మహాభారతం · అధ్యాయం 7.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.23.1
सर्वेषामेव मे ब्रूहि रथचिह्वानि सञ्जय ।
ये द्रोणमभ्यवर्तन्त क्रुद्धा भीमपुरोगमाः।
तान्यहं श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण पृथक्पृथक् ॥ ७.२३.१ ॥
సంజయా, భీముడు ముందుండగా కోపించి ద్రోణుడిని ఎదిరించినవారందరి రథచిహ్నాలను నాకు ఒక్కొక్కటిగా విస్తారంగా చెప్పు.
7.23.2
दूयते मे मनस्तात द्रोणं प्रति परन्तपम् ।
श्रुत्वा भीष्मस्य निधनं तद्वदेतद्भविष्यति ॥ ७.२३.२ ॥
నాయనా, శత్రువులను బాధించే ద్రోణుని గురించి నా మనసు కలత చెందుతోంది. భీష్ముని మరణం విని అది ఎలా జరిగిందో చెప్పు.
7.23.3
ऋक्षवर्णैर्हयैर्दृष्ट्वा व्यायच्छन्तं वृकोदरम् ।
रजताश्वस्ततः शूरः शैनेयः सन्न्यवर्तत ॥ ७.२३.३ ॥
ఎలుగుబంటి రంగు గుర్రాలతో ముందుకు దూసుకువస్తున్న వృకోదరుడు (భీముడు)ని చూసి, వెండి గుర్రాల శూరుడు శైనేయుడు (సాత్యకి) వెనుదిరిగాడు.
7.23.4
सारङ्गाश्वो युधामन्युः स्वयं प्रत्वरयन्हयान् ।
पर्यवर्तत दुर्धर्षः क्रुद्धो द्रोणरथं प्रति ॥ ७.२३.४ ॥
జింక రంగు గుర్రాల యుధామన్యుడు స్వయంగా గుర్రాలను వేగంగా తోలుతూ, ఓడింపరాని కోపంతో ద్రోణుని రథం వైపు తిరిగాడు.
7.23.5
पारावतसवर्णैस्तु हेमभाण्डैर्महाजवैः ।
पाञ्चालराजस्य सुतो धृष्टद्युम्नो न्यवर्तत ॥ ७.२३.५ ॥
పావురం రంగు, బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న అత్యంత వేగవంతమైన గుర్రాలతో పాంచాల రాజు కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు వెనుదిరిగాడు.
7.23.6
पितरं तु परिप्रेप्सुः क्षत्रधर्मा यतव्रतः ।
सिद्धिं चास्य परां काङ्क्षञ्शोणाश्वः सन्न्यवर्तत ॥ ७.२३.६ ॥
తండ్రిని రక్షించాలనే కోరికతో, క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, వ్రతంలో దృఢంగా, అతని పరమ సిద్ధిని కోరుతూ, ఎర్ర గుర్రాల శోణాశ్వుడు వెనుదిరిగాడు.
7.23.7
पद्मपत्रनिभांश्चाश्वान्मल्लिकाक्षान्स्वलङ्कृतान् ।
शैखण्डिः क्षत्रदेवस्तु स्वयं प्रत्वरयन्ययौ ॥ ७.२३.७ ॥
పద్మపత్రాల్లా ఉండి, మల్లికపువ్వుల్లాంటి గుర్తులు కలిగి, చక్కగా అలంకరించబడిన గుర్రాలపై, శైఖండి మరియు క్షత్రదేవుడు స్వయంగా త్వరపడి ముందుకు సాగారు.
7.23.8
दर्शनीयास्तु काम्भोजाः शुकपत्रपरिच्छदाः ।
वहन्तो नकुलं शीघ्रं तावकानाभिदुद्रुवुः ॥ ७.२३.८ ॥
చూడముచ్చటైన కాంబోజ గుర్రాలు, చిలుక రెక్కల అలంకారాలతో, నకులుడిని మోస్తూ వేగంగా మీ సైనికులపై దూకాయి.
7.23.9
कृष्णास्तु मेघसङ्काशा अवहन्नुत्तमौजसम् ।
दुर्धर्षायाभिसन्धाय क्रुद्धं युद्धाय भारत ॥ ७.२३.९ ॥
మేఘాల్లా నల్లని గుర్రాలు ఉత్తమౌజసుడిని మోశాయి; ఓ భారతా, ఎదిరించలేని అతడు కోపంతో యుద్ధానికి నిశ్చయించుకున్నాడు.
7.23.10
तथा तित्तिरिकल्माषा हया वातसमा जवे ।
अवहंस्तुमुले युद्धे सहदेवमुदायुधम् ॥ ७.२३.१० ॥
అలాగే కోడిజాతి గుర్తులున్న, గాలికి సమానమైన వేగం కల గుర్రాలు తుముల యుద్ధంలో ఆయుధం పైకెత్తిన సహదేవుడిని మోశాయి.
7.23.11
दन्तवर्णास्तु राजानं कालवाला युधिष्ठिरम् ।
भीमवेगा नरव्याघ्रमवहन्वातरंहसः ॥ ७.२३.११ ॥
దంతం రంగు, నల్లని తోకలు, భయంకర వేగం, గాలిలాంటి వేగం కల గుర్రాలు నరవ్యాఘ్రుడైన రాజు యుధిష్ఠిరుడిని మోశాయి.
7.23.12
हेमोत्तमप्रतिच्छन्नैर्हयैर्वातसमैर्जवे ।
अभ्यवर्तन्त सैन्यानि सर्वाण्येव युधिष्ठिरम् ॥ ७.२३.१२ ॥
బంగారు ఉత్తమ అలంకారాలతో కప్పబడిన, గాలికి సమానమైన వేగం కల గుర్రాలతో అన్ని సైన్యాలు యుధిష్ఠిరుడి వైపు ముందుకు సాగాయి.
7.23.13
राज्ञस्त्वनन्तरो राजा पाञ्चाल्यो द्रुपदोऽभवत् ।
जातरूपमयच्छत्रः सर्वैस्तैरभिरक्षितः ॥ ७.२३.१३ ॥
రాజు తరువాత పాంచాల రాజు ద్రుపదుడు అయ్యాడు; అతని గొడుగు బంగారