મહાભારત · અધ્યાય 7.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.22.1
भारद्वाजेन भग्नेषु पाण्डवेषु महामृधे ।
पाञ्चालेषु च सर्वेषु कश्चिदन्योऽभ्यवर्तत ॥ ७.२२.१ ॥
મહાયુદ્ધમાં ભારદ્વાજ દ્વારા પાંડવો ભાંગી પડ્યા અને પાંચાલો બધા વિખેરાયા, ત્યારે બીજો કોઈ પાછો ફરીને ઊભો રહ્યો?
7.22.2
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा क्षत्रियाणां यशस्करीम् ।
असेवितां कापुरुषैः सेवितां पुरुषर्षभैः ॥ ७.२२.२ ॥
યુદ્ધમાં આર્ય સંકલ્પ ધારણ કરવો — જે ક્ષત્રિયોને યશ આપે છે, જેને કાયરો અનુસરતા નથી, શ્રેષ્ઠ પુરુષો સેવે છે.
7.22.3
स हि वीरोन्नतः शूरो यो भग्नेषु निवर्तते ।
अहो नासीत्पुमान्कश्चिद्दृष्ट्वा द्रोणं व्यवस्थितम् ॥ ७.२२.३ ॥
ભાંગી પડેલાઓ વચ્ચે જે પાછો ફરીને ઊભો રહે, તે જ ખરો વીર અને શૂર છે. અરેરે! સ્થિર ઊભેલા દ્રોણને જોઈને પણ કોઈ પુરુષ પાછો ન ફર્યો.
7.22.4
जृम्भमाणमिव व्याघ्रं प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् ।
त्यजन्तमाहवे प्राणान्सन्नद्धं चित्रयोधिनम् ॥ ७.२२.४ ॥
બગાસું ખાતા વાઘ જેવો, મદમસ્ત હાથી જેવો, યુદ્ધમાં પ્રાણ ત્યજવા તત્પર, કવચધારી, વિચિત્ર યોદ્ધાને.
7.22.5
महेष्वासं नरव्याघ्रं द्विषतां भयवर्धनम् ।
कृतज्ञं सत्यनिरतं दुर्योधनहितैषिणम् ॥ ७.२२.५ ॥
મહાન ધનુર્ધર, નરોમાં વ્યાઘ્ર, શત્રુઓનો ભય વધારનાર, કૃતજ્ઞ, સત્યનિષ્ઠ, દુર્યોધનનું હિત ઇચ્છનાર.
7.22.6
भारद्वाजं तथाऽनीके दृष्ट्वा शूरमवस्थितम् ।
के शूराः सन्न्यवर्तन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.२२.६ ॥
સેનામાં શૂર ભારદ્વાજને આ રીતે ઊભેલો જોઈને કયા વીરો પાછા ફર્યા? સંજય, તે મને કહે.
7.22.7
तान्दृष्ट्वा चलितान्सङ्ख्ये प्रणुन्नान्द्रोणसायकैः ।
पाञ्चालान्पाण्वान्मात्स्यान्सृञ्जयांश्चेदिकेकयान् ॥ ७.२२.७ ॥
યુદ્ધમાં દ્રોણના બાણોથી ઘાયલ થઈ ડગમગતા પાંચાલો, પાંડવો, મત્સ્યો, સૃંજયો, ચેદિઓ અને કેકયોને જોઈને—
7.22.8
द्रोणचापविमुक्तेन शरौघेणाशु हारिणा ।
सिन्धोरिव महौधेन हियमाणान्यथा प्लवान् ॥ ७.२२.८ ॥
દ્રોણના ધનુષ્યથી છૂટેલા બાણોના પ્રવાહથી, નદીના મહાપૂરમાં તરાપા તણાઈ જાય તેમ—
7.22.9
कौरवाः सिंहनादेन नानावाद्यस्वनेन च ।
रथद्विपनरांश्चैव सर्वतः समवारयन् ॥ ७.२२.९ ॥
કૌરવોએ સિંહનાદ અને અનેક વાદ્યોના અવાજ સાથે રથો, હાથીઓ અને યોદ્ધાઓને ચારે બાજુથી રોકી લીધા.
7.22.10
तान्पश्यन्सैन्यमध्यस्थो राजा स्वजनसम्वृतः ।
दुर्योधनोऽब्रवीत्कर्णं प्रहृष्टः प्रहसन्निव ॥ ७.२२.१० ॥
તેમને જોતાં, સેનાના મધ્યમાં રહેલો રાજા દુર્યોધન, સ્વજનોથી ઘેરાયેલો, પ્રસન્ન થઈ જાણે હસતાં હસતાં કર્ણને બોલ્યો.
7.22.11
पश्य राधेय पाञ्चालान्प्रणुन्नान्द्रोणसायकैः ।
सिंहेनेव मृगान्वन्यांस्त्रासितान्दृढधन्वना ॥ ७.२२.११ ॥
હે રાધેય, દ્રોણના બાણોથી ઘવાયેલા પાંચાલોને જુઓ. દૃઢધન્વા સિંહથી ડરેલાં વન્ય મૃગો જેવા તેઓ છે.
