มหาภารตะ · อัธยายะ 7.203
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.203.1
तस्मिन्नतिरथे द्रोणे निहते तत्र सञ्जय ।
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वन्नतः परम् ॥ ७.२०३.१ ॥
สัญชัย เมื่อพระทรงนามว่าโทรณะผู้เป็นรถีอย่างยิ่งนั้นถูกสังหารแล้ว ชาวของข้าและบรรดาปาณฑพได้ทำอะไรต่อจากนั้น
7.203.2
तस्मिन्नतिरथे द्रोणे निहते पार्षतेन वै ।
कौरवेषु च भग्नेषु कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ ७.२०३.२ ॥
เมื่อโทรณะผู้เป็นรถีอย่างยิ่งนั้นถูกบุตรของปฤษตะสังหารแล้ว และเหล่าเการพถูกตีแตกพ่าย กุนตีบุตรธนัญชัยก็
7.203.3
दृष्ट्वा सुमहदाश्चर्यमात्मनो विजयावहम् ।
मुनिं स्निग्धाम्बुदाभासं वेदव्यासमकल्मषम्।
यदृच्छयाऽऽगतं व्यासं पप्रच्छ भरतर्षभ ॥ ७.२०३.३ ॥
เมื่อเห็นความอัศจรรย์ยิ่งใหญ่ที่นำชัยชนะมาให้ตน ฤๅษีเวทวยาสผู้งามดุจเมฆฝนที่เย็นสนิทและปราศจากมลทิน ผู้มาถึงโดยบังเอิญ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ (อรชุน) ได้ทูลถามวยาส
7.203.4
सङ्ग्रामे न्यहनं शत्रूञ्शरौघैर्विमलैरहम् ।
अग्रतो लक्षये यान्तं पुरुषं पावकप्रभम् ॥ ७.२०३.४ ॥
ในการสงคราม ข้าพเจ้าสังหารศัตรูด้วยลูกศรอันบริสุทธิ์เป็นกระแส ข้าพเจ้าเห็นบุรุษผู้หนึ่งเดินนำหน้าข้าพเจ้า รัศมีของเขาดุจไฟ
7.203.5
ज्वलन्तं शूलमुद्यम्य यां दिशं प्रतिपद्यते ।
तस्यां दिशि विदीर्यन्ते शत्रवो मे महामुने ॥ ७.२०३.५ ॥
เขายกตรีศูลที่ลุกโชนขึ้น และไม่ว่าจะเดินไปทิศใด ในทิศนั้นศัตรูของข้าพเจ้าก็ถูกฉีกขาดออก โอ้มหามุนี
7.203.6
तेन भग्नानरीन्सर्वान्मद्भग्नान्मन्यते जनः ।
तेन भग्नानि सैन्यानि पृष्ठतोऽनुव्रजाम्यहम् ॥ ७.२०३.६ ॥
ผู้คนทั้งหลายคิดว่าศัตรูทั้งปวงที่เขาตีแตกนั้นถูกข้าพเจ้าตีแตก และกองทัพที่เขาตีแตกแล้ว ข้าพเจ้าก็ติดตามไปข้างหลัง
7.203.7
भगवंस्तन्ममाचक्ष्व को वै स पुरुषोत्तमः ।
शूलपाणिर्मया दृष्टस्तेजसा सूर्यसन्निभः ॥ ७.२०३.७ ॥
ท่านผู้เป็นที่เคารพ ขอทรงบอกข้าพเจ้าว่าบุรุษสูงสุดผู้นั้นคือผู้ใด ผู้ถือตรีศูล มีรัศมีดุจพระอาทิตย์ ซึ่งข้าพเจ้าได้เห็น
7.203.8
न पद्भ्यां स्पृशते भूमिं न च शूलं विमुञ्चति ।
शूलाच्छूलसहस्राणि निष्पेतुस्तस्य तेजसा ॥ ७.२०३.८ ॥
เขามิได้เหยียบพื้นดินด้วยเท้า และมิได้ปล่อยตรีศูลทิ้งไป จากตรีศูลนั้น ด้วยรัศมีของเขา ตรีศูลนับพันก็พุ่งออกมา
7.203.9
प्रजापतीनां प्रथमं तैजसं पुरुषं प्रभुम् ।
भुवनं भूर्भुवं देवं तेजसां प्रवरं प्रभुम् ॥ ७.२०३.९ ॥
ท่านเป็นบุรุษแห่งรัศมี เป็นองค์ผู้เป็นใหญ่องค์แรกในบรรดาพระประชาบดี เป็นเทพผู้เกิดจากแผ่นดินและฟ้า เป็นพระผู้เป็นใหญ่ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดารัศมีทั้งหลาย
7.203.10
ईशानं वरदं पार्थ दृष्टवानसि शङ्करम् ।
तं गच्छ शरणं देवं वरदं भुवनेश्वरम् ॥ ७.२०३.१० ॥
โอ้ปารถะ ท่านได้เห็นพระอีศานะ พระศังกระ ผู้ประทานพร จงไปพึ่งพระเทพเจ้าองค์นั้น ผู้ประทานพร เป็นเจ้าแห่งโลกทั้งหลาย
7.203.11
महादेवं महात्मानमीशानं जटिलं विभुम् ।
त्र्यक्षं महाभुजं रुद्रं शिखिनं चीवराससम् ॥ ७.२०३.११ ॥
พระมหาเทพผู้ยิ่งใหญ่ พระอีศานผู้ทรงพระทัยสูงส่ง ทรงมวยผมยาว ทรงอำนาจแผ่ไปทั่ว มีพระเนตรสาม มีพระพาหาอันใหญ่ คือพระรุทร ทรงมงกุฎ นุ่งห่มเปลือกไม้
7.203.12
महादेवं हरं स्थाणुं वरदं भुवनेश्वरम् ।
जगत्प्रधानमजितं जगत्प्रीतिमधीश्वरम् ॥ ७.२०३.१२ ॥
พระมหาเทพ พระหระ ผู้มั่นคง ผู้ประทานพร เป็นเจ้าแห่งโลกทั้งหลาย เป็นประธานแห่งโลก ผู้ไม่มีใครพิชิตได้ เป็นที่รักของโลก เป็นเจ้าผู้ยิ่งใหญ่
7.203.13
जगद्योनिं जगद्बीजं जयिनं जगतो गतिम् ।
विश्वात्मानं विश्वसृजं विश्वमूर्तिं यशस्विनम् ॥ ७.२०३.१३ ॥
เป็นครรภ์แห่งโลก เป็นเมล็ดพันธุ์แห่งโลก เป็นผู้ชนะ เป็นที่ไปแห่งโลก เป็นอาตมันของทุกสิ่ง เป็นผู้สร้างทุกสิ่ง เป็นรูปของทุกสิ่ง เป็นผู้รุ่งเรืองด้วยเกียรติยศ
7.203.14
विश्वेश्वरं विश्वनरं कर्मणामीश्वरं प्रभुम् ।
शंभुं स्वयंभुं भूतेशं भूतभव्यभवोद्भवम् ॥ ७.२०३.१४ ॥
เป็นเจ้าแห่งจักรวาล เป็นบุรุษแห่งจักรวาล เป็นเจ้าแห่งการกระทำทั้งหลาย เป็นองค์ผู้เป็นใหญ่ พระศัมภุ ผู้มีอยู่ด้วยตนเอง เป็นเจ้าแห่งภูตทั้งหลาย เป็นต้นกำเนิดของสิ่งที่เคยมี จะมี และมีอยู่
7.203.15
योगं योगेश्वरं सर्वं सर्वलोकेश्वरेश्वरम् ।
सर्वश्रेष्ठं जगच्छ्रेष्ठं वरिष्ठं परमेष्ठिनम् ॥ ७.२०३.१५ ॥
เป็นโยคะ เป็นเจ้าแห่งโยคะ เป็นทุกสิ่ง เป็นเจ้าแห่งเจ้าทั้งปวงของทุกโลก เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในทุกสิ่ง เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในโลก เป็นผู้ยอดเยี่ยมที่สุด เป็นจอมปกครองสูงสุด
7.203.16
लोकत्रयविधातारमेकं लोकत्रयाश्रयम् ।
शुद्धात्मानं भवं भीमं शशाङ्ककृतशेखरम् ॥ ७.२०३.१६ ॥
เป็นผู้สร้างโลกทั้งสาม เป็นองค์เดียว เป็นที่พึ่งของโลกทั้งสาม เป็นอาตมันที่บริสุทธิ์ เป็นภวะ ผู้น่าสะพรึงกลัว ทรงพระจันทร์เป็นมงกุฎ
7.203.17
शाश्वतं भूधरं देवं सर्ववागीश्वरेश्वरम् ।
सुदुर्जयं जगन्नाथं जन्ममृत्युजरातिगम् ॥ ७.२०३.१७ ॥
เป็นนิรันดร์ ทรงค้ำจุนแผ่นดิน เป็นเทพ เป็นเจ้าแห่งเจ้าทั้งปวงแห่งวาจาทั้งหลาย เป็นผู้ที่พิชิตได้ยากยิ่ง เป็นเจ้าแห่งโลก ล่วงพ้นการเกิด ความตาย และความชรา
7.203.18
ज्ञानात्मानं ज्ञानगम्यं ज्ञानश्रेष्ठं सुदुर्विदम् ।
दातारं चैव भक्तानां प्रसादविहितान्वरान् ॥ ७.२०३.१८ ॥
มีความรู้เป็นอาตมัน รู้ได้ด้วยความรู้ เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในความรู้ รู้ได้ยากยิ่ง และเป็นผู้ประทานพรแก่ผู้ศรัทธาทั้งหลาย ซึ่งพรนั้นประทานด้วยพระกรุณา
7.203.19
तस्य पारिषदा दिव्या रूपैर्नानाविधैर्विभोः ।
वामना जटिला मुण्डा हस्वग्रीवा महोदराः ॥ ७.२०३.१९ ॥
บริวารทิพย์ของพระองค์ผู้ทรงอำนาจ มีรูปร่างต่าง ๆ มากมาย คือคนแคระ มวยผมยาว ศีรษะโกนเกลี้ยง คอสั้น และท้องพุง
7.203.20
महाकाया महोत्साहा महाकर्णास्तथाऽपरे ।
आननैर्विकृतैः पादैः पार्थ वेषैश्च वैकृतैः ॥ ७.२०३.२० ॥
บางตนมีร่างกายใหญ่โตและมีกำลังมาก บางตนมีหูใหญ่ และบางตน โอ้ปารถะ มีใบหน้าบิดเบี้ยว มีเท้าบิดเบี้ยว และแต่งกายผิดแปลก
7.203.21
ईदृशैः स महादेवः पूज्यमानो महेश्वरः ।
स शिवस्तात तेजस्वी प्रसादाद्याति तेऽग्रतः ॥ ७.२०३.२१ ॥
ผู้ที่บูชาพระมหาเทพและพระมเหศวรเช่นนี้ พระศิวะผู้รุ่งโรจน์ ลูกรัก จะเสด็จนำหน้าท่านไปด้วยพระกรุณาของพระองค์
7.203.22
तस्मिन्घोरे सदा पार्थ सङ्ग्रामे रोमहर्षणे ।
द्रौणिकर्णकृपैर्गुप्तां महेष्वासैः प्रहारिभिः ॥ ७.२०३.२२ ॥
ปารถะเอ๋ย ในสงครามอันน่าสยดสยองที่ทำให้ขนลุกชันนั้น กองทัพนั้นได้รับการคุ้มกันโดยนักธนูผู้ยิ่งใหญ่และนักรบผู้โจมตี คือ เทราณี กรรณะ และกฤปะ
7.203.23
कस्तां सेनां तदा पार्थ मनसाऽपि प्रधर्षयेत् ।
ऋते देवान्महेष्वासाद्बहुरूपान्महेश्वरात् ॥ ७.२०३.२३ ॥
ปารถะเอ๋ย ในขณะนั้น ใครเล่าจะกล้าแม้แต่คิดจะโจมตีกองทัพนั้น นอกจากพระเทพเจ้า พระมเหศวร นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ผู้มีหลายรูปแบบ
7.203.24
स्थातुमुत्सहते कश्चिन्न तस्मिन्नग्रतः स्थिते ।
न हि भूतं समं तेन त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ ७.२०३.२४ ॥
ไม่มีใครกล้ายืนอยู่ต่อหน้าพระองค์ เพราะในสามโลกไม่มีสิ่งมีชีวิตใดเสมอเหมือนพระองค์
7.203.25
गन्धेनापि हि सङ्ग्रामे तस्य क्रुद्धस्य शत्रवः ।
विसंज्ञा हतभूयिष्ठा वेपन्ति च पतन्ति च ॥ ७.२०३.२५ ॥
ในสงคราม แม้เพียงได้กลิ่นของพระองค์ผู้กำลังกริ้ว ศัตรูส่วนใหญ่ถูกสังหารและหมดสติ ก็สั่นสะท้านและล้มลง
7.203.26
तस्मै नमस्तु कुर्वन्तो देवास्तिष्ठन्ति वै दिवि ।
ये चान्ये मानवा लोके ये च स्वर्गजितो नराः ॥ ७.२०३.२६ ॥
เทพเจ้าทั้งหลายยืนอยู่บนสวรรค์ พร้อมทั้งถวายความนอบน้อมแด่พระองค์ เช่นเดียวกับมนุษย์อื่นๆ ในโลก และมนุษย์ผู้พิชิตสวรรค์
7.203.27
ये भक्ता वरदं देव शिवं रुद्रमुमापतिम् ।
अनन्यभावेन सदा सर्वेशं समुपासते ॥ ७.२०३.२७ ॥
บรรดาผู้ศรัทธาที่บูชาพระผู้ประทานพร พระศิวะ พระรุทระ เจ้าแห่งอุมา และเจ้าแห่งสรรพสิ่งอยู่เสมอด้วยความศรัทธาที่ไม่แบ่งแยก
7.203.28
सङ्ग्रामेषु जयं प्राप्य पालयन्ति महीमिमाम् ।
इह लोके सुखं प्राप्य ते यान्ति परमां गतिम् ॥ ७.२०३.२८ ॥
เมื่อได้รับชัยชนะในการรบ พวกเขาย่อมปกป้องแผ่นดินนี้ เมื่อได้รับความสุขในโลกนี้แล้ว พวกเขาก็จะไปสู่จุดหมายอันสูงสุด
7.203.29
नमस्कुरुष्व कौन्तेय तस्मै शान्ताय वै सदा ।
रुद्राय शितिकण्ठाय कनिष्ठाय सुवर्चसे ॥ ७.२०३.२९ ॥
ลูกของกุนตีเอ๋ย จงถวายความนอบน้อมแด่พระองค์เสมอ ผู้ทรงสันติ พระรุทระ ผู้มีคอสีน้ำเงิน ผู้เป็นน้องที่สุด ผู้มีรัศมีอันรุ่งโรจน์
7.203.30
कपर्दिने करालाय हर्यक्षवरदाय च ।
याम्यायाव्यक्तकेशाय सद्वृत्ते शङ्कराय च ॥ ७.२०३.३० ॥
แด่ผู้มีมวยผมพันกัน ผู้น่าสยดสยอง ผู้ประทานพรแก่ผู้มีดวงตาสีทอง แด่ผู้อยู่ทิศใต้ แด่ผู้มีเส้นผมที่มองไม่เห็น แด่ผู้มีความประพฤติดี และแด่พระศังกร
7.203.31
काम्याय हरिनेत्राय स्थाणवे पुरुषाय च ॥ ७.२०३.३१ ॥
ความนอบน้อมแด่ผู้น่าปรารถนา ผู้มีดวงตาสีเขียว ผู้มั่นคง และแด่ปุรุษะ
7.203.32
नमो वृक्षाय सेनान्ये मध्यमाय नमोनमः ।
हरिकेशाय मुण्डाय कृशायोत्तारणाय च।
भास्कारय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे ॥ ७.२०३.३२ ॥
ขอนอบน้อม ขอนอบน้อม แด่ต้นไม้ แด่ผู้นำกองทัพ แด่ผู้อยู่กลาง ขอนอบน้อมแด่หริเกศะ ผู้โล้น ผู้ผอม ผู้ข้ามฝั่ง ผู้ทำให้เกิดแสงตะวัน ผู้มีท่าข้ามที่ดี พระเจ้าแห่งเทพทั้งหลาย ผู้เร็วพลัน
7.203.33
बहुरूपाय सर्वाय प्रियाय प्रियवाससे ।
उष्णीषिणे सुवक्त्राय सहस्राक्षाय मीढुषे ॥ ७.२०३.३३ ॥
ความนอบน้อมแด่ผู้มีหลายรูปแบบ ผู้เป็นทุกสิ่ง ผู้เป็นที่รัก ผู้นุ่งห่มเครื่องแต่งกายอันเป็นที่รัก ผู้สวมผ้าโพกศีรษะ ผู้มีใบหน้างดงาม ผู้มีพันตา ผู้ประทานพรอันอุดม
7.203.34
गिरिशाय प्रशान्ताय पतये चीरवाससे ।
हिरण्यबाहवे राजन्नुग्राय पतये दिशाम् ॥ ७.२०३.३४ ॥
ความนอบน้อมแด่เจ้าแห่งภูเขา ผู้สงบ เจ้าแห่งทั้งปวง ผู้นุ่งห่มเปลือกไม้ ผู้มีแขนสีทอง ข้าแต่พระราชา ผู้ดุร้าย เจ้าแห่งทิศทั้งหลาย
7.203.35
पर्जन्यपतये चैव भूतानां पतये नमः ।
वृक्षाणां पतये चैव गवां च पतये नमः ॥ ७.२०३.३५ ॥
ความนอบน้อมแด่เจ้าแห่งเมฆฝน และความนอบน้อมแด่เจ้าแห่งสรรพสัตว์ ความนอบน้อมแด่เจ้าแห่งต้นไม้ และความนอบน้อมแด่เจ้าแห่งโค
7.203.36
वृक्षैरावृतकायाय सेनान्ये मध्यमाय च ।
स्रुवहस्ताय देवाय धन्विने भार्गवाय च ॥ ७.२०३.३६ ॥
แด่ผู้มีร่างกายปกคลุมด้วยต้นไม้ แด่ผู้นำกองทัพ แด่ผู้อยู่กลาง แด่เทพผู้ถือทัพพีในมือ แด่ผู้ถือธนู และแด่ผู้สืบเชื้อสายภารควะ
7.203.37
बहुरूपाय विश्वस्य पतये मुञ्चवाससे ।
सहस्रशिरसे चैव सहस्रचरणाय च।
सहस्रबाहवे चैव सहस्रवदनाय च ॥ ७.२०३.३७ ॥
แด่ผู้มีหลายรูปแบบ เจ้าแห่งจักรวาล ผู้นุ่งห่มหญ้ามุญชะ ผู้มีพันศีรษะ พันเท้า พันแขน และพันหน้า จงรับความนอบน้อม
7.203.38
शरणं गच्छ कौन्तेय वरदं भुवनेश्वरम् ।
उमापतिं विरूपाक्षं दक्षयज्ञनिबर्हणम् ॥ ७.२०३.३८ ॥
ลูกของกุนตีเอ๋ย จงไปขอที่พึ่งกับพระองค์ ผู้ประทานพร เจ้าแห่งโลกทั้งหลาย พระสวามีของอุมา ผู้มีสามตา ผู้ทำลายพิธียัญของทักษะ
7.203.39
प्रजानां पतिमव्यग्रं भूतानां पतिमव्ययम् ।
कपर्दिनं वृषावर्तं वृषनाभं वृषध्वजम् ॥ ७.२०३.३९ ॥
เจ้าแห่งสรรพสัตว์ ผู้ไม่หวั่นไหว เจ้าแห่งสิ่งมีชีวิตทั้งหลาย ผู้ไม่มีวันเสื่อมสลาย ผู้มีมวยผมพันกัน ผู้หมุนวนดุจโคผู้ ผู้มีสะดือเหมือนโคผู้ ผู้มีธงเป็นรูปโคผู้
7.203.40
वृषदर्पं वृषपतिं वृषशृङ्गं वृषर्षभम् ।
वृषाङ्गं वृषभोदारं वृषभं वृषभेक्षणम् ॥ ७.२०३.४० ॥
