ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.23.1
सर्वेषामेव मे ब्रूहि रथचिह्वानि सञ्जय ।
ये द्रोणमभ्यवर्तन्त क्रुद्धा भीमपुरोगमाः।
तान्यहं श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण पृथक्पृथक् ॥ ७.२३.१ ॥
ਸੰਜਯ, ਭੀਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਦੇ ਰਥ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
7.23.2
दूयते मे मनस्तात द्रोणं प्रति परन्तपम् ।
श्रुत्वा भीष्मस्य निधनं तद्वदेतद्भविष्यति ॥ ७.२३.२ ॥
ਪੁੱਤਰਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰੋਣ ਬਾਰੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੈ। ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਦੱਸ।
7.23.3
ऋक्षवर्णैर्हयैर्दृष्ट्वा व्यायच्छन्तं वृकोदरम् ।
रजताश्वस्ततः शूरः शैनेयः सन्न्यवर्तत ॥ ७.२३.३ ॥
ਰਿੱਛ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਮਾ ਸ਼ੈਨੇਯ (ਸਾਤਯਕੀ) ਮੁੜ ਪਿਆ।
7.23.4
सारङ्गाश्वो युधामन्युः स्वयं प्रत्वरयन्हयान् ।
पर्यवर्तत दुर्धर्षः क्रुद्धो द्रोणरथं प्रति ॥ ७.२३.४ ॥
ਹਿਰਨ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਯੁਧਾਮਨਿਯੂ ਆਪ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਹਾਂਕਦਾ, ਅਜੇਯ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ।
7.23.5
पारावतसवर्णैस्तु हेमभाण्डैर्महाजवैः ।
पाञ्चालराजस्य सुतो धृष्टद्युम्नो न्यवर्तत ॥ ७.२३.५ ॥
ਕਬੂਤਰ ਰੰਗ ਦੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਾਜ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਮੁੜ ਪਿਆ।
7.23.6
पितरं तु परिप्रेप्सुः क्षत्रधर्मा यतव्रतः ।
सिद्धिं चास्य परां काङ्क्षञ्शोणाश्वः सन्न्यवर्तत ॥ ७.२३.६ ॥
ਪਿਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ, ਉਸਦੀ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਲਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ੋਣਾਸ਼ਵ ਮੁੜ ਪਿਆ।
7.23.7
पद्मपत्रनिभांश्चाश्वान्मल्लिकाक्षान्स्वलङ्कृतान् ।
शैखण्डिः क्षत्रदेवस्तु स्वयं प्रत्वरयन्ययौ ॥ ७.२३.७ ॥
ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਮੋਗਰੇ ਵਰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਏ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੈਖੰਡੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰਦੇਵ ਆਪ ਜਲਦੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
7.23.8
दर्शनीयास्तु काम्भोजाः शुकपत्रपरिच्छदाः ।
वहन्तो नकुलं शीघ्रं तावकानाभिदुद्रुवुः ॥ ७.२३.८ ॥
ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਕੰਬੋਜ ਘੋੜੇ, ਤੋਤੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਰਗੇ ਢੱਕਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਵੱਲ ਝਪਟੇ।
7.23.9
कृष्णास्तु मेघसङ्काशा अवहन्नुत्तमौजसम् ।
दुर्धर्षायाभिसन्धाय क्रुद्धं युद्धाय भारत ॥ ७.२३.९ ॥
ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤਮੌਜਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਏ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅਜਿੱਤ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
7.23.10
तथा तित्तिरिकल्माषा हया वातसमा जवे ।
अवहंस्तुमुले युद्धे सहदेवमुदायुधम् ॥ ७.२३.१० ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੱਤਰ ਦੇ ਧੱਬਿਆਂ ਵਰਗੇ, ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਉਠਾਏ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.11
दन्तवर्णास्तु राजानं कालवाला युधिष्ठिरम् ।
भीमवेगा नरव्याघ्रमवहन्वातरंहसः ॥ ७.२३.११ ॥
ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗੇ, ਕਾਲੀ ਪੂਛ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਵਾਲੇ, ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਨਰਵਿਆਘਰ ਰਾਜੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.12
हेमोत्तमप्रतिच्छन्नैर्हयैर्वातसमैर्जवे ।
अभ्यवर्तन्त सैन्यानि सर्वाण्येव युधिष्ठिरम् ॥ ७.२३.१२ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਉੱਤਮ ਢੱਕਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ, ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਵੱਲ ਵਧੀਆਂ।
7.23.13