7.22.12
नैते जातु पुनर्युद्धमीहेयुरिति मे मतिः ।
यथा तु भग्ना द्रोणेन वातेनेव महाद्रुमाः ॥ ७.२२.१२ ॥
મારો મત છે કે આ લોકો ફરી ક્યારેય યુદ્ધ કરવાનું ઇચ્છશે નહીં. પવનથી ઊખડેલાં મહાવૃક્ષો જેવા દ્રોણ વડે તેઓ ભાંગી પડ્યા છે.
7.22.13
अर्द्यमानाः शरैरेते रुक्मपुङ्खैर्महात्मना ।
पथा नैकेन गच्छन्ति घूर्णमानास्ततस्ततः ॥ ७.२२.१३ ॥
મહાત્માના સોનેરી પાંખવાળા બાણોથી પીડાયેલા આ લોકો એક જ માર્ગે ન જતાં અહીં-તહીં ચક્કર ખાય છે.
7.22.14
सन्निरुद्धाश्च कौरव्यैर्द्रोणेन च महात्मना ।
एतेऽन्ये मण्डलीभूताः पावकेनेव कुञ्जराः ॥ ७.२२.१४ ॥
કૌરવો અને મહાત્મા દ્રોણથી ઘેરાયેલા આ બીજા લોકો અગ્નિથી ઘેરાયેલા હાથીઓની જેમ વર્તુળાકાર થઈ ઊભા છે.
7.22.15
भ्रमरैरिव चाविष्टा द्रोणस्य निशितैः शरैः ।
अन्योन्यं समलीयन्त पलायनपरायणाः ॥ ७.२२.१५ ॥
દ્રોણના તીક્ષ્ણ બાણોથી ભમરાઓની જેમ ઘેરાયેલા, ભાગી જવામાં લાગેલા તેઓ એકબીજાને વળગી રહ્યા.
7.22.16
एष भीमो महाक्रोधी हीनः पाण्डवसृञ्जयैः ।
मदीयैरावृतो योधैः कर्ण नन्दयतीव माम् ॥ ७.२२.१६ ॥
કર્ણ, પાંડવો અને સૃંજયોથી વંચિત થયેલો આ મહાક્રોધી ભીમ મારા યોદ્ધાઓથી ઘેરાયેલો છે; તે મને આનંદ આપતો હોય એવું લાગે છે.
7.22.17
व्यक्तं द्रोणमयं लोकमद्य पश्यति दुर्मतिः ।
निराशो जीवितान्नूनमद्य राज्याच्च पाण्डवः ॥ ७.२२.१७ ॥
આ દુર્મતિ પાંડવ આજે દ્રોણમય જગતને સ્પષ્ટ જોઈ રહ્યો છે; ચોક્કસ આજે તે પોતાના જીવન અને રાજ્ય બંનેથી નિરાશ થયો છે.
7.22.18
नैष जातु महाबाहुर्जीवन्नाहवमुत्सृजेत् ।
न चेमान्पुरुषव्याघ्र सिंहनादान्सहिष्यति ॥ ७.२२.१८ ॥
આ મહાબાહુ જીવતો હોય ત્યાં સુધી કદી યુદ્ધ છોડશે નહીં; હે પુરુષવ્યાઘ્ર, આ સિંહગર્જનાઓ પણ તે સહન નહીં કરે.
7.22.19
न चापि पाण्डवा युद्धे भज्येरन्निति मे मतिः ।
शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः ॥ ७.२२.१९ ॥
યુદ્ધમાં પાંડવો પણ ભાંગી પડશે નહીં એવો મારો મત છે. તેઓ શૂરવીર, બળવાન, શસ્ત્રવિદ્યામાં કુશળ અને યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત છે.
7.22.20
विषाग्निद्यूतसङ्क्लेशान्वनवासं च पाण्डवाः ।
स्मरमाणा न हास्यन्ति सङ्ग्राममिति मे मतिः ॥ ७.२२.२० ॥
વિષ, અગ્નિ, જુગારના ક્લેશો અને વનવાસને સ્મરીને પાંડવો યુદ્ધ છોડશે નહીં એવો મારો મત છે.
7.22.21
निवृत्तो हि महाबाहुरमितौजा वृकोदरः ।
वरान्वरान्हि कौन्तेयो रथोदारान्हनिष्यति ॥ ७.२२.२१ ॥
મહાબાહુ, અમિત તેજસ્વી વૃકોદર (ભીમ) પાછો ફર્યો છે. કુંતીપુત્ર શ્રેષ્ઠમાં શ્રેષ્ઠ ઉદાર રથીઓનો વધ કરશે.
7.22.22
असिना धनुषा शक्या हयैर्नागैर्नरै स्थैः ।
आयसेन च दण्डेन व्रातान्व्रातान्हनिष्यति ॥ ७.२२.२२ ॥
તલવાર, ધનુષ્ય, અશ્વારોહી, હાથી, પાયદળ અને રથીઓ વડે મારી શકાય તેવી ટુકડીઓને તે લોખંડની ગદાથી ટુકડી ટુકડી કરીને મારી નાખશે.
7.22.23
तमेनमनुवर्तन्ते सात्यकिप्रमुखा रथाः ।
पाञ्चालाः केकया मास्त्याः पाश्डवाश्च विशेषतः ॥ ७.२२.२३ ॥
સાત્યકિ મુખ્ય રથીઓ, પાંચાલો, કેકયો, મત્સ્યો અને વિશેષ કરીને પાંડવો તેનું જ અનુસરણ કરે છે.
7.22.24
शूराश्च बलवन्तश्च विक्रान्ताश्च महारथाः ।
विनिघ्नन्तश्च भीमेन संरब्धेनाभिचोदिताः ॥ ७.२२.२४ ॥
શૂરવીર, બળવાન, પરાક્રમી મહારથીઓ, ક્રોધિત ભીમથી પ્રેરાઈને શત્રુઓને મારતા આગળ વધે છે.
7.22.25
ते द्रोणमभिवर्तन्ते सर्वतः कुरुपुङ्गवाः ।
वृकोदरं परीप्सन्तः सूर्यमभ्रगणा इव ॥ ७.२२.२५ ॥
કુરુશ્રેષ્ઠો વૃકોદર (ભીમ)ની રક્ષા કરવાની ઇચ્છાથી, વાદળોના સમૂહ સૂર્યને ઘેરે તેમ, ચારે બાજુથી દ્રોણ પર ધસી જાય છે.
7.22.26
समरेषु तु निर्दिष्टाः पाण्डवाः कृष्णबान्धवाः ।
पाञ्चालाः केकया मात्स्याः पाण्डवेयाश्च सर्वशः ॥ ७.२२.२६ ॥
યુદ્ધોમાં નિર્દિષ્ટ પાંડવો, કૃષ્ણના બંધુઓ, પાંચાલો, કેકયો, મત્સ્યો અને પાંડવપુત્રો સર્વે.
7.22.27
शूराश्च बलवन्तश्च विक्रान्ताश्च महारथाः ।
हीमन्तः शत्रुमरणे निपुणाः पुण्यलक्षणाः ॥ ७.२२.२७ ॥
તેઓ શૂરવીર, બળવાન, પરાક્રમી અને મહારથીઓ છે; લજ્જાશીલ, શત્રુસંહારમાં નિપુણ અને શુભ લક્ષણોવાળા છે.
7.22.28
बहवः पार्थिवा राजंस्तेषां वशगता रणे ।
मावमंस्थाः पाण्डवांस्त्वं नारायणपुरोगमान् ॥ ७.२२.२८ ॥
હે રાજન, તેમના વશમાં રહેલા ઘણા રાજાઓ યુદ્ધમાં છે. નારાયણ (કૃષ્ણ) જેમની આગળ છે તે પાંડવોનો તમે અવમાન ન કરો.
7.22.29
एकायनगता ह्येते पीडयेयुर्यतव्रतम् ।
अरक्षमाणं शलभा यथा दीपं मुमूर्षवः ॥ ७.२२.२९ ॥
એક જ આશ્રયે ગયેલા આ લોકો, રક્ષણ વિનાના, વ્રતનિષ્ઠ પુરુષને પીડશે; મરવા ઇચ્છતા પતંગિયા અરક્ષિત દીવા પર ધસે તેમ.
7.22.30
असंशयं कृतास्त्राश्च पर्याप्ताश्चापि वारणे ।
अतिभारमहं मन्ये भारद्वाजे समाहितम् ॥ ७.२२.३० ॥
નિઃસંદેહ તેઓ શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ અને રોકવામાં સમર્થ છે; પણ ભારદ્વાજ (દ્રોણ) પર મુકાયેલો આ ભાર અતિશય મોટો છે એમ હું માનું છું.
7.22.31
ते शीघ्रमनुगच्छामो यत्र द्रोणो व्यवस्थितः ।
कोका इव महानागं मा वै हन्युर्यतव्रतम् ॥ ७.२२.३१ ॥
દ્રોણ જ્યાં ઊભા છે ત્યાં તેમણે ઝડપથી પીછો કરવો જોઈએ; બગલાઓ મહાન હાથીને ઘેરે તેમ, વ્રતનિષ્ઠ દ્રોણને તેઓ મારી ન નાખે.
7.22.32
राधेयस्य वचः श्रुत्वा राजा दुर्योधनस्ततः ।
भ्रातृभिः सहितो राजन्प्रायाद्द्रोणरथं प्रति ॥ ७.२२.३२ ॥
રાધેયના (કર્ણના) વચન સાંભળીને પછી રાજા દુર્યોધન ભાઈઓ સાથે, હે રાજન, દ્રોણના રથ તરફ ચાલ્યો.
7.22.33
तत्रारावो महानासीदेकं द्रोणं जिघांसताम् ।
पाण्डवानां निवृत्तानां नानावर्णैर्हयोत्तमैः ॥ ७.२२.३३ ॥
ત્યાં દ્રોણને એકલાને મારવા ઇચ્છતા, પાછા ફરેલા પાંડવોના વિવિધ રંગના શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓથી મોટો કોલાહલ થયો.