ผู้เย่อหยิ่งดุจโคผู้ เจ้าแห่งโคผู้ ผู้มีเขาเหมือนโคผู้ ประเสริฐที่สุดในหมู่โคผู้ ผู้มีแขนขาเหมือนโคผู้ ผู้เอื้อเฟื้อดุจโคผู้ โคผู้ ผู้มีดวงตาเหมือนโคผู้
7.203.41
वृषायुधं वृषशरं वृषभूतं वृषेश्वरम् ।
महोदरं महाकायं द्वीपिचर्मनिवासिनम् ॥ ७.२०३.४१ ॥
ธงของพระองค์คือโคผู้ ลูกศรของพระองค์คือโคผู้ พระองค์ได้กลายเป็นโคผู้ เป็นเจ้าแห่งโคผู้ ท้องใหญ่ ร่างกายใหญ่ ประทับอยู่ในหนังเสือดาว
7.203.42
लोकेशं वरदं पुण्यं ब्रह्मण्यं ब्राह्मणप्रियम् ।
त्रिशूलपाणिं वरदं खङ्गचर्मधरं प्रभुम् ॥ ७.२०३.४२ ॥
เป็นเจ้าแห่งโลกทั้งหลาย ผู้ประทานพร ผู้บริสุทธิ์ เป็นที่รักของพราหมณ์และผู้ศึกษาคัมภีร์ มีตรีศูลอยู่ในมือ ผู้ประทานพร ถือดาบและโล่ เป็นเจ้าผู้ยิ่งใหญ่
7.203.43
पिनाकिनं खङ्घधरं लोकानां पतिमीश्वरम् ।
प्रपद्ये शरणं देवं शरण्यं चीरवाससम् ॥ ७.२०३.४३ ॥
ข้าพเจ้าขอพึ่งพระเจ้าผู้ถือธนูปินากะและดาบ เป็นเจ้าแห่งโลกทั้งหลาย เป็นพระผู้เป็นเจ้า ควรแก่การพึ่งพิง ทรงห่มเปลือกไม้
7.203.44
नमस्तस्मै सुरेशाय गणानां पतये नमः ।
सुवाससे नमस्तुभ्यं सुव्रताय सुधन्विने ॥ ७.२०३.४४ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้เป็นเจ้าแห่งเทพ ขอนอบน้อมแด่เจ้าแห่งคณะ ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ผู้ทรงอาภรณ์งาม ผู้ทรงสัตย์ปฏิญาณงาม ผู้ทรงธนูดี
7.203.45
धनुर्धराय देवाय प्रियधन्वाय धन्विने ।
धन्वन्तराय धनुषे धन्वाचार्याय ते नमः ॥ ७.२०३.४५ ॥
ขอนอบน้อมแด่เทพผู้ถือธนู เป็นที่รักแห่งธนู ผู้ทรงธนู ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ธันวันดร ธนู และอาจารย์แห่งการยิงธนู
7.203.46
उग्रायुधाय देवाय नमः सुरवराय च ।
नमोस्तु बहुरूपाय नमोस्तु बहुधन्विने ॥ ७.२०३.४६ ॥
ขอนอบน้อมแด่เทพผู้มีอาวุธดุร้าย และแด่เทพผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทพ ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้มีรูปหลายรูป ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้ทรงธนูหลายคัน
7.203.47
नमोस्तु स्थाणवे नित्यं नमस्तस्मै तपस्विने ।
नमोस्तु त्रिपुरघ्नाय भगघ्नाय च वै नमः। ॥ ७.२०३.४७ ॥
ขอนอบน้อมแด่สถาณุเป็นนิตย์ ขอนอบน้อมแด่ฤๅษีผู้บำเพ็ญตบะนั้น ขอนอบน้อมแด่ผู้ทำลายตรีปุระ และขอนอบน้อมแด่ผู้ทำลายภคะเช่นกัน
7.203.48
वनस्पतीनां पतये नराणां पतये नमः ।
मातॄणां पतये चैव गणानां पतये नमः ॥ ७.२०३.४८ ॥
ขอนอบน้อมแด่เจ้าแห่งพฤกษา ขอนอบน้อมแด่เจ้าแห่งมนุษย์ ขอนอบน้อมแด่เจ้าแห่งมารดาทั้งหลายด้วย และขอนอบน้อมแด่เจ้าแห่งคณะ
7.203.49
गवां च पतये नित्यं यज्ञानां पतये नमः ।
अपां च पतये नित्यं देवानां पतये नमः ॥ ७.२०३.४९ ॥
ขอนอบน้อมแด่เจ้าแห่งโคเป็นนิตย์ เจ้าแห่งยัญ ขอนอบน้อมเป็นนิตย์แด่เจ้าแห่งน้ำ และเจ้าแห่งเทพทั้งหลาย
7.203.50
पूष्णो दन्तविनाशाय त्र्यक्षाय वरदाय च ।
नीलकण्ठाय पिङ्गाय स्वर्णकेशाय वै नमः ॥ ७.२०३.५० ॥
ขอนอบน้อมแด่ผู้ทำลายฟันของปูษัน แด่ผู้มีสามตา แด่ผู้ประทานพร แด่ผู้มีคอสีน้ำเงิน ผู้มีสีเหลืองแดง ผู้มีเส้นผมสีทอง ขอนอบน้อมจริง ๆ
7.203.51
कर्माणि यानि दिव्यानि महादेवस्य धीमतः ।
तानि ते कीर्तयिष्यामि तथाप्रज्ञं यथाश्रुतम् ॥ ७.२०३.५१ ॥
กิจการอันเป็นทิพย์ของพระมหาเทพผู้มีปัญญา ข้าพเจ้าจะเล่าให้ท่านฟัง ตามที่ข้าพเจ้าได้ยินมา แม้ปัญญาของข้าพเจ้ายังไม่สมบูรณ์
7.203.52
न सुरा नासुरा लोके न गन्धर्वा न राक्षसाः ।
सुखमेधन्ति कुपिते तस्मिन्नपि गुरागताः ॥ ७.२०३.५२ ॥
เมื่อพระองค์ทรงพิโรธ ทั้งเทพ อสูร คนธรรพ์ และรากษสในโลกนี้ ย่อมไม่อยู่เป็นสุข แม้แต่ผู้ที่มาเฝ้าพระอาจารย์ก็เช่นกัน
7.203.53
दक्षस्य यजमानस्य विधिवत्संभृतं पुरा ।
विव्याध कुपितो यज्ञं निर्दयस्त्वभवत्तदा।
धनुषा बाणमुत्सृज्य सघोषं विननाद च ॥ ७.२०३.५३ ॥
ครั้งหนึ่ง ยัญของทักษะผู้ประกอบพิธี ซึ่งเตรียมไว้ตามพิธีอย่างถูกต้องแต่กาลก่อน ถูกพระองค์ผู้ทรงพิโรธทำให้ทะลุ เมื่อนั้นพระองค์กลายเป็นผู้ไร้ความเมตตา จึงทรงปล่อยลูกศรจากธนูและคำรามด้วยเสียงดังกึกก้อง
7.203.54
तेन शर्म कुतः शान्तिं लेभिरे स्म सुरास्तदा ।
विद्रुते सहसा यज्ञे कुपिते च महेश्वरे ॥ ७.२०३.५४ ॥
ด้วยเหตุนั้น เทพทั้งหลายจะได้ความสงบและความสุขจากที่ใดเล่า เมื่อยัญแตกกระจายและหนีไปโดยฉับพลัน และพระมเหศวรทรงพิโรธ
7.203.55
तेन ज्यातलघोषेण सर्वे लोकाः समाकुलाः ।
बभूवुर्वशगाः पार्थ निपेतुश्च सुरासुराः ॥ ७.२०३.५५ ॥
ด้วยเสียงสายธนูดังนั้น โลกทั้งปวงก็วุ่นวายไปหมด โอ ปารถะ โลกทั้งหลายตกอยู่ใต้อำนาจ และเทพกับอสูรก็ล้มลง
7.203.56
आपश्चुक्षुभिरे सर्वाश्चकम्पे च वसुन्धरा ।
पर्वताश्च व्यशीर्यन्त दिशो नागाश्च मोहिताः ॥ ७.२०३.५६ ॥
น้ำทั้งปวงปั่นป่วน แผ่นดินสั่นสะเทือน ภูเขาแตกกระจาย ทิศทั้งหลายและช้างทั้งหลายก็มึนงง
7.203.57
अन्धेन तमसा लोका न प्राकाशन्त संवृताः ।
जघ्निवान्सह सूर्येण सर्वेषां ज्योतिषां प्रभाः ॥ ७.२०३.५७ ॥
โลกทั้งหลายถูกความมืดบอดปกคลุมจนไม่ส่องแสง พระองค์ร่วมกับดวงอาทิตย์ได้ทำลายรัศมีแห่งดวงสว่างทั้งปวง
7.203.58
चुक्षुभुर्भयभीताश्च शान्तिं चक्रुस्तथैव च ।
ऋषयः सर्वभूतानामात्मनश्च सुखैषिणः ॥ ७.२०३.५८ ॥
ทั้งหมดหวาดกลัวจนสั่นไหว และแสวงหาความสงบ แม้แต่ฤๅษีทั้งหลาย ผู้ปรารถนาความอยู่ดีของสรรพสัตว์และความสุขของตน ก็เป็นเช่นนั้น
7.203.59
पूषाणमभ्यद्रवत शङ्करः प्रहसन्निव ।
पुरोडाशं भक्षयतो दशनान्वै व्यशातयत् ॥ ७.२०३.५९ ॥
ศังกรพุ่งเข้าหาปูษันราวกับหัวเราะ และถอนฟันของเขาขณะที่เขากำลังกินปุโรฑาศะ
7.203.60
ततो निश्चक्रमुर्देवा वेपमाना भयार्दिताः ॥ ७.२०३.६० ॥
เมื่อนั้น เทพทั้งหลายก็ออกมา สั่นเทาและถูกความกลัวบีบคั้น
7.203.61
पुनश्च सन्दधे दीप्तान्देवानां निशिताञ्शरान् ।
सधूमान्सस्फुलिङ्गांश्च विद्युत्तोयदसन्निभान् ॥ ७.२०३.६१ ॥
อีกครั้งหนึ่ง พระองค์ทรงสอดลูกศรของเหล่าเทพที่ลุกโชน คมกริบ มีควันและประกายไฟ เหมือนเมฆที่เต็มไปด้วยสายฟ้า
7.203.62
तं दृष्ट्वा तु सुराः सर्वे प्रणिपत्य महेश्वरम् ।
रुद्रस्य यज्ञभागं च विशिष्टं ते त्वकल्पयन् ॥ ७.२०३.६२ ॥
เมื่อเทพทั้งปวงเห็นเช่นนั้น ก็น้อมกายลงกราบพระมเหศวร และจัดส่วนบูชายัญอันพิเศษให้แก่พระรุทร
7.203.63
भयेन त्रिदशा राजञ्छरणं च प्रपेदिरे ।
तेन चैवातिकोपेन स यज्ञः सन्धितस्तदा।
भग्नाश्चापि सुरा आसन्भीताश्चाद्यापि तं प्रति ॥ ७.२०३.६३ ॥
ข้าแต่พระราชา เหล่าเทพด้วยความหวาดกลัวจึงเข้าขอพึ่งพระองค์ และด้วยความโกรธยิ่งนั้น ยัญนั้นก็ถูกแทงทะลุในขณะนั้น เทพทั้งหลายถูกทำลายย่อยยับ และแม้ในวันนี้ก็ยังเกรงกลัวพระองค์
7.203.64
असुराणां पुराण्यासंस्त्रीणि वीर्यवतां दिवि ।
आयसं राजतं चैव सौवर्णं परमं महत् ॥ ७.२०३.६४ ॥
บนสวรรค์ อสูรผู้ทรงพลังมีนครสามแห่ง แห่งหนึ่งทำด้วยเหล็ก แห่งหนึ่งทำด้วยเงิน และแห่งหนึ่งทำด้วยทองคำอันประเสริฐและยิ่งใหญ่
7.203.65
सौवर्णं कमलाक्षस्य तारकाक्षस्य राजतम् ।
तृतीयं तु पुरं तेषां विद्युन्मालिन आयसम्।
न शक्तस्तानि मघवान्भेत्तुं सर्वायुधैरपि ॥ ७.२०३.६५ ॥
นครของกมลากษะเป็นทองคำ ของตารากษะเป็นเงิน ส่วนนครที่สามของวิทยุนมาลินเป็นเหล็ก แม้ด้วยอาวุธทั้งปวง พระอินทร์ผู้เป็นมฆวันก็ไม่อาจทำลายนครเหล่านั้นได้
7.203.66
अथ सर्वे सुरा रुद्रं जग्मुः शरणमर्दिताः ।
ते तमूचुर्महात्मानं सर्वे देवाः सवासवाः ॥ ७.२०३.६६ ॥
ลำดับนั้น เหล่าเทพทั้งปวงซึ่งได้รับความทุกข์ทรมานได้ไปขอพึ่งพระรุทร เทพทั้งปวงพร้อมด้วยพระวาสวะได้กล่าวแก่ผู้ยิ่งใหญ่พระองค์นั้น
7.203.67
ब्रह्मदत्तवरा ह्येते घोरास्त्रिपुरवासिनः ।
पीडयन्त्यधिकं लोकं यस्मात्ते वरदर्पिताः ॥ ७.२०३.६७ ॥
ผู้อยู่ในนครทั้งสามเหล่านี้ซึ่งร้ายกาจ ได้รับพรจากพระพรหม และเพราะพรเหล่านั้นทำให้พวกเขาทะนงตน จึงเบียดเบียนโลกอย่างยิ่ง
7.203.68
त्वदृते देवदेवेश नान्यः शक्तः कथञ्चन ।
हन्तुं दैत्यान्महादेव जहि तांस्त्वं सुरद्विपः ॥ ७.२०३.६८ ॥
ข้าแต่เทพแห่งเทพทั้งหลาย ข้าแต่พระมหาเทพ นอกจากพระองค์แล้ว ไม่มีผู้ใดสามารถสังหารพวกไดตยะเหล่านั้นได้เลยแม้แต่น้อย ขอพระองค์ผู้เป็นช้างหลวงท่ามกลางเทพจงทำลายพวกเขาเถิด
7.203.69
रुद्र रौद्रा भविष्यन्ति पशवः सर्वकर्मसु ।
निपातयिष्यसे चैतानसुरान्भुवनेश्वर ॥ ७.२०३.६९ ॥
ข้าแต่พระรุทร สัตว์ทั้งหลายเหล่านี้จะกลายเป็นผู้ดุร้ายในการกระทำทั้งปวง และพระองค์ผู้เป็นเจ้าแห่งโลกทั้งหลาย จะทรงโค่นล้มอสูรเหล่านี้
7.203.70
स तथोक्तस्तथेत्युक्त्वा देवानां हितकाम्यया ।
गन्धमादनविन्ध्यौ च कृत्वा वंशध्वजौ हरः ॥ ७.२०३.७० ॥
ฮารา เมื่อได้รับการกล่าวเช่นนั้น ก็ตรัสว่า "เช่นนั้นก็ดี" และด้วยปรารถนาความผาสุกของเหล่าเทพ จึงทรงทำคันธมาทนะและวินธยะให้เป็นธงที่คันไม้ธนู
7.203.71
पृथ्वीं ससागरवनां रथं कृत्वा तु शङ्करः ।
अक्षं कृत्वा तु नागेन्द्रं शेषं नाम त्रिलोचनः ॥ ७.२०३.७१ ॥
พระศังกรทรงทำแผ่นดินพร้อมด้วยมหาสมุทรและป่าไม้ให้เป็นรถศึก และทรงทำเจ้าแห่งงูนามว่าเศษะให้เป็นเพลาล้อ พระองค์ผู้มีสามเนตร
7.203.72
चक्रे कृत्वा तु चन्द्रार्कौ देवदेवः पिनाकधृत् ।
अणी कृत्वैलपत्रं च पुष्पदन्तं च त्र्यम्बकः ॥ ७.२०३.७२ ॥
พระองค์ผู้เป็นเทพแห่งเทพ ผู้ทรงธนูปินากะ ทรงทำดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ให้เป็นล้อรถ และทรงทำไอลปัตระกับปุษปทันตะให้เป็นปลายศร พระตรยัมพกผู้มีสามเนตร
7.203.73
यूपं कृत्वा तु मलयमवनाहं च तक्षकम् ॥ ७.२०३.७३ ॥
ทรงทำมลยะให้เป็นเสาพิธียัญ พร้อมทั้งอวนาหะและตักษกะด้วย
7.203.74
योक्त्राङ्गानि च सत्वानि कृत्वा शर्वः प्रतापवान् ।
वेदान्कृत्वाऽथ चतुरश्चतुरश्वान्महेश्वरः ॥ ७.२०३.७४ ॥
พระศรวะผู้ทรงอานุภาพ ทรงทำส่วนประกอบของแอกและสิ่งมีชีวิต แล้วทรงทำพระเวทให้เป็นม้าสี่ตัว ตัวละสี่ พระมเหศวรผู้ยิ่งใหญ่
7.203.75
उपदेवान्खलीनांश्च कृत्वा लोकत्रयेश्वरः ।
गायत्रीं प्रग्रहं कृत्वा सावित्रीं च महेश्वरः ॥ ७.२०३.७५ ॥
เจ้าแห่งสามโลกทรงทำเทพรองและสายบังเหียนให้เป็นเครื่องบังคับ พระมเหศวรทรงทำคายตรีให้เป็นสายบังเหียน และทรงทำสาวิตรีด้วย
7.203.76
कृत्वोंकारं प्रतोदं च ब्रह्माणं चैव सारथिम् ।
गाण्डीवं मन्दरं कृत्वा गुणं कृत्वा तु वासुकिम् ॥ ७.२०३.७६ ॥
ทรงทำพยางค์โอṃให้เป็นไม้เท้าต้อนม้า และทรงทำพระพรหมให้เป็นนายสารถี ทรงทำธนูคาณฑีวะและมันทระให้เป็นธนู และทรงทำวาสุกิให้เป็นสายธนู
7.203.77
विष्णुं शरोत्तमं कृत्वा शल्यमग्निं तथैव च ।
वायुं कृत्वाऽथ वाजाभ्यां पुङ्खे वैवस्वतं यमम् ॥ ७.२०३.७७ ॥
ทรงทำพระวิษณุให้เป็นลูกศรที่ดีที่สุด และทรงทำลูกศรก้านให้เป็นอัคนี ทรงทำวายุให้เป็นขนนก และทรงทำพระยมบุตรของวิวัสวัตให้อยู่ที่ปลายลูกศร
7.203.78
विद्युत्कृत्वाऽथ निश्राणं मेरुं कृत्वाऽथ वै ध्वजम् ।
आरुह्य स रथं दिव्यं सर्वदेवमयं शिवः ॥ ७.२०३.७८ ॥
ทรงทำสายฟ้าให้เป็นหินลับ และทรงทำเขาพระสุเมรุให้เป็นธง จากนั้นพระศิวะทรงขึ้นรถทิพย์นั้น ซึ่งประกอบด้วยเทพทั้งปวง
7.203.79
त्रिपुरस्य वधार्थाय स्थाणुः प्रहरतां वरः ।
असुराणामन्तकरः श्रीमानतुलविक्रमः ॥ ७.२०३.७९ ॥
เพื่อการทำลายตริปุระ สถาณุผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดานักรบผู้โจมตี ผู้ทำให้อสูรถึงจุดจบ ผู้รุ่งโรจน์และมีวิกรมอันหาใดเปรียบมิได้
7.203.80
स्तूयमानः सुरैः पार्थ ऋषिभिश्च तपोधनैः ।
स्थानं माहेश्वरं कृत्वा दिव्यमप्रतिमं प्रभुः।
अतिष्ठत्स्थाणुभूतः स सहस्रं परिवत्सरान् ॥ ७.२०३.८० ॥
ข้าแต่ปารถ พระผู้เป็นเจ้าอันเหล่าเทพและฤๅษีผู้มีตบะเป็นทรัพย์สมบัติสรรเสริญอยู่ ทรงสร้างสถานมเหศวรอันเป็นทิพย์และหาที่เปรียบมิได้ แล้วประทับยืนอยู่ในฐานะสถาณุอันไม่เคลื่อนไหวเป็นเวลาหนึ่งพันปี