राज्ञस्त्वनन्तरो राजा पाञ्चाल्यो द्रुपदोऽभवत् ।
जातरूपमयच्छत्रः सर्वैस्तैरभिरक्षितः ॥ ७.२३.१३ ॥
ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਹੋਇਆ; ਉਸਦਾ ਛਤਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਸਭਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ।
7.23.14
ललामैर्हरिभिर्युक्तः सर्वशब्दक्षमैर्युधि ।
राज्ञं मध्ये महेष्वासः शान्तभीरभ्यवर्तत ॥ ७.२३.१४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸਹਿਣ ਯੋਗ ਸੁੰਦਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਸ਼ਾਂਤਭੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
7.23.15
तं विराटोऽन्वयाच्छीघ्रं सह सर्वैर्महारथैः ।
केकयाश्च सिखण्डी च धृष्टकेतुस्तथैव च।
स्वैः स्वैः सैन्यैः परिवृता मात्स्यराजानमन्वयुः ॥ ७.२३.१५ ॥
ਵਿਰਾਟ ਤੁਰੰਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ; ਕੇਕਯ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ ਵੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਮਤਸਯ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ।
7.23.16
तं तु पाटलिपुष्पाणां समवर्णा हयोत्तमाः ।
वहमाना व्यराजन्त मास्त्यस्यामित्रघातिनः ॥ ७.२३.१६ ॥
ਉਸਨੂੰ ਲਿਜਾਂਦੇ ਪਾਟਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਚਮਕ ਉੱਠੇ; ਉਹ ਮਤਸਯ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
7.23.17
हरिद्रासमवर्णास्तु जवना हेममालिनः ।
पुत्रं विराटराजस्य सत्वरं समुदावहन् ॥ ७.२३.१७ ॥
ਹਲਦੀ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਵਿਰਾਟ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
7.23.18
इन्द्रगोपकवर्णैश्च भ्रातरः पञ्च केकयाः ।
जातरूपसमाभासाः सर्वे लोहितकध्वजाः ॥ ७.२३.१८ ॥
ਇੰਦਰਗੋਪ ਕੀੜੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਲਾਲ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਕੇਕਯ ਭਰਾ।
7.23.19
ते हेममालिनः शूराः सर्वे युद्धविशारदाः ।
वर्षन्त इव जीमूताः प्रत्यदृश्यन्त दंशिताः ॥ ७.२३.१९ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਸਭ ਸੂਰਬੀਰ ਕਵਚ ਪਾਈ ਵਰ੍ਹਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸੇ।
7.23.20
आमपात्रनिकाशास्तु पाञ्चाल्यममितौजसम् ।
दत्तास्तुम्बुरुणा दिव्याः शिखण्डिनमुदावहन् ॥ ७.२३.२० ॥
ਕੱਚੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਤੁੰਬੁਰੂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਘੋੜੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪਾਂਚਾਲ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.21
तथा द्वादशसाहस्राः पाञ्चालानां महारथाः ।
तेषां तु षट्सहस्राणि ये शिखण्डिनमन्वयुः ॥ ७.२३.२१ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਾਰਥੀ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ।
7.23.22
पुत्रं तु शिशुपालस्य नरसिंहस्य मारिष ।
आक्रीडन्तो वहन्ति स्म सारङ्गशबला हयाः ॥ ७.२३.२२ ॥
ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਨਰਸਿੰਘ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹਿਰਨ ਵਰਗੇ ਧੱਬਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਖੇਡਦਿਆਂ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
7.23.23
धृष्टकेतुस्तु चेदीनामृषभोऽतिबलोदितः ।
काम्भोजैः शबलैरश्वैरभ्यवर्तत दुर्जयः ॥ ७.२३.२३ ॥
ਚੇਦੀਆਂ ਦਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਅਤਿ ਬਲ ਨਾਲ ਉਭਰਿਆ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ, ਧੱਬੇਦਾਰ ਕੰਬੋਜ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਜੇਯ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
7.23.24
बृहत्क्षत्रं तु कैकेयं सुकुमारं हयोत्तमाः ।
पलालधूमसङ्काशाः सैन्धवाः शीघ्रमावहन् ॥ ७.२३.२४ ॥
ਕੈਕੇਯ ਬ੍ਰਿਹਤਕਸ਼ਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਸੁਕੁਮਾਰ ਨੂੰ, ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸੈਂਧਵ ਘੋੜੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ।
7.23.25
मल्लिकाक्षाः पद्मवर्णा बाह्लिजाताः स्वलङ्कृताः ।
शूरं शिखण्डिनः पुत्रमृक्षदेवमुदावहन् ॥ ७.२३.२५ ॥
ਚਮੇਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਰੰਗੇ, ਬਾਹਲੀਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਸੂਰਮੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਕਸ਼ਦੇਵ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.26
रुक्मभाण्डप्रतिच्छन्नाः कौशेयसदृशा हयाः ।
क्षमावन्तोऽवहन्सङ्ख्ये सेनाबिन्दुमरिन्दमम् ॥ ७.२३.२६ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਾਜ ਨਾਲ ਢਕੇ, ਰੇਸ਼ਮ ਵਰਗੇ, ਸਬਰ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੇਨਾਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.27
युवानमवहन्युद्धे क्रौञ्चवर्णा हयोत्तमाः ।
काश्यस्याभिभुवः पुत्रं सुकुमारं महारथम् ॥ ७.२३.२७ ॥
ਕੂੰਜ ਪੰਛੀ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਭਿਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੋਮਲ ਮਹਾਰਥੀ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.28
श्वेतास्तु प्रतिविन्ध्यन्तं कृष्णग्रीवा मनोजवाः ।
यन्तुः प्रेष्यकरा राजन्राजपुत्रमुदावहन् ॥ ७.२३.२८ ॥
ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲੇ, ਮਨ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼, ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਤਿਵਿੰਧਯ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.29
सुतसोमं तु योधाग्र्यं भीमपुत्रं महाबलम् ।
माषपुष्पसवर्णास्तमवहन्वाजिनो रणे ॥ ७.२३.२९ ॥
ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਤਸੋਮ ਨੂੰ ਮਾਂਹ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ।
7.23.30
सहस्रसोमप्रतिमो बभूव पुरे कुरूणामुदयेन्दुनाम्नि ।
तस्मिञ्जातः सोमसंक्रन्दमध्ये यस्मात्तस्मात्सुतसोमोऽभवत्सः ॥ ७.२३.३० ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਉਦਯੇਂਦੂ ਨਾਮ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਮਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋਇਆ। ਸੋਮ ਦੇ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੁਤਸੋਮ ਅਖਵਾਇਆ।
7.23.31
नाकुलिं तु शतानीकं शालपुष्पनिभा हयाः ।
आदित्यतरुणप्रख्याः श्लाघनीयमुदावहन् ॥ ७.२३.३१ ॥
ਨਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਨੂੰ ਸਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਢੋਇਆ।
7.23.32
काञ्चनापिहितैर्योक्त्रैर्मयूरग्रीवसन्निभाः ।
द्रौपदेयं नरव्याघ्रं श्रुतकर्माणमाहवे ॥ ७.२३.३२ ॥
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੋਰ ਦੀ ਗਰਦਨ ਵਰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਰਵਿਆਘਰ ਸ਼ਰੁਤਕਰਮਾ ਨੂੰ ਢੋਇਆ।
7.23.33
श्रुतकीर्तिं श्रुतनिधिं द्रौपदेयं हयोत्तमाः ।
ऊहुः पार्थसमं युद्धे चाषपत्रनिभा हयाः ॥ ७.२३.३३ ॥
ਸ਼ਰੁਤਕੀਰਤੀ, ਸ਼ਰੁਤਨਿਧੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਚਾਸ਼ ਪੰਛੀ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਰਗੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਢੋਇਆ।
7.23.34
यमाहुरध्यर्धगुणं कृष्णात्पार्थाच्च संयुगे ।
अभिमन्युं पिशङ्गास्तं कुमारमवहन्रणे ॥ ७.२३.३४ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਨਾਲੋਂ ਡੇਢ ਗੁਣਾ ਗੁਣਵਾਨ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਅਭਿਮਨਿਊ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ, ਪਿੰਗਲ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਢੋਇਆ।
7.23.35
एकस्तु धार्तराष्ट्रेभ्यः पाण्डवान्यः समाश्रितः ।
तं बृहन्तो महाकाया युयुत्सुमवहन्रणे।
ये तु पुष्करसारस्य तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ॥ ७.२३.३५ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਇਕੱਲੇ ਯੁਯੁਤਸੂ ਨੂੰ, ਪੁਸ਼ਕਰਸਾਰ ਪੰਛੀ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਢੋਇਆ।
7.23.36
पलालकाण्डवर्णास्तु वार्धक्षेमिं तरस्विनम् ।
ऊहुः सुतुमुले युद्धे हया हृष्टाः स्वलङ्कृताः ॥ ७.२३.३६ ॥
ਤੂੜੀ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਹਰਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ-ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਵਾਰਧਕਸ਼ੇਮੀ ਨੂੰ ਢੋਇਆ।
7.23.37
कुमारं शितिपादास्तु रुक्मचित्रैरुरश्छदैः ।
सौचित्तिमवहद्युद्धे यन्तुः प्रेष्यकरा हयाः ॥ ७.२३.३७ ॥
ਕਾਲੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਛਾਤੀ-ਆਵਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੌਚਿੱਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.38
रुक्मपीठावकीर्णास्तु कौशेयसदृशा हयाः ।
सुवर्णमालिनः क्षान्ताः श्रेणिमन्तमुदावहन् ॥ ७.२३.३८ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਗੱਦੀਆਂ ਨਾਲ ਢਕੇ, ਰੇਸ਼ਮ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ ਘੋੜੇ ਸਬਰ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣਿਮਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.39
रुक्ममालाधराः शूरा हेमपृष्ठाः स्वलङ्कृताः ।
काशिराजं नरश्रेष्ठं श्लाघनीयमुदावहन् ॥ ७.२३.३९ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਸਜੇ ਬਹਾਦਰ ਘੋੜੇ ਸਰਾਹਣਯੋਗ ਨਰਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.40
अस्त्राणां च धनुर्वेदे ब्राह्मे वेदे च पारगम् ।
तं सत्यधृतिमायान्तमरूणाः समुपावहन् ॥ ७.२३.४० ॥
ਅਸਤ੍ਰਾਂ, ਧਨੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਸੱਤਿਅਧ੍ਰਿਤੀ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਲਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨੇੜੇ ਲਿਆਂਦਾ।
7.23.41
यः स पाञ्चालसेनानीद्रोणमंशमकल्पयत् ।
पारावतसवर्णास्तं धृष्टद्युम्नमुदावहन् ॥ ७.२३.४१ ॥
ਜਿਸ ਪਾਂਚਾਲ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ (ਯੁੱਧ ਦਾ) ਹਿੱਸਾ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਕਬੂਤਰ-ਰੰਗੇ ਘੋੜੇ ਲੈ ਗਏ।
7.23.42
तमन्वयात्सत्यधृतिः सौचित्तिर्युद्धदुर्मदः ।
श्रेणिमान्वसुदानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः ॥ ७.२३.४२ ॥
ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੱਤਿਅਧ੍ਰਿਤੀ, ਯੁੱਧ-ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲਾ ਸੌਚਿੱਤੀ, ਸ਼੍ਰੇਣਿਮਾਨ, ਵਸੁਦਾਨ ਅਤੇ ਕਾਸ਼੍ਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਭਿਭੂ ਚਲੇ।
7.23.43
युक्तैः परमकाम्भोजैर्जवनैर्हेममालिभिः ।
भीषयन्तो द्विषत्सैन्यं यमवैश्रवणोपमाः ॥ ७.२३.४३ ॥
ਉੱਤਮ ਕਾਂਬੋਜ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ, ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਯਮ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਵਰਗੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
7.23.44
प्रभद्रकास्तु काम्भोजाः षट्सहस्राण्युदायुधाः ।
नानावर्णैर्हयैः श्रेष्ठैर्हेमवर्णरथध्वजाः ॥ ७.२३.४४ ॥
ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕ ਅਤੇ ਕਾਂਬੋਜ, ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ, ਹਥਿਆਰ ਉੱਚੇ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ; ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਰਥ-ਧੁਜਾਵਾਂ ਨਾਲ।
7.23.45
शरव्रातैर्विधुन्वन्तः शत्रून्विततकार्मुकाः ।
समानमृत्यवो भूत्वा धृष्टद्युम्नं समन्वयुः ॥ ७.२३.४५ ॥
ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬੌਛਾੜ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ, ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ ਫੜੀ, ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ।
7.23.46
बभ्रुकौशेयवर्णास्तु सुवर्णवरमालिनः ।
ऊहुरम्लानमनसश्चेकितानं हयोत्तमाः ॥ ७.२३.४६ ॥
ਭੂਰੇ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੰਗ ਦੇ, ਉੱਤਮ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਚੇਕਿਤਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.47
इन्द्रायुधसवर्णैस्तु कुन्तिभोजो हयोत्तमैः ।
आयात्सदश्वैः पुरुजिन्मातुलः सव्यसाचिनः ॥ ७.२३.४७ ॥
ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੁੰਤਿਭੋਜ ਆਇਆ; ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਦਾ ਮਾਮਾ ਪੁਰੂਜਿਤ ਵੀ ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਆਇਆ।
7.23.48
अन्तरिक्षसवर्णास्तु तारकाचित्रिता इव ।
राजानं रोचमानं ते हयाः सङ्ख्ये समावहन् ॥ ७.२३.४८ ॥
ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿਤਰੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਉਹ ਘੋੜੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਚਮਕਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ।
7.23.49
कर्बुराः शितिपादास्तु स्वर्णजालपरिच्छदाः ।
