มหาภารตะ · อัธยายะ 7.23

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

7.23.1

सर्वेषामेव मे ब्रूहि रथचिह्वानि सञ्जय ।
ये द्रोणमभ्यवर्तन्त क्रुद्धा भीमपुरोगमाः।
तान्यहं श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण पृथक्पृथक् ॥ ७.२३.१ ॥

สัญชัย จงบอกข้าพเจ้าโดยละเอียดทีละคนถึงเครื่องหมายบนรถของทุกคนที่โกรธเกรี้ยว มีภีมะนำหน้า แล้วเข้าโจมตีโทรณะ

7.23.2

दूयते मे मनस्तात द्रोणं प्रति परन्तपम् ।
श्रुत्वा भीष्मस्य निधनं तद्वदेतद्भविष्यति ॥ ७.२३.२ ॥

ลูกรัก ใจของข้าพเจ้าเจ็บปวดเพราะโทรณะผู้เผาผลาญศัตรู เมื่อได้ฟังว่าภีษมะสิ้นชีพแล้ว จงบอกข้าพเจ้าว่าเรื่องนี้จะเป็นไปอย่างไร

7.23.3

ऋक्षवर्णैर्हयैर्दृष्ट्वा व्यायच्छन्तं वृकोदरम् ।
रजताश्वस्ततः शूरः शैनेयः सन्न्यवर्तत ॥ ७.२३.३ ॥

เมื่อเห็นวฤโกทรกำลังเคลื่อนไปข้างหน้าด้วยม้าสีเหมือนหมี ศูรเศไนยะ ผู้มีม้าสีเงิน จึงหันกลับไป

7.23.4

सारङ्गाश्वो युधामन्युः स्वयं प्रत्वरयन्हयान् ।
पर्यवर्तत दुर्धर्षः क्रुद्धो द्रोणरथं प्रति ॥ ७.२३.४ ॥

ยุธามนยุ ผู้มีม้าสีเหมือนกวาง ตัวเองเร่งม้าให้วิ่งเร็วขึ้น ผู้ที่ใครก็ต่อกรไม่ได้และโกรธเกรี้ยว หันกลับไปยังรถของโทรณะ

7.23.5

पारावतसवर्णैस्तु हेमभाण्डैर्महाजवैः ।
पाञ्चालराजस्य सुतो धृष्टद्युम्नो न्यवर्तत ॥ ७.२३.५ ॥

ธฤษฏทยุมนะ พระโอรสของพระราชาแห่งปาญจาละ ด้วยม้าสีเหมือนนกพิราบ เร็วมาก มีเครื่องประดับทองคำ หันกลับไป

7.23.6

पितरं तु परिप्रेप्सुः क्षत्रधर्मा यतव्रतः ।
सिद्धिं चास्य परां काङ्क्षञ्शोणाश्वः सन्न्यवर्तत ॥ ७.२३.६ ॥

ศโณาศวะ ผู้มีม้าสีแดง ปรารถนาจะปกป้องบิดาของตน ดำรงธรรมของกษัตริย์ มั่นคงในคำปฏิญาณ และปรารถนาความสำเร็จสูงสุดของบิดา จึงหันกลับไป

7.23.7

पद्मपत्रनिभांश्चाश्वान्मल्लिकाक्षान्स्वलङ्कृतान् ।
शैखण्डिः क्षत्रदेवस्तु स्वयं प्रत्वरयन्ययौ ॥ ७.२३.७ ॥

ศัยขัณฑิน และกษัตรเทวะ ด้วยม้าที่เหมือนกลีบบัว มีลวดลายคล้ายดอกมัลลิกา ตกแต่งงดงาม ต่างเร่งม้าด้วยตนเองและมุ่งไปข้างหน้า

7.23.8

दर्शनीयास्तु काम्भोजाः शुकपत्रपरिच्छदाः ।
वहन्तो नकुलं शीघ्रं तावकानाभिदुद्रुवुः ॥ ७.२३.८ ॥

ม้ากัมโพชที่งดงาม คลุมด้วยเครื่องประดับขนนกแก้ว พาพระนกุลไปอย่างรวดเร็ว และพุ่งเข้าโจมตีทหารของท่าน

7.23.9

कृष्णास्तु मेघसङ्काशा अवहन्नुत्तमौजसम् ।
दुर्धर्षायाभिसन्धाय क्रुद्धं युद्धाय भारत ॥ ७.२३.९ ॥

ม้าสีดำดั่งเมฆ พาอุตตมเอาชะ ผู้ที่ใครก็ต่อกรไม่ได้ไป โอ ภารตะ ผู้มุ่งมั่นต่อการรบและโกรธเกรี้ยว เขาจึงรุดหน้าไป

7.23.10

तथा तित्तिरिकल्माषा हया वातसमा जवे ।
अवहंस्तुमुले युद्धे सहदेवमुदायुधम् ॥ ७.२३.१० ॥

ในทำนองเดียวกัน ม้าลายจุดดั่งนกกระทาและเร็วดั่งลม พาสหเทวะ พร้อมอาวุธที่ยกขึ้น เข้าสู่การรบอันอื้ออึง

7.23.11

दन्तवर्णास्तु राजानं कालवाला युधिष्ठिरम् ।
भीमवेगा नरव्याघ्रमवहन्वातरंहसः ॥ ७.२३.११ ॥

ม้าสีงาช้างที่มีหางดำ วิ่งเร็วมากดุจลมและแรงมาก พายุธิษฐิระ พระราชาผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์

7.23.12

हेमोत्तमप्रतिच्छन्नैर्हयैर्वातसमैर्जवे ।
अभ्यवर्तन्त सैन्यानि सर्वाण्येव युधिष्ठिरम् ॥ ७.२३.१२ ॥

ม้าคลุมด้วยเครื่องประดับทองคำชั้นดี และเร็วเท่าลม กองทัพทั้งปวงรุดเข้าหายุธิษฐิระ

7.23.13

राज्ञस्त्वनन्तरो राजा पाञ्चाल्यो द्रुपदोऽभवत् ।
जातरूपमयच्छत्रः सर्वैस्तैरभिरक्षितः ॥ ७.२३.१३ ॥

ถัดจากพระราชาไป ท้าวทรุปทะ พระราชาแห่งปาญจาละ มีฉัตรทำด้วยทองคำ และได้รับการปกป้องโดยทุกคนเหล่านั้น

7.23.14

ललामैर्हरिभिर्युक्तः सर्वशब्दक्षमैर्युधि ।
राज्ञं मध्ये महेष्वासः शान्तभीरभ्यवर्तत ॥ ७.२३.१४ ॥

ศานตภี นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ถูกเทียมด้วยม้าสีเหลืองทอง ประดับงดงาม และอดทนต่อทุกเสียงในสนามรบ รุดเข้าสู่กลางหมู่กษัตริย์

7.23.15

तं विराटोऽन्वयाच्छीघ्रं सह सर्वैर्महारथैः ।
केकयाश्च सिखण्डी च धृष्टकेतुस्तथैव च।
स्वैः स्वैः सैन्यैः परिवृता मात्स्यराजानमन्वयुः ॥ ७.२३.१५ ॥

วิราฏตามเขาไปอย่างรวดเร็วพร้อมมหารถีทั้งปวง เกกยะ ศิขัณฑิน และธฤษฏเกตุก็เช่นกัน ต่างล้อมรอบด้วยกองทัพของตน ติดตามพระราชาแห่งมัตสยะไป

7.23.16

तं तु पाटलिपुष्पाणां समवर्णा हयोत्तमाः ।
वहमाना व्यराजन्त मास्त्यस्यामित्रघातिनः ॥ ७.२३.१६ ॥

ม้าชั้นเลิศสีเดียวกับดอกปาฏลี แบกพระองค์ไปและเปล่งรัศมี ผู้สังหารศัตรูของพระราชาแห่งมัตสยะ

7.23.17

हरिद्रासमवर्णास्तु जवना हेममालिनः ।
पुत्रं विराटराजस्य सत्वरं समुदावहन् ॥ ७.२३.१७ ॥

ม้าเร็วสีเหมือนขมิ้น สวมพวงมาลัยทอง รีบพาพระโอรสของท้าววิราฏไปอย่างรวดเร็ว

7.23.18

इन्द्रगोपकवर्णैश्च भ्रातरः पञ्च केकयाः ।
जातरूपसमाभासाः सर्वे लोहितकध्वजाः ॥ ७.२३.१८ ॥

และพี่น้องเกกยะทั้งห้า มีสีเหมือนด้วงอินทรโคปกะ ส่องประกายดั่งทองคำ ทุกคนมีธงสีแดง

7.23.19

ते हेममालिनः शूराः सर्वे युद्धविशारदाः ।
वर्षन्त इव जीमूताः प्रत्यदृश्यन्त दंशिताः ॥ ७.२३.१९ ॥

วีรบุรุษเหล่านั้น สวมพวงมาลัยทอง ชำนาญการรบทั้งหมด ปรากฏตัวในชุดเกราะ ดุจเมฆที่โปรยฝน

7.23.20

आमपात्रनिकाशास्तु पाञ्चाल्यममितौजसम् ।
दत्तास्तुम्बुरुणा दिव्याः शिखण्डिनमुदावहन् ॥ ७.२३.२० ॥

ม้าทิพย์สีเหมือนหม้อดินที่ยังไม่เผา ซึ่งทุมบุรุประทานให้ พาศิขัณฑินผู้เป็นปาญจาละ มีพลังอันหาประมาณมิได้ ไปอย่างรวดเร็ว

7.23.21

तथा द्वादशसाहस्राः पाञ्चालानां महारथाः ।
तेषां तु षट्सहस्राणि ये शिखण्डिनमन्वयुः ॥ ७.२३.२१ ॥

ในทำนองเดียวกัน มีมหารถีแห่งปาญจาละสิบสองพัน และในจำนวนนั้นหกพันคนตามติดศิขัณฑินมา

7.23.22

पुत्रं तु शिशुपालस्य नरसिंहस्य मारिष ।
आक्रीडन्तो वहन्ति स्म सारङ्गशबला हयाः ॥ ७.२३.२२ ॥

ม้าลายจุดคล้ายกวางแล่นเล่นสนุกอย่างสบาย พาพระโอรสของศิศุปาละ ผู้เป็นราชสีห์ท่ามกลางมนุษย์ไป ท่านผู้เจริญ

7.23.23

धृष्टकेतुस्तु चेदीनामृषभोऽतिबलोदितः ।
काम्भोजैः शबलैरश्वैरभ्यवर्तत दुर्जयः ॥ ७.२३.२३ ॥

ธฤษฏเกตุ ผู้เป็นวัวแห่งเจทิ ผู้ลุกขึ้นด้วยพลังอันยิ่งใหญ่ ผู้ที่ไม่มีใครเอาชนะได้ เคลื่อนเข้าไปพร้อมม้ากัมโพชลายจุด

7.23.24

बृहत्क्षत्रं तु कैकेयं सुकुमारं हयोत्तमाः ।
पलालधूमसङ्काशाः सैन्धवाः शीघ्रमावहन् ॥ ७.२३.२४ ॥

ม้าสินธุชั้นเลิศสีเหมือนควันฟาง พาพฤหัตกษัตร แห่งเกกัย ผู้มีร่างบอบบาง ไปอย่างรวดเร็ว

