മഹാഭാരതം · അധ്യായം 7.203
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.203.1
तस्मिन्नतिरथे द्रोणे निहते तत्र सञ्जय ।
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वन्नतः परम् ॥ ७.२०३.१ ॥
സഞ്ജയാ, ആ അതിരഥനായ ദ്രോണൻ വധിക്കപ്പെട്ടശേഷം എന്റെ പക്ഷക്കാരും പാണ്ഡവരും എന്തു ചെയ്തു?
7.203.2
तस्मिन्नतिरथे द्रोणे निहते पार्षतेन वै ।
कौरवेषु च भग्नेषु कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ ७.२०३.२ ॥
ആ അതിരഥനായ ദ്രോണൻ പൃഷതപുത്രനാൽ വധിക്കപ്പെടുകയും കൗരവർ തകർക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, കുന്തീപുത്രനായ ധനഞ്ജയൻ...
7.203.3
दृष्ट्वा सुमहदाश्चर्यमात्मनो विजयावहम् ।
मुनिं स्निग्धाम्बुदाभासं वेदव्यासमकल्मषम्।
यदृच्छयाऽऽगतं व्यासं पप्रच्छ भरतर्षभ ॥ ७.२०३.३ ॥
തനിക്കു വിജയം നൽകുന്ന മഹാത്ഭുതം കണ്ട്, മിനുത്ത മേഘംപോലെ പ്രകാശമുള്ള, നിർമ്മലനായ മുനി വേദവ്യാസനെ, യാദൃച്ഛികമായി എത്തിയ വ്യാസനോട്, ഭരതർഷഭാ, (അർജുനൻ) ചോദിച്ചു.
7.203.4
सङ्ग्रामे न्यहनं शत्रूञ्शरौघैर्विमलैरहम् ।
अग्रतो लक्षये यान्तं पुरुषं पावकप्रभम् ॥ ७.२०३.४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ നിർമ്മലമായ അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹത്താൽ ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ചു. എനിക്കു മുന്നിൽ അഗ്നിപ്രഭയുള്ള ഒരു പുരുഷൻ പോകുന്നതു ഞാൻ കാണുന്നു.
7.203.5
ज्वलन्तं शूलमुद्यम्य यां दिशं प्रतिपद्यते ।
तस्यां दिशि विदीर्यन्ते शत्रवो मे महामुने ॥ ७.२०३.५ ॥
ജ്വലിക്കുന്ന ശൂലം ഉയർത്തി അവൻ ഏത് ദിക്കിലേക്കു പോകുന്നുവോ, മഹാമുനേ, ആ ദിക്കിൽ എന്റെ ശത്രുക്കൾ ചിതറിപ്പോകുന്നു.
7.203.6
तेन भग्नानरीन्सर्वान्मद्भग्नान्मन्यते जनः ।
तेन भग्नानि सैन्यानि पृष्ठतोऽनुव्रजाम्यहम् ॥ ७.२०३.६ ॥
അവൻ തോൽപ്പിച്ച ശത്രുക്കളെയെല്ലാം എന്നാൽ ഞാൻ തോൽപ്പിച്ചതായി ജനം കരുതുന്നു. അവൻ തകർത്ത സേനകളുടെ പിന്നാലെ ഞാൻ പോകുന്നു.
7.203.7
भगवंस्तन्ममाचक्ष्व को वै स पुरुषोत्तमः ।
शूलपाणिर्मया दृष्टस्तेजसा सूर्यसन्निभः ॥ ७.२०३.७ ॥
ഭഗവാനേ, ആ പുരുഷോത്തമൻ ആരെന്ന് എന്നോട് പറഞ്ഞാലും; ശൂലധാരിയായി, സൂര്യതുല്യമായ തേജസ്സോടെ ഞാൻ കണ്ടവൻ.
7.203.8
न पद्भ्यां स्पृशते भूमिं न च शूलं विमुञ्चति ।
शूलाच्छूलसहस्राणि निष्पेतुस्तस्य तेजसा ॥ ७.२०३.८ ॥
അവൻ കാലുകൊണ്ട് ഭൂമിയെ തൊടുന്നില്ല, ശൂലം വിടുന്നുമില്ല; അവന്റെ തേജസ്സിനാൽ ശൂലത്തിൽ നിന്ന് ആയിരം ശൂലങ്ങൾ പുറപ്പെട്ടു.
7.203.9
प्रजापतीनां प्रथमं तैजसं पुरुषं प्रभुम् ।
भुवनं भूर्भुवं देवं तेजसां प्रवरं प्रभुम् ॥ ७.२०३.९ ॥
പ്രജാപതികളിൽ ഒന്നാമനും, തേജോമയനായ പുരുഷനും, പ്രഭുവും, ലോകവും, ഭൂർഭുവഃ ദേവനും, തേജസ്സുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രഭുവുമായവൻ.
7.203.10
ईशानं वरदं पार्थ दृष्टवानसि शङ्करम् ।
तं गच्छ शरणं देवं वरदं भुवनेश्वरम् ॥ ७.२०३.१० ॥
പാർത്ഥാ, ഈശാനനും വരദാതാവുമായ ശങ്കരനെ നീ കണ്ടിരിക്കുന്നു; വരദായകനും ലോകേശ്വരനുമായ ആ ദേവനെ ശരണം പ്രാപിക്കുക.
7.203.11
महादेवं महात्मानमीशानं जटिलं विभुम् ।
त्र्यक्षं महाभुजं रुद्रं शिखिनं चीवराससम् ॥ ७.२०३.११ ॥
മഹാദേവൻ, മഹാത്മാവ്, ഈശാനൻ, ജടാധാരി, വിഭു, മുക്കണ്ണൻ, മഹാബാഹു, രുദ്രൻ, ശിഖാധാരി, വൽക്കല വസ്ത്രധാരി.
7.203.12
महादेवं हरं स्थाणुं वरदं भुवनेश्वरम् ।
जगत्प्रधानमजितं जगत्प्रीतिमधीश्वरम् ॥ ७.२०३.१२ ॥
മഹാദേവൻ, ഹരൻ, സ്ഥാണു, വരദാതാവ്, ഭുവനേശ്വരൻ, ജഗത്തിൽ പ്രധാനൻ, അജിതൻ, ജഗത്തിന്റെ പ്രിയൻ, പരമേശ്വരൻ.
7.203.13
जगद्योनिं जगद्बीजं जयिनं जगतो गतिम् ।
विश्वात्मानं विश्वसृजं विश्वमूर्तिं यशस्विनम् ॥ ७.२०३.१३ ॥
ലോകത്തിന്റെ യോനിയും ലോകബീജവും വിജയിയും ലോകത്തിന്റെ ഗതിയും സർവാത്മാവും സർവസൃഷ്ടാവും സർവരൂപനും യശസ്വിയുമായവനെ (ഞാൻ വണങ്ങുന്നു).
7.203.14
विश्वेश्वरं विश्वनरं कर्मणामीश्वरं प्रभुम् ।
शंभुं स्वयंभुं भूतेशं भूतभव्यभवोद्भवम् ॥ ७.२०३.१४ ॥
വിശ്വേശ്വരനും വിശ്വനരനും കർമങ്ങളുടെ ഈശ്വരനും പ്രഭുവും ശംഭുവും സ്വയംഭുവും ഭൂതേശനും ഭൂത-ഭവ്യ-ഭവങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവവുമായവനെ (ഞാൻ വണങ്ങുന്നു).
7.203.15
योगं योगेश्वरं सर्वं सर्वलोकेश्वरेश्वरम् ।
सर्वश्रेष्ठं जगच्छ्रेष्ठं वरिष्ठं परमेष्ठिनम् ॥ ७.२०३.१५ ॥
യോഗവും യോഗേശ്വരനും സർവവും സർവലോകേശ്വരന്മാരുടെ ഈശ്വരനും സർവശ്രേഷ്ഠനും ജഗച്ഛ്രേഷ്ഠനും വരിഷ്ഠനും പരമേഷ്ഠിയുമായവനെ (ഞാൻ വണങ്ങുന്നു).
7.203.16
लोकत्रयविधातारमेकं लोकत्रयाश्रयम् ।
शुद्धात्मानं भवं भीमं शशाङ्ककृतशेखरम् ॥ ७.२०३.१६ ॥
ലോകത്രയത്തിന്റെ വിധാതാവും ഏകനും ലോകത്രയത്തിന്റെ ആശ്രയവും ശുദ്ധാത്മാവും ഭവനും ഭീമനും ശിരസ്സിൽ ചന്ദ്രനെ ധരിച്ചവനുമായവനെ (ഞാൻ വണങ്ങുന്നു).
7.203.17
शाश्वतं भूधरं देवं सर्ववागीश्वरेश्वरम् ।
सुदुर्जयं जगन्नाथं जन्ममृत्युजरातिगम् ॥ ७.२०३.१७ ॥
ശാശ്വതനും ഭൂധരനും ദേവനും സർവവാഗീശ്വരന്മാരുടെ ഈശ്വരനും ദുർജയനും ജഗന്നാഥനും ജനനമരണജരകൾക്ക് അതീതനുമായവനെ (ഞാൻ വണങ്ങുന്നു).
7.203.18
ज्ञानात्मानं ज्ञानगम्यं ज्ञानश्रेष्ठं सुदुर्विदम् ।
दातारं चैव भक्तानां प्रसादविहितान्वरान् ॥ ७.२०३.१८ ॥
ജ്ഞാനാത്മാവും ജ്ഞാനത്താൽ അറിയപ്പെടുന്നവനും ജ്ഞാനശ്രേഷ്ഠനും അതിദുർവിദനും ഭക്തർക്ക് പ്രസാദത്താൽ വരങ്ങൾ നൽകുന്നവനുമായവനെ (ഞാൻ വണങ്ങുന്നു).
7.203.19
तस्य पारिषदा दिव्या रूपैर्नानाविधैर्विभोः ।
वामना जटिला मुण्डा हस्वग्रीवा महोदराः ॥ ७.२०३.१९ ॥
ആ വിഭുവിന്റെ ദിവ്യ പാരിഷദന്മാർ നാനാവിധ രൂപങ്ങളിലായിരുന്നു — ചിലർ വാമനന്മാർ, ചിലർ ജടാധാരികൾ, ചിലർ മുണ്ഡിതശിരസ്കർ, ചിലർ ഹ്രസ്വകണ്ഠന്മാർ, ചിലർ മഹോദരന്മാർ.
7.203.20
महाकाया महोत्साहा महाकर्णास्तथाऽपरे ।
आननैर्विकृतैः पादैः पार्थ वेषैश्च वैकृतैः ॥ ७.२०३.२० ॥
ചിലർ മഹാകായന്മാർ, മഹോത്സാഹികൾ; മറ്റു ചിലർ മഹാകർണന്മാർ; ഹേ പാർത്ഥാ, വേറെ ചിലർ വികൃത മുഖങ്ങളും വികൃത പാദങ്ങളും വികൃത വേഷങ്ങളുമുള്ളവർ.
7.203.21
ईदृशैः स महादेवः पूज्यमानो महेश्वरः ।
स शिवस्तात तेजस्वी प्रसादाद्याति तेऽग्रतः ॥ ७.२०३.२१ ॥
ഇങ്ങനെയുള്ളവരാൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്ന മഹാദേവനായ മഹേശ്വരൻ, ആ തേജസ്വിയായ ശിവൻ, വത്സാ, നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നിന്റെ മുന്നിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
7.203.22
तस्मिन्घोरे सदा पार्थ सङ्ग्रामे रोमहर्षणे ।
द्रौणिकर्णकृपैर्गुप्तां महेष्वासैः प्रहारिभिः ॥ ७.२०३.२२ ॥
ഹേ പാർത്ഥാ, ആ ഭയങ്കരവും എന്നും രോമാഞ്ചജനകവുമായ യുദ്ധത്തിൽ, ദ്രൗണി, കർണൻ, കൃപൻ എന്നിവരെപ്പോലുള്ള മഹാധനുർധരരും പ്രഹാരികളും ആ സേനയെ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചിരുന്നു.
7.203.23
कस्तां सेनां तदा पार्थ मनसाऽपि प्रधर्षयेत् ।
ऋते देवान्महेष्वासाद्बहुरूपान्महेश्वरात् ॥ ७.२०३.२३ ॥
ഹേ പാർത്ഥാ, ആ സേനയെ മനസ്സുകൊണ്ടുപോലും ആർക്ക് ആക്രമിക്കാനാവും — മഹാധനുർധരനും ബഹുരൂപനുമായ ദേവനായ മഹേശ്വരനല്ലാതെ?
7.203.24
स्थातुमुत्सहते कश्चिन्न तस्मिन्नग्रतः स्थिते ।
न हि भूतं समं तेन त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ ७.२०३.२४ ॥
അവന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ ആരും തുനിയുകയില്ല; കാരണം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അവനോടു സമനായ ഒരു ജീവിയും ഇല്ല.
7.203.25
गन्धेनापि हि सङ्ग्रामे तस्य क्रुद्धस्य शत्रवः ।
विसंज्ञा हतभूयिष्ठा वेपन्ति च पतन्ति च ॥ ७.२०३.२५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച അവന്റെ ഗന്ധത്താൽപ്പോലും ശത്രുക്കൾ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ഏറെയും ഹതരായി, വിറച്ചു വീഴുന്നു.
7.203.26
तस्मै नमस्तु कुर्वन्तो देवास्तिष्ठन्ति वै दिवि ।
ये चान्ये मानवा लोके ये च स्वर्गजितो नराः ॥ ७.२०३.२६ ॥
അവനെ നമസ്കരിച്ചുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിൽക്കുന്നു; ലോകത്തിലെ മറ്റു മനുഷ്യരും സ്വർഗ്ഗം ജയിച്ച മനുഷ്യരും.
7.203.27
ये भक्ता वरदं देव शिवं रुद्रमुमापतिम् ।
अनन्यभावेन सदा सर्वेशं समुपासते ॥ ७.२०३.२७ ॥
വരദായകനായ ദേവനെ, ശിവനെ, രുദ്രനെ, ഉമാപതിയെ, സർവേശ്വരനെ എപ്പോഴും അനന്യഭാവത്തോടെ ഉപാസിക്കുന്ന ഭക്തർ.
7.203.28
सङ्ग्रामेषु जयं प्राप्य पालयन्ति महीमिमाम् ।
इह लोके सुखं प्राप्य ते यान्ति परमां गतिम् ॥ ७.२०३.२८ ॥
യുദ്ധങ്ങളിൽ ജയം നേടി ഈ ഭൂമിയെ പാലിക്കുന്നു; ഈ ലോകത്ത് സുഖം നേടി അവർ പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.
7.203.29
नमस्कुरुष्व कौन्तेय तस्मै शान्ताय वै सदा ।
रुद्राय शितिकण्ठाय कनिष्ठाय सुवर्चसे ॥ ७.२०३.२९ ॥
കൗന്തേയാ, അവനെ എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കൂ — ശാന്തനും, രുദ്രനും, നീലകണ്ഠനും, ഇളയവനും, തേജസ്വിയുമായവന്.
7.203.30
कपर्दिने करालाय हर्यक्षवरदाय च ।
याम्यायाव्यक्तकेशाय सद्वृत्ते शङ्कराय च ॥ ७.२०३.३० ॥
കപർദ്ദിക്കും, ഭയങ്കരനും, ഹര്യക്ഷ (പിംഗളനേത്രൻ) വരദായകനും, യാമ്യനും, അവ്യക്തകേശനും, സദ്വൃത്തനും, ശങ്കരനും.
7.203.31
काम्याय हरिनेत्राय स्थाणवे पुरुषाय च ॥ ७.२०३.३१ ॥
പ്രിയനും ഹരിതനേത്രനും സ്ഥാണുവും പുരുഷനുമായവന് (നമസ്കാരം).
7.203.32
नमो वृक्षाय सेनान्ये मध्यमाय नमोनमः ।
हरिकेशाय मुण्डाय कृशायोत्तारणाय च।
भास्कारय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे ॥ ७.२०३.३२ ॥
വൃക്ഷന്, സേനാനിക്ക്, മധ്യമന്, നമസ്കാരം, നമസ്കാരം. ഹരികേശന്, മുണ്ഡന്, കൃശന്, ഉത്താരണന്, ഭാസ്കരന്, സുതീർത്ഥന്, ദേവദേവന്, വേഗമുള്ളവന് (നമസ്കാരം).
7.203.33
बहुरूपाय सर्वाय प्रियाय प्रियवाससे ।
उष्णीषिणे सुवक्त्राय सहस्राक्षाय मीढुषे ॥ ७.२०३.३३ ॥
ബഹുരൂപനും സർവനും പ്രിയനും പ്രിയവസ്ത്രധാരിയും ഉഷ്ണീഷധാരിയും സുമുഖനും സഹസ്രാക്ഷനും ദാനശീലനുമായവന് (നമസ്കാരം).
7.203.34
गिरिशाय प्रशान्ताय पतये चीरवाससे ।
हिरण्यबाहवे राजन्नुग्राय पतये दिशाम् ॥ ७.२०३.३४ ॥
ഗിരീശനും പ്രശാന്തനും പതിയും ചീരവസ്ത്രധാരിയും ഹിരണ്യബാഹുവും, രാജാവേ, ഉഗ്രനും ദിക്കുകളുടെ പതിയുമായവന് (നമസ്കാരം).
7.203.35
पर्जन्यपतये चैव भूतानां पतये नमः ।
वृक्षाणां पतये चैव गवां च पतये नमः ॥ ७.२०३.३५ ॥
മേഘങ്ങളുടെ പതിക്കും ഭൂതങ്ങളുടെ പതിക്കും നമസ്കാരം. വൃക്ഷങ്ങളുടെ പതിക്കും പശുക്കളുടെ പതിക്കും നമസ്കാരം.
7.203.36
वृक्षैरावृतकायाय सेनान्ये मध्यमाय च ।
स्रुवहस्ताय देवाय धन्विने भार्गवाय च ॥ ७.२०३.३६ ॥
വൃക്ഷങ്ങളാൽ ആവൃതമായ ശരീരമുള്ളവന്, സേനാനിക്ക്, മധ്യമന്, കയ്യിൽ സ്രുവം ധരിച്ച ദേവന്, ധനുസ്സ് ധരിച്ചവന്, ഭാർഗവന് (നമസ്കാരം).
7.203.37
बहुरूपाय विश्वस्य पतये मुञ्चवाससे ।
सहस्रशिरसे चैव सहस्रचरणाय च।
सहस्रबाहवे चैव सहस्रवदनाय च ॥ ७.२०३.३७ ॥
അനേകരൂപനും വിശ്വത്തിന്റെ പതിയും മുഞ്ചപ്പുല്ലു വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും ആയിരം തലയും ആയിരം പാദവും ആയിരം ബാഹുവും ആയിരം മുഖവുമുള്ളവനുമായവന് (നമസ്കാരം).
7.203.38
शरणं गच्छ कौन्तेय वरदं भुवनेश्वरम् ।
उमापतिं विरूपाक्षं दक्षयज्ञनिबर्हणम् ॥ ७.२०३.३८ ॥
കൗന്തേയാ, വരദാതാവും ലോകേശ്വരനും ഉമാപതിയും വിരൂപാക്ഷനും ദക്ഷയജ്ഞം നശിപ്പിച്ചവനുമായവന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുക.
7.203.39
प्रजानां पतिमव्यग्रं भूतानां पतिमव्ययम् ।
कपर्दिनं वृषावर्तं वृषनाभं वृषध्वजम् ॥ ७.२०३.३९ ॥
പ്രജകളുടെ പതിയും അചഞ്ചലനും ഭൂതങ്ങളുടെ അവ്യയ പതിയും ജടാധാരിയും കാളപോലെ ചുഴറുന്നവനും കാളനാഭിയും കാളക്കൊടിയുള്ളവനുമായവൻ.
7.203.40
वृषदर्पं वृषपतिं वृषशृङ्गं वृषर्षभम् ।
वृषाङ्गं वृषभोदारं वृषभं वृषभेक्षणम् ॥ ७.२०३.४० ॥
കാളയെപ്പോലെ അഭിമാനമുള്ളവനും കാളകളുടെ പതിയും കാളക്കൊമ്പുള്ളവനും ശ്രേഷ്ഠനായ കാളയും കാളാംഗനും കാളയെപ്പോലെ ഉദാരനും കാളയും കാളക്കണ്ണുള്ളവനുമായവൻ.
7.203.41
वृषायुधं वृषशरं वृषभूतं वृषेश्वरम् ।
महोदरं महाकायं द्वीपिचर्मनिवासिनम् ॥ ७.२०३.४१ ॥
കാളയെ ആയുധമാക്കിയവനും കാളയെ അമ്പാക്കിയവനും കാളരൂപം പൂണ്ടവനും കാളകളുടെ ഈശ്വരനും മഹോദരനും മഹാകായനും പുലിത്തോൽ ധരിച്ചവനുമായവൻ.
7.203.42
लोकेशं वरदं पुण्यं ब्रह्मण्यं ब्राह्मणप्रियम् ।
त्रिशूलपाणिं वरदं खङ्गचर्मधरं प्रभुम् ॥ ७.२०३.४२ ॥
ലോകേശനും വരദാതാവും പുണ്യനും ബ്രാഹ്മണ്യമുള്ളവനും ബ്രാഹ്മണപ്രിയനും ത്രിശൂലപാണിയും വരദനും വാളും പരിചയും ധരിച്ചവനും പ്രഭുവുമായവൻ.
7.203.43
पिनाकिनं खङ्घधरं लोकानां पतिमीश्वरम् ।
प्रपद्ये शरणं देवं शरण्यं चीरवाससम् ॥ ७.२०३.४३ ॥
പിനാകം ധരിച്ചവനും, വാൾ ധരിച്ചവനും, ലോകങ്ങളുടെ പതിയും, ഈശ്വരനുമായ ദേവനെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു; ശരണ്യനും വല്കലവസ്ത്രധാരിയുമായവനെ.
7.203.44
नमस्तस्मै सुरेशाय गणानां पतये नमः ।
सुवाससे नमस्तुभ्यं सुव्रताय सुधन्विने ॥ ७.२०३.४४ ॥
ആ സുരേശ്വരന് നമസ്കാരം; ഗണങ്ങളുടെ പതിക്ക് നമസ്കാരം. സുവസ്ത്രധാരിയായ നിനക്ക് നമസ്കാരം; സുവ്രതനും സുധന്വിയുമായ നിനക്ക് നമസ്കാരം.
7.203.45
धनुर्धराय देवाय प्रियधन्वाय धन्विने ।
धन्वन्तराय धनुषे धन्वाचार्याय ते नमः ॥ ७.२०३.४५ ॥
വില്ലേന്തിയ ദേവന് നമസ്കാരം; പ്രിയ വില്ലുള്ള വില്ലാളിക്ക് നമസ്കാരം. ധന്വന്തരിക്കും, ധനുസ്സിനും, ധനുർവിദ്യാചാര്യനായ നിനക്കും നമസ്കാരം.
7.203.46
उग्रायुधाय देवाय नमः सुरवराय च ।
नमोस्तु बहुरूपाय नमोस्तु बहुधन्विने ॥ ७.२०३.४६ ॥
ഉഗ്രായുധനായ ദേവന് നമസ്കാരം; ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും നമസ്കാരം. ബഹുരൂപന് നമസ്കാരം; ബഹുധന്വിക്ക് നമസ്കാരം.
7.203.47
नमोस्तु स्थाणवे नित्यं नमस्तस्मै तपस्विने ।
नमोस्तु त्रिपुरघ्नाय भगघ्नाय च वै नमः। ॥ ७.२०३.४७ ॥
സ്ഥാണുവിന് എന്നും നമസ്കാരം; ആ തപസ്വിക്ക് നമസ്കാരം. ത്രിപുരത്തെ നശിപ്പിച്ചവന് നമസ്കാരം; ഭഗനെ നശിപ്പിച്ചവന്നും നമസ്കാരം.
7.203.48
वनस्पतीनां पतये नराणां पतये नमः ।
मातॄणां पतये चैव गणानां पतये नमः ॥ ७.२०३.४८ ॥
വനസ്പതികളുടെ പതിക്ക് നമസ്കാരം; മനുഷ്യരുടെ പതിക്ക് നമസ്കാരം. മാതൃകളുടെ പതിക്കും നമസ്കാരം; ഗണങ്ങളുടെ പതിക്ക് നമസ്കാരം.
7.203.49
गवां च पतये नित्यं यज्ञानां पतये नमः ।
अपां च पतये नित्यं देवानां पतये नमः ॥ ७.२०३.४९ ॥
പശുക്കളുടെ നാഥന്നും യജ്ഞങ്ങളുടെ നാഥന്നും എന്നും നമസ്കാരം. ജലങ്ങളുടെ നാഥന്നും ദേവന്മാരുടെ നാഥന്നും എന്നും നമസ്കാരം.
7.203.50
पूष्णो दन्तविनाशाय त्र्यक्षाय वरदाय च ।
नीलकण्ठाय पिङ्गाय स्वर्णकेशाय वै नमः ॥ ७.२०३.५० ॥
പൂഷാവിന്റെ പല്ലുകൾ തകർത്തവന്ന്, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവന്ന്, വരദന്ന് നമസ്കാരം. നീലകണ്ഠന്ന്, പിംഗളവർണ്ണന്ന്, സ്വർണ്ണകേശന്ന് നമസ്കാരം.
7.203.51
कर्माणि यानि दिव्यानि महादेवस्य धीमतः ।
तानि ते कीर्तयिष्यामि तथाप्रज्ञं यथाश्रुतम् ॥ ७.२०३.५१ ॥
ധീമാനായ മഹാദേവന്റെ ദിവ്യകർമ്മങ്ങൾ ഏവയുണ്ടോ, അവ ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ നിനക്ക് വിവരിക്കാം; എന്റെ അറിവ് പൂർണ്ണമല്ലെങ്കിലും.
7.203.52
न सुरा नासुरा लोके न गन्धर्वा न राक्षसाः ।
सुखमेधन्ति कुपिते तस्मिन्नपि गुरागताः ॥ ७.२०३.५२ ॥
അവൻ കോപിക്കുമ്പോൾ ലോകത്തിൽ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും സുഖമായി വളരുകയില്ല; ഗുരുവിനെ സമീപിച്ചവരാണെങ്കിലും.
7.203.53
दक्षस्य यजमानस्य विधिवत्संभृतं पुरा ।
विव्याध कुपितो यज्ञं निर्दयस्त्वभवत्तदा।
धनुषा बाणमुत्सृज्य सघोषं विननाद च ॥ ७.२०३.५३ ॥
പണ്ട് ദക്ഷയജമാനന്റെ വിധിപ്രകാരം ഒരുക്കിയ യജ്ഞത്തെ, കോപിച്ച്, ദയയില്ലാതെ, വില്ലിൽ നിന്ന് അമ്പെയ്ത് തുളച്ചു; ഘോഷത്തോടെ ഗർജ്ജിച്ചു.
7.203.54
तेन शर्म कुतः शान्तिं लेभिरे स्म सुरास्तदा ।
विद्रुते सहसा यज्ञे कुपिते च महेश्वरे ॥ ७.२०३.५४ ॥
അതിനാൽ ദേവന്മാർക്ക് എവിടെനിന്ന് ശരണവും ശാന്തിയും ലഭിച്ചു? അപ്പോൾ യജ്ഞം പെട്ടെന്ന് ചിതറിയോടി; മഹേശ്വരൻ കോപിച്ചു.
7.203.55
तेन ज्यातलघोषेण सर्वे लोकाः समाकुलाः ।
बभूवुर्वशगाः पार्थ निपेतुश्च सुरासुराः ॥ ७.२०३.५५ ॥
ആ വില്ലിന്റെ ചരടൊലിയാൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും വ്യാകുലമായി; ഓ പാർത്ഥാ, അവ വശപ്പെട്ടു; ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വീണു.
7.203.56
आपश्चुक्षुभिरे सर्वाश्चकम्पे च वसुन्धरा ।
पर्वताश्च व्यशीर्यन्त दिशो नागाश्च मोहिताः ॥ ७.२०३.५६ ॥
എല്ലാ ജലങ്ങളും ഇളകി; ഭൂമി വിറച്ചു; പർവതങ്ങൾ തകർന്നു; ദിക്കുകളും ആനകളും മോഹിതരായി.
7.203.57
अन्धेन तमसा लोका न प्राकाशन्त संवृताः ।
जघ्निवान्सह सूर्येण सर्वेषां ज्योतिषां प्रभाः ॥ ७.२०३.५७ ॥
അന്ധകാരമാകുന്ന ഇരുട്ടാൽ മൂടപ്പെട്ട ലോകങ്ങൾ പ്രകാശിച്ചില്ല; സൂര്യനോടൊപ്പം അവൻ എല്ലാ ജ്യോതിസ്സുകളുടെയും പ്രഭ നശിപ്പിച്ചു.
7.203.58
चुक्षुभुर्भयभीताश्च शान्तिं चक्रुस्तथैव च ।
ऋषयः सर्वभूतानामात्मनश्च सुखैषिणः ॥ ७.२०३.५८ ॥
ഭയത്താൽ ഭീതരായവർ ഇളകി ശാന്തി തേടി; അതുപോലെ, സകല ജീവികളുടെയും തങ്ങളുടെയും സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഋഷിമാരും.
7.203.59
पूषाणमभ्यद्रवत शङ्करः प्रहसन्निव ।
पुरोडाशं भक्षयतो दशनान्वै व्यशातयत् ॥ ७.२०३.५९ ॥
ശങ്കരൻ ചിരിക്കുന്നതുപോലെ പൂഷാവിനെ നേരെ പാഞ്ഞു; പുരോഡാശം ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അവന്റെ പല്ലുകൾ തകർത്തു.
7.203.60
ततो निश्चक्रमुर्देवा वेपमाना भयार्दिताः ॥ ७.२०३.६० ॥
അപ്പോൾ ഭയത്താൽ പീഡിതരായി വിറച്ചുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ പുറത്തേക്കു വന്നു.
7.203.61
पुनश्च सन्दधे दीप्तान्देवानां निशिताञ्शरान् ।
सधूमान्सस्फुलिङ्गांश्च विद्युत्तोयदसन्निभान् ॥ ७.२०३.६१ ॥
പിന്നെ അവൻ ദേവന്മാരുടെ ജ്വലിക്കുന്നതും മൂർച്ചകൂട്ടിയതുമായ അമ്പുകൾ തൊടുത്തു; അവ പുകയും തീപ്പൊരികളും നിറഞ്ഞവയും മിന്നൽ നിറഞ്ഞ മേഘങ്ങൾ പോലെയുമായിരുന്നു.
7.203.62
तं दृष्ट्वा तु सुराः सर्वे प्रणिपत्य महेश्वरम् ।
रुद्रस्य यज्ञभागं च विशिष्टं ते त्वकल्पयन् ॥ ७.२०३.६२ ॥
അതു കണ്ട് ദേവന്മാരെല്ലാം മഹേശ്വരനെ വണങ്ങി; രുദ്രന് യജ്ഞത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേക വിഹിതം അവർ നിശ്ചയിച്ചു.
7.203.63
भयेन त्रिदशा राजञ्छरणं च प्रपेदिरे ।
तेन चैवातिकोपेन स यज्ञः सन्धितस्तदा।
भग्नाश्चापि सुरा आसन्भीताश्चाद्यापि तं प्रति ॥ ७.२०३.६३ ॥
ഹേ രാജാവേ, ഭയത്താൽ ദേവന്മാർ അവനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. ആ അതിതീവ്രമായ കോപത്താൽ അന്ന് ആ യജ്ഞം ഭേദിക്കപ്പെട്ടു; ദേവന്മാർ തകർന്നു, ഇന്നും അവനെക്കുറിച്ച് അവർ ഭയപ്പെടുന്നു.
7.203.64
असुराणां पुराण्यासंस्त्रीणि वीर्यवतां दिवि ।
आयसं राजतं चैव सौवर्णं परमं महत् ॥ ७.२०३.६४ ॥
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വീര്യവാന്മാരായ അസുരന്മാർക്ക് മൂന്നു പട്ടണങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു — ഒന്ന് ഇരുമ്പിന്റേത്, ഒന്ന് വെള്ളിയുടേത്, മറ്റൊന്ന് മഹത്തായ സ്വർണ്ണത്തിന്റേത്.
7.203.65
सौवर्णं कमलाक्षस्य तारकाक्षस्य राजतम् ।
तृतीयं तु पुरं तेषां विद्युन्मालिन आयसम्।
न शक्तस्तानि मघवान्भेत्तुं सर्वायुधैरपि ॥ ७.२०३.६५ ॥
കമലാക്ഷന്റെ പട്ടണം സ്വർണ്ണത്തിന്റേതും താരകാക്ഷന്റേത് വെള്ളിയുടേതുമാണ്; മൂന്നാമത്തേത്, വിദ്യുന്മാലിയുടേത്, ഇരുമ്പിന്റേതാണ്. എല്ലാ ആയുധങ്ങൾകൊണ്ടും മഘവാനായ ഇന്ദ്രന് അവയെ തകർക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
7.203.66
अथ सर्वे सुरा रुद्रं जग्मुः शरणमर्दिताः ।
ते तमूचुर्महात्मानं सर्वे देवाः सवासवाः ॥ ७.२०३.६६ ॥
അപ്പോൾ പീഡിതരായ ദേവന്മാരെല്ലാം രുദ്രനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. വാസവനോടുകൂടിയ ആ ദേവന്മാരെല്ലാം ആ മഹാത്മാവിനോട് പറഞ്ഞു.
7.203.67
ब्रह्मदत्तवरा ह्येते घोरास्त्रिपुरवासिनः ।
पीडयन्त्यधिकं लोकं यस्मात्ते वरदर्पिताः ॥ ७.२०३.६७ ॥
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരം ലഭിച്ച ഈ ഭയങ്കരരായ ത്രിപുരവാസികൾ വരങ്ങളാൽ ഗർവിതരായി ലോകത്തെ അത്യധികം പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
7.203.68
त्वदृते देवदेवेश नान्यः शक्तः कथञ्चन ।
हन्तुं दैत्यान्महादेव जहि तांस्त्वं सुरद्विपः ॥ ७.२०३.६८ ॥
ദേവദേവേശാ, നിന്നെയല്ലാതെ മറ്റാർക്കും ഈ ദൈത്യരെ ഒരു വിധത്തിലും വധിക്കാൻ കഴിയില്ല. മഹാദേവാ, ദേവഗജമേ, നീ തന്നെ അവരെ സംഹരിക്കുക.
7.203.69
रुद्र रौद्रा भविष्यन्ति पशवः सर्वकर्मसु ।
निपातयिष्यसे चैतानसुरान्भुवनेश्वर ॥ ७.२०३.६९ ॥
രുദ്രാ, എല്ലാ കർമ്മങ്ങളിലും ഈ പശുക്കൾ ഭയങ്കരരാകും. ഭുവനേശ്വരാ, നീ ഈ അസുരരെ വീഴ്ത്തും.
7.203.70
स तथोक्तस्तथेत्युक्त्वा देवानां हितकाम्यया ।
गन्धमादनविन्ध्यौ च कृत्वा वंशध्वजौ हरः ॥ ७.२०३.७० ॥
അങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട അവൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ് ദേവന്മാരുടെ ഹിതം കാംക്ഷിച്ച്, ഗന്ധമാദനനെയും വിന്ധ്യനെയും വില്ലിൻ ദണ്ഡത്തിന്റെ കൊടികളാക്കി — ആ ഹരൻ.
7.203.71
पृथ्वीं ससागरवनां रथं कृत्वा तु शङ्करः ।
अक्षं कृत्वा तु नागेन्द्रं शेषं नाम त्रिलोचनः ॥ ७.२०३.७१ ॥
സമുദ്രങ്ങളും വനങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഭൂമിയെ രഥമാക്കി, നാഗേന്ദ്രനായ ശേഷനെ അച്ചുതണ്ടാക്കി, ത്രിലോചനനായ ശങ്കരൻ —
7.203.72
चक्रे कृत्वा तु चन्द्रार्कौ देवदेवः पिनाकधृत् ।
अणी कृत्वैलपत्रं च पुष्पदन्तं च त्र्यम्बकः ॥ ७.२०३.७२ ॥
ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരെ ചക്രങ്ങളാക്കി, ദേവദേവനും പിനാകം ധരിച്ചവനുമായവൻ; ഐലപത്രനെയും പുഷ്പദന്തനെയും അഗ്രഭാഗങ്ങളാക്കി, ത്ര്യംബകൻ —
7.203.73
यूपं कृत्वा तु मलयमवनाहं च तक्षकम् ॥ ७.२०३.७३ ॥
മലയത്തെ യൂപമാക്കി, അവനാഹത്തെയും തക്ഷകനെയും.
7.203.74
योक्त्राङ्गानि च सत्वानि कृत्वा शर्वः प्रतापवान् ।
वेदान्कृत्वाऽथ चतुरश्चतुरश्वान्महेश्वरः ॥ ७.२०३.७४ ॥
നുകത്തിന്റെ അംഗങ്ങളും ജീവികളും ഉണ്ടാക്കി, പ്രതാപശാലിയായ ശർവൻ; പിന്നെ വേദങ്ങളെ നാലുവീതം കുതിരകളാക്കി മഹേശ്വരൻ.
7.203.75
उपदेवान्खलीनांश्च कृत्वा लोकत्रयेश्वरः ।
गायत्रीं प्रग्रहं कृत्वा सावित्रीं च महेश्वरः ॥ ७.२०३.७५ ॥
ഉപദേവന്മാരെയും കടിഞ്ഞാണുകളെയും ഉണ്ടാക്കി ത്രിലോകേശ്വരൻ; ഗായത്രിയെ കടിഞ്ഞാൺ പിടിയാക്കി, സാവിത്രിയെയും മഹേശ്വരൻ.
7.203.76
कृत्वोंकारं प्रतोदं च ब्रह्माणं चैव सारथिम् ।
गाण्डीवं मन्दरं कृत्वा गुणं कृत्वा तु वासुकिम् ॥ ७.२०३.७६ ॥
ഓംകാരത്തെ ചാട്ടയും ബ്രഹ്മാവിനെ സാരഥിയുമാക്കി; ഗാണ്ഡീവത്തെ മന്ദരവും ഞാണിനെ വാസുകിയുമാക്കി.
7.203.77
विष्णुं शरोत्तमं कृत्वा शल्यमग्निं तथैव च ।
वायुं कृत्वाऽथ वाजाभ्यां पुङ्खे वैवस्वतं यमम् ॥ ७.२०३.७७ ॥
വിഷ്ണുവിനെ ഉത്തമ ശരമാക്കി, ശല്യത്തെ (അഗ്രത്തെ) അഗ്നിയാക്കി; വായുവിനെ ചിറകുകളാക്കി, പുംഖത്തിൽ വൈവസ്വത യമനെ.
7.203.78
विद्युत्कृत्वाऽथ निश्राणं मेरुं कृत्वाऽथ वै ध्वजम् ।
आरुह्य स रथं दिव्यं सर्वदेवमयं शिवः ॥ ७.२०३.७८ ॥
മിന്നലിനെ മൂർച്ചകല്ലും മേരുവിനെ കൊടിയുമാക്കി; പിന്നെ സർവദേവമയമായ ആ ദിവ്യരഥത്തിൽ കയറി ശിവൻ.
7.203.79
त्रिपुरस्य वधार्थाय स्थाणुः प्रहरतां वरः ।
असुराणामन्तकरः श्रीमानतुलविक्रमः ॥ ७.२०३.७९ ॥
ത്രിപുരനെ വധിക്കുന്നതിനായി, പ്രഹരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സ്ഥാണു, അസുരന്മാർക്ക് അന്തകനായവൻ, തേജസ്വി, അതുല്യ വിക്രമമുള്ളവൻ.
7.203.80
स्तूयमानः सुरैः पार्थ ऋषिभिश्च तपोधनैः ।
स्थानं माहेश्वरं कृत्वा दिव्यमप्रतिमं प्रभुः।
अतिष्ठत्स्थाणुभूतः स सहस्रं परिवत्सरान् ॥ ७.२०३.८० ॥
ദേവന്മാരാലും തപോധനരായ ഋഷിമാരാലും സ്തുതിക്കപ്പെട്ട പ്രഭു, ഓ പാർത്ഥ, മാഹേശ്വര സ്ഥാനം ഉണ്ടാക്കി, ദിവ്യവും അതുല്യവുമായ അതിൽ സ്ഥാണുവായി ആയിരം വർഷം നിലകൊണ്ടു.
7.203.81
यदा त्रीणि समेतानि अन्तरिक्षे पुराणि च ।
त्रिपर्वणा त्रिशल्येन तदा तानि बिभेद सः ॥ ७.२०३.८१ ॥
ആകാശത്ത് ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന മൂന്ന് നഗരങ്ങളെ അപ്പോൾ അവൻ മൂന്ന് മുട്ടുകളും മൂന്ന് മുനകളുമുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് തുളച്ചു.
7.203.82
पुराणि न च तं शेकुर्दानवाः प्रतिवीक्षितुम् ।
शरं कालाग्निसंयुक्तं विष्णुसोमसमायुतम् ॥ ७.२०३.८२ ॥
ദാനവന്മാർക്ക് ആ നഗരങ്ങളെയും അവനെയും നേരെ നോക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ആ അമ്പ് കാലാഗ്നിയോടും വിഷ്ണുവും സോമനുമായും ചേർന്നതായിരുന്നു.
7.203.83
पुराणि दग्धवन्तं तं देवी याता प्रवीक्षितुम् ।
देव्याः स्वयंवरे वृत्तं शृणुष्वान्यद्धनञ्जय ॥ ७.२०३.८३ ॥
നഗരങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ച അവനെ കാണാൻ ദേവി പോയി. ഓ ധനഞ്ജയ, ദേവിയുടെ സ്വയംവരത്തിൽ നടന്ന മറ്റൊരു സംഭവം കേൾക്കുക.
7.203.84
बालमङ्कगतं कृत्वा स्वयं पञ्चशिखं पुनः ।
उमा जिज्ञासमाना वै कोयमित्यब्रवीत्सुरान् ॥ ७.२०३.८४ ॥
അഞ്ച് ശിഖകളുള്ള ശിശുവിനെ സ്വയം മടിയിൽ വെച്ച് ഉമ അറിയാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ദേവന്മാരോട് 'ഇവൻ ആരാണ്?' എന്ന് ചോദിച്ചു.
7.203.85
असूयतश्च शक्रस्य वज्रेण प्रहरिष्यतः ।
बाहुं सवज्रं तं तस्य क्रुद्धस्यास्तम्भयत्प्रभुः।
प्रहस्य भगवांस्तूर्णं सर्वलोकेश्वरो विभुः ॥ ७.२०३.८५ ॥
അസൂയയോടെ വജ്രംകൊണ്ട് പ്രഹരിക്കാനൊരുങ്ങിയ ശക്രന്റെ, വജ്രസഹിതമായ ബാഹുവിനെ, കോപിച്ചുനിന്നവന്റെ ബാഹുവിനെ, സർവലോകേശ്വരനും സർവവ്യാപിയുമായ പ്രഭു ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഉടനെ സ്തംഭിപ്പിച്ചു.
7.203.86
ततः स स्तम्भितभुजः शक्रो देवगणैर्वृतः ।
जगाम ससुरस्तूर्णं ब्रह्माणं प्रभुमव्ययम् ॥ ७.२०३.८६ ॥
അപ്പോൾ കൈ സ്തംഭിച്ച ശക്രൻ, ദേവഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഉടനെ അവ്യയനായ പ്രഭു ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
7.203.87
ते तं प्रणम्य शिरसा प्रोचुः प्राञ्जलयस्तदा ॥ ७.२०३.८७ ॥
അപ്പോൾ അവർ അദ്ദേഹത്തെ ശിരസ്സു നമിച്ച് വണങ്ങി, കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു.
7.203.88
किमप्यङ्कगतं ब्रह्मन्पार्वत्या भूतमद्भुतम् ।
बालरूपधरं दृष्ट्वा नास्माभिरभिलक्षितः ॥ ७.२०३.८८ ॥
ബ്രഹ്മാവേ! പാർവതിയുടെ മടിയിലിരിക്കുന്ന, ബാലരൂപം ധരിച്ച ഏതോ അദ്ഭുത ജീവിയെ ഞങ്ങൾ കണ്ടു; പക്ഷേ ഞങ്ങൾ അതിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.
7.203.89
तस्मात्त्वां प्रष्टुमिच्छामो निर्जिता येन वै वयम् ।
अयुध्यता हि बालेन लीलया सपुरंदराः ॥ ७.२०३.८९ ॥
അതിനാൽ, യുദ്ധം ചെയ്യാതെ കളിയായി പുരന്ദരനോടൊപ്പം ഞങ്ങളെ ജയിച്ച ആ ബാലൻ ആരെന്ന് ഞങ്ങൾ അങ്ങയോട് ചോദിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
7.203.90
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ।
ध्यात्वा स शंभुं भगवान्बालं चामिततेजसम्।
उवाच भगवान्ब्रह्मा शक्रादींश्च सुरोत्तमान् ॥ ७.२०३.९० ॥
അവരുടെ ആ വാക്ക് കേട്ട്, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രഹ്മാവ്, ശംഭുവിനെയും അമിതതേജസ്വിയായ ആ ബാലനെയും ധ്യാനിച്ച്, ഇന്ദ്രാദിയായ ദേവോത്തമന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
7.203.91
चराचरस्य जगतः प्रभुः स भगवान्हरः ।
तस्मात्परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति महेश्वरात् ॥ ७.२०३.९१ ॥
ചരാചരങ്ങളുടെ ലോകത്തിന്റെ പ്രഭുവാണ് ആ ഭഗവാൻ ഹരൻ. ആ മഹേശ്വരനേക്കാൾ ഉയർന്നതായി മറ്റൊന്നുമില്ല.
7.203.92
यो दृष्टो ह्युमया सार्धं युष्माभिरमितद्युतिः ।
स पार्वत्याः कृते शर्वः कृतवान्बालरूपताम् ॥ ७.२०३.९२ ॥
അമിതതേജസ്സുള്ള നിങ്ങൾ ഉമയോടൊപ്പം കണ്ട ആ ശർവനാണ് പാർവതിക്കുവേണ്ടി ബാലരൂപം സ്വീകരിച്ചത്.
7.203.93
ते मया सहिता यूयं प्रापद्यध्वं तमेव हि ।
स एष भगवान्देवः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ॥ ७.२०३.९३ ॥
നിങ്ങളെല്ലാവരും എന്നോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തെത്തന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കുക. ആ ഭഗവാനായ ദേവൻ സർവലോകേശ്വരനും പ്രഭുവുമാണ്.
7.203.94
न सम्बबुधिरे चैनं देवास्तं भुवनेश्वरम् ।
सप्रजापतयः सर्वे बालार्कसदृशप्रभम् ॥ ७.२०३.९४ ॥
ദേവന്മാർ ആ ഭുവനേശ്വരനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല. പ്രജാപതിമാരോടൊപ്പം എല്ലാവരും അദ്ദേഹത്തെ ഉദിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്നവനായി കണ്ടു.
7.203.95
अथाभ्येत्य ततो ब्रह्मा दृष्ट्वा स च महेश्वरम् ।
अयं श्रेष्ठ इति ज्ञात्वा ववन्दे तं पितामहः ॥ ७.२०३.९५ ॥
പിന്നെ ബ്രഹ്മാവ് അടുത്തെത്തി മഹേശ്വരനെ കണ്ടു. ഇദ്ദേഹം ശ്രേഷ്ഠനാണെന്നറിഞ്ഞ് പിതാമഹൻ അദ്ദേഹത്തെ വണങ്ങി.
7.203.96
ब्रह्मोवाच ।
त्वं यज्ञो भुनस्यास्य त्वं गतिस्त्वं परायणम्।
त्वं भवस्त्वं महादेवस्त्वं धाम परमं पदम् ॥ ७.२०३.९६ ॥
അങ്ങാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ യജ്ഞം. അങ്ങാണ് ഗതി, അങ്ങാണ് പരമ ആശ്രയം. അങ്ങാണ് ഭവൻ, അങ്ങാണ് മഹാദേവൻ, അങ്ങാണ് പരമധാമം, പരമപദം.
7.203.97
त्वया सर्वमिदं व्याप्तं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ७.२०३.९७ ॥
നീ ഈ സമസ്ത ജഗത്തിനെയും, സ്ഥാവരജംഗമങ്ങളെയും, വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
7.203.98
भगवन्भूतभव्येश लोकनाथ जगत्पते ।
प्रसादं कुरु शक्रस्य त्वया क्रोधार्दितस्य वै ॥ ७.२०३.९८ ॥
ഹേ ഭഗവാനേ, ഭൂതഭവ്യങ്ങളുടെ ഈശ്വരാ, ലോകനാഥാ, ജഗത്പതേ! നിന്റെ കോപത്താൽ പീഡിതനായ ശക്രനിൽ കൃപ ചെയ്യേണമേ.
7.203.99
पद्मयोनिवचः श्रुत्वा ततः प्रीतो महेश्वरः ।
प्रसादाभिमुखो भूत्वा अट्टहासमथाकरोत् ॥ ७.२०३.९९ ॥
പത്മയോനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മഹേശ്വരൻ പ്രീതനായി; കൃപയുടെ ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ് ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചു.
7.203.100
ततः प्रसादयामासुरुमां रुद्रं च ते सुराः ।
अभवच्च पुनर्बाहुर्यथाप्रकृति वज्रिणः ॥ ७.२०३.१०० ॥
പിന്നീട് ദേവന്മാർ ഉമയെയും രുദ്രനെയും പ്രസാദിപ്പിച്ചു; വജ്രധരന്റെ ഭുജം വീണ്ടും പഴയ നിലയിലായി.
7.203.101
तेषां प्रसन्नो भगवान्सपत्नीको वृषध्वजः ।
देवानां त्रिदशश्रेष्ठो दक्षयज्ञविनाशनः ॥ ७.२०३.१०१ ॥
അവരിൽ പ്രസന്നനായ ഭഗവാൻ വൃഷധ്വജൻ, പത്നിയോടുകൂടി, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ദക്ഷയജ്ഞം നശിപ്പിച്ചവൻ.
7.203.102
स वै रुद्रः स च शिवः सोऽग्निः सर्वश्च सर्ववित् ।
स चेन्द्रश्चैव वायुश्च सोऽश्विनौ च स विद्युतः ॥ ७.२०३.१०२ ॥
അവൻ തന്നെ രുദ്രൻ, അവൻ തന്നെ ശിവൻ, അവൻ തന്നെ അഗ്നി, സർവ്വനും സർവ്വജ്ഞനും; അവൻ തന്നെ ഇന്ദ്രൻ, അവൻ തന്നെ വായു, അവൻ തന്നെ രണ്ട് അശ്വിനിമാർ, അവൻ തന്നെ മിന്നൽ.
7.203.103
स भवः स च पर्जन्यो महादेवः सनातनः ।
स चन्द्रमाः स चेशानः स सूर्यो वरुणश्च सः ॥ ७.२०३.१०३ ॥
അവൻ ഭവനാണ്, അവൻ പർജന്യനാണ്; അവൻ സനാതനനായ മഹാദേവനാണ്. അവൻ ചന്ദ്രനാണ്, അവൻ ഈശാനനാണ്; അവൻ സൂര്യനും വരുണനുമാണ്.
7.203.104
स कालः सोऽन्तको मृत्युः स यमो रात्र्यहानि तु ।
मासार्धमासा ऋतवः सन्ध्ये संवत्सरश्च सः ॥ ७.२०३.१०४ ॥
അവൻ കാലമാണ്, അവൻ അന്തകനാണ്, അവൻ മൃത്യുവാണ്; അവൻ യമനാണ്, രാത്രികളും പകലുകളും അവൻ തന്നെ. മാസങ്ങളും പക്ഷങ്ങളും ഋതുക്കളും സന്ധ്യകളും സംവത്സരവും അവൻ തന്നെ.
7.203.105
धाता च स विधाता च विश्वात्मा विश्वकर्मकृत् ।
सर्वामां देवतानां च धारयत्यवपुर्वपुः ॥ ७.२०३.१०५ ॥
അവൻ ധാതാവാണ്, അവൻ വിധാതാവാണ്; വിശ്വാത്മാവും വിശ്വകർമ്മം ചെയ്യുന്നവനും അവനാണ്. സർവദേവതകളെയും അവൻ ധരിക്കുന്നു; രൂപമില്ലാത്തവനായിട്ടും അവൻ രൂപം ധരിക്കുന്നു.
7.203.106
सर्वदेवैः स्तुतो देवः सैकधा बहुधा च सः ।
शतधा सहस्रधा चैव भूयः शतसहस्रधाः ॥ ७.२०३.१०६ ॥
സർവദേവന്മാരാലും സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന ആ ദേവൻ ഏകരൂപനും ബഹുരൂപനുമാണ്. നൂറും ആയിരവും, പിന്നെയും ലക്ഷം രൂപങ്ങളിലും അവൻ തന്നെ.
7.203.107
द्वे तनू तस्य देवस्य वेदज्ञा ब्राह्मणा विदुः ।
घोरा चान्या शिवा चान्या ते तनू बहुधा पुनः ॥ ७.२०३.१०७ ॥
ആ ദേവന് രണ്ടു തനുക്കളുണ്ടെന്ന് വേദജ്ഞരായ ബ്രാഹ്മണർ അറിയുന്നു—ഒന്ന് ഘോരം, മറ്റൊന്ന് ശിവം. ആ രണ്ടു രൂപങ്ങളും വീണ്ടും പലവിധമാണ്.
7.203.108
घोरा तु यातुधानस्य सोऽग्निर्विष्णुः स भास्करः ।
सौम्यातु पुनरेवास्य आपो ज्योतींषि चन्द्रमाः ॥ ७.२०३.१०८ ॥
ഘോരരൂപം യാതുധാനന്മാരുടേതാണ്; അവൻ അഗ്നിയാണ്, അവൻ വിഷ്ണുവാണ്, അവൻ സൂര്യനാണ്. സൗമ്യരൂപം വീണ്ടും അവന്റേതാണ്—ജലവും ജ്യോതിസ്സുകളും ചന്ദ്രനും അവൻ തന്നെ.
7.203.109
वेदाः साङ्गोपनिषदः पुराणाध्यात्मनिश्चयाः ।
यदत्र परमं गुह्यं स वै देवो महेश्वरः
ईदृशश्च महादेवो भूयांश्च भगवानजः। ॥ ७.२०३.१०९ ॥
അംഗങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളുമടങ്ങിയ വേദങ്ങളും പുരാണങ്ങളും ആധ്യാത്മിക നിശ്ചയങ്ങളും; ഇവിടെയുള്ള പരമ രഹസ്യം ആ ദേവൻ മഹേശ്വരനാണ്. ഇങ്ങനെയുള്ള മഹാദേവൻ അതിലും മഹാനും ജന്മരഹിതനായ ഭഗവാനുമാണ്.
7.203.110
न हि सर्वे मया शक्या वक्तुं भगवतो गुणाः ।
अपि वर्षसहस्रेण सततं पाण्डुनन्दन।
सर्वैर्ग्रहैर्गृहीतान्वै सर्वपापसमन्वितान् ॥ ७.२०३.११० ॥
പാണ്ഡുനന്ദനാ, ഭഗവാന്റെ ഗുണങ്ങളെല്ലാം എനിക്കു പൂർണ്ണമായി പറയാൻ കഴിയില്ല; ആയിരം വർഷം തുടർച്ചയായി പറഞ്ഞാലും. എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളാലും പിടിക്കപ്പെട്ടവരെയും എല്ലാ പാപങ്ങളോടും കൂടിയവരെയും—.
7.203.112
स मोचयति सुप्रीतः शरण्यः शरणागतान् ।
आयुरारोग्यमैश्वर्यं वित्तं कामांश्च पुष्कलान् ॥ ७.२०३.११२ ॥
ശരണ്യനായ അവൻ വളരെ പ്രസന്നനായി ശരണാഗതരെ മോചിപ്പിക്കുന്നു; ദീർഘായുസ്സ്, ആരോഗ്യം, ഐശ്വര്യം, സമ്പത്ത്, സമൃദ്ധമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയും നൽകുന്നു.
7.203.113
स ददाति मनुष्येभ्यः स चैवाक्षिपते पुनः ।
सेन्द्रादिषु च देवेषु तस्य चैश्वर्यमुच्यते ॥ ७.२०३.११३ ॥
അവൻ മനുഷ്യർക്ക് നൽകുന്നു; അവൻ തന്നെ വീണ്ടും എടുത്തുകളയുന്നു. ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരിലും അവന്റെ ഐശ്വര്യമാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.
7.203.114
स चैव वेत्ति लोकेषु मनुष्याणां शुभाशुभे ।
ऐश्वर्याच्चैव कामानामीश्वरश्च स उच्यते ॥ ७.२०३.११४ ॥
അവൻ തന്നെയാണ് ലോകങ്ങളിൽ മനുഷ്യരുടെ ശുഭാശുഭങ്ങൾ അറിയുന്നത്; ഐശ്വര്യം മൂലം ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ഈശ്വരനും അവൻ തന്നെയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
7.203.115
महेश्वरश्च महतां भूतानामीश्वरश्च सः ।
बहुभिर्बहुधा रूपैर्विश्वं व्याप्नोति वै जगत् ॥ ७.२०३.११५ ॥
അവൻ മഹേശ്വരനും മഹാന്മാർക്കും സകല ഭൂതങ്ങൾക്കും ഈശ്വരനുമാണ്; അവൻ പല രൂപങ്ങളാൽ, പല വിധത്തിൽ, ലോകത്തെ മുഴുവനും വ്യാപിക്കുന്നു.
7.203.116
तस्य देवस्य यद्वक्त्रं समुद्रे तदधिष्ठितम् ।
वडवामुखेति विख्यातं पिबत्तोयमयं हविः ॥ ७.२०३.११६ ॥
ആ ദേവന്റെ ഏത് മുഖമാണ് സമുദ്രത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്, അത് വഡവാമുഖം എന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്; അത് ജലമയമായ ഹവിസ്സ് പാനം ചെയ്യുന്നു.
7.203.117
एष चैव श्मशानेषु देवो वसति नित्यशः ।
यजन्त्येनं जनास्तत्र वीरस्थान इतीश्वरम् ॥ ७.२०३.११७ ॥
ഈ ദേവൻ എപ്പോഴും ശ്മശാനങ്ങളിലും വസിക്കുന്നു; അവിടെ ജനങ്ങൾ ഈ ഈശ്വരനെ വീരസ്ഥാനം എന്ന പേരിൽ ആരാധിക്കുന്നു.
7.203.118
अस्य दीप्तानि रूपाणि घोराणि च बहूनि च ।
लोके यान्यस्य पूज्यन्ते मनुष्याः प्रवदन्ति च ॥ ७.२०३.११८ ॥
ഇദ്ദേഹത്തിന് പ്രകാശമുള്ളതും ഭയങ്കരവുമായ പല രൂപങ്ങളുണ്ട്; ലോകത്തിൽ മനുഷ്യർ ഏതെല്ലാം രൂപങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നുവോ, ഏതെല്ലാം രൂപങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നുവോ അവ.
7.203.119
नामधेयानि लोकेषु बहून्यस्य यथार्थवत् ।
निरुच्यन्ते महत्त्वाच्च विभुत्वात्कर्मणस्तथा ॥ ७.२०३.११९ ॥
ലോകങ്ങളിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന് പല നാമങ്ങളുണ്ട്; അവ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടും കർമ്മങ്ങളുടെ വിഭുത്വം കൊണ്ടും യഥാർത്ഥമായി വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.120
वेदे चास्य समाम्नातं शतरुद्रियमुत्तमम् ।
नाम्ना चानन्तरुद्रेति ह्युपस्थानं महात्मनः ॥ ७.२०३.१२० ॥
വേദത്തിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠമായ ശതരുദ്രീയം പറയപ്പെടുന്നു; നാമത്താൽ ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഉപസ്ഥാനം 'അനന്തരുദ്രൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
7.203.121
स कामानां प्रभुर्देवो ये दिव्या ये च मानुषाः ।
स विभुः स प्रभुर्देवोविश्वं व्याप्नोति वै महत् ॥ ७.२०३.१२१ ॥
ആ ദേവൻ തന്നെയാണ് ആഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രഭു; ദിവ്യരായവർക്കും മനുഷ്യർക്കും അവനാണ് പ്രഭു; ആ സർവവ്യാപിയായ പ്രഭുവായ ദേവൻ ഈ മഹത്തായ ലോകത്തെ തീർച്ചയായും വ്യാപിക്കുന്നു.