जारासन्धिं हयाः श्रेष्ठाः सहदेवमुदावहन् ॥ ७.२३.४९ ॥
ਧੱਬੇਦਾਰ, ਕਾਲੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜੇ ਜਰਾਸੰਧ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਗਏ।
7.23.50
ये तु पुष्करनालस्य समवर्णा हयोत्तमाः ।
जवे श्येनसमाश्चित्राः सुदामानमुदावहन् ॥ ७.२३.५० ॥
ਕਮਲ ਦੀ ਨਾਲੀ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਵੇਗ ਵਿੱਚ ਬਾਜਾਂ ਵਰਗੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜੇ ਸੁਦਾਮਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਗਏ।
7.23.51
शशलोहितवर्णास्तु पाण्डुरोद्गतराजयः ।
पाञ्चाल्यं गोपतेः पुत्रं सिंहसेनमुदावहन् ॥ ७.२३.५१ ॥
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਲਹੂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਫਿੱਕੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਗੋਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਿੰਘਸੇਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਗਏ।
7.23.52
पाञ्चालानां नरव्याघ्रो यः ख्यातो जनमेजयः ।
तस्य सर्षपपुष्पाणां तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ॥ ७.२३.५२ ॥
ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਰਵਿਆਘਰ ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਨ।
7.23.53
माषवर्णाश्च जवना बृहन्तो हेममालिनः ।
दधिपृष्ठाश्चित्रमुखाः पाञ्चाल्यमवहन्द्रुतम् ॥ ७.२३.५३ ॥
ਮਾਂਹ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼, ਵੱਡੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਦਹੀਂ ਵਰਗੀ ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਪਾਂਚਾਲ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਲੈ ਗਏ।
7.23.54
शूराश्च भद्रकाश्चैव शरकाण्डनिभा हयाः ।
पद्मकिञ्जल्कवर्णाभा दण्डधारमुदावहन् ॥ ७.२३.५४ ॥
ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਕ ਘੋੜੇ, ਤੀਰ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਵਰਗੇ, ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਰੰਗ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ, ਦੰਡਧਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਗਏ।
7.23.55
रासभारुणवर्णाभाः पृष्ठतो मूषिकप्रभाः ।
वल्गन्त इव संयत्ता व्याघ्रदत्तमुदावहन् ॥ ७.२३.५५ ॥
ਖੋਤੇ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ, ਪਿੱਛੇ ਚੂਹੇ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ, ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਵਿਆਘ੍ਰਦੱਤ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
7.23.56
हरयः कालकाश्चित्राश्चित्रमाल्यविभूषिताः ।
सुधन्वानं नरव्याघ्रं पाञ्चाल्यं समुदावहन् ॥ ७.२३.५६ ॥
ਭੂਰੇ, ਕਾਲੇ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਘੋੜੇ, ਰੰਗੀਨ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ ਪਾਂਚਾਲ੍ਯ ਸੁਧੰਵਾ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
7.23.57
इन्द्राशनिसमस्पर्शा इन्द्रगोपकसन्निभाः ।
काये चित्रान्तराश्चित्राश्चित्रायुधमुदावहन् ॥ ७.२३.५७ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਛੋਹ ਵਾਲੇ, ਇੰਦ੍ਰਗੋਪਕ ਕੀੜਿਆਂ ਵਰਗੇ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਚਿਤਰੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਚਿਤ੍ਰਾਯੁਧ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
7.23.58
बिभ्रतो हेपमालास्तु चक्रवाकोदरा हयाः ।
कोसलाधिपतेः पुत्रं सुक्षत्रं वाजिनोऽवहन् ॥ ७.२३.५८ ॥
ਘੰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ, ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਵਰਗੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
7.23.59
शबलास्तु बृहन्तोऽश्वा दान्ता जाम्बूनदस्रजः ।
युद्धे सत्यधृतिं क्षेमिमवहन्प्रांशवः शुभाः ॥ ७.२३.५९ ॥
ਚਿਤਕਬਰੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਪਾਲੇ ਹੋਏ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ, ਉੱਚੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਘੋੜੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਯਧ੍ਰਿਤਿ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਮਿ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
