे त्या अस्त्राने भीमाला झाकून टाकले.
7.201.7
सूर्यमग्निः प्रविष्टः स्याद्यथा चाग्निं दिवाकरः ।
तथा प्रविष्टं तत्तेजो न आज्ञायत पाण्डवः ॥ ७.२०१.७ ॥
सूर्यात अग्नी किंवा अग्नीत सूर्य प्रवेश करावा तसे, आत शिरलेले ते तेज पाण्डवाला कळले नाही.
7.201.8
तदस्त्रं भीमहुङ्कारादपयाति पुनःपुनः ।
पुनः पुनस्तमायाति हुंकारात्तं विमुञ्चति।
ततो देवाः सगन्धर्वा भीमं दृष्ट्वा सुविस्मिताः ॥ ७.२०१.८ ॥
भीमाच्या हुंकाराने ते अस्त्र वारंवार मागे सरते; पुन्हा पुन्हा त्याच्याकडे परत येते; हुंकाराने तोच ते सोडतो. तेव्हा देव आणि गंधर्व भीमाला पाहून अत्यंत चकित झाले.
7.201.9
विकीर्णमस्त्रं तद्दृष्ट्वा तथा भीमरथं प्रति ।
उदीर्यमाणं द्रौणिं च निष्प्रतिद्वन्द्वमाहवे ॥ ७.२०१.९ ॥
भीमाच्या रथाकडे विखुरलेले ते अस्त्र पाहून, आणि युद्धात प्रतिस्पर्धीहीन द्रोणपुत्र ते सोडत असलेला पाहून.
7.201.10
सर्वसैन्यं च पाण्डूनां न्यस्तशस्त्रमचेतनम् ।
युधिष्ठिरपुरोगांश्च विमुखांस्तान्महारथनान् ॥ ७.२०१.१० ॥
पाण्डवांचे सर्व सैन्य शस्त्र खाली ठेवून निश्चेष्ट झाले; युधिष्ठिराला पुढे करून चालणारे ते महारथीही विमुख झाले.
7.201.11
अर्जुनो वासुदेवश्च त्वरमाणौ महाद्युती ।
अवप्लुत्य रथाद्वीरौ भीममाद्रवतां ततः ॥ ७.२०१.११ ॥
तेव्हा अर्जुन आणि वासुदेव, ते दोघे महातेजस्वी वीर, त्वरेने रथातून उडी मारून भीमाकडे धावले.
7.201.12
ततस्तद्द्रोणपुत्रस्य तेजोऽस्त्रबलसम्भवम् ।
विगाह्य तौ सुबलिनौ माययाऽविशतां तथा ॥ ७.२०१.१२ ॥
तेव्हा ते दोघे अति बलवान वीर द्रोणपुत्राच्या अस्त्रबलातून उत्पन्न झालेल्या त्या तेजात शिरले आणि मायेने अशा रीतीने आत प्रविष्ट झाले.
7.201.13
न्यस्तशस्त्रौ ततस्तौ तु नादहत्सोऽस्त्रजोऽनलः ।
वारुणास्त्रप्रयोगाच्च वीर्यवत्त्वाच्च कृष्णयोः ॥ ७.२०१.१३ ॥
शस्त्रे खाली ठेवलेल्या त्या दोघांना अस्त्रापासून जन्मलेल्या त्या अग्नीने जाळले नाही; वारुणास्त्राच्या प्रयोगामुळे आणि दोन कृष्णांच्या पराक्रमामुळे.
7.201.14
ततश्चकृषतुर्भीमं सर्वशस्त्रायुधानि च ।
नारायणास्त्रशान्त्यर्थं नरनारायणौ बलात् ॥ ७.२०१.१४ ॥
मग नर-नारायणांनी नारायणास्त्र शांत करण्यासाठी भीमाला आणि सर्व शस्त्रास्त्रांना बलपूर्वक ओढले.
7.201.15
आकृष्यमाणः कौन्तेयो नदत्येव महारवम् ।
वर्धते चैव तद्वोरं द्रौणेरस्त्रं सुदुर्जयम् ॥ ७.२०१.१५ ॥
ओढला जाणारा कौंतेय महाभयंकर गर्जना करत होता; आणि द्रोणपुत्राचे ते घोर, अत्यंत दुर्जय अस्त्र वाढतच होते.
7.201.16
तमब्रवीद्वासुदेवः किमिदं पाण्डुनन्दन ।
वार्यमाणोऽपि कौन्तेय यद्युद्वान्न निवर्तसे ॥ ७.२०१.१६ ॥
वासुदेव त्याला म्हणाले, 'हे पांडुनंदना, हे काय? हे कौंतेया, अडवले जाऊनही तू युद्धातून परत फिरत नाहीस?'
7.201.17
यदि युद्वेन जेयाः स्युरिमे कौरवनन्दनाः ।
वयमप्यत्र युध्येम तथा चेमे नरर्षभाः ॥ ७.२०१.१७ ॥
युद्धाने हे कौरवनंदन जिंकता येण्यासारखे असतील, तर आम्हीही येथे लढू; आणि हे नरश्रेष्ठही तसेच.
7.201.18
रथेभ्यस्त्ववतीर्णाः स्म सर्व एव हि तावकाः ।
तस्मात्त्वमपि कौन्तेय रथात्तूर्णमपाक्रम ॥ ७.२०१.१८ ॥
पण तुझे सर्वच योद्धे रथांवरून उतरले आहेत; म्हणून हे कौंतेया, तूही लवकर रथातून उतर.
7.201.19
एवमुक्त्वा तु तं कृष्णो रथाद्भूमिमवर्तयत् ।
निःश्वसन्तं यथा नागं क्रोधसंरक्तलोचनम् ॥ ७.२०१.१९ ॥
असे बोलून कृष्णाने त्याला रथावरून जमिनीवर उतरवले; हत्तीप्रमाणे निःश्वास टाकणारा, क्रोधाने लाल डोळे झालेला तो.
7.201.20
यदाऽपकृष्टः स रथान्न्यासितश्चायुधं भुवि ।
ततो नारायणास्त्रं तत्प्रशान्तं शत्रुतापनम् ॥ ७.२०१.२० ॥
त्याला रथावरून ओढून खाली उतरवले आणि त्याचे शस्त्र जमिनीवर ठेवले, तेव्हा शत्रूंना तापवणारे ते नारायणास्त्र शांत झाले.
7.201.21
तस्मिन्प्रशान्ते विधिना तेन तेजसि दुःसहे ।
बभूवुर्विमलाः सर्वा दिशः प्रदिश एव च ॥ ७.२०१.२१ ॥
त्या असह्य तेजाचा विधिपूर्वक शांत झाल्यावर सर्व दिशा आणि उपदिशा निर्मळ झाल्या.
7.201.22
प्रववुश्च शिवा वाताः प्रशान्ता मृगपक्षिणः ।
वाहनानि च हृष्टानि प्रशान्तेऽस्त्रे सुदुर्जये ॥ ७.२०१.२२ ॥
शुभ वारे वाहू लागले; हरिण आणि पक्षी शांत झाले; त्या दुर्जय अस्त्राच्या शांत होण्याने वाहने हर्षित झाली.
7.201.23
व्यपोढे च ततो घोरे तस्मिंस्तेजसि भारत ।
बभौ भीमो निशापाये धीमान्सूर्य इवोदितः ॥ ७.२०१.२३ ॥
हे भारता, त्या घोर तेजाचा निरास झाल्यावर, रात्रीच्या अखेरीस उगवलेल्या बुद्धिमान सूर्याप्रमाणे भीम झळकला.
7.201.24
हतशेषं बलं तत्तु पाण्डवानामतिष्ठत ।
अस्त्रव्युपरमाद्वृष्टं तव पुत्रजिघांसया ॥ ७.२०१.२४ ॥
पाण्डवांचे उरलेले ते सैन्य उभे राहिले; तुमच्या पुत्रांना मारण्याच्या इच्छेने वर्षवलेले अस्त्र थांबल्यामुळे.
7.201.25
व्यवस्थिते बले तस्मिन्नेस्त्रे प्रतिहते तथा ।
दुर्योधनो महाराज द्रोणपुत्रमथाब्रवीत् ॥ ७.२०१.२५ ॥
सैन्य पुन्हा व्यवस्थित झाले आणि तो अस्त्रही तसाच प्रतिहत झाला, तेव्हा हे महाराजा, दुर्योधन द्रोणपुत्राला म्हणाला.
7.201.26
अश्वत्थामन्पुनः शीघ्रमस्त्रमेतत्प्रयोजय ।
अवस्थिता हि पाञ्चालाः पुनरेते जयैषिणः ॥ ७.२०१.२६ ॥
अश्वत्थाम्या, पुन्हा लवकर हे अस्त्र प्रयोग कर. जयाची इच्छा करणारे हे पांचाल पुन्हा उभे आहेत.
7.201.27
अश्वत्थामा तथोक्तस्तु तव पुत्रेण मारिष ।
सुदीनमभिनिः श्वस्य राजानमिदमब्रवीत् ॥ ७.२०१.२७ ॥
हे माननीय, तुमच्या पुत्राने असे सांगितल्यावर अश्वत्थामा अत्यंत दीन होऊन दीर्घ निःश्वास सोडून राजाला म्हणाला.
7.201.28
नैतदावर्तते राजन्नस्त्रं द्विर्नोपपद्यते ।
आवृतं हि निवर्तेत प्रयोक्तारं न संशयः ॥ ७.२०१.२८ ॥
हे राजा, हे अस्त्र परत येत नाही आणि दोनदा प्रयोग करणेही शक्य नाही. पण ते अडवले गेले तर प्रयोक्त्यावरच परत येऊ शकते, यात संशय नाही.
7.201.29
एष चास्त्रप्रतीघातं वासुदेवः प्रयुक्तवान् ।
अस्य तु ह्येष वै दाता मानुषेषु न विद्यते ॥ ७.२०१.२९ ॥
या अस्त्राचा प्रतिघात वासुदेवानेच केला आहे. त्यांच्यासारखा दाता मनुष्यांमध्ये आढळत नाही.
7.201.30
परावरज्ञो लोकानां न तदस्ति न वेत्ति यत् ।
तदेतदस्त्रं प्रशमं यातं कृष्णस्य मन्त्रितैः ॥ ७.२०१.३० ॥
जो लोकांचे उच्च-नीच जाणतो, त्याला न माहीत असे काही नाही. कृष्णाच्या मंत्रांनी हे अस्त्र शमले.
7.201.31
द्विविधो विहितः सङ्ख्ये वधः शस्त्रोर्जनाधिप ।
पराजयो वा मृत्युर्वा श्रेयान्मृत्युर्न निर्जयः ॥ ७.२०१.३१ ॥
हे जनाधिपा, युद्धात शस्त्रांनी होणारा वध दोन प्रकारचा विहित आहे. पराजय किंवा मृत्यू; मृत्यू श्रेयस्कर आहे, विजय नव्हे.
7.201.32
विजिताश्चारयो ह्योते शस्त्रोत्सर्गान्मृतोपमाः ॥ ७.२०१.३२ ॥
शस्त्रे टाकल्यामुळे हे शत्रू खरोखरच पराजित होऊन मृतांसारखे झाले आहेत.
7.201.33
आचार्यपुत्र यद्येतद्द्विरस्त्रं न प्रयुज्यते ।
अन्यैर्गुरुघ्ना वध्यन्तामस्त्रैरस्त्रविदां वर ॥ ७.२०१.३३ ॥
हे आचार्यपुत्रा, जर हे दुसरे अस्त्र प्रयोगात आणले जात नाही, तर हे अस्त्रविदांमध्ये श्रेष्ठा, गुरुघातक इतरांच्या अस्त्रांनी मारले जावोत.
7.201.34
त्वयि शस्त्राणि दिव्यानि त्र्यम्बके चामितौजसि ।
घ्नतैतान्सुमहावीर्य शात्रवान्युद्वकोविदः।
इच्छतो न हि ते मुच्येत्सङ्क्रुद्धो हि पुरन्दरः ॥ ७.२०१.३४ ॥
तुझ्यात दिव्य शस्त्रे आहेत, आणि अमित तेजस्वी त्र्यंबकातही आहेत. हे महापराक्रमी, युद्धनिपुणा, या शत्रूंना ठार कर. तू इच्छिलास तरी ते तुझ्यापासून सुटणार नाही, क्रुद्ध पुरंदरही तसाच.
7.201.35
तस्मिन्नस्त्रे प्रतिहते द्रोणे चोपधिना हते ।
तथा दुर्योधनेनोक्तो द्रौणिः किमकरोत्पुनः ॥ ७.२०१.३५ ॥
ते अस्त्र प्रतिहत झाल्यावर आणि कपटाने द्रोण मारला गेल्यावर, दुर्योधनाने असे सांगितले तेव्हा द्रौणीने पुन्हा काय केले?
7.201.36
दृष्ट्वा पार्थांश्च सङ्ग्रामे युद्धाय समुपस्थितान् ।
नारायणास्त्रनिर्मुक्तांश्चरतः पृतनामुखे ॥ ७.२०१.३६ ॥
युद्धात युद्धासाठी सज्ज असलेल्या पार्थांना (पृथेच्या पुत्रांना) पाहून, आणि सैन्याच्या अग्रभागी नारायणास्त्रापासून मुक्त होऊन संचार करणाऱ्यांना पाहून.
7.201.37
जानन्पितुः स निधनं सिंहलाङ्गूलकेतनः ।
सक्रोधो भयमुत्सृज्य सोऽभिदुद्राव पार्षतम् ॥ ७.२०१.३७ ॥
वडिलांचा मृत्यू जाणून सिंहपुच्छ ध्वजधारी तो क्रोधाने भय सोडून पार्षतावर धावून गेला.