7.203.122
ज्येष्ठं भूतं वदन्त्येनं ब्राह्मणा मनुयस्तथा ।
प्रथमो ह्येष देवानां मुखादस्यानलोऽभवत् ॥ ७.२०३.१२२ ॥
ബ്രാഹ്മണരും മനുവംശജരും ഇദ്ദേഹത്തെ ജ്യേഷ്ഠഭൂതൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ദേവന്മാരിൽ ഇദ്ദേഹമാണ് ആദ്യൻ; ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്തുനിന്ന് അഗ്നി ഉണ്ടായി.
7.203.123
सर्वथा यत्पशून्पाति तैश्च यद्रमते पुनः ।
तेषामधिपतिर्यच्च तस्मात्पशुपतिः स्मृतः ॥ ७.२०३.१२३ ॥
എല്ലാ വിധത്തിലും ജീവികളെ കാക്കുന്നവനും അവയോടൊപ്പം വീണ്ടും രമിക്കുന്നവനും അവയുടെ അധിപനുമായതിനാൽ അദ്ദേഹം പശുപതി എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.124
दिव्यं च ब्रह्मचर्येण लिङ्गमस्य यथास्थितम् ।
महयत्येष लोकांश्च महेश्वर इति स्मृतः ॥ ७.२०३.१२४ ॥
ബ്രഹ്മചര്യത്താൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദിവ്യലിംഗം യഥാസ്ഥിതമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഇദ്ദേഹം ലോകങ്ങളെ ആദരിക്കുന്നു; അതിനാൽ മഹേശ്വരൻ എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.125
ऋषयश्चैव देवाश्च गन्धर्वाप्यरसस्तथा ।
लिङ्गमस्यार्चयन्ति स्म तच्चाप्यूर्ध्वं समास्थितम् ॥ ७.२०३.१२५ ॥
ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ലിംഗത്തെ പൂജിച്ചു; ആ ലിംഗം മുകളിലേക്ക് ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നു.
7.203.126
पूज्यमाने ततस्तस्मिन्मोदते स महेश्वरः ।
सुखी प्रीतश्च भवति प्रहृष्टश्चैव शङ्करः ॥ ७.२०३.१२६ ॥
ആ ലിംഗം പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മഹേശ്വരൻ ആനന്ദിക്കുന്നു. ആ ശങ്കരൻ സുഖിയും പ്രീതനും അത്യധികം ഹർഷിതനുമാകുന്നു.
7.203.127
यदस्य बहुधा रूपं भूतभव्यभवस्थितम् ।
स्थावरं जङ्गमं चैव बहुरूपस्ततः स्मृतः ॥ ७.२०३.१२७ ॥
ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പലവിധ രൂപം ഭൂത, ഭാവി, വർത്തമാന കാലങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; സ്ഥാവരവും ജംഗമവും ഇദ്ദേഹം തന്നെ. അതിനാൽ ബഹുരൂപൻ എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.128
एकाक्षो जाज्वलन्नास्ते सर्वतोक्षिमयोऽपि वा ।
क्रोधाद्यश्चाविशल्लोकांस्तस्मात्सर्व इति स्मृतः ॥ ७.२०३.१२८ ॥
അവൻ ഏകാക്ഷനായി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട് വസിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ ഭാഗത്തും കണ്ണുകളാൽ നിറഞ്ഞവൻ. ക്രോധത്താൽ ലോകങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചതിനാൽ അവൻ 'സർവൻ' എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.129
धूम्ररूपं च यत्तस्य धूर्जटिस्तेन चोच्यते ।
विश्वे देवाश्च यत्तस्मिन्विश्वरूपस्ततः स्मृतः ॥ ७.२०३.१२९ ॥
അവന്റെ പുകരൂപം കൊണ്ട് അവനെ 'ധൂർജടി' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. വിശ്വദേവന്മാർ അവനിലുള്ളതിനാൽ അവൻ 'വിശ്വരൂപൻ' എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.130
तिस्रो देवीर्यदा चैव भजते भुवनेश्वरः ।
द्यामपः पृथिवीं चैव त्र्यम्बकश्च ततः स्मृतः ॥ ७.२०३.१३० ॥
ഭുവനേശ്വരൻ മൂന്ന് ദേവിമാരായ ദ്യുലോകം, ജലം, ഭൂമി എന്നിവയെ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ അവൻ 'ത്ര്യംബകൻ' എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.131
समेधयति यन्नित्यं सर्वार्थान्सर्वकर्मसु ।
शिवमिच्छन्मनुष्याणां तस्मादेष शिवः स्मृतः ॥ ७.२०३.१३१ ॥
എല്ലാ കർമ്മങ്ങളിലും എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളെയും എപ്പോഴും വളർത്തുന്നവൻ; മനുഷ്യരുടെ ശുഭം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ. അതിനാൽ ഇവൻ 'ശിവൻ' എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.132
सहस्राक्षोऽयुताक्षो वा सर्वतोक्षिमयोऽपि वा ।
यच्च विश्वं महत्पाति महादेवस्ततः स्मृतः ॥ ७.२०३.१३२ ॥
അവൻ ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ, പതിനായിരം കണ്ണുള്ളവൻ, അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ ഭാഗത്തും കണ്ണുകളാൽ നിറഞ്ഞവൻ. ഈ മഹത്തായ വിശ്വത്തെ കാക്കുന്നവനായതിനാൽ അവൻ 'മഹാദേവൻ' എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.133
महत्पूर्वं स्थितो यच्च प्राणोत्पत्तिस्थितश्च यत् ।
स्थितलिङ्गश्च यन्नित्यं तस्मात्स्थाणुरिति स्मृतः ॥ ७.२०३.१३३ ॥
മഹത്തത്വത്തിന് മുമ്പേ സ്ഥിതനായി, പ്രാണോത്പത്തിയിലും സ്ഥിതിയിലും നിലകൊള്ളുന്നവനും, എന്നും സ്ഥിരമായ ലിംഗരൂപമുള്ളവനുമായതിനാൽ അവൻ 'സ്ഥാണു' എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.134
सूर्याचन्द्रमसोर्लोके प्रकाशन्ते रुचश्च याः ।
ताः केशसंज्ञितास्त्र्यक्षे व्योमकेशस्ततः स्मृतः ॥ ७.२०३.१३४ ॥
ലോകത്തിൽ സൂര്യചന്ദ്രന്മാരുടെ പ്രകാശരശ്മികൾ 'കേശം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ ത്ര്യക്ഷൻ 'വ്യോമകേശൻ' എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.135
भूतं भव्यं भविष्यं च सर्वं जगदशेषतः ।
भव एव ततो यस्माद्भूतभव्यभवोद्भवः ॥ ७.२०३.१३५ ॥
ഭൂതവും ഭവ്യവും ഭവിഷ്യവും ഈ സർവ ജഗത്തും പൂർണ്ണമായി ഭവൻ തന്നെ; അതിനാൽ അദ്ദേഹം 'ഭൂതഭവ്യഭവോദ്ഭവൻ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.136
कपिः श्रेष्ठ इति प्रोक्तो धर्मश्च वृष उच्यते ।
स देवदेवो भगवान्कीर्त्यतेऽतो वृषाकपिः ॥ ७.२०३.१३६ ॥
'കപി' ശ്രേഷ്ഠൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; ധർമ്മത്തെ 'വൃഷം' എന്ന് പറയുന്നു. ദേവദേവനായ ഭഗവാൻ കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ അദ്ദേഹം 'വൃഷാകപി'.
7.203.137
ब्रह्माणमिन्द्रं वरुणं यमं धनदमेव च ।
निगृह्य हरते यस्मात्तस्माद्वर इति स्मृतः ॥ ७.२०३.१३७ ॥
ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, വരുണൻ, യമൻ, കുബേരൻ ഇവരെയെല്ലാം അടക്കി ഹരിക്കുന്നതിനാൽ അദ്ദേഹം 'വരൻ' എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.138
निमीलिताभ्यां नेत्राभ्यां बलाद्देवो महेश्वरः ।
ललाटे नेत्रमसृजत्तेन त्र्यक्षः स उच्यते ॥ ७.२०३.१३८ ॥
മഹേശ്വരദേവൻ തന്റെ രണ്ടു കണ്ണുകളും ബലമായി അടച്ച്, നെറ്റിയിൽ ഒരു കണ്ണ് സൃഷ്ടിച്ചു; അതിനാൽ അദ്ദേഹം 'ത്ര്യക്ഷൻ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.139
विषमस्थः शरीरेषु समश्च प्राणिनामिह ।
स वायुर्विषमस्थेषु प्राणोऽपानः शरीरिषु ॥ ७.२०३.१३९ ॥
ഇവിടെ ജീവികളുടെ ശരീരങ്ങളിൽ വിഷമമായും സമമായും നിൽക്കുന്ന ആ വായുവാണ്, വിഷമസ്ഥിതിയിലുള്ള ദേഹികളിൽ പ്രാണനും അപാനനും.
7.203.140
पूजयेद्विग्रहं यस्तु लिङ्गं चापि महात्मनः ।
लिङ्गं पूजयिता नित्यं महतीं श्रियमश्नुते ॥ ७.२०३.१४० ॥
മഹാത്മാവിന്റെ വിഗ്രഹത്തെയും ലിംഗത്തെയും ആരാണോ പൂജിക്കുന്നത്, ലിംഗത്തെ നിത്യം പൂജിക്കുന്നവൻ മഹത്തായ ഐശ്വര്യം നേടുന്നു.
7.203.141
ऊरुभ्यामर्धमाग्नेयं सोमोऽर्धं च शिवा तनुः ।
आत्मनोऽर्धं तथा चाग्निः सोमोर्धं पुनरुच्यते ॥ ७.२०३.१४१ ॥
തുടകളാൽ പകുതി അഗ്നിക്കുള്ളത്; പകുതി സോമൻ. ശിവന്റെ ശുഭശരീരവും അങ്ങനെ തന്നെ. സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ പകുതി അഗ്നി; സോമന്റെ പകുതി വീണ്ടും പറയപ്പെടുന്നു.