7.23.60
एकवर्णेन सर्वेण ध्वजेन कवचेन च ।
अश्वैश्च धनुषा चैव शुक्लैः शुक्लो न्यवर्तत ॥ ७.२३.६० ॥
ਇੱਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਧੁਜ, ਕਵਚ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਚਿੱਟਾ (ਵੀਰ) ਚਿੱਟੇ (ਘੋੜਿਆਂ) ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ।
7.23.61
समुद्रसेनपुत्रं तु सामुद्रा रुद्रतेजसम् ।
अश्वाः शशाङ्कसदृशाश्चन्द्रसेनमुदावहन् ॥ ७.२३.६१ ॥
ਸਮੁੰਦਰਸੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਚੰਦਰਸੇਨ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
7.23.62
नीलोत्पलसवर्णास्तु तपनीयविभूषिताः ।
शैब्यं चित्ररथं सङ्ख्ये चित्रमाल्याऽवहन्हयाः ॥ ७.२३.६२ ॥
ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਬ੍ਯ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਰਥ ਨੂੰ ਰੰਗੀਨ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ।
7.23.63
कलायपुष्पवर्णास्तु श्वेतलोहितराजयः ।
रथसेनं हयश्रेष्ठाः समूहुर्युद्धदुर्मदम् ॥ ७.२३.६३ ॥
ਮਟਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਤੇ ਲਾਲ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੇ ਰਥਸੇਨ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ।
7.23.64
यं तु सर्वमनुष्येभ्यः प्राहुः शूरतरं नृपम् ।
तं पटच्चरहन्तारं शुकवर्णाऽवहन्हयाः ॥ ७.२३.६४ ॥
ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੂਰਮੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਉਸ ਰਾਜੇ, ਪਟੱਚਰ ਦੇ ਹਤਿਆਰੇ ਨੂੰ, ਤੋਤੇ ਰੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ।
7.23.65
चित्रायुधं चित्रमाल्यं चित्रवर्मायुधध्वजम् ।
ऊहुः किंशुकपुष्पाणां समवर्णा हयोत्तमाः ॥ ७.२३.६५ ॥
ਵਿਚਿੱਤਰ ਹਥਿਆਰ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਮਾਲਾ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਕਵਚ-ਹਥਿਆਰ-ਧੁਜਾ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਢਾਕ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ।
7.23.66
एकवर्णेन सर्वेण ध्वजेन कवचेन च ।
धनुषा रथवाहैश्च नीलैर्नीलोऽभ्यवर्तत ॥ ७.२३.६६ ॥
ਇੱਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਝੰਡੇ, ਕਵਚ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਰਥ-ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨੀਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
7.23.67
नानारूपै रत्नचिह्नैर्वरूथरथकार्मुकैः ।
वाजिध्वजपताकाभिश्चित्रैश्चित्रोऽभ्यवर्तत ॥ ७.२३.६७ ॥
ਨਾਨਾ ਰੂਪਾਂ, ਰਤਨ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ, ਕਵਚਧਾਰੀ ਰੱਥਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗ-ਬਰੰਗਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
7.23.68
ये तु पुष्करवर्णस्य तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ।
ते रोचमानस्य सुतं हेमवर्णमुदावहन् ॥ ७.२३.६८ ॥
ਕਮਲ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਜੋ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਸਨ, ਉਹ ਚਮਕਦੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.69
योधाश्च भद्रकाराश्च शरदण्डानुदण्डयः ।
श्वेताण्डाः कुक्कुटाण्डाभा दण्डकेतुं हयाऽवहन् ॥ ७.२३.६९ ॥
ਯੋਧੇ ਤੇ ਭਦ੍ਰਕਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤੀਰਦੰਡ ਤੇ ਅਨੁਦੰਡ ਸਨ, ਚਿੱਟੇ ਅੰਡਿਆਂ ਤੇ ਕੁੱਕੜ ਦੇ ਅੰਡੇ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਦੰਡਕੇਤੂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.70
केशवे न हते सङ्ख्ये पितर्यथ नराधिपे ।
भिन्ने कपाटे पाण्डानां विद्रुतेषु च बन्धुषु ॥ ७.२३.७० ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਕਿਵਾੜ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਬੰਧੂ ਭੱਜ ਗਏ...
7.23.71
भीष्मादवाप्य चास्त्राणि द्रोणाद्रामात्कृपात्तथा ।
अस्त्रैः समत्वं सम्प्राप्य रुक्मिकर्णार्जुनाच्युतैः ॥ ७.२३.७१ ॥
ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਤੋਂ ਅਸਤਰ ਪਾ ਕੇ, ਤੇ ਰੁਕਮੀ, ਕਰਨ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਅਚੁਤ ਨਾਲ ਅਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ...
7.23.72
इयेष द्वारकां हन्तुं कृत्स्नां जेतुं च मेदिनीम् ।
निवारितस्ततः प्राज्ञैः सुहृद्भिर्हितकाम्यया ॥ ७.२३.७२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਤਦ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
7.23.73
वैरानुबन्धमुत्सज्य स्वराज्यमनुशास्ति यः ।
स सागरध्वजः पाण्ड्यश्चन्द्ररश्मिनिभैर्हयैः ॥ ७.२३.७३ ॥
ਵੈਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਗਰਧਵਜ ਪਾਂਡਯ ਚੰਦਰਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਆਇਆ।
7.23.74
वैडूर्यजालसञ्छन्नैर्वीर्यद्रविणमाश्रितः ।
दिव्यं विस्फारयंश्चापं द्रोणमभ्यद्रवद्बली ॥ ७.२३.७४ ॥
ਵੈਡੂਰਯ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਰਾਕਰਮ ਹੀ ਜਿਸਦਾ ਧਨ ਹੈ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਦਿਵਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਦਾ ਹੋਇਆ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ।
7.23.75
आरकूटकवर्णाश्च हयाः पाण्ड्यानुयायिनाम् ।
अवहन्रथमुख्यानामयुतानि चतुर्दश ॥ ७.२३.७५ ॥
ਪਾਂਡਯ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਦੇ ਆਰਕੂਟ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜੇ ਮੁੱਖ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਅਯੁਤ ਤੱਕ ਲੈ ਗਏ।
7.23.76
नानावर्णेन रूपेण नानाकृतिमुखा हयाः ।
रथचक्रध्वजं वीरं घटोत्कचमुदावहन् ॥ ७.२३.७६ ॥
ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ, ਅਨੇਕ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਰਥਚੱਕਰ-ਧਵਜ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਘਟੋਤਕਚ ਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਗਏ।
7.23.77
भारतानां समेतानामुत्सृज्यैको मतानि यः ।
गतो युधिष्ठिरं भक्त्या त्यक्त्वा सर्वमभीप्सितम् ॥ ७.२३.७७ ॥
ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤਿਆਗ ਕੇ।
7.23.78
लोहिताक्षं महाबाहुं युयुत्सुं मकरध्वजम् ।
महासत्वा महाकायाः सौवर्णस्यन्दने स्थितम् ॥ ७.२३.७८ ॥
ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਕਰਧਵਜ ਯੁਯੁਤਸੂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਮਹਾਬਲੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਕਾਏ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
7.23.79
सुवर्णवर्णा धर्मज्ञमनीकस्थं युधिष्ठिरम् ।
राजश्रेष्ठं हयश्रेष्ठाः सर्वतः पृष्ठतोऽन्वयुः ॥ ७.२३.७९ ॥
ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜੇ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਚੱਲੇ।
7.23.80
वर्णैरुच्चावचैरन्यैः सदश्वानां प्रभद्रकाः ।
सन्न्यवर्तन्त युद्धाय बहवो देवरूपिणः ॥ ७.२३.८० ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜੇ, ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ, ਦੇਵਰੂਪ ਧਾਰੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਮੁੜ ਪਏ।
7.23.81
ते यत्ता भीमसेनेन सहिताः काञ्चनध्वजाः ।
प्रत्यदृश्यन्त राजेन्द्र सेन्द्रा इव दिवौकसः ॥ ७.२३.८१ ॥
ਭੀਮਸੈਨ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਦਿਸੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸੁਰਗਵਾਸੀਆਂ ਵਾਂਗ।
7.23.82
अत्यरोचत तान्सर्वान्धृष्ठद्युम्नः समागतान् ।
सर्वाण्यति च सैन्यानि भारद्वाजो व्यरोचत ॥ ७.२३.८२ ॥
ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁਮਨ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਚਮਕਿਆ।
7.23.83
अतीव शुशुभे तस्य ध्वजः कृष्णाजिनोत्तरः ।
कमण्डलुर्महाराज जातरूपमयः शुभः ॥ ७.२३.८३ ॥
ਉਸਦਾ ਝੰਡਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਭਿਆ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਾਲੀ ਹਿਰਨ-ਖੱਲ ਅਤੇ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਸ਼ੁਭ ਕਮੰਡਲੂ ਸੀ।
7.23.84
ध्वजं तु भीमसेनस्य वैडूर्यमणिलोचनम् ।
भ्राजमानं महासिंहं राजन्तं दृष्टवानहम् ॥ ७.२३.८४ ॥
ਭੀਮਸੈਨ ਦਾ ਝੰਡਾ—ਵੈਡੂਰਯ ਮਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾ ਮਹਾਸਿੰਘ ਸਮੇਤ, ਰਾਜਸੀ—ਮੈਂ ਉਹ ਵੇਖਿਆ।
7.23.85
ध्वजं तु कुरुराजस्य पाण्डवस्य महौजसः ।
दृष्टवानस्मि सौवर्णं सोमं ग्रहगणान्वितम् ॥ ७.२३.८५ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਕੁਰੂਰਾਜ ਪਾਂਡਵ ਦਾ ਝੰਡਾ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ ਚੰਦਰਮਾ ਸੀ।
7.23.86
मृदङ्गौ चात्र विपुलौ दिव्यौ नन्दोपनन्दकौ ।
यन्त्रेणाहन्यमानौ च सुस्वनौ हर्षवर्धनौ ॥ ७.२३.८६ ॥