7.203.81
यदा त्रीणि समेतानि अन्तरिक्षे पुराणि च ।
त्रिपर्वणा त्रिशल्येन तदा तानि बिभेद सः ॥ ७.२०३.८१ ॥
เมื่อบรรดาปุระทั้งสามมาประชุมกันอยู่บนท้องฟ้า พระองค์ก็ทรงยิงลูกศรที่มีสามข้อและสามปลาย ทำลายปุระเหล่านั้นทั้งสามได้
7.203.82
पुराणि न च तं शेकुर्दानवाः प्रतिवीक्षितुम् ।
शरं कालाग्निसंयुक्तं विष्णुसोमसमायुतम् ॥ ७.२०३.८२ ॥
พวกทานพไม่อาจแม้แต่จะมองดูปุระเหล่านั้น หรือมองดูพระองค์ได้ ลูกศรนั้นประกอบด้วยไฟแห่งกาลเวลา และรวมเข้ากับพระวิษณุและพระโสม
7.203.83
पुराणि दग्धवन्तं तं देवी याता प्रवीक्षितुम् ।
देव्याः स्वयंवरे वृत्तं शृणुष्वान्यद्धनञ्जय ॥ ७.२०३.८३ ॥
เทวีเสด็จไปเพื่อทอดพระเนตรพระองค์ผู้ทรงเผาปุระทั้งหลาย ดูก่อนธนัญชัย ขอท่านจงฟังเรื่องราวอีกตอนหนึ่งเกี่ยวกับพิธีที่เทวีเลือกคู่ด้วยพระองค์เอง
7.203.84
बालमङ्कगतं कृत्वा स्वयं पञ्चशिखं पुनः ।
उमा जिज्ञासमाना वै कोयमित्यब्रवीत्सुरान् ॥ ७.२०३.८४ ॥
อุมาทรงวางกุมารผู้มีผมห้าจุกไว้บนตัก ด้วยความปรารถนาจะทราบ จึงตรัสถามเหล่าเทพว่า "ผู้นี้คือใครกัน"
7.203.85
असूयतश्च शक्रस्य वज्रेण प्रहरिष्यतः ।
बाहुं सवज्रं तं तस्य क्रुद्धस्यास्तम्भयत्प्रभुः।
प्रहस्य भगवांस्तूर्णं सर्वलोकेश्वरो विभुः ॥ ७.२०३.८५ ॥
ขณะที่พระอินทร์ผู้ริษยากำลังจะฟาดด้วยสายฟ้า พระผู้เป็นเจ้า ผู้ทรงเป็นจ้าวแห่งโลกทั้งปวงและทรงแผ่ไปทั่ว ทรงหัวเราะ แล้วทรงทำให้แขนของผู้กริ้วโกรธนั้นพร้อมด้วยสายฟ้าเป็นอัมพาตในทันที
7.203.86
ततः स स्तम्भितभुजः शक्रो देवगणैर्वृतः ।
जगाम ससुरस्तूर्णं ब्रह्माणं प्रभुमव्ययम् ॥ ७.२०३.८६ ॥
จากนั้น พระอินทร์ผู้มีแขนเป็นอัมพาต ล้อมรอบด้วยหมู่เทพ ก็รีบไปพร้อมกับเหล่าเทพยังพระพรหมผู้เป็นจ้าวอันไม่เสื่อมสิ้น
7.203.87
ते तं प्रणम्य शिरसा प्रोचुः प्राञ्जलयस्तदा ॥ ७.२०३.८७ ॥
ครั้นนั้น เทพเหล่านั้นก้มศีรษะถวายบังคมพระองค์ แล้วประนมมือกล่าวขึ้น
7.203.88
किमप्यङ्कगतं ब्रह्मन्पार्वत्या भूतमद्भुतम् ।
बालरूपधरं दृष्ट्वा नास्माभिरभिलक्षितः ॥ ७.२०३.८८ ॥
ข้าแต่พระพรหม พวกข้าพระองค์เห็นภูตอันน่าอัศจรรย์บางอย่างประทับอยู่บนตักของพระปารวตี ทรงรูปเป็นกุมาร แต่พวกข้าพระองค์ไม่อาจจำได้
7.203.89
तस्मात्त्वां प्रष्टुमिच्छामो निर्जिता येन वै वयम् ।
अयुध्यता हि बालेन लीलया सपुरंदराः ॥ ७.२०३.८९ ॥
เพราะฉะนั้น พวกข้าพระองค์ประสงค์จะถามพระองค์ว่า ผู้ใดเอาชนะพวกข้าพระองค์ พร้อมด้วยพระอินทร์ คือกุมารผู้มิได้ต่อสู้เลย แต่ทรงชนะพวกข้าพระองค์ได้ด้วยการเล่น
7.203.90
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ।
ध्यात्वा स शंभुं भगवान्बालं चामिततेजसम्।
उवाच भगवान्ब्रह्मा शक्रादींश्च सुरोत्तमान् ॥ ७.२०३.९० ॥
พระพรหม ผู้เลิศกว่าบรรดาผู้รู้พรหมัน ครั้นได้ฟังถ้อยคำของเหล่าเทพแล้ว ก็ทรงภาวนาถึงพระศัมภุ และกุมารผู้มีพระเดชานุภาพหาประมาณมิได้ แล้วตรัสแก่พระอินทร์และเทพผู้เป็นเลิศองค์อื่นๆ
7.203.91
चराचरस्य जगतः प्रभुः स भगवान्हरः ।
तस्मात्परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति महेश्वरात् ॥ ७.२०३.९१ ॥
พระหรีผู้ทรงพระคุณ ผู้เป็นจ้าวแห่งโลกทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ทรงเป็นเจ้าสูงสุด ไม่มีสิ่งใดยิ่งกว่าพระมเหศวร
7.203.92
यो दृष्टो ह्युमया सार्धं युष्माभिरमितद्युतिः ।
स पार्वत्याः कृते शर्वः कृतवान्बालरूपताम् ॥ ७.२०३.९२ ॥
พระองค์ผู้มีพระรัศมีหาประมาณมิได้ ที่พวกท่านได้เห็นประทับอยู่กับอุมานั้น คือพระศรวะ ผู้ทรงแปลงพระองค์เป็นกุมารเพื่อพระปารวตี
7.203.93
ते मया सहिता यूयं प्रापद्यध्वं तमेव हि ।
स एष भगवान्देवः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ॥ ७.२०३.९३ ॥
พวกท่านทั้งหมดพร้อมกับข้า จงไปพึ่งพระองค์ผู้เดียวเท่านั้น พระองค์ผู้ทรงพระคุณนี้ เป็นพระผู้เป็นเจ้า เป็นจ้าวแห่งโลกทั้งปวง เป็นผู้ปกครองสูงสุด
7.203.94
न सम्बबुधिरे चैनं देवास्तं भुवनेश्वरम् ।
सप्रजापतयः सर्वे बालार्कसदृशप्रभम् ॥ ७.२०३.९४ ॥
เหล่าเทพมิได้รู้จักพระจ้าวแห่งโลกนั้นเลย ทั้งหมดพร้อมด้วยประชาบดี ต่างเห็นพระองค์ทรงรัศมีดุจดวงอาทิตย์ยามเช้า
7.203.95
अथाभ्येत्य ततो ब्रह्मा दृष्ट्वा स च महेश्वरम् ।
अयं श्रेष्ठ इति ज्ञात्वा ववन्दे तं पितामहः ॥ ७.२०३.९५ ॥
จากนั้น พระพรหมเสด็จเข้าไปใกล้ ทอดพระเนตรพระมเหศวร ทรงทราบว่าพระองค์ทรงเป็นผู้สูงสุด ปิตามหะจึงถวายบังคมพระองค์
7.203.96
ब्रह्मोवाच ।
त्वं यज्ञो भुनस्यास्य त्वं गतिस्त्वं परायणम्।
त्वं भवस्त्वं महादेवस्त्वं धाम परमं पदम् ॥ ७.२०३.९६ ॥
พระพรหมตรัสว่า พระองค์ทรงเป็นยัญแห่งโลกนี้ พระองค์ทรงเป็นที่ไป ทรงเป็นที่พึ่งสูงสุด พระองค์ทรงเป็นภวะ ทรงเป็นมหาเทพ ทรงเป็นที่อยู่อันสูงสุดและเป็นฐานะอันประเสริฐยิ่ง
7.203.97
त्वया सर्वमिदं व्याप्तं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ७.२०३.९७ ॥
โลกทั้งสิ้นนี้ ทั้งที่ไม่เคลื่อนไหวและเคลื่อนไหวได้ ย่อมถูกพระองค์แผ่ซ่านไปทั่ว
7.203.98
भगवन्भूतभव्येश लोकनाथ जगत्पते ।
प्रसादं कुरु शक्रस्य त्वया क्रोधार्दितस्य वै ॥ ७.२०३.९८ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ผู้เป็นใหญ่แห่งสิ่งที่เป็นและจะเป็น ผู้เป็นจ้าวแห่งโลก ผู้เป็นเจ้าแห่งจักรวาล ขอทรงโปรดพระศักราช ผู้ถูกความกริ้วของพระองค์เบียดเบียนอยู่
7.203.99
पद्मयोनिवचः श्रुत्वा ततः प्रीतो महेश्वरः ।
प्रसादाभिमुखो भूत्वा अट्टहासमथाकरोत् ॥ ७.२०३.९९ ॥
เมื่อพระมเหศวรทรงสดับถ้อยคำของผู้เกิดจากดอกบัว ก็ทรงพอพระทัย ทรงหันพระทัยไปทางความกรุณา แล้วทรงหัวเราะเสียงดัง
7.203.100
ततः प्रसादयामासुरुमां रुद्रं च ते सुराः ।
अभवच्च पुनर्बाहुर्यथाप्रकृति वज्रिणः ॥ ७.२०३.१०० ॥