7.203.142
तैजसी महती दीप्ता देवेभ्योऽस्य शिवा तनुः ।
भास्वती मानुषेष्वस्य तनुर्घोराऽग्निरुच्यते ॥ ७.२०३.१४२ ॥
ദേവന്മാർക്ക് അവന്റെ ശുഭശരീരം തേജോമയവും മഹത്തും ജ്വലിക്കുന്നതുമാണ്; മനുഷ്യരിൽ അവന്റെ ശരീരം പ്രകാശമുള്ളതാണ്; അവന്റെ ഘോരശരീരം അഗ്നി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
7.203.143
ब्रह्मचर्यं चरत्येष शिवा याऽस्य तनुस्तया ।
याऽस्य घोरतरा मूर्तिः सर्वानत्ति तयेश्वरः ॥ ७.२०३.१४३ ॥
ഇവൻ ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു—അവന്റെ ഏത് ശുഭശരീരംകൊണ്ടോ അത്; അവന്റെ ഏറ്റവും ഘോരമായ രൂപത്താൽ ഈശ്വരൻ എല്ലാവരെയും ഭക്ഷിക്കുന്നു.
7.203.144
यन्निर्दहति यत्तीक्ष्णो यदुग्रो यत्प्रतापवान् ।
मांसशोणितमज्जादो यत्ततो रुद्र उच्यते ॥ ७.२०३.१४४ ॥
എന്തിനെ പൂർണമായി ദഹിപ്പിക്കുന്നുവോ, എന്ത് തീക്ഷ്ണമോ, എന്ത് ഉഗ്രമോ, എന്ത് പ്രതാപമുള്ളതോ, എന്ത് മാംസവും രക്തവും മജ്ജയും ഭക്ഷിക്കുന്നതോ—അതിനാൽ അവനെ രുദ്രൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
7.203.145
एष देवो महादेवो योऽसौ पार्थ तवाग्रतः ।
सङ्ग्रामे शास्त्रवान्निघ्नंस्त्वया दृष्टः पिनाकधृत ॥ ७.२०३.१४५ ॥
ഇവനാണ് മഹാദേവൻ; ഓ പാർത്ഥാ, നിന്റെ മുന്നിൽ യുദ്ധത്തിൽ ആയുധമേന്തി സംഹരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന, പിനാകം ധരിച്ച ആ ദേവനെ നീ കണ്ടു.
7.203.146
सिन्धुराजवधार्थाय प्रतिज्ञाते त्वयाऽनघ ।
कृष्णेन दर्शितः स्वप्ने यस्तु शैलेन्द्रमूर्धनि ॥ ७.२०३.१४६ ॥
കുറ്റമറ്റവനേ, സിന്ധുരാജനെ വധിക്കുമെന്ന് നീ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തപ്പോൾ, പർവതരാജന്റെ ശിഖരത്തിൽ നിന്നവനെ കൃഷ്ണൻ സ്വപ്നത്തിൽ നിനക്കു കാണിച്ചു.
7.203.147
एष वै भगवान्देवः सङ्ग्रामे याति तेऽग्रतः ।
येन दत्तानि तेऽस्त्राणि यैस्त्वया दानवा हताः ॥ ७.२०३.१४७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ നിനക്ക് മുന്നിൽ പോകുന്നത് ഈ ഭഗവാനായ ദേവനാണ്; അദ്ദേഹമാണ് നിനക്ക് അസ്ത്രങ്ങൾ നൽകിയത്, അവകൊണ്ട് നീ ദാനവരെ വധിച്ചു.
7.203.148
धन्यं यशस्यमायुष्यं पुण्यं वेदैश्च सम्मितम् ।
देवदेवस्य ते पार्थ व्याख्यातं शतरुद्रियम्। ॥ ७.२०३.१४८ ॥
പാർത്ഥാ, ഇത് മംഗളകരവും യശസ്സും ആയുസ്സും നൽകുന്നതും പുണ്യമുള്ളതും വേദങ്ങൾക്ക് യോജിച്ചതുമാണ്; ദേവദേവന്റെ ശതരുദ്രീയം നിനക്ക് വിവരിച്ചുതന്നിരിക്കുന്നു.
7.203.149
सर्वार्थसाधनं पुण्यं सर्वकिल्बिषनाशनम् ।
सर्वपापप्रशमनं सर्वदुःखभयापहम् ॥ ७.२०३.१४९ ॥
ഇത് എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സാധിപ്പിക്കുന്നതും പുണ്യമുള്ളതും എല്ലാ പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതും എല്ലാ തിന്മകളെയും ശമിപ്പിക്കുന്നതും എല്ലാ ദുഃഖവും ഭയവും നീക്കുന്നതുമാണ്.
7.203.150
चतुर्विधमिदं स्तोत्रं यः शृणोति नरः सदा ।
विजित्य शत्रून्सर्वान्स रुद्रलोके महीयते ॥ ७.२०३.१५० ॥
ഈ നാലുവിധ സ്തോത്രം ആരാണ് എപ്പോഴും കേൾക്കുന്നത്, അവൻ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ച് രുദ്രലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും.
7.203.151
चरितं महात्मनो नित्यं साङ्ग्रामिकमिदं स्मृतम् ।
पठन्वै शतरुद्रीयं शृण्वंश्च सततोत्थितः ॥ ७.२०३.१५१ ॥
മഹാത്മാവിന്റെ ഈ ചരിതം എപ്പോഴും യുദ്ധസംബന്ധിയായതായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ശതരുദ്രീയം ഓതുന്നവനും നിരന്തരം എഴുന്നേറ്റ് ഇത് കേൾക്കുന്നവനും.
7.203.152
भक्तो विश्वेश्वरं देवं मानुषेषु च यः सदा ।
वरान्कामान्स लभते प्रसन्ने त्र्यम्बके नरः ॥ ७.२०३.१५२ ॥
മനുഷ്യരിൽ ആരെങ്കിലും എപ്പോഴും വിശ്വേശ്വരനായ ദേവന്റെ ഭക്തനാകുന്നുവോ, ത്ര്യംബകൻ പ്രസന്നനാകുമ്പോൾ ആ മനുഷ്യൻ വരങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുന്നു.
7.203.153
गच्छ युध्यस्व कौन्तेय न तवास्ति पराजयः ।
गस्य मन्त्री च गोप्ता च पार्श्वस्थो हि जनार्दनः ॥ ७.२०३.१५३ ॥
പോകൂ, കൗന്തേയാ, യുദ്ധം ചെയ്യൂ; നിനക്ക് പരാജയമില്ല, കാരണം ഉപദേശകനും രക്ഷകനുമായ ജനാർദ്ദനൻ നിന്റെ അരികിൽ നിൽക്കുന്നു.
7.203.154
एवमुक्त्वाऽर्जुनं सङ्ख्ये पराशरसुतस्तदा ।
जगाम भरतश्रेष्ठ यथागतमरिन्दम ॥ ७.२०३.१५४ ॥
ഇങ്ങനെ യുദ്ധത്തിൽ അർജ്ജുനനോട് പറഞ്ഞശേഷം പരാശരപുത്രൻ വന്ന വഴിയേ തന്നെ പോയി, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അരിന്ദമാ.
7.203.155
एतदाख्याय वै सूतो राज्ञः सर्वं तु सञ्जयः ।
प्रयातः शिबिरायैव द्रष्टुं कर्णस्य वैशसम् ॥ ७.२०३.१५५ ॥
ഇതെല്ലാം രാജാവിനെ അറിയിച്ചശേഷം, സൂതനായ സഞ്ജയൻ കർണ്ണന്റെ വധം കാണാൻ പാളയത്തിലേക്ക് പോയി.
7.203.156
युद्धं कृत्वा महद्धोरं पञ्चाहानि महाबलः ।
ब्राह्मणो निहतो राजन्ब्रह्मलोकमवाप्तवान् ॥ ७.२०३.१५६ ॥
അഞ്ചു ദിവസം കഠിനവും ഘോരവുമായ യുദ്ധം ചെയ്ത് മഹാബലനായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ, രാജാവേ, കൊല്ലപ്പെട്ട് ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിച്ചു.
7.203.157
स्वधीते यत्फलं वेदे तदस्मिन्नपि पर्वणि ।
क्षत्रियाणामभीरूणां युक्तमत्र महद्यशः ॥ ७.२०३.१५७ ॥
വേദം നന്നായി പഠിക്കുന്നതിന്റെ ഫലം എന്തോ, അതു തന്നെയാണ് ഈ പർവത്തിലും; ഭയമില്ലാത്ത ക്ഷത്രിയർക്ക് ഇവിടെ വലിയ യശസ്സ് യോജിക്കുന്നു.
7.203.158
य इदं पठते पर्व शृणुयाद्वाऽपि नित्यशः ।
स मुच्यते महापापैः कृतैर्घोरैश्च कर्मभिः ॥ ७.२०३.१५८ ॥
ഈ പർവം നിത്യവും പഠിക്കുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ, ചെയ്ത ഘോരകർമ്മങ്ങളിലും മഹാപാപങ്ങളിലും നിന്ന് മുക്തനാകുന്നു.
7.203.159
यज्ञावाप्तिर्ब्राह्मणस्येह नित्यं ।
घोरे युद्धे क्षत्रियाणां यशश्च।
शेषौ वर्णौ काममिष्टं लभेते ।
पुत्रान्पौत्रान्नित्यमिष्टांस्तथैव ॥ ७.२०३.१५९ ॥
ഇവിടെ ബ്രാഹ്മണന് എപ്പോഴും യജ്ഞഫലം ലഭിക്കുന്നു; ഘോരമായ യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷത്രിയർക്ക് യശസ്സ് ലഭിക്കുന്നു. ശേഷിച്ച വർണങ്ങൾ ഇഷ്ടമായതെന്തും നേടുന്നു; അതുപോലെ പ്രിയരായ പുത്രന്മാരെയും പൗത്രന്മാരെയും എപ്പോഴും നേടുന്നു.