ਇੱਥੇ ਨੰਦ ਅਤੇ ਉਪਨੰਦ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਦਿਵ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਸਨ; ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੇ।
7.23.87
शरभं पृष्ठसौवर्णं नकुलस्य महाध्वजम् ।
अपश्याम रथेत्युग्रं भीषयाणमवस्थितम् ॥ ७.२३.८७ ॥
ਨਕੁਲ ਦੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਝੰਡਾ ਸੀ; ਉਸਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸ਼ਰਭ ਸੀ; ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।
7.23.88
हंसस्तु राजतः श्रीमान्ध्वजे घण्टापताकवान् ।
सहदेवस्य दुर्धर्षो द्विषतां शोकवर्धनः ॥ ७.२३.८८ ॥
ਸਹਦੇਵ ਦੇ ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਹੰਸ ਸੀ; ਘੰਟੀਆਂ ਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ; ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਕ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਅਜੇਯ।
7.23.89
पञ्चानां द्रौपदेयानां प्रतिमाध्वजभूषणम् ।
धर्ममारुतशक्राणामश्विनोश्च महात्मनोः ॥ ७.२३.८९ ॥
ਪੰਜ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ-ਝੰਡੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸਨ; ਧਰਮ, ਵਾਯੂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ।
7.23.90
अभिमन्योः कुमारस्य शार्ङ्गपक्षी हिरण्मयः ।
रथे ध्वजवरो राजंस्तप्तचामीकरोज्ज्वलः ॥ ७.२३.९० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਅਭਿਮਨਿਊ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸ਼ਾਰੰਗਪੱਖੀ ਝੰਡਾ ਸੀ; ਤਪਾਏ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ।
7.23.91
घटोत्कचस्य राजेन्द्र ध्वजे गृध्रो व्यरोचत ।
अश्वाश्च कामगास्तस्य रावणस्य पुरा यथा ॥ ७.२३.९१ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਘਟੋਤਕਚ ਦੇ ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਗਿਰਝ ਚਮਕਿਆ; ਉਸਦੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਨ।
7.23.92
माहेन्द्रं च धनुर्दिव्यं धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
वायव्यं भीमसेनस्य धनुर्दिव्यमभून्नृप ॥ ७.२३.९२ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਇੰਦਰ ਦਾ ਦਿਵ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਮਸੇਨ ਕੋਲ ਵਾਯੂ ਦਾ ਦਿਵ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ।
7.23.93
त्रैलोक्यरक्षणार्थाय ब्रह्मणा सृष्टमायुधम् ।
तद्दिव्यमजरं चैव फाल्गुनार्थाय वै धनुः ॥ ७.२३.९३ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਦਿਵ, ਅਜਰ ਆਯੁਧ — ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਫਾਲਗੁਨ ਲਈ ਸੀ।
7.23.94
वैष्णवं नकुलायाथ सहदेवाय चाश्विजम् ।
घटोत्कचाय पौलस्त्यं धनुर्दिव्यं भयामकम् ॥ ७.२३.९४ ॥
ਨਕੁਲ ਲਈ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਨੁਸ਼, ਸਹਦੇਵ ਲਈ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰਾਂ ਦਾ ਧਨੁਸ਼; ਅਤੇ ਘਟੋਤਕਚ ਲਈ ਪੌਲਸਤਯ, ਭਿਆਨਕ ਦਿਵ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ।
7.23.95
रौद्रमाग्नेयकौबेरं याम्यं गिरिशमेव च ।
पञ्चानां द्रौपदेयानां धनूरत्नानि भारत ॥ ७.२३.९५ ॥
ਰੁਦਰ, ਅਗਨੀ, ਕੁਬੇਰ, ਯਮ ਅਤੇ ਗਿਰੀਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ — ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼-ਰਤਨ ਇਹ ਸਨ।
7.23.96
रौद्रं धनुर्वरं श्रेष्ठं लेभे यद्रोहिणीसुतः ।
तत्तुष्टः प्रददौ रामः सौभद्राय महात्मने ॥ ७.२३.९६ ॥
ਰੁਦਰ ਦਾ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਜਿਹੜਾ ਧਨੁਸ਼ ਰੋਹਿਣੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸੌਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
7.23.97
एते चान्ये च बहवो ध्वजा हेमविभूषिताः ।
तत्रादृश्यन्त शूराणां द्विषतां शोकवर्धनाः ॥ ७.२३.९७ ॥
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਝੰਡੇ ਉੱਥੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੋਗ ਵਧਾਉਂਦੇ ਸਨ।
7.23.98
तदभूद्ध्वजसम्बाधमकापुरुषसेवितम् ।
द्रोणानीकं महाराज पटे चित्रमिवार्पितम् ॥ ७.२३.९८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਕਾਇਰ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਸੀ; ਕੱਪੜੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਂਗ ਸੀ।
7.23.99
शुश्रुवुनार्मगोत्राणि वीराणां संयुगे तदा ।
द्रोणमाद्रवतां राजन्स्वयंवर इवाहवे ॥ ७.२३.९९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਸੁਣੇ ਗਏ; ਜਿਵੇਂ ਸਵੈਂਵਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।