7.23.25

मल्लिकाक्षाः पद्मवर्णा बाह्लिजाताः स्वलङ्कृताः ।
शूरं शिखण्डिनः पुत्रमृक्षदेवमुदावहन् ॥ ७.२३.२५ ॥

ม้าที่มีดวงตาเหมือนดอกมัลลิกา มีสีเหมือนดอกบัว เกิดในพาหลิกะ ประดับอย่างงดงาม ได้พาพระโอรสผู้กล้าหาญของศิขัณฑิน คือฤกษเทวะ ไปอย่างรวดเร็ว

7.23.26

रुक्मभाण्डप्रतिच्छन्नाः कौशेयसदृशा हयाः ।
क्षमावन्तोऽवहन्सङ्ख्ये सेनाबिन्दुमरिन्दमम् ॥ ७.२३.२६ ॥

ม้าที่คลุมด้วยเครื่องประดับสีทอง มีลักษณะคล้ายผ้าไหม และมีความอดทน พาเสนาพินทุ ผู้ปราบศัตรู ออกไปจากสนามรบ

7.23.27

युवानमवहन्युद्धे क्रौञ्चवर्णा हयोत्तमाः ।
काश्यस्याभिभुवः पुत्रं सुकुमारं महारथम् ॥ ७.२३.२७ ॥

ม้าชั้นเลิศสีนกกระเรียน พาชายหนุ่มผู้บอบบางและเป็นมหารถีในการรบ คือบุตรของอภิภูแห่งกาศยะ ไปจากสนามรบ

7.23.28

श्वेतास्तु प्रतिविन्ध्यन्तं कृष्णग्रीवा मनोजवाः ।
यन्तुः प्रेष्यकरा राजन्राजपुत्रमुदावहन् ॥ ७.२३.२८ ॥

ม้าขาวคอดำ เร็วดุจความคิด และเชื่อฟังคำสั่งของสารถี ท่านพระราชา ได้พาปฤติวินธยะ ราชบุตรของพระราชา ไป

7.23.29

सुतसोमं तु योधाग्र्यं भीमपुत्रं महाबलम् ।
माषपुष्पसवर्णास्तमवहन्वाजिनो रणे ॥ ७.२३.२९ ॥

ม้าสีดอกถั่วดำ พาสุตโสมะ ผู้เป็นยอดนักรบ บุตรผู้ทรงพลังของภีมะ ไปจากสนามรบ

7.23.30

सहस्रसोमप्रतिमो बभूव पुरे कुरूणामुदयेन्दुनाम्नि ।
तस्मिञ्जातः सोमसंक्रन्दमध्ये यस्मात्तस्मात्सुतसोमोऽभवत्सः ॥ ७.२३.३० ॥

เขาเป็นดุจโสมนับพันในนครของพวกกุรุที่ชื่ออุทัยเยนทุ เพราะเกิดท่ามกลางเสียงอึกทึกของโสม เขาจึงได้ชื่อว่าสุตโสมะ

7.23.31

नाकुलिं तु शतानीकं शालपुष्पनिभा हयाः ।
आदित्यतरुणप्रख्याः श्लाघनीयमुदावहन् ॥ ७.२३.३१ ॥

ม้าที่มีสีเหมือนดอกศาละ และสว่างดุจพระอาทิตย์ยามเช้า พาศตานีกะ บุตรของนกุละ ไปอย่างน่าสรรเสริญ

7.23.32

काञ्चनापिहितैर्योक्त्रैर्मयूरग्रीवसन्निभाः ।
द्रौपदेयं नरव्याघ्रं श्रुतकर्माणमाहवे ॥ ७.२३.३२ ॥

ม้าที่มีสายบังเหียนปิดด้วยทอง และมีคอคล้ายนกยูง พาศรุตกรรม บุตรของเทราปที ผู้เป็นเสือท่ามกลางมนุษย์ ไปในการรบ

7.23.33

श्रुतकीर्तिं श्रुतनिधिं द्रौपदेयं हयोत्तमाः ।
ऊहुः पार्थसमं युद्धे चाषपत्रनिभा हयाः ॥ ७.२३.३३ ॥

ม้าชั้นเลิศ มีลักษณะคล้ายขนของนกจาษะ และเทียมเท่าปารถในการรบ พาศรุตกีรติ ผู้เป็นขุมทรัพย์แห่งการเรียนรู้ บุตรของเทราปที ไป

7.23.34

यमाहुरध्यर्धगुणं कृष्णात्पार्थाच्च संयुगे ।
अभिमन्युं पिशङ्गास्तं कुमारमवहन्रणे ॥ ७.२३.३४ ॥

อภิมันยุ เยาวชนผู้ซึ่งพวกเขาเรียกว่ามีคุณความดีมากกว่ากฤษณะและอรชุนถึงหนึ่งเท่าครึ่ง ถูกม้าสีเหลืองอมน้ำตาลพาไปในการรบ

7.23.35

एकस्तु धार्तराष्ट्रेभ्यः पाण्डवान्यः समाश्रितः ।
तं बृहन्तो महाकाया युयुत्सुमवहन्रणे।
ये तु पुष्करसारस्य तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ॥ ७.२३.३५ ॥

ยุยุตสุ ผู้ซึ่งแยกจากบุตรของธฤตราษฎร์และไปพึ่งพาปาณฑพ ถูกม้าชั้นเลิศตัวใหญ่โตมีสีเหมือนนกปุษกรสารพาไปในการรบ

7.23.36

पलालकाण्डवर्णास्तु वार्धक्षेमिं तरस्विनम् ।
ऊहुः सुतुमुले युद्धे हया हृष्टाः स्वलङ्कृताः ॥ ७.२३.३६ ॥

ม้าสีเหมือนลำต้นฟาง ที่ยินดีและประดับอย่างงดงาม พาวารธกเษมี ผู้รวดเร็ว ไปในการรบอันดุเดือด

7.23.37

कुमारं शितिपादास्तु रुक्मचित्रैरुरश्छदैः ।
सौचित्तिमवहद्युद्धे यन्तुः प्रेष्यकरा हयाः ॥ ७.२३.३७ ॥

ม้าเท้าดำ มีผ้าคลุมอกประดับด้วยทองและลวดลายหลากสี เชื่อฟังคำสั่งของสารถี พาเสาจิตติไปในการรบ

7.23.38

रुक्मपीठावकीर्णास्तु कौशेयसदृशा हयाः ।
सुवर्णमालिनः क्षान्ताः श्रेणिमन्तमुदावहन् ॥ ७.२३.३८ ॥

ม้าที่ปูด้วยผ้าอานปักทอง เป็นประกายดุจผ้าไหม สวมพวงมาลัยทอง และอดทน พาศรेणिमत์ ไปอย่างมั่นคง

7.23.39

रुक्ममालाधराः शूरा हेमपृष्ठाः स्वलङ्कृताः ।
काशिराजं नरश्रेष्ठं श्लाघनीयमुदावहन् ॥ ७.२३.३९ ॥

ม้าผู้กล้าหาญ สวมพวงมาลัยทอง มีหลังทอง และประดับอย่างงดงาม พาพระราชาแห่งกาศี ผู้เป็นยอดของมนุษย์ ซึ่งควรแก่การสรรเสริญ ไป

7.23.40

अस्त्राणां च धनुर्वेदे ब्राह्मे वेदे च पारगम् ।
तं सत्यधृतिमायान्तमरूणाः समुपावहन् ॥ ७.२३.४० ॥

เมื่อสัตยธฤติ ผู้เชี่ยวชาญอาวุธ ศาสตร์แห่งธนู และพระเวทของพราหมณ์ เสด็จเข้ามา ม้าสีแดงได้นำท่านมาใกล้

7.23.41

यः स पाञ्चालसेनानीद्रोणमंशमकल्पयत् ।
पारावतसवर्णास्तं धृष्टद्युम्नमुदावहन् ॥ ७.२३.४१ ॥

ธฤษฏทยุมนะ ผู้เป็นแม่ทัพของกองทัพปาญจาลซึ่งได้มอบส่วนการรบให้แก่โทรณะ ถูกม้าสีนกพิราบพาไปสู่สนามรบ

7.23.42

तमन्वयात्सत्यधृतिः सौचित्तिर्युद्धदुर्मदः ।
श्रेणिमान्वसुदानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः ॥ ७.२३.४२ ॥

ตามมาข้างหลังเขาคือสัตยธฤติ โสจิตติผู้เมามันในการรบ ศเรณิมัต วสุทานะ และโอรสของกาศยะ อภิภูผู้ข่มผู้อื่นได้

7.23.43

युक्तैः परमकाम्भोजैर्जवनैर्हेममालिभिः ।
भीषयन्तो द्विषत्सैन्यं यमवैश्रवणोपमाः ॥ ७.२३.४३ ॥

ม้าอย่างดีจากกัมโพชะ ฝีเท้าเร็ว คอประดับด้วยพวงทองคำ ขับให้กองทัพข้าศึกหวาดกลัว พวกเขาเหมือนพระยมและพระไวศรวณะ

7.23.44

प्रभद्रकास्तु काम्भोजाः षट्सहस्राण्युदायुधाः ।
नानावर्णैर्हयैः श्रेष्ठैर्हेमवर्णरथध्वजाः ॥ ७.२३.४४ ॥

ประภัทรกะและกัมโพชะ หกพันคน ยกอาวุธขึ้น ขี่ม้าอย่างดีหลากสี ธงบนรถล้วนมีสีทอง

7.23.45

शरव्रातैर्विधुन्वन्तः शत्रून्विततकार्मुकाः ।
समानमृत्यवो भूत्वा धृष्टद्युम्नं समन्वयुः ॥ ७.२३.४५ ॥

พวกเขาสั่นสะท้านข้าศึกด้วยห่าธนู ดึงคันธนูให้กางกว้าง เสมอด้วยพระยมแห่งความตาย แล้วติดตามธฤษฏทยุมนะไป

7.23.46

बभ्रुकौशेयवर्णास्तु सुवर्णवरमालिनः ।
ऊहुरम्लानमनसश्चेकितानं हयोत्तमाः ॥ ७.२३.४६ ॥

ม้าอย่างดีสีน้ำตาลอ่อนดุจผ้าไหม สวมพวงมาลัยทองคำอันงดงาม มีใจไม่หวั่นไหว พาเจกิตานะไป

7.23.47

इन्द्रायुधसवर्णैस्तु कुन्तिभोजो हयोत्तमैः ।
आयात्सदश्वैः पुरुजिन्मातुलः सव्यसाचिनः ॥ ७.२३.४७ ॥

กุนติโภชะมาพร้อมม้าอย่างดีที่เปล่งประกายดุจธนูของพระอินทร์ และปุรุชิตผู้เป็นลุงของสวยสาจิน (อรชุน) ก็มาพร้อมม้าดี

7.23.48

अन्तरिक्षसवर्णास्तु तारकाचित्रिता इव ।
राजानं रोचमानं ते हयाः सङ्ख्ये समावहन् ॥ ७.२३.४८ ॥

ม้าเหล่านั้นมีสีดุจท้องฟ้า และมีลายจุดดุจดาว พาพระราชาผู้รุ่งเรืองของท่านเข้าสู่การรบพร้อมกัน

7.23.49

कर्बुराः शितिपादास्तु स्वर्णजालपरिच्छदाः ।
जारासन्धिं हयाः श्रेष्ठाः सहदेवमुदावहन् ॥ ७.२३.४९ ॥