7.201.38
अभिद्रुत्य च विंशत्या क्षुद्रकाणां नरर्षभ ।
पञ्चभिश्चातिवेगेन विव्याध पुरुषर्षभः ॥ ७.२०१.३८ ॥
हे नरश्रेष्ठा, वीस क्षुद्र योद्ध्यांवर झेप घेऊन त्या पुरुषश्रेष्ठाने अतिवेगाने पाच बाणांनी त्यांना भेदले.
7.201.39
धृष्टद्युम्नस्ततो राजञ्ज्वलन्तमिव पावकम् ।
द्रोणपुत्रं त्रिषष्ट्या तु राजन्विव्याध पत्रिणाम् ॥ ७.२०१.३९ ॥
नंतर, हे राजा, प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे असलेल्या द्रोणपुत्राला धृष्टद्युम्नाने, हे राजा, त्रेसष्ट बाणांनी भेदले.
7.201.40
सारथिं चास्य विंशत्या स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः ।
हयांश्च चतुरोऽविध्यच्चतुर्भिर्निशितैः शरैः ॥ ७.२०१.४० ॥
त्याच्या सारथ्याला दगडावर धारदार केलेल्या सोनेरी पिसांच्या वीस बाणांनी आणि चार घोड्यांना चार तीक्ष्ण बाणांनी भेदले.
7.201.41
विद्व्वा विद्वाऽनदद्द्रौणिं कम्पयन्निव मेदिनीम् ।
आददे सर्वलोकस्य प्राणानिव महारणे ॥ ७.२०१.४१ ॥
द्रोणपुत्राला भेदून, भेदून, पृथ्वी हादरवत तो गर्जला; महायुद्धात सर्व लोकांचे प्राण घेत असल्याप्रमाणे.
7.201.42
पार्षतस्तु बली राजन्कृतास्त्रः कृतनिश्चयः ।
द्रौणिमेवाभिदुद्राव मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ७.२०१.४२ ॥
हे राजा, बलवान आणि शस्त्रकुशल पार्षत दृढनिश्चयाने द्रोणपुत्रावरच धावून गेला, मृत्यूला परतवून लावल्याप्रमाणे.
7.201.43
ततो बाणमयं वर्षं द्रोणपुत्रस्य मूर्धनि ।
अवासृजदमेयात्मा पाञ्चाल्यो रथिनांवरः ॥ ७.२०१.४३ ॥
तेव्हा अमेयात्मा, रथिकांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या पांचाल्याने द्रोणपुत्राच्या मस्तकावर बाणांचा वर्षाव केला.
7.201.44
तं द्रौणिः समरे क्रुद्धं छादयामास पत्रिभिः ।
विव्याध चैनं दशभिः पितुर्वधमनुस्मरन् ॥ ७.२०१.४४ ॥
युद्धात क्रुद्ध झालेल्या त्याला द्रोणपुत्राने बाणांनी झाकून टाकले; पित्याच्या वधाची आठवण करून त्याने दहा बाणांनी त्याला घायाळ केले.
7.201.45
द्वाभ्यां च सुविसृष्टाभ्यां क्षुराभ्यां ध्वजकार्मुके ।
छित्त्वा पाञ्चालराजस्य द्रौणिरन्यैः समार्दयत् ॥ ७.२०१.४५ ॥
चांगल्या प्रकारे सोडलेल्या दोन क्षुर बाणांनी द्रोणपुत्राने पांचाल राजाचा ध्वज आणि धनुष्य तोडले आणि इतर बाणांनी त्याला पीडा दिली.
7.201.46
व्यश्वसूतरथं चैनं द्रौणिश्चक्रे महाहावे ।
तस्य चानुचरान्सर्वान्क्रुद्धः प्राद्रावयच्छरैः ॥ ७.२०१.४६ ॥
महायुद्धात द्रोणपुत्राने त्याला घोडे व सारथी नसलेल्या रथात बसवले; क्रुद्ध होऊन बाणांनी त्याचे सर्व अनुचर पळवून लावले.
7.201.47
ततः प्रदुद्रुवे सैन्यं पाञ्चालानां विशाम्पते ।
सम्भ्रान्तरूपमार्तं च न परस्परमैक्षत ॥ ७.२०१.४७ ॥
तेव्हा हे प्रजापते, पांचालांचे सैन्य पळून गेले; गोंधळलेले आणि पीडित होऊन ते एकमेकांकडे पाहतही नव्हते.
7.201.48
दृष्ट्वा तु विमुखान्योधान्धृष्टद्युम्नं च पीडितम् ।
शैनेयोऽचोदयत्तूर्णं रथं द्रौणिरथं प्रति ॥ ७.२०१.४८ ॥
योद्धे पाठ फिरवून पळताना आणि धृष्टद्युम्न पीडित असल्याचे पाहून शैनेय (सात्यकी) याने लगेच आपला रथ द्रोणपुत्राच्या रथाकडे हाकला.
7.201.49
अष्टभिर्निशितैर्बाणैरश्वत्थामानमार्दयत् ।
विंशत्या पुनराहत्य नानारूपैरमर्षणः।
विव्याध च तथा सूतं चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.२०१.४९ ॥
त्याने आठ तीक्ष्ण बाणांनी अश्वत्थाम्याला पीडित केले. पुन्हा वीस बाणांनी प्रहार करून, असहिष्णू होऊन, नानारूपी बाणांनी त्याला विंधले. तसेच सारथ्याला चार बाणांनी आणि चार घोड्यांना विंधले.
7.201.50
धनुर्ध्वजं संयत्तश्चिच्छेद कृतहस्तवत् ।
स साश्वं व्यधमच्चापि रथं हेमपरिष्कृतम्।
हृदि विव्याध समरे त्रिंशता सायकैर्भृशम् ॥ ७.२०१.५० ॥
सावधान होऊन, कुशल हाताप्रमाणे त्याचे धनुष्य आणि ध्वज तोडले. घोड्यांसह सोन्याने सजवलेला रथही नष्ट केला. युद्धात तीस सायकांनी त्याच्या छातीत तीव्रपणे विंधले.
7.201.51
एवं स पीडितो राजन्नश्वत्थामा महाबालः ।
शरजालैः परिवृतः कर्तव्यं नान्वपद्यत ॥ ७.२०१.५१ ॥
हे राजा, अशा प्रकारे पीडित झालेला महाबल अश्वत्थामा बाणांच्या जाळ्यात वेढला गेला. काय करावे हे त्याला सुचले नाही.
7.201.52
एवं गते गुरोः पुत्रे तव पुत्रो महारथः ।
कृपकर्णादिभिः सार्धं शरैः सात्वतमावृणोत् ॥ ७.२०१.५२ ॥
गुरुपुत्र अशा अवस्थेत गेला असता, तुमचा महारथी पुत्र कृप, कर्ण इत्यादींसह बाणांनी सात्वताला झाकून टाकला.
7.201.53
दुर्योधनस्तु विंशत्या कृपः शारद्वतस्त्रिभिः ।
कृतवर्माऽथ दशभिः कर्णः पञ्चाशता शरैः ॥ ७.२०१.५३ ॥
दुर्योधनाने वीस बाणांनी, शारद्वत कृपाने तीन बाणांनी, मग कृतवर्म्याने दहा बाणांनी, कर्णाने पन्नास बाणांनी (प्रहार केला).
7.201.54
दुःशासनः शतेनैव वृषसेनश्च सप्तभिः ।
सात्यकिं विव्यधुस्तूर्णं समन्तान्निशितैः शरैः ॥ ७.२०१.५४ ॥
दुःशासनाने शंभर बाणांनी आणि वृषसेनाने सात बाणांनी लगेच चहूबाजूंनी तीक्ष्ण बाणांनी सात्यकीला विंधले.
7.201.55
ततः स सात्यकी राजन्सर्वानेव महारथान् ।
विरथान्विमुखांश्चैव क्षणेनैवाकरोन्नृप ॥ ७.२०१.५५ ॥
नंतर सात्यकीने, हे राजा, सर्व महारथींना क्षणार्धातच रथहीन आणि विमुख केले.
7.201.56
अश्वत्थामा तु सम्प्राप्य चेतनां भरतर्षभ ।
चिन्तयामास दुःखार्तो निःश्वसंश्च पुनःपुनः ॥ ७.२०१.५६ ॥
पण अश्वत्थामा, हे भरतर्षभा, शुद्धी परत मिळवून दुःखाने पीडित होत वारंवार उसासे टाकत विचार करू लागला.
7.201.57
अथो रथान्तरं द्रौणिः समारुह्य परन्तपः ।
सात्यकिं वारयामास किरञ्शरशतान्बहून् ॥ ७.२०१.५७ ॥
मग शत्रूंना तापविणारा द्रोणपुत्र दुसऱ्या रथावर चढून शेकडो बाण सोडत सात्यकीला अडवू लागला.
7.201.58
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य भारद्वाजसुतं रणे ।
विरथं विमुखं चैव पुनश्चक्रे महारथः ॥ ७.२०१.५८ ॥
रणात भारद्वाजाचा पुत्र आपल्यावर धावून येताना पाहून त्या महारथीने त्याला पुन्हा रथहीन आणि विमुख केले.
7.201.59
ततस्ते पाण्डवा राजन्दृष्ट्वा सात्यकिविक्रमम् ।
शङ्खशब्दान्भृशं चक्रुः सिंहनादांश्च नेदिरे ॥ ७.२०१.५९ ॥
तेव्हा, हे राजा, पांडवांनी सात्यकीचा पराक्रम पाहून जोरात शंखनाद केले आणि सिंहगर्जना केल्या.
7.201.60
एवं तं विरथं कृत्वा सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
जघान वृषसेनस्य त्रिसाहस्रान्महारथान् ॥ ७.२०१.६० ॥
अशा प्रकारे त्याला रथहीन करून सत्यपराक्रमी सात्यकीने वृषसेनाच्या तीन हजार महारथींना ठार मारले.
7.201.61
अयुतं दन्तिनां सार्धं कृपस्य निजघान सः ।
पञ्चायुतानि चाश्वानां शकुनेर्निजघान ह ॥ ७.२०१.६१ ॥
त्याने कृपाच्या दहा हजार हत्तींसह त्यांना ठार केले; आणि शकुनीचे पन्नास हजार घोडेही मारले.
7.201.62
ततो द्रौणिर्महाराज रथमारुह्य वीर्यवान् ।
सात्यकिं प्रति सङ्क्रुद्धः प्रययौ तद्वधेप्सया। ॥ ७.२०१.६२ ॥
तेव्हा, हे महाराज, पराक्रमी द्रौणी रथावर आरूढ होऊन, संतप्त होऊन, त्याला मारण्याच्या इच्छेने सात्यकीकडे गेला.
7.201.63
पुनस्तमागतं दृष्ट्वा शनेयो निशितैः शरैः ।
अदारयत्क्रुरतरैः पुनःपुनररिन्दम ॥ ७.२०१.६३ ॥
त्याला पुन्हा येताना पाहून शैनेयाने तीक्ष्ण, अतिक्रूर बाणांनी त्याला वारंवार विद्ध केले, हे शत्रुदमना.
7.201.64
सोऽतिविद्धो महेष्वासो नानालिङ्गैरमर्षणः ।
युयुधानेन वै द्रौणिः प्रहसन्वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.२०१.६४ ॥
अतिविद्ध झालेला तो महाधनुर्धर, संतप्त द्रौणी, युयुधानाच्या विविध बाणांनी, हसत हे वचन बोलला.
7.201.65
शैनेयाब्युपपत्तिं ते जानाम्याचार्यघातिनि ।
न चैनं त्रास्यसि मया ग्रस्तमात्मानमेव च ॥ ७.२०१.६५ ॥
हे आचार्यघातका, शैनेय तुझा आधार आहे हे मला ठाऊक आहे; पण माझ्याकडून गृहीत झालेल्या याला आणि स्वतःलाही तू वाचवू शकणार नाहीस.
7.201.66
शपेत्मनाऽहं शैनेय सत्येन तपसा तथा ।
अहत्वा सर्वपाञ्चालान्यदि शान्तिमहं लभे ॥ ७.२०१.६६ ॥
हे शैनेया, मी स्वतःची, सत्याची आणि तपाची शपथ घेतो; सर्व पांचालांना न मारता जर मला शांती मिळाली तर.
7.201.67
यद्बलं पाण्डवेयानां वृष्णीनामपि यद्बलम् ।
क्रियतां सर्वमेवेह निहनिष्यामि सोमकान् ॥ ७.२०१.६७ ॥
पांडवांचे जे बल आणि वृष्णींचेही जे बल, ते सर्व येथे वापरले जावो; मी सोमकांना ठार करीन.
7.201.68
एवमुक्त्वाऽर्करम्याभं सुतीक्ष्णं तं शरोत्तमम् ।
व्यसृजत्सात्वते द्रौणिर्वज्रं वृत्रे यथा हरिः ॥ ७.२०१.६८ ॥
असे बोलून, सूर्यकिरणांसारखा तेजस्वी, अतिशय तीक्ष्ण असा तो श्रेष्ठ बाण द्रोणपुत्राने सात्वतावर सोडला, जसा इंद्राने वृत्रावर वज्र सोडले.
7.201.69
स तं निर्भिद्य तेनास्तः सायकः शरावरम् ।
विवेश वसुधां भित्त्वा श्वसन्बिलमिवोरगः ॥ ७.२०१.६९ ॥
तो बाण त्याला भेदून, त्याच्याद्वारे चालवलेला, ढाल फोडून, पृथ्वी भेदून आत शिरला, जसा फुत्कार टाकत साप बिळात शिरतो.
7.201.70
स भिन्नकवचः शूरस्तोत्रार्दित इव द्विपः ।
विमुच्य सशरं चापं भूरिव्रणपरिस्रवः ॥ ७.२०१.७० ॥
कवच भेदले गेल्याने तो वीर अंकुशाने पीडित हत्तीसारखा झाला; बाणासह धनुष्य सोडून, अनेक जखमांतून रक्त वाहत.
7.201.71
सीदन्रुधिरसिक्तश्च रथोपस्थ उपाविशत् ।
सूतेनापहृतस्तूर्णं द्रोणपुत्राद्रथान्तरम् ॥ ७.२०१.७१ ॥
रक्ताने माखलेला, थकलेला तो रथाच्या बैठकीवर बसला; सारथ्याने त्याला तत्काळ द्रोणपुत्रासमोरून दुसऱ्या रथाकडे नेले.
7.201.72
अथान्येन सुपुङ्खेन शरेणानतपर्वणा ।
आजघान भ्रवोर्मध्ये धृष्टद्युम्नं परन्तपः ॥ ७.२०१.७२ ॥
मग शत्रूंना तापवणाऱ्याने दुसऱ्या सुंदर पंखांच्या, वाकलेल्या पेरांच्या बाणाने धृष्टद्युम्नाच्या भुवयांच्या मध्ये प्रहार केला.
7.201.73
स पूर्वमतिविद्धश्च भृशं पस्चाच्च पीडितः ।
ससदाथ च पाञ्चाल्यो व्यपाश्रयत च ध्वजम् ॥ ७.२०१.७३ ॥
तो आधी फार विद्ध झाला होता आणि नंतरही खूप पीडित झाला. मग पांचाल राजपुत्र बसला आणि ध्वजाचा आधार घेतला.
7.201.74
तं नागमिव सिंहेन दृष्ट्वा राजञ्शरार्दितम् ।
जवेनाभ्यद्रवञ्छूराः पञ्च पाण्डवतो रथाः ॥ ७.२०१.७४ ॥
राजा, सिंहाने पीडलेल्या हत्तीसारखा बाणांनी पीडित झालेला त्याला पाहून पांडवांचे पाच शूर रथी वेगाने त्याच्याकडे धावले.
7.201.75
किरीटी भीमसेनश्च वृद्वक्षत्रश्च पौरवः ।
युवराजश्च चेदीनां मालवश्च सुदर्शनः ॥ ७.२०१.७५ ॥
किरीटी (अर्जुन), भीमसेन, पौरव वृद्धक्षत्र, चेदींचा युवराज आणि मालव सुदर्शन.
7.201.76
एते हाहाकृताः सर्वे प्रगृहीतशरासनाः ।
वीरं द्रौणायनिं वीराः सर्वतः पर्यवारयन् ॥ ७.२०१.७६ ॥
हे सर्व हाहाकार करत, धनुष्य उचलून वीर द्रौणायनीला चहूबाजूंनी वेढून घेतले.
7.201.77
ते विंशतिपदे यत्ता गुरुपुत्रममर्षणम् ।
पञ्चभिः पञ्चभिर्बाणैरभ्यघ्नन्सर्वतः समम् ॥ ७.२०१.७७ ॥
ते वीस पावले अंतरावर सज्ज होऊन, असहिष्णू गुरुपुत्राला चहूबाजूंनी एकाच वेळी पाच-पाच बाणांनी प्रहार करू लागले.
7.201.78
आशीविषाभैर्विंशत्या पञ्चभिस्तु शितैः शरैः ।
चिच्छेद युगपद्द्रौणिः पञ्चविंशतिसायकान् ॥ ७.२०१.७८ ॥
द्रौणीने विषारी सर्पांसारख्या वीस आणि पाच तीक्ष्ण बाणांनी एकाच वेळी पंचवीस बाण तोडले.
7.201.79
सप्तभिस्तु शितैर्बाणैः पौरवं द्रौणिरार्दयत् ।
मालवं त्रिभिरेकेन पार्थं ष़ड्भिर्वृकोदरम्। ॥ ७.२०१.७९ ॥
सात तीक्ष्ण बाणांनी द्रोणपुत्राने पौरवाला पीडले. मालवाला तीन, पार्थाला एक, आणि वृकोदराला सहा.
7.201.80
ततस्ते विव्यधुः सर्वे द्रौणिं राजन्महारथाः ।
युगपच्च पृथक्चैव रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ ७.२०१.८० ॥
मग ते सर्व महारथी, हे राजन्, द्रोणपुत्राला एकाच वेळी आणि वेगवेगळे, सोन्याची पिसे असलेल्या दगडावर धारदार केलेल्या बाणांनी भेदू लागले.
7.201.81
युवराजश्च विंशत्या द्रौणिं विव्याध पत्रिभिः ।
पार्थश्च पुनरष्टाभिस्तथा सर्वे त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ७.२०१.८१ ॥
युवराजाने वीस बाणांनी द्रोणपुत्राला भेदले. पार्थाने पुन्हा आठांनी, आणि सर्वांनी प्रत्येकी तीन तीन.
7.201.82
ततोऽर्जुनं षड्भिरथाजघान ।
द्रौणायनिर्दशभिर्वासुदेवम्।
भीमं दशार्धैर्युवारजं चतुर्भि- ॥ ७.२०१.८२ ॥
मग द्रोणपुत्राने अर्जुनाला सहा, वासुदेवाला दहा, भीमाला पाच, आणि युवराजाला चार बाणांनी प्रहार केला.
7.201.83
र्द्वाभ्यां द्वाभ्यां मालवं पौरवं च ।
सूतं विद्व्वाः भीमसेनस्य षड्भि…
र्द्वाभ्यां विद्व्वा कार्मुकं च ध्वजं च ।
पुनः पार्थं शरवर्षेण विद्व्वा
द्रौणिर्घोरं सिंहनादं ननाद ॥ ७.२०१.८३ ॥
दोन दोन बाणांनी मालव आणि पौरवाला, भीमसेनाच्या सारथ्याला सहा बाणांनी भेदून, मग दोनांनी धनुष्य आणि ध्वज भेदून, पुन्हा बाणवर्षावाने पार्थाला भेदून, द्रोणपुत्राने भयंकर सिंहगर्जना केली.
7.201.84
तस्यास्यतस्तान्निशितान्पीतधारा… ।
न्द्रौणेः शरान्पृष्ठतश्चाग्रतश्च।
धरा वियद्द्यौः प्रदिशो दिशश्च ।
च्छन्ना बाणैरभवन्धोररूपैः ॥ ७.२०१.८४ ॥
त्याने सोडलेल्या तीक्ष्ण, सोनेरी टोकांच्या बाणांनी… द्रोणपुत्राच्या मागून व पुढून आलेल्या बाणांनी पृथ्वी, आकाश, स्वर्ग, दिशा व उपदिशा भयंकर रूपाच्या बाणांनी झाकल्या गेल्या.
7.201.85
आसन्नस्य स्वरथं तीव्रतेजाः ।
सुदर्शनस्येन्द्रकेतुप्रकाशौ।
भुजौ शिरश्चेन्द्रसमानवीर्य… ।
स्त्रिभिः शरैर्युगपत्सञ्चकर्त ॥ ७.२०१.८५ ॥
आपल्या रथाजवळ असलेल्या, प्रचंड तेजस्वी सुदर्शनाचे (अर्जुनाचे) इंद्रध्वजासारखे तेजस्वी दोन बाहू आणि इंद्रासमान पराक्रमाचे मस्तक… तीन बाणांनी एकाच वेळी छेदले.