จากนั้น เหล่าเทพก็ทูลวิงวอนอุมาและพระรุทร และแขนของผู้ทรงสายฟ้าก็กลับเป็นดังเดิมอีกครั้ง
7.203.101
तेषां प्रसन्नो भगवान्सपत्नीको वृषध्वजः ।
देवानां त्रिदशश्रेष्ठो दक्षयज्ञविनाशनः ॥ ७.२०३.१०१ ॥
พระผู้เป็นเจ้าวฤษธวัชผู้ประเสริฐ ผู้มีธงเป็นรูปวัว ทรงพอพระทัยพวกเขาพร้อมด้วยพระชายา เป็นผู้เลิศในเทพสามสิบองค์ และเป็นผู้ทำลายพิธียัญของทักษะ
7.203.102
स वै रुद्रः स च शिवः सोऽग्निः सर्वश्च सर्ववित् ।
स चेन्द्रश्चैव वायुश्च सोऽश्विनौ च स विद्युतः ॥ ७.२०३.१०२ ॥
พระองค์นั้นคือรุทร คือศิวะ คือไฟ คือทุกสิ่งและผู้รู้ทุกสิ่ง คืออินทร์ คือลม คืออัศวินทั้งสอง และคือสายฟ้า
7.203.103
स भवः स च पर्जन्यो महादेवः सनातनः ।
स चन्द्रमाः स चेशानः स सूर्यो वरुणश्च सः ॥ ७.२०३.१०३ ॥
พระองค์คือภวะ คือปรรชันย์ คือมหาเทพผู้เป็นนิรันดร์ คือดวงจันทร์ คือพระอีศานะ คือดวงอาทิตย์และคือวรุณด้วย
7.203.104
स कालः सोऽन्तको मृत्युः स यमो रात्र्यहानि तु ।
मासार्धमासा ऋतवः सन्ध्ये संवत्सरश्च सः ॥ ७.२०३.१०४ ॥
พระองค์คือกาลเวลา คือผู้ยังผลให้สิ้นสุด คือความตาย คือยม ส่วนคืนและวันก็คือพระองค์ เดือน ปักษ์ ฤดูกาล สนธยา และปีก็คือพระองค์เช่นกัน
7.203.105
धाता च स विधाता च विश्वात्मा विश्वकर्मकृत् ।
सर्वामां देवतानां च धारयत्यवपुर्वपुः ॥ ७.२०३.१०५ ॥
พระองค์คือผู้สร้างและผู้จัดสรร คือวิญญาณของจักรวาล ผู้กระทำการงานทั้งปวง พระองค์ทรงค้ำจุนเทพทั้งปวง แม้ไม่มีรูปกาย ก็ทรงรับรูปกายขึ้นมา
7.203.106
सर्वदेवैः स्तुतो देवः सैकधा बहुधा च सः ।
शतधा सहस्रधा चैव भूयः शतसहस्रधाः ॥ ७.२०३.१०६ ॥
เทพองค์นั้นอันเหล่าเทพทั้งปวงสรรเสริญ ทรงเป็นหนึ่งและก็เป็นหลายหลาก เป็นหลักร้อย หลักพัน และอีกหลักแสนรูปแบบ พระองค์ก็ยังคงเป็นองค์เดียวกัน
7.203.107
द्वे तनू तस्य देवस्य वेदज्ञा ब्राह्मणा विदुः ।
घोरा चान्या शिवा चान्या ते तनू बहुधा पुनः ॥ ७.२०३.१०७ ॥
พราหมณ์ผู้รู้พระเวทกล่าวว่า เทพองค์นั้นมีกายสองอย่าง อย่างหนึ่งน่ากลัว อีกอย่างเป็นมงคล และกายทั้งสองนั้นยังแปรเป็นรูปต่าง ๆ ได้อีกมาก
7.203.108
घोरा तु यातुधानस्य सोऽग्निर्विष्णुः स भास्करः ।
सौम्यातु पुनरेवास्य आपो ज्योतींषि चन्द्रमाः ॥ ७.२०३.१०८ ॥
กายที่น่ากลัวเป็นของยาตุธาน พระองค์นั้นคือพระอัคนี คือพระวิษณุ คือดวงอาทิตย์ ส่วนกายที่อ่อนโยนก็เป็นของพระองค์เช่นกัน คือน้ำ คือแสงสว่างทั้งหลาย และดวงจันทร์
7.203.109
वेदाः साङ्गोपनिषदः पुराणाध्यात्मनिश्चयाः ।
यदत्र परमं गुह्यं स वै देवो महेश्वरः
ईदृशश्च महादेवो भूयांश्च भगवानजः। ॥ ७.२०३.१०९ ॥
พระเวทพร้อมด้วยองค์ประกอบและอุปนิษัท ปุราณะ และข้อสรุปแห่งอาตมัน สิ่งใดเป็นความลับอันสูงสุดในที่นี้ พระเจ้ามเหศวรองค์นั้นคือสิ่งนั้น เทพผู้ยิ่งใหญ่เช่นนี้ยิ่งใหญ่กว่านั้นอีก คือพระผู้เป็นเจ้าผู้ไม่เกิดผู้ทรงฤทธิ์
7.203.110
न हि सर्वे मया शक्या वक्तुं भगवतो गुणाः ।
अपि वर्षसहस्रेण सततं पाण्डुनन्दन।
सर्वैर्ग्रहैर्गृहीतान्वै सर्वपापसमन्वितान् ॥ ७.२०३.११० ॥
ข้าพเจ้าไม่อาจกล่าวถึงคุณทั้งปวงของพระผู้เป็นเจ้าได้ครบถ้วน แม้จะพูดต่อเนื่องกันถึงพันปี ข้าแต่บุตรแห่งปาณฑุ ผู้ที่ถูกเหล่าดาวเคราะห์ทั้งปวงยึดครอง และประกอบด้วยบาปทั้งปวง
7.203.112
स मोचयति सुप्रीतः शरण्यः शरणागतान् ।
आयुरारोग्यमैश्वर्यं वित्तं कामांश्च पुष्कलान् ॥ ७.२०३.११२ ॥
พระองค์ผู้เป็นที่พึ่งทรงพอพระทัยยิ่ง ย่อมทรงช่วยผู้เข้าพึ่งพระองค์ให้พ้นจากภัย ทรงประทานอายุยืน ความไม่มีโรค อำนาจ ทรัพย์ และความปรารถนาอันบริบูรณ์
7.203.113
स ददाति मनुष्येभ्यः स चैवाक्षिपते पुनः ।
सेन्द्रादिषु च देवेषु तस्य चैश्वर्यमुच्यते ॥ ७.२०३.११३ ॥
พระองค์ประทานแก่มนุษย์ และก็ทรงพรากไปอีก ในหมู่เทพทั้งหลาย รวมทั้งอินทร์และองค์อื่น ๆ อำนาจของพระองค์ก็ได้รับการประกาศไว้
7.203.114
स चैव वेत्ति लोकेषु मनुष्याणां शुभाशुभे ।
ऐश्वर्याच्चैव कामानामीश्वरश्च स उच्यते ॥ ७.२०३.११४ ॥
พระองค์ผู้เดียวทรงรู้ความดีและความชั่วของมนุษย์ทั้งหลายในโลกทั้งปวง และด้วยอำนาจของพระองค์ พระองค์จึงได้รับเรียกว่าเป็นเจ้าแห่งความปรารถนา
7.203.115
महेश्वरश्च महतां भूतानामीश्वरश्च सः ।
बहुभिर्बहुधा रूपैर्विश्वं व्याप्नोति वै जगत् ॥ ७.२०३.११५ ॥
พระองค์คือมเหศวร เป็นเจ้าแห่งผู้ยิ่งใหญ่และแห่งสรรพสัตว์ ทรงแสดงรูปได้มากมายหลายวิธี และทรงแผ่ซ่านไปทั่วจักรวาลและโลกอย่างแท้จริง
7.203.116
तस्य देवस्य यद्वक्त्रं समुद्रे तदधिष्ठितम् ।
वडवामुखेति विख्यातं पिबत्तोयमयं हविः ॥ ७.२०३.११६ ॥
พระพักตร์ของเทพองค์นั้นซึ่งประทับอยู่ในมหาสมุทร เป็นที่รู้จักกันในชื่อวฑวามุข ทรงดื่มน้ำซึ่งเป็นเครื่องบูชา
7.203.117
एष चैव श्मशानेषु देवो वसति नित्यशः ।
यजन्त्येनं जनास्तत्र वीरस्थान इतीश्वरम् ॥ ७.२०३.११७ ॥
เทพองค์นี้ประทับอยู่ในป่าช้าเป็นนิจ ผู้คนบูชาพระผู้เป็นเจ้าองค์นี้ที่นั่นภายใต้พระนามว่าวีรสถาน
7.203.118
अस्य दीप्तानि रूपाणि घोराणि च बहूनि च ।
लोके यान्यस्य पूज्यन्ते मनुष्याः प्रवदन्ति च ॥ ७.२०३.११८ ॥
พระรูปของพระองค์มีมากมายทั้งรุ่งโรจน์และน่าเกรงขาม รูปใดที่ผู้คนในโลกบูชาและเอ่ยถึง
7.203.119
नामधेयानि लोकेषु बहून्यस्य यथार्थवत् ।
निरुच्यन्ते महत्त्वाच्च विभुत्वात्कर्मणस्तथा ॥ ७.२०३.११९ ॥
พระนามของพระองค์ในโลกมีมากมาย และได้รับการอธิบายอย่างถูกต้อง ทั้งเพราะความยิ่งใหญ่ของพระองค์ และเพราะการกระทำของพระองค์แผ่ไปทั่ว
7.203.120
वेदे चास्य समाम्नातं शतरुद्रियमुत्तमम् ।
नाम्ना चानन्तरुद्रेति ह्युपस्थानं महात्मनः ॥ ७.२०३.१२० ॥
ในพระเวทมีบันทึกศตรุทริยะอันสูงสุดของพระองค์ไว้ และบทสรรเสริญการนมัสการต่อพระผู้ยิ่งใหญ่ก็เรียกตามพระนามว่า อนันตรุทร
7.203.121
स कामानां प्रभुर्देवो ये दिव्या ये च मानुषाः ।
स विभुः स प्रभुर्देवोविश्वं व्याप्नोति वै महत् ॥ ७.२०३.१२१ ॥