ม้าลายด่างเท้าดำ สวมเครื่องประดับตาข่ายทอง เป็นม้าชั้นเยี่ยม พาชราสันธิและสหเทวะก้าวไปข้างหน้า

7.23.50

ये तु पुष्करनालस्य समवर्णा हयोत्तमाः ।
जवे श्येनसमाश्चित्राः सुदामानमुदावहन् ॥ ७.२३.५० ॥

ม้าชั้นเยี่ยมสีเดียวกับก้านบัวสาย เร็วดุจเหยี่ยว และมีลายหลากสี พาสุทามันก้าวไปข้างหน้า

7.23.51

शशलोहितवर्णास्तु पाण्डुरोद्गतराजयः ।
पाञ्चाल्यं गोपतेः पुत्रं सिंहसेनमुदावहन् ॥ ७.२३.५१ ॥

ม้าสีเลือดกระต่าย มีลายขาวจางพาดขึ้นไปตามตัว พาสิงหเสนะ บุตรแห่งโคปติ เจ้าชายปาญจาละ ไปข้างหน้า

7.23.52

पाञ्चालानां नरव्याघ्रो यः ख्यातो जनमेजयः ।
तस्य सर्षपपुष्पाणां तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ॥ ७.२३.५२ ॥

ม้าชั้นเยี่ยมของชนเชื้อสายชนเมชัยแห่งปาญจาละ ผู้มีชื่อเสียงขจรขจาย เป็นนรพยัคฆ์ มีสีดุจดอกผักกาดขาว

7.23.53

माषवर्णाश्च जवना बृहन्तो हेममालिनः ।
दधिपृष्ठाश्चित्रमुखाः पाञ्चाल्यमवहन्द्रुतम् ॥ ७.२३.५३ ॥

ม้าสีถั่วดำ เร็วและร่างใหญ่ สวมพวงมาลัยทองคำ หลังขาวดุจนมเปรี้ยว หน้าลายจุด พาเจ้าชายปาญจาละก้าวไปอย่างรวดเร็ว

7.23.54

शूराश्च भद्रकाश्चैव शरकाण्डनिभा हयाः ।
पद्मकिञ्जल्कवर्णाभा दण्डधारमुदावहन् ॥ ७.२३.५४ ॥

ม้าผู้กล้าและสูงศักดิ์ ดุจก้านลูกศร เปล่งประกายดุจเกสรบัว พาทัณฑธาระก้าวไปข้างหน้า

7.23.55

रासभारुणवर्णाभाः पृष्ठतो मूषिकप्रभाः ।
वल्गन्त इव संयत्ता व्याघ्रदत्तमुदावहन् ॥ ७.२३.५५ ॥

ม้าสีแดงดุจลาป่า มีประกายดุจหนูอยู่ข้างหลัง ดูเหมือนกระโดดโลดเต้นทั้งที่ถูกผูกเครื่องพันธนาการ พาวยาฆรทัตตะก้าวไปข้างหน้า

7.23.56

हरयः कालकाश्चित्राश्चित्रमाल्यविभूषिताः ।
सुधन्वानं नरव्याघ्रं पाञ्चाल्यं समुदावहन् ॥ ७.२३.५६ ॥

ม้าสีน้ำตาล สีดำ และหลากสี ประดับด้วยพวงมาลัยหลากสี พานุธวันผู้เป็นนรพยัคฆ์แห่งปาญจาละ ก้าวไปข้างหน้า

7.23.57

इन्द्राशनिसमस्पर्शा इन्द्रगोपकसन्निभाः ।
काये चित्रान्तराश्चित्राश्चित्रायुधमुदावहन् ॥ ७.२३.५७ ॥

ม้าที่มีสัมผัสดุจสายฟ้าของพระอินทร์ เหมือนด้วงอินทรโคปกะ มีลายหลากสีบนร่าง พาจิตรายุธก้าวไปข้างหน้า

7.23.58

बिभ्रतो हेपमालास्तु चक्रवाकोदरा हयाः ।
कोसलाधिपतेः पुत्रं सुक्षत्रं वाजिनोऽवहन् ॥ ७.२३.५८ ॥

ม้าสวมพวงกระดิ่ง ท้องดุจห่านแดง พาสุกษัตระ โอรสแห่งเจ้าเมืองโกศล มา

7.23.59

शबलास्तु बृहन्तोऽश्वा दान्ता जाम्बूनदस्रजः ।
युद्धे सत्यधृतिं क्षेमिमवहन्प्रांशवः शुभाः ॥ ७.२३.५९ ॥

ม้าลายด่าง ตัวใหญ่ ฝึกมาดี สวมพวงทองคำ สูงสง่างดงาม พาสัตยธฤติและเกษมิเข้าสู่การรบ

7.23.60

एकवर्णेन सर्वेण ध्वजेन कवचेन च ।
अश्वैश्च धनुषा चैव शुक्लैः शुक्लो न्यवर्तत ॥ ७.२३.६० ॥

ด้วยธง เกราะ ม้า และคันธนูที่มีสีเดียวกันทั้งหมด ผู้เป็นสีขาวพร้อมม้าสีขาว ไม่ถอยกลับ

7.23.61

समुद्रसेनपुत्रं तु सामुद्रा रुद्रतेजसम् ।
अश्वाः शशाङ्कसदृशाश्चन्द्रसेनमुदावहन् ॥ ७.२३.६१ ॥

ม้าที่เกิดจากทะเล เหมือนพระจันทร์ได้พาจันทรเสนะ บุตรของสมุทรเสนะ ผู้รุ่งโรจน์ดุจพระรุทร ออกไปจากสนามรบ