7.201.86
स पौरवं रथशक्त्या निहत्य ।
च्छित्त्वा रथं तिलशश्चास्य बाणैः।
छित्त्वा च बाहू वरचन्दनाक्तौ ।
भल्लेन कायाच्छिर उच्चकर्त ॥ ७.२०१.८६ ॥
त्याने रथशक्तीने पौरवाला ठार करून, बाणांनी त्याचा रथ तिळातिळा तोडला, उत्तम चंदनाने लेपलेले दोन्ही बाहू तोडले आणि भल्लाने शरीरापासून मस्तक कापले.
7.201.87
युवानमिन्दीवरदामवर्णं ।
चेदिप्रभुं युवराजं प्रसह्य।
बाणैस्त्वरावाञ्ज्वलिताग्निकल्पै… ।
र्विद्व्वा प्रादान्मृत्येव साश्वसूतम् ॥ ७.२०१.८७ ॥
तरुण, नीलकमळांच्या माळेसारख्या श्यामवर्णाच्या चेदिराजाच्या युवराजाला, प्रज्वलित अग्नीसारख्या वेगवान बाणांनी बलपूर्वक… भेदून, मृत्यूसारखे घोडे व सारथ्यासह ठार केले.
7.201.88
मालवं पौरवं चैव युवराजं च चेदिपम् ।
दृष्ट्वा समक्षं निहतं द्रोणपुत्रोण पाण्डवः।
भीमसेनो महाबाहुः क्रोधमाहारयत्परम् ॥ ७.२०१.८८ ॥
मालव, पौरव, युवराज आणि चेदिराज द्रोणपुत्राकडून आपल्या डोळ्यादेखत मारले गेलेले पाहून, महाबाहू पांडव भीमसेनाने अत्यंत क्रोध धारण केला.
7.201.89
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैः सङ्क्रुद्धाशीविषोपमैः ।
छादयामास समरे द्रोणपुत्रं परन्तपः ॥ ७.२०१.८९ ॥
तेव्हा शत्रूंना तापवणारा तो युद्धात संतप्त विषारी सर्पांसारख्या तीक्ष्ण शेकडो बाणांनी द्रोणपुत्राला झाकून टाकला.
7.201.90
ततो द्रौणिर्महातेजाः शरवर्षं निहत्य तम् ।
विव्याध निशितैर्बाणैर्भीमसेनममर्षणः ॥ ७.२०१.९० ॥
मग महातेजस्वी आणि असहिष्णू द्रोणपुत्राने त्या बाणवर्षावाला नष्ट करून तीक्ष्ण बाणांनी भीमसेनाला विद्ध केले.
7.201.91
ततो भीमो महाबाहुद्रौणेर्युधि महाबलः ।
क्षुरप्रेण धनुश्छित्त्वा द्रौणिं विव्याध पत्रिणा ॥ ७.२०१.९१ ॥
तेव्हा महाबाहू आणि महाबलवान भीमाने युद्धात क्षुरप्र बाणाने द्रोणपुत्राचे धनुष्य तोडून बाणाने द्रोणपुत्राला विद्ध केले.
7.201.92
तदपास्य धनुश्छिन्नं द्रोणपुत्रो महामनाः ।
अन्यत्कार्मुकमादाय भीमं विव्याध पत्रिभिः ॥ ७.२०१.९२ ॥
मग तुटलेले ते धनुष्य टाकून महामनस्वी द्रोणपुत्राने दुसरे धनुष्य घेऊन बाणांनी भीमाला विद्ध केले.
7.201.93
तौ द्रौणिभीमौ समरे पराक्रान्तौ महाबलौ ।
अवर्षतां शरवर्षं वृष्टिमन्ताविवाम्बुदौ ॥ ७.२०१.९३ ॥
युद्धात पराक्रमी आणि महाबलवान ते दोघे, पाऊस पाडणाऱ्या दोन ढगांप्रमाणे बाणांचा वर्षाव करू लागले.
7.201.94
भीमनामाङ्किता बाणाः स्वर्णपुङ्खाः शिलाशिताः ।
द्रौणिं सञ्छादयामासुर्घनौघा इव भास्करम् ॥ ७.२०१.९४ ॥
भीमाच्या नावाने अंकित, सोनेरी पिसे असलेले, दगडावर धार लावलेले बाण द्रोणपुत्राला, ढगांचे समूह सूर्याला झाकतात तसे, झाकून टाकले.
7.201.95
तथैव द्रौणिनिर्मुक्तैर्भीमः सन्नतपर्वभिः ।
अवाकीर्यत स क्षिप्रं शरैः शतसहस्रशः ॥ ७.२०१.९५ ॥
त्याचप्रमाणे द्रौणीने सोडलेल्या वाकलेल्या पर्वांच्या बाणांनी भीम लगेच शेकडो हजारो बाणांनी झाकला गेला.
7.201.96
स च्छाद्यमानः समरे द्रौणिना रणशालिना ।
न विव्यथे महाराज तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.२०१.९६ ॥
हे महाराज, रणकुशल द्रौणीने युद्धात झाकला गेला तरी तो व्यथित झाला नाही; ते अद्भुतासारखे होते.
7.201.97
ततो भीमो महाबाहुः कार्तस्वरविभूषितान् ।
नाराचान्दश सम्प्रैषीद्यमदण्डनिभाञ्छितान् ॥ ७.२०१.९७ ॥
मग महाबाहू भीमाने सोन्याने अलंकृत, यमदंडासारखे तीक्ष्ण दहा नाराच सोडले.
7.201.98
ते जत्रुदेशमासाद्य द्रोणपुत्रस्य मारिष ।
निर्भिद्य विविशुस्तूर्णं वल्मीकमिव पन्नगाः ॥ ७.२०१.९८ ॥
हे मारिष, ते द्रोणपुत्राच्या जत्रुप्रदेशी पोहोचून भेदून सर्प वारुळात शिरावेत तसे लगेच आत शिरले.
7.201.99
सोऽतिविद्धो भृशं द्रौणिः पाण्डवेन महात्मना ।
ध्वजयष्टिं समासाद्य न्यमीलयत लोचने ॥ ७.२०१.९९ ॥
महात्मा पांडवाने अत्यंत विद्ध झालेल्या त्या द्रौणीने ध्वजदंड धरून डोळे मिटले.
7.201.100
स मुहूर्तात्पुनः संज्ञां लब्ध्वा द्रौणिर्नराधिप ।
क्रोधं परममातस्थौ समरे रुधिरोक्षितः ॥ ७.२०१.१०० ॥
हे नराधिपा, क्षणभराने द्रौणी पुन्हा शुद्धीवर आला आणि रक्ताने माखलेला तो युद्धात अत्यंत क्रोधाने उभा राहिला.