เทพองค์นั้นทรงเป็นเจ้าแห่งความปรารถนา ทั้งของเทพผู้เป็นทิพย์และของมนุษย์ พระผู้ทรงแผ่ซ่านไปทั่ว ผู้เป็นเจ้าองค์นั้นทรงแผ่ซ่านไปทั่วจักรวาลอันยิ่งใหญ่นี้อย่างแท้จริง
7.203.122
ज्येष्ठं भूतं वदन्त्येनं ब्राह्मणा मनुयस्तथा ।
प्रथमो ह्येष देवानां मुखादस्यानलोऽभवत् ॥ ७.२०३.१२२ ॥
พราหมณ์และฤๅษีแห่งมนุผู้เรียกพระองค์ว่าผู้เก่าแก่ที่สุดในสรรพสัตว์ พระองค์เป็นองค์แรกในหมู่เทพ จากพระโอษฐ์ของพระองค์ไฟได้บังเกิดขึ้น
7.203.123
सर्वथा यत्पशून्पाति तैश्च यद्रमते पुनः ।
तेषामधिपतिर्यच्च तस्मात्पशुपतिः स्मृतः ॥ ७.२०३.१२३ ॥
เพราะพระองค์คุ้มครองสัตว์ทั้งปวงโดยทุกประการ ทรงโปรดปรานสัตว์เหล่านั้นอีกครั้ง และทรงเป็นเจ้าเหนือสัตว์เหล่านั้น จึงทรงเป็นที่รู้จักในนามปศุบดี เจ้าแห่งสัตว์
7.203.124
दिव्यं च ब्रह्मचर्येण लिङ्गमस्य यथास्थितम् ।
महयत्येष लोकांश्च महेश्वर इति स्मृतः ॥ ७.२०३.१२४ ॥
ด้วยความบริสุทธิ์แห่งพรหมจรรย์ ลิงค์อันศักดิ์สิทธิ์ของพระองค์ยังคงตั้งอยู่ดังที่เป็นมาแต่เดิม พระองค์ทรงให้เกียรติแก่โลกทั้งหลาย จึงทรงเป็นที่รู้จักในนามมเหศวร เจ้าผู้ยิ่งใหญ่
7.203.125
ऋषयश्चैव देवाश्च गन्धर्वाप्यरसस्तथा ।
लिङ्गमस्यार्चयन्ति स्म तच्चाप्यूर्ध्वं समास्थितम् ॥ ७.२०३.१२५ ॥
ฤๅษี เทวดา คนธรรพ์ และอัปสรต่างบูชาลิงค์ของพระองค์ และลิงค์นั้นตั้งตรงขึ้นไปสู่เบื้องบน
7.203.126
पूज्यमाने ततस्तस्मिन्मोदते स महेश्वरः ।
सुखी प्रीतश्च भवति प्रहृष्टश्चैव शङ्करः ॥ ७.२०३.१२६ ॥
เมื่อลิงค์นั้นได้รับการบูชา มเหศวรย่อมทรงปีติยินดี พระศังกรผู้นั้นย่อมทรงเป็นสุข ทรงพอพระทัย และทรงปลื้มพระทัย
7.203.127
यदस्य बहुधा रूपं भूतभव्यभवस्थितम् ।
स्थावरं जङ्गमं चैव बहुरूपस्ततः स्मृतः ॥ ७.२०३.१२७ ॥
รูปนานาประการของพระองค์ซึ่งดำรงอยู่ในอดีต อนาคต และปัจจุบัน ทั้งที่ไม่เคลื่อนไหวและเคลื่อนไหว จึงทรงเป็นที่รู้จักในนามพหุรูป ผู้มีรูปหลากหลาย
7.203.128
एकाक्षो जाज्वलन्नास्ते सर्वतोक्षिमयोऽपि वा ।
क्रोधाद्यश्चाविशल्लोकांस्तस्मात्सर्व इति स्मृतः ॥ ७.२०३.१२८ ॥
พระองค์มีตาเดียว ประทับอยู่อย่างรุ่งโรจน์ หรือมีดวงตาทั่วทุกทิศ เพราะทรงเข้าสู่โลกทั้งหลายด้วยความโกรธ จึงทรงเป็นที่รู้จักในนาม "สรวะ"
7.203.129
धूम्ररूपं च यत्तस्य धूर्जटिस्तेन चोच्यते ।
विश्वे देवाश्च यत्तस्मिन्विश्वरूपस्ततः स्मृतः ॥ ७.२०३.१२९ ॥
เพราะรูปของพระองค์ที่เป็นควันไฟ พระองค์จึงถูกเรียกว่าธูรชฏิ และเพราะเทวดาวิศเวทั้งหลายอยู่ในพระองค์ พระองค์จึงทรงเป็นที่รู้จักในนามวิศวรูป
7.203.130
तिस्रो देवीर्यदा चैव भजते भुवनेश्वरः ।
द्यामपः पृथिवीं चैव त्र्यम्बकश्च ततः स्मृतः ॥ ७.२०३.१३० ॥
เมื่อเจ้าแห่งโลกทั้งหลายทรงรับเทวีทั้งสาม คือสวรรค์ น้ำ และแผ่นดิน พระองค์จึงทรงเป็นที่รู้จักในนามตริยัมพกะ ผู้มีสามตา
7.203.131
समेधयति यन्नित्यं सर्वार्थान्सर्वकर्मसु ।
शिवमिच्छन्मनुष्याणां तस्मादेष शिवः स्मृतः ॥ ७.२०३.१३१ ॥
พระองค์ผู้ทรงทำให้จุดประสงค์ทั้งปวงในกิจการทั้งปวงเจริญงอกงามอยู่เสมอ ทรงปรารถนาความเป็นมงคลแก่มนุษย์ จึงทรงเป็นที่รู้จักในนามศิวะ ผู้เป็นมงคล
7.203.132
सहस्राक्षोऽयुताक्षो वा सर्वतोक्षिमयोऽपि वा ।
यच्च विश्वं महत्पाति महादेवस्ततः स्मृतः ॥ ७.२०३.१३२ ॥
พระองค์มีพันตา มีหมื่นตา หรือมีตาทั่วทุกด้าน และเพราะทรงคุ้มครองจักรวาลอันยิ่งใหญ่นี้ พระองค์จึงทรงเป็นที่รู้จักในนามมหาเทพ
7.203.133
महत्पूर्वं स्थितो यच्च प्राणोत्पत्तिस्थितश्च यत् ।
स्थितलिङ्गश्च यन्नित्यं तस्मात्स्थाणुरिति स्मृतः ॥ ७.२०३.१३३ ॥
พระองค์ทรงดำรงอยู่ก่อนหลักแห่งความยิ่งใหญ่ ทรงดำรงอยู่ในต้นกำเนิดและการค้ำจุนแห่งชีวิต และเครื่องหมายแห่งพระองค์คงที่เป็นนิตย์ ด้วยเหตุนั้นพระองค์จึงทรงเป็นที่รู้จักในนามสถาณุ ผู้มั่นคง
7.203.134
सूर्याचन्द्रमसोर्लोके प्रकाशन्ते रुचश्च याः ।
ताः केशसंज्ञितास्त्र्यक्षे व्योमकेशस्ततः स्मृतः ॥ ७.२०३.१३४ ॥
รัศมีทั้งหลายที่ส่องแสงอยู่ในโลกของพระอาทิตย์และพระจันทร์ เรียกว่า "เกศ" ดังนั้นพระผู้มีตาสามดวง จึงได้รับการจดจำในนาม วโยมเกศ ผู้มีเกศเป็นท้องฟ้า
7.203.135
भूतं भव्यं भविष्यं च सर्वं जगदशेषतः ।
भव एव ततो यस्माद्भूतभव्यभवोद्भवः ॥ ७.२०३.१३५ ॥
อดีต อนาคต และสิ่งที่จะมาถึง โลกทั้งสิ้นโดยไม่มีเหลือ ล้วนคือภวะ ดังนั้นพระองค์จึงทรงเป็นที่มาของอดีต อนาคต และความดำรงอยู่
7.203.136
कपिः श्रेष्ठ इति प्रोक्तो धर्मश्च वृष उच्यते ।
स देवदेवो भगवान्कीर्त्यतेऽतो वृषाकपिः ॥ ७.२०३.१३६ ॥
คำว่า "กปิ" กล่าวกันว่าหมายถึงผู้ประเสริฐที่สุด และธรรมะเรียกว่า "วฤษ" คือโคผู้ พระองค์ผู้เป็นเทพแห่งเทพ พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภคะ ย่อมได้รับการสรรเสริญ ดังนั้นพระองค์จึงเป็น วฤษากปิ
7.203.137
ब्रह्माणमिन्द्रं वरुणं यमं धनदमेव च ।
निगृह्य हरते यस्मात्तस्माद्वर इति स्मृतः ॥ ७.२०३.१३७ ॥
ทรงปราบพระพรหม พระอินทร์ พระวรุณ พระยม และธนทะ ผู้ประทานทรัพย์สมบัติ แล้วทรงพาไป ด้วยเหตุนั้นพระองค์จึงทรงเป็นที่รู้จักในนามวร
7.203.138
निमीलिताभ्यां नेत्राभ्यां बलाद्देवो महेश्वरः ।
ललाटे नेत्रमसृजत्तेन त्र्यक्षः स उच्यते ॥ ७.२०३.१३८ ॥
มเหศวรผู้เป็นเทพทรงหลับพระเนตรทั้งสองลงด้วยพระกำลัง แล้วทรงให้กำเนิดพระเนตรไว้ที่หน้าผาก ด้วยเหตุนั้นพระองค์จึงถูกเรียกว่าตริยักษ์ ผู้มีสามตา
7.203.139
विषमस्थः शरीरेषु समश्च प्राणिनामिह ।
स वायुर्विषमस्थेषु प्राणोऽपानः शरीरिषु ॥ ७.२०३.१३९ ॥
ในหมู่ร่างกายของสัตว์ทั้งหลาย ลมนั้นทั้งไม่สม่ำเสมอและสม่ำเสมอ ลมที่ดำรงอยู่ในสภาวะไม่สม่ำเสมอภายในสรีระที่มีร่างกาย คือปราณะและอปานะ
7.203.140
पूजयेद्विग्रहं यस्तु लिङ्गं चापि महात्मनः ।
लिङ्गं पूजयिता नित्यं महतीं श्रियमश्नुते ॥ ७.२०३.१४० ॥