7.23.62

नीलोत्पलसवर्णास्तु तपनीयविभूषिताः ।
शैब्यं चित्ररथं सङ्ख्ये चित्रमाल्याऽवहन्हयाः ॥ ७.२३.६२ ॥

ม้าสีดอกบัวนีล ประดับด้วยทองคำ ได้พาไศพยะและจิตรรถ ผู้สวมพวงมาลัยหลากสี ไปในสนามรบ

7.23.63

कलायपुष्पवर्णास्तु श्वेतलोहितराजयः ।
रथसेनं हयश्रेष्ठाः समूहुर्युद्धदुर्मदम् ॥ ७.२३.६३ ॥

ม้าอันประเสริฐ มีสีดอกถั่วและมีลายขาวแดง ได้พารถเสนะ ผู้คลั่งไคล้การรบ

7.23.64

यं तु सर्वमनुष्येभ्यः प्राहुः शूरतरं नृपम् ।
तं पटच्चरहन्तारं शुकवर्णाऽवहन्हयाः ॥ ७.२३.६४ ॥

กษัตริย์ที่คนทั้งปวงเรียกว่าผู้กล้าหาญที่สุด ผู้สังหารปฏัจจระ ถูกม้าสีนกแก้วพาไป

7.23.65

चित्रायुधं चित्रमाल्यं चित्रवर्मायुधध्वजम् ।
ऊहुः किंशुकपुष्पाणां समवर्णा हयोत्तमाः ॥ ७.२३.६५ ॥

ม้าอันประเสริฐสีเดียวกับดอกกิงศุกะ ได้พานักรบผู้มีอาวุธ พวงมาลัย เกราะ และธงหลากสี

7.23.66

एकवर्णेन सर्वेण ध्वजेन कवचेन च ।
धनुषा रथवाहैश्च नीलैर्नीलोऽभ्यवर्तत ॥ ७.२३.६६ ॥

นีละรุกไปด้วยสีเดียวทั้งธง เกราะ และธนู พร้อมทั้งม้าลากรถสีน้ำเงิน

7.23.67

नानारूपै रत्नचिह्नैर्वरूथरथकार्मुकैः ।
वाजिध्वजपताकाभिश्चित्रैश्चित्रोऽभ्यवर्तत ॥ ७.२३.६७ ॥

ด้วยรูปแบบต่าง ๆ มากมาย ตราอัญมณี รถที่มีเกราะคลุม และธนู พร้อมธงม้า ธงและธงประจำ กองทัพอันสดใสก็รุกไป

7.23.68

ये तु पुष्करवर्णस्य तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ।
ते रोचमानस्य सुतं हेमवर्णमुदावहन् ॥ ७.२३.६८ ॥

ม้าอันประเสริฐเหล่านั้น ที่มีสีเดียวกับดอกบัว ได้พาพระโอรสผู้รุ่งโรจน์ ผู้มีสีทองไป

7.23.69

योधाश्च भद्रकाराश्च शरदण्डानुदण्डयः ।
श्वेताण्डाः कुक्कुटाण्डाभा दण्डकेतुं हयाऽवहन् ॥ ७.२३.६९ ॥

นักรบและภัทรการะ พร้อมด้วยคันธนูและลูกศรอันเป็นด้ามยาวและด้ามสั้น และม้าสีขาวดุจไข่ มีสีเหมือนไข่ไก่ ได้พาธงด้ามไปจากสนามรบ

7.23.70

केशवे न हते सङ्ख्ये पितर्यथ नराधिपे ।
भिन्ने कपाटे पाण्डानां विद्रुतेषु च बन्धुषु ॥ ७.२३.७० ॥

เมื่อเกศวะยังไม่ถูกสังหารในสนามรบ และบิดาผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ก็ยังไม่ตาย เมื่อประตูของปาณฑพถูกทำลาย และญาติพี่น้องต่างหนีกระจัดกระจาย

7.23.71

भीष्मादवाप्य चास्त्राणि द्रोणाद्रामात्कृपात्तथा ।
अस्त्रैः समत्वं सम्प्राप्य रुक्मिकर्णार्जुनाच्युतैः ॥ ७.२३.७१ ॥

เมื่อได้อาวุธจากภีษมะ โทรณะ พระราม และกฤปะ และได้ความเสมอเหมือนในอาวุธกับรุกมิน กรรณะ อรชุน และอจยุต

7.23.72

इयेष द्वारकां हन्तुं कृत्स्नां जेतुं च मेदिनीम् ।
निवारितस्ततः प्राज्ञैः सुहृद्भिर्हितकाम्यया ॥ ७.२३.७२ ॥

เขาปรารถนาจะทำลายทวารกาและพิชิตแผ่นดินทั้งหมด แต่ผู้มีปัญญาซึ่งเป็นมิตรผู้หวังประโยชน์แก่เขาได้ห้ามปรามเขาไว้

7.23.73

वैरानुबन्धमुत्सज्य स्वराज्यमनुशास्ति यः ।
स सागरध्वजः पाण्ड्यश्चन्द्ररश्मिनिभैर्हयैः ॥ ७.२३.७३ ॥

ผู้ที่ละทิ้งพันธะแห่งการเป็นศัตรูและปกครองแคว้นของตน คือปาณฑยะสาครธวชะ ได้มาพร้อมด้วยม้าที่งดงามดุจแสงจันทร์

7.23.74

वैडूर्यजालसञ्छन्नैर्वीर्यद्रविणमाश्रितः ।
दिव्यं विस्फारयंश्चापं द्रोणमभ्यद्रवद्बली ॥ ७.२३.७४ ॥

ผู้มีกำลังผู้มีวีรภาพเป็นทรัพย์ ประทับบนรถที่คลุมด้วยตาข่ายไพฑูรย์ ผู้กล้าหาญดึงธนูทิพย์ให้ดังก้อง พุ่งเข้าหาโทรณะ

7.23.75

आरकूटकवर्णाश्च हयाः पाण्ड्यानुयायिनाम् ।
अवहन्रथमुख्यानामयुतानि चतुर्दश ॥ ७.२३.७५ ॥

ม้าสีทองแดงของบริวารแห่งปาณฑยะ ได้พารถชั้นยอดไปถึงสิบสี่อยุตะ

7.23.76

नानावर्णेन रूपेण नानाकृतिमुखा हयाः ।
रथचक्रध्वजं वीरं घटोत्कचमुदावहन् ॥ ७.२३.७६ ॥

ม้าที่มีสีและรูปร่างต่าง ๆ มีหน้าตาหลากรูปทรง ได้พาวีรบุรุษฆฏโตตกชะไป ธงของเขามีรูปล้อรถ

7.23.77

भारतानां समेतानामुत्सृज्यैको मतानि यः ।
गतो युधिष्ठिरं भक्त्या त्यक्त्वा सर्वमभीप्सितम् ॥ ७.२३.७७ ॥

ท่ามกลางพวกภารตะที่มาประชุมกัน เขาผู้เดียวละทิ้งความเห็นของพวกตน ด้วยภักดีจึงไปหายุธิษฐิระ สละสิ่งที่ปรารถนาทั้งปวง

7.23.78

लोहिताक्षं महाबाहुं युयुत्सुं मकरध्वजम् ।
महासत्वा महाकायाः सौवर्णस्यन्दने स्थितम् ॥ ७.२३.७८ ॥

ยุยุตสุผู้มีตาแดงและมีแขนใหญ่ ธงของเขามีรูปมกร ยืนอยู่บนรถทองคำ มีนักรบผู้ทรงพลังร่างใหญ่ล้อมรอบอยู่

7.23.79

सुवर्णवर्णा धर्मज्ञमनीकस्थं युधिष्ठिरम् ।
राजश्रेष्ठं हयश्रेष्ठाः सर्वतः पृष्ठतोऽन्वयुः ॥ ७.२३.७९ ॥

ม้าสีทองชั้นเลิศตามหลังยุธิษฐิระ ผู้รู้ธรรม ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ ผู้ยืนอยู่ในกระบวนทัพ ทั้งด้านข้างและด้านหลัง

7.23.80

वर्णैरुच्चावचैरन्यैः सदश्वानां प्रभद्रकाः ।
सन्न्यवर्तन्त युद्धाय बहवो देवरूपिणः ॥ ७.२३.८० ॥

ม้าชั้นดีจำนวนมากที่มีสีต่าง ๆ หลากหลาย เป็นมงคลยิ่ง และมีรูปร่างดุจเทพ ได้หันกลับมาเพื่อการรบ

7.23.81

ते यत्ता भीमसेनेन सहिताः काञ्चनध्वजाः ।
प्रत्यदृश्यन्त राजेन्द्र सेन्द्रा इव दिवौकसः ॥ ७.२३.८१ ॥

ท่านเหล่านั้นพร้อมด้วยภีมเสนซึ่งเตรียมพร้อมแล้ว ปรากฏพร้อมธงทองคำ โอ จอมกษัตริย์ เหมือนเทพบนสวรรค์พร้อมด้วยพระอินทร์

7.23.82

अत्यरोचत तान्सर्वान्धृष्ठद्युम्नः समागतान् ।
सर्वाण्यति च सैन्यानि भारद्वाजो व्यरोचत ॥ ७.२३.८२ ॥

ธฤษฏทยุมนะเหนือกว่าบรรดาผู้ที่มาประชุมกันทั้งหมดนั้น และบุตรของภารทวาช (โทรณะ) ก็ส่องแสงเหนือกองทัพทั้งปวง

7.23.83

अतीव शुशुभे तस्य ध्वजः कृष्णाजिनोत्तरः ।
कमण्डलुर्महाराज जातरूपमयः शुभः ॥ ७.२३.८३ ॥

ธงของท่านงดงามยิ่งนัก มีหนังกวางดำอยู่เหนือธง และมีกมณฑลุทองคำอันเป็นมงคล โอ มหาราชา

7.23.84

ध्वजं तु भीमसेनस्य वैडूर्यमणिलोचनम् ।
भ्राजमानं महासिंहं राजन्तं दृष्टवानहम् ॥ ७.२३.८४ ॥

ธงของภีมเสนมีดวงตาเป็นอัญมณีไพฑูรย์ และมีรูปสิงโตตัวใหญ่สง่างามเปล่งประกาย ข้าพเจ้าได้เห็นมันแล้ว

7.23.85

ध्वजं तु कुरुराजस्य पाण्डवस्य महौजसः ।
दृष्टवानस्मि सौवर्णं सोमं ग्रहगणान्वितम् ॥ ७.२३.८५ ॥

ข้าพเจ้าได้เห็นธงทองคำของกุรุราชา คือปาณฑพผู้มีพลังยิ่งใหญ่ ซึ่งมีรูปพระจันทร์พร้อมด้วยหมู่ดาวเคราะห์

7.23.86

मृदङ्गौ चात्र विपुलौ दिव्यौ नन्दोपनन्दकौ ।
यन्त्रेणाहन्यमानौ च सुस्वनौ हर्षवर्धनौ ॥ ७.२३.८६ ॥

ที่นี่มีกลองใหญ่สองใบอันเป็นทิพย์ ชื่อนันทะและอุปนันทกะ ถูกตีด้วยกลไก มีเสียงไพเราะและเพิ่มความยินดี

7.23.87

शरभं पृष्ठसौवर्णं नकुलस्य महाध्वजम् ।
अपश्याम रथेत्युग्रं भीषयाणमवस्थितम् ॥ ७.२३.८७ ॥

บนรถของนกุลมีธงใหญ่ซึ่งมีสัตว์ศรภะทองคำอยู่บนหลัง ข้าพเจ้าเห็นมันตั้งอยู่ดุร้ายและน่าสะพรึงกลัว

7.23.88

हंसस्तु राजतः श्रीमान्ध्वजे घण्टापताकवान् ।
सहदेवस्य दुर्धर्षो द्विषतां शोकवर्धनः ॥ ७.२३.८८ ॥

บนธงของสหเทพมีหงส์เงินอันงดงาม ประดับด้วยกระดิ่งและธงย่อย เป็นสิ่งที่ยากจะต่อกรได้และเพิ่มความโศกแก่ศัตรู

7.23.89

पञ्चानां द्रौपदेयानां प्रतिमाध्वजभूषणम् ।
धर्ममारुतशक्राणामश्विनोश्च महात्मनोः ॥ ७.२३.८९ ॥

ธงตราประจำตัวของโอรสทั้งห้าของเทราปที เป็นเครื่องประดับของพวกเขา เช่นเดียวกับของธรรม วายุ อินทร์ และอัศวินทั้งสองผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่

7.23.90

अभिमन्योः कुमारस्य शार्ङ्गपक्षी हिरण्मयः ।
रथे ध्वजवरो राजंस्तप्तचामीकरोज्ज्वलः ॥ ७.२३.९० ॥

โอ พระราชา บนรถของกุมารอภิมันยุมีธงนกศารงค์ทองคำ เป็นธงที่ประเสริฐที่สุด สว่างดังทองคำบริสุทธิ์

7.23.91

घटोत्कचस्य राजेन्द्र ध्वजे गृध्रो व्यरोचत ।
अश्वाश्च कामगास्तस्य रावणस्य पुरा यथा ॥ ७.२३.९१ ॥

โอ จอมกษัตริย์ บนธงของฆโฏตกจะมีนกแร้งเปล่งประกาย และม้าของเขาที่ไปได้ตามใจปรารถนาก็เหมือนม้าของราวณะในกาลก่อน

7.23.92

माहेन्द्रं च धनुर्दिव्यं धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
वायव्यं भीमसेनस्य धनुर्दिव्यमभून्नृप ॥ ७.२३.९२ ॥

ธนูทิพย์ของพระอินทร์เป็นของพระยุธิษฐิระผู้เป็นพระราชาแห่งธรรม และ โอ พระราชา ธนูทิพย์ของภีมเสนเป็นของพระวายุ

7.23.93

त्रैलोक्यरक्षणार्थाय ब्रह्मणा सृष्टमायुधम् ।
तद्दिव्यमजरं चैव फाल्गुनार्थाय वै धनुः ॥ ७.२३.९३ ॥

อาวุธทิพย์ไม่รู้เสื่อมนั้นพระพรหมสร้างขึ้นเพื่อคุ้มครองไตรโลก และธนูทิพย์นั้นเป็นของผัลคุนะ (อรชุน)

7.23.94

वैष्णवं नकुलायाथ सहदेवाय चाश्विजम् ।
घटोत्कचाय पौलस्त्यं धनुर्दिव्यं भयामकम् ॥ ७.२३.९४ ॥

ธนูของพระวิษณุเป็นของนกุล และธนูของอัศวินเป็นของสหเทพ ส่วนธนูทิพย์น่าสะพรึงของสายเผ่าปุลัสตยะ (รากษส) เป็นของฆโฏตกจ

7.23.95

रौद्रमाग्नेयकौबेरं याम्यं गिरिशमेव च ।
पञ्चानां द्रौपदेयानां धनूरत्नानि भारत ॥ ७.२३.९५ ॥

ธนูของรุทร อัคนี กุเบร ยม และคีริศะ (พระศิวะ) เหล่านี้คือธนูอันล้ำค่าของโอรสทั้งห้าของเทราปที โอ ภารตะ

7.23.96

रौद्रं धनुर्वरं श्रेष्ठं लेभे यद्रोहिणीसुतः ।
तत्तुष्टः प्रददौ रामः सौभद्राय महात्मने ॥ ७.२३.९६ ॥

ธนูของรุทรอันประเสริฐยอดเยี่ยมที่โอรสของโรหิณีได้มา พระรามทรงพอพระทัยและประทานธนูนั้นแก่โอรสของสุภัทราผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่

7.23.97

एते चान्ये च बहवो ध्वजा हेमविभूषिताः ।
तत्रादृश्यन्त शूराणां द्विषतां शोकवर्धनाः ॥ ७.२३.९७ ॥

ธงเหล่านี้และอีกมากมายที่ประดับด้วยทองคำ ปรากฏอยู่ที่นั่น เพิ่มความโศกแก่ศัตรูของวีรบุรุษ

7.23.98

तदभूद्ध्वजसम्बाधमकापुरुषसेवितम् ।
द्रोणानीकं महाराज पटे चित्रमिवार्पितम् ॥ ७.२३.९८ ॥

โอ มหาราชา นั่นคือกองทัพของโทรณะ เต็มแน่นไปด้วยธง มีวีรบุรุษผู้ไม่ขลาดเขลาอยู่ประจำ ดุจภาพวาดที่ถูกติดไว้บนผ้า

7.23.99

शुश्रुवुनार्मगोत्राणि वीराणां संयुगे तदा ।
द्रोणमाद्रवतां राजन्स्वयंवर इवाहवे ॥ ७.२३.९९ ॥

โอ พระราชา ในการรบนั้น ได้ยินชื่อและสายตระกูลของวีรบุรุษทั้งหลายที่กรูเข้าหาโทรณะ ดุจในพิธีสวยัมวรท่ามกลางการสู้รบ