7.201.101
दृढं सोऽभिहतस्तेन पाण्डवेन महात्मना ।
वेगं चक्रे महाबाहुर्भीमसेनरथं प्रति ॥ ७.२०१.१०१ ॥
महात्मा पांडवाच्या प्रहाराने गंभीर जखमी झालेल्या त्या महाबाहूने भीमसेनाच्या रथाकडे वेगाने धाव घेतली.
7.201.102
तत आकर्णपूर्णानां शराणां तिग्मतेजसाम् ।
शतमाशीविषाभानां प्रेषयामास भारत ॥ ७.२०१.१०२ ॥
मग हे भारता, कानापर्यंत ओढून सोडलेले, विषारी सर्पांसारखे तीक्ष्ण असे शंभर बाण त्याने सोडले.
7.201.103
भीमोऽपि समरश्लाघी तस्य वीर्यमचिन्तयत् ।
तूर्णं प्रासृजदुग्राणि शरवर्षाणि पाण्डवः ॥ ७.२०१.१०३ ॥
युद्धात अभिमानी असलेल्या भीमानेही त्याच्या पराक्रमाचा विचार केला आणि पांडवाने तात्काळ भयंकर बाणवर्षाव सोडला.
7.201.104
ततो द्रौणिर्महाराज च्छित्त्वाऽस्य विशिखैर्धनुः ।
आजघानोरसि क्रुद्धः पाण्डवं निशितैः शरैः ॥ ७.२०१.१०४ ॥
मग हे महाराजा, क्रोधित झालेल्या द्रोणपुत्राने आपल्या बाणांनी त्याचे धनुष्य तोडले आणि तीक्ष्ण बाणांनी पांडवाच्या छातीवर प्रहार केला.
7.201.105
ततोऽन्यद्धनुरादाय भीमसेनो ह्यमर्षणः ।
विव्याध निशितैर्बाणैर्द्रौणिं पञ्चभिराहवे ॥ ७.२०१.१०५ ॥
मग असहिष्णु भीमसेनाने दुसरे धनुष्य घेऊन युद्धात पाच तीक्ष्ण बाणांनी द्रोणपुत्राला विंधले.
7.201.106
जीमूताविव घर्मान्ते तौ शरौघप्रवर्षिणौ ।
अन्योन्यक्रोधताम्राक्षौ छादयामासतुर्युधि ॥ ७.२०१.१०६ ॥
ग्रीष्माच्या शेवटी दोन मेघांप्रमाणे बाणांचा वर्षाव करीत, परस्परांच्या क्रोधाने लालबुंद डोळे झालेले ते दोघे युद्धात आच्छादून गेले.
7.201.107
तलशब्दैस्ततो घोरैस्त्रासयन्तौ परस्परम् ।
अयुध्येतां सुसंरब्धौ कृतप्रतिकृतैषिणौ ॥ ७.२०१.१०७ ॥
नंतर भयंकर टाळ्यांच्या आवाजांनी एकमेकांना भयभीत करीत, अत्यंत संतप्त होऊन, प्रत्युत्तर शोधत ते दोघे लढू लागले.
7.201.108
ततो विष्फार्य सुमहच्चापं रुक्मविभूषितम् ।
भीमं प्रैक्षत स द्रौणिः शरानस्यन्तमन्तिकात्।
शरद्यहर्मध्यगतो द्रीप्तार्चिरिव भास्करः ॥ ७.२०१.१०८ ॥
नंतर सोन्याने शोभिवंत अशा त्या विशाल धनुष्याची दोरी ओढून त्याने भीमाकडे पाहिले; द्रोणपुत्र, शरद ऋतूच्या मध्यान्ही तेजस्वी किरणांच्या सूर्याप्रमाणे, जवळून बाण सोडत होता.
7.201.109
आददनास्य विशिखान्सन्दधानस्य चाशुगान् ।
विकर्षतो मुञ्चतश्च नान्तरं ददृशुर्जनाः ॥ ७.२०१.१०९ ॥
तो बाण घेत होता, धनुष्याला जोडत होता, ओढत होता आणि सोडत होता; या क्रमात लोकांना कुठलाही खंड दिसला नाही.
7.201.110
अलातचक्रप्रतिमं तस्य मण्डलमायुधम् ।
द्रौणेरासीन्महाराज बाणान्विसृजतस्तदा ॥ ७.२०१.११० ॥
महाराज, बाण सोडणाऱ्या द्रोणपुत्राचे ते धनुष्य तेव्हा अलातचक्राप्रमाणे वर्तुळाकार दिसत होते.
7.201.111
धनुश्च्युताः शरास्तस्य शतशोऽथ सहस्रशः ।
आकाशे प्रत्यदृश्यन्त शलभानामिवायतीः ॥ ७.२०१.१११ ॥
त्याच्या धनुष्यातून शेकडो आणि हजारो बाण सुटून आकाशात टोळांच्या लांब रांगांप्रमाणे दिसू लागले.
7.201.112
ते तु द्रौणिविनिर्मुक्ताः शरा हेमविभूषिताः ।
अजस्रमन्वकीर्यन्त घोरा भीमरथं प्रति ॥ ७.२०१.११२ ॥
द्रोणपुत्राने सोडलेले ते सोन्याने शोभिवंत भयंकर बाण सतत भीमाच्या रथाकडे वर्षाव करत राहिले.
7.201.113
तत्राद्भुतकमपश्याम भीमसेनस्य विक्रमम् ।
बलं वीर्यं प्रभावं च व्यवसायं च भारत ॥ ७.२०१.११३ ॥
तेथे आम्ही भीमसेनाचा अद्भुत पराक्रम पाहिला, त्याचे बळ, वीर्य, प्रभाव आणि निश्चय, हे भरतवंशजा.
7.201.114
तां स मेघादिवोद्भूतां बाणवृष्टिं समन्ततः ।
जलवृष्टिं महाघोरां तपान्त इव चिन्तयन् ॥ ७.२०१.११४ ॥
मेघातून उसळल्यासारख्या चहूकडे पसरलेल्या त्या बाणवर्षावाला, जलवृष्टीसारख्या अत्यंत भयंकर त्या वर्षावाला, उन्हाळ्याच्या अखेरीप्रमाणे विचार करीत.
7.201.115
द्रोणपुत्रवधप्रेप्सुर्भीमो भीमपराक्रमः ।
अमुञ्चच्छरवर्षाणि प्रावृषीव बलाहकः ॥ ७.२०१.११५ ॥
द्रोणपुत्राला मारण्याची इच्छा करणारा भयंकर पराक्रमी भीम, पावसाळ्यातील मेघाप्रमाणे बाणवर्षाव करू लागला.
7.201.116
तद्रुक्मपृष्टं भीमस्य धनुर्घारं महारणे ।
विकृष्यमाणं विबभौ शक्रचापमिवापरम् ॥ ७.२०१.११६ ॥
महायुद्धात भीमाचे सोन्याच्या पाठीचे भयंकर धनुष्य ओढले जात असताना दुसऱ्या इंद्रधनुष्याप्रमाणे तळपले.
7.201.117
तस्माच्छराः प्रादुरासञ्छतशोऽथ सहस्रशः ।
सञ्छादयन्तः समरे द्रौणिमाहवशोभिनम् ॥ ७.२०१.११७ ॥
त्यातून शेकडो आणि मग हजारो बाण प्रकटले, रणांगणात शोभणाऱ्या द्रोणपुत्राला झाकत.
7.201.118
तयोर्विसृजतोरेवं शरजालानि मारिष ।
वायुरप्यन्तरा राजन्नाशक्नोत्प्रतिसर्पितुम् ॥ ७.२०१.११८ ॥
हे स्वामी, ते दोघे असे बाणजाल सोडत असता, हे राजा, वायूलाही त्यांच्या मधून वाहता येईना.
7.201.119
तथा द्रौणिर्महाराज शरान्हेमविभूषितान् ।
तैलधौतान्प्रसन्नाग्रान्प्राहिणोद्वधकाङ्क्षया ॥ ७.२०१.११९ ॥
त्याचप्रमाणे, हे महाराज, द्रौणीने सोन्याने सजवलेले, तेलात धुतलेले आणि तेजस्वी टोके असलेले बाण वध करण्याच्या इच्छेने सोडले.
7.201.120
तानन्तरिक्षे विशिखैस्त्रिधैकैकमशातयत् ।
विशेषयन्द्रोणसुतं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.२०१.१२० ॥
त्याने आकाशात बाणांनी त्यांतील प्रत्येकाचे तीन तुकडे केले आणि द्रोणपुत्राला म्हटले, 'थांब, थांब!'
7.201.121
पुनश्च शरवर्षाणि घोराण्युग्राणि पाण्डवः ।
व्यसृजद्बलवानक्रुद्धो द्रोणपुत्रवधेप्सया ॥ ७.२०१.१२१ ॥
पुन्हा बलवान पांडवाने, क्रोध नसतानाही, द्रोणपुत्राच्या वधाच्या इच्छेने भयंकर व उग्र बाणवर्षाव पुन्हा सोडला.
7.201.122
ततोऽस्त्रमायया तूर्णं शरवृष्टिं निवार्य ताम् ।
धनुश्चिच्छेद भीमस्य द्रोणपुत्रो महास्त्रवित्।
शरैश्चैनं सुबहुभिः क्रुद्धः सङ्ख्ये पराभिनत् ॥ ७.२०१.१२२ ॥
मग महास्त्रज्ञ द्रोणपुत्राने अस्त्रमायेने ते बाणवर्षाव तत्काळ अडवून भीमाचे धनुष्य तोडले; क्रोधाने युद्धात अनेक बाणांनी त्याला विद्ध केले.
7.201.123
स छिन्नधन्वा बलवान्रथशक्तिं सुदारुणाम् ।
वेगेनाविध्य चिक्षेप द्रोणपुत्ररथं प्रति ॥ ७.२०१.१२३ ॥
धनुष्य तुटले तरीही बलवान त्याने अतिभयंकर रथशक्ती वेगाने फिरवून द्रोणपुत्राच्या रथाकडे फेकली.
7.201.124
तामापतन्तीं सहसा महोल्काभां शितैः शरैः ।
चिच्छेद समरे द्रौणिर्दर्शयन्पाणिलाघवम् ॥ ७.२०१.१२४ ॥
महाउल्केसारखी तेजस्वी, अचानक येणारी ती द्रौणीने युद्धात तीक्ष्ण बाणांनी छेदली; आपले हस्तकौशल्य दाखवत.
7.201.125
एतस्मिन्नन्तरे भीमो दृढमादाय कार्मुकम् ।
द्रौणिं विव्याध विशिखैः स्मयमानो वृकोदरः ॥ ७.२०१.१२५ ॥
याच वेळी वृकोदर भीमाने धनुष्य घट्ट धरून, हसत द्रोणपुत्रावर बाणांनी प्रहार केला.
7.201.126
ततो द्रौणिर्महाराज भीमसेनस्य सारथिम् ।
ललाटे दारयामास शरेणानतपर्वणा ॥ ७.२०१.१२६ ॥
नंतर हे महाराज, द्रोणपुत्राने भीमसेनाच्या सारथ्याच्या कपाळात वाकलेल्या पेरांच्या बाणाने प्रहार केला.
7.201.127
सोऽतिविद्धो बलवता द्रोणपुत्रेण सारथिः ।
व्यामोहमगमद्राजन्रश्मीनुत्सृज्य वाजिनां ॥ ७.२०१.१२७ ॥
बलवान द्रोणपुत्राच्या बाणांनी अतिशय घायाळ झालेला तो सारथी, हे राजा, घोड्यांचे लगाम सोडून मोहित झाला.
7.201.128
ततोऽश्वाः प्राद्रवंस्तूर्णं मोहिते रथसारथौ ।
भीमसेनस्य राजेनद्र् पश्यतां सर्वधन्विनाम् ॥ ७.२०१.१२८ ॥
मग सारथी मोहित होताच घोडे वेगाने पळाले, हे राजेंद्रा, भीमसेनाचे सर्व धनुर्धर पाहत असताना.
7.201.129
तं दृष्ट्वा प्रद्रुतैरश्वैरपकृष्टं रणाजिरात् ।
दध्मौ प्रमुदितः शङ्खं बृहन्तमपराजितः ॥ ७.२०१.१२९ ॥
रणांगणातून धावणाऱ्या घोड्यांनी त्याला ओढून नेलेले पाहून, अपराजित वीराने आनंदाने मोठा शंख फुंकला.
7.201.130
ततः सर्वे च पाञ्चाला भीमसेनश्च पाण्डवः ।
धृष्टद्युम्नरथं त्यक्त्वा भीताः सम्प्राद्रवन्दिशः ॥ ७.२०१.१३० ॥
तेव्हा सर्व पांचाल आणि पांडव भीमसेन भयभीत होऊन धृष्टद्युम्नाचा रथ सोडून दिशादिशांना पळाले.
7.201.131
तान्प्रभग्नांस्ततो द्रौणिः पृष्ठतो विकिरञ्शरान् ।
अभ्यवर्तत वेगेन कालयन्पाण्डुवाहिनीम् ॥ ७.२०१.१३१ ॥
तेव्हा द्रोणपुत्राने मागून बाणांचा वर्षाव करत, पराभूत झालेल्या त्या सैनिकांवर वेगाने चाल करून पाण्डवांच्या सेनेचा संहार केला.
7.201.132
ते वध्यमानाः समरे द्रोणपुत्रेण पार्थिवाः ।
द्रोणपुत्रभयाद्राजन्दिशः सर्वाश्च भेजिरे ॥ ७.२०१.१३२ ॥
हे राजा! युद्धात द्रोणपुत्राकडून मारले जात असलेले ते वीर द्रोणपुत्राच्या भीतीने सर्व दिशांना पळून गेले.