ผู้ใดบูชารูปเคารพและลิงค์ของผู้ยิ่งใหญ่ผู้มีจิตใจสูงส่ง ผู้ที่บูชาลิงค์อยู่เป็นนิตย์ย่อมได้รับสิริมงคลอันยิ่งใหญ่
7.203.141
ऊरुभ्यामर्धमाग्नेयं सोमोऽर्धं च शिवा तनुः ।
आत्मनोऽर्धं तथा चाग्निः सोमोर्धं पुनरुच्यते ॥ ७.२०३.१४१ ॥
ด้วยสองต้นขา ครึ่งหนึ่งเป็นของไฟ และครึ่งหนึ่งเป็นของโสม พระวรกายอันเป็นมงคลของพระศิวะก็เช่นนั้น ครึ่งหนึ่งของพระองค์เองเป็นไฟ และครึ่งหนึ่งของโสมกล่าวว่าเป็นอีกครั้งหนึ่ง
7.203.142
तैजसी महती दीप्ता देवेभ्योऽस्य शिवा तनुः ।
भास्वती मानुषेष्वस्य तनुर्घोराऽग्निरुच्यते ॥ ७.२०३.१४२ ॥
สำหรับเหล่าเทพ พระวรกายอันเป็นมงคลของพระองค์เป็นสิ่งที่ประกอบด้วยแสงอันยิ่งใหญ่และรุ่งโรจน์ สำหรับมนุษย์ พระวรกายของพระองค์ส่องประกาย และพระวรกายอันดุร้ายของพระองค์ถูกเรียกว่าไฟ
7.203.143
ब्रह्मचर्यं चरत्येष शिवा याऽस्य तनुस्तया ।
याऽस्य घोरतरा मूर्तिः सर्वानत्ति तयेश्वरः ॥ ७.२०३.१४३ ॥
พระองค์ทรงปฏิบัติพรหมจรรย์ด้วยพระวรกายอันเป็นมงคลของพระองค์ และด้วยพระรูปอันดุร้ายยิ่งกว่าของพระองค์ พระเจ้าผู้เป็นใหญ่ทรงกลืนกินทั้งปวง
7.203.144
यन्निर्दहति यत्तीक्ष्णो यदुग्रो यत्प्रतापवान् ।
मांसशोणितमज्जादो यत्ततो रुद्र उच्यते ॥ ७.२०३.१४४ ॥
เพราะพระองค์เผาผลาญทุกสิ่ง เพราะพระองค์เฉียบคม เพราะพระองค์ดุร้าย เพราะพระองค์ทรงฤทธานุภาพ เพราะพระองค์กลืนกินเนื้อ โลหิต และไขกระดูก ฉะนั้นพระองค์จึงถูกเรียกว่ารุทระ
7.203.145
एष देवो महादेवो योऽसौ पार्थ तवाग्रतः ।
सङ्ग्रामे शास्त्रवान्निघ्नंस्त्वया दृष्टः पिनाकधृत ॥ ७.२०३.१४५ ॥
เทพองค์นี้คือมหาเทพ ผู้ที่เจ้าได้เห็นต่อหน้าเจ้าในสงคราม โอ โอรสของพฤฐา ขณะทรงอาวุธประหารศัตรู ผู้ทรงธนูปินากะ
7.203.146
सिन्धुराजवधार्थाय प्रतिज्ञाते त्वयाऽनघ ।
कृष्णेन दर्शितः स्वप्ने यस्तु शैलेन्द्रमूर्धनि ॥ ७.२०३.१४६ ॥
โอ ผู้ไร้บาป เมื่อเจ้าปฏิญาณจะสังหารท้าวสินธุราช พระกฤษณะทรงแสดงในความฝันให้เจ้าเห็นพระองค์ผู้ประทับอยู่บนยอดของเจ้าแห่งภูเขา
7.203.147
एष वै भगवान्देवः सङ्ग्रामे याति तेऽग्रतः ।
येन दत्तानि तेऽस्त्राणि यैस्त्वया दानवा हताः ॥ ७.२०३.१४७ ॥
พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณองค์นี้แหละ ที่เสด็จนำหน้าเจ้าในสงคราม ผู้ที่ประทานอาวุธแก่เจ้า และด้วยอาวุธเหล่านั้น เจ้าได้สังหารพวกทานพ
7.203.148
धन्यं यशस्यमायुष्यं पुण्यं वेदैश्च सम्मितम् ।
देवदेवस्य ते पार्थ व्याख्यातं शतरुद्रियम्। ॥ ७.२०३.१४८ ॥
โอ โอรสของพฤฐา บทศตรุทริยะนี้ อันเป็นมงคล นำมาซึ่งเกียรติยศและอายุยืน เป็นบุญกุศล และสอดคล้องกับพระเวท ได้ถูกอธิบายแก่เจ้าแล้ว ซึ่งเป็นของพระเทวเทพ
7.203.149
सर्वार्थसाधनं पुण्यं सर्वकिल्बिषनाशनम् ।
सर्वपापप्रशमनं सर्वदुःखभयापहम् ॥ ७.२०३.१४९ ॥
บทนี้ให้สำเร็จประโยชน์ทั้งปวง เป็นบุญกุศล ทำลายบาปทั้งปวง ดับความชั่วทั้งปวง และขจัดความทุกข์และความกลัวทั้งปวง
7.203.150
चतुर्विधमिदं स्तोत्रं यः शृणोति नरः सदा ।
विजित्य शत्रून्सर्वान्स रुद्रलोके महीयते ॥ ७.२०३.१५० ॥
ผู้ใดฟังบทสรรเสริญสี่ส่วนนี้อยู่เสมอ ผู้นั้นย่อมชนะศัตรูทั้งปวง และได้รับการยกย่องในโลกของรุทระ
7.203.151
चरितं महात्मनो नित्यं साङ्ग्रामिकमिदं स्मृतम् ।
पठन्वै शतरुद्रीयं शृण्वंश्च सततोत्थितः ॥ ७.२०३.१५१ ॥
การกระทำของผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นี้ เป็นที่จดจำว่าเกี่ยวข้องกับการสงครามอยู่เสมอ ผู้ที่สวดบทศตรุทริยะและฟัง โดยลุกขึ้นอยู่เป็นนิตย์
7.203.152
भक्तो विश्वेश्वरं देवं मानुषेषु च यः सदा ।
वरान्कामान्स लभते प्रसन्ने त्र्यम्बके नरः ॥ ७.२०३.१५२ ॥
ผู้ที่เป็นภักดีแด่พระเทพวิศเวศวรอยู่เสมอในหมู่มนุษย์ ย่อมได้รับพรและสิ่งที่ปรารถนา เมื่อพระผู้มีสามตาพอพระทัย
7.203.153
गच्छ युध्यस्व कौन्तेय न तवास्ति पराजयः ।
गस्य मन्त्री च गोप्ता च पार्श्वस्थो हि जनार्दनः ॥ ७.२०३.१५३ ॥
ไปเถิด โอ โอรสของกุนตี จงรบเถิด ชัยชนะจะเป็นของเจ้า เพราะพระชนารทนะผู้เป็นที่ปรึกษาและผู้คุ้มครอง ประทับอยู่เคียงข้างเจ้า
7.203.154
एवमुक्त्वाऽर्जुनं सङ्ख्ये पराशरसुतस्तदा ।
जगाम भरतश्रेष्ठ यथागतमरिन्दम ॥ ७.२०३.१५४ ॥
เมื่อกล่าวแก่อรชุนในการรบดังนี้แล้ว โอ ผู้เป็นเลิศแห่งภรตะ โอ ผู้ปราบศัตรู บุตรของปราศระจึงเสด็จจากไปตามทางที่มา
7.203.155
एतदाख्याय वै सूतो राज्ञः सर्वं तु सञ्जयः ।
प्रयातः शिबिरायैव द्रष्टुं कर्णस्य वैशसम् ॥ ७.२०३.१५५ ॥
เมื่อบอกเล่าเรื่องทั้งหมดนี้แก่พระราชาแล้ว สัญชัยสารถีจึงออกเดินทางไปยังค่ายทหาร เพื่อดูการสังหารกรรณะ
7.203.156
युद्धं कृत्वा महद्धोरं पञ्चाहानि महाबलः ।
ब्राह्मणो निहतो राजन्ब्रह्मलोकमवाप्तवान् ॥ ७.२०३.१५६ ॥
โอ พระราชา พราหมณ์ผู้มีกำลังมหาศาลนั้นได้ต่อสู้อย่างยิ่งใหญ่และน่ากลัวตลอดห้าวัน แล้วถูกสังหาร และได้บรรลุถึงพรหมโลก
7.203.157
स्वधीते यत्फलं वेदे तदस्मिन्नपि पर्वणि ।
क्षत्रियाणामभीरूणां युक्तमत्र महद्यशः ॥ ७.२०३.१५७ ॥
ผลที่เกิดจากการศึกษาพระเวทอย่างดี ก็เป็นเช่นเดียวกันในบรรพนี้ สำหรับกษัตริย์ผู้ไม่หวั่นกลัว เกียรติยศอันยิ่งใหญ่ย่อมเหมาะสมในที่นี้
7.203.158
य इदं पठते पर्व शृणुयाद्वाऽपि नित्यशः ।
स मुच्यते महापापैः कृतैर्घोरैश्च कर्मभिः ॥ ७.२०३.१५८ ॥
ผู้ใดสวดหรือฟังบรรพนี้อยู่เป็นนิจ ผู้นั้นย่อมพ้นจากบาปใหญ่ และจากกรรมอันน่ากลัวที่ตนได้กระทำ
7.203.159
यज्ञावाप्तिर्ब्राह्मणस्येह नित्यं ।
घोरे युद्धे क्षत्रियाणां यशश्च।
शेषौ वर्णौ काममिष्टं लभेते ।
पुत्रान्पौत्रान्नित्यमिष्टांस्तथैव ॥ ७.२०३.१५९ ॥
ในที่นี้ พราหมณ์ย่อมได้รับผลของยัญอยู่เสมอ และในสงครามอันน่ากลัว กษัตริย์ทั้งหลายย่อมได้รับเกียรติยศ ส่วนวรรณะที่เหลือย่อมได้สิ่งที่ปรารถนา และในทำนองเดียวกันย่อมได้บุตรและหลานอันเป็นที่รักอยู่เป็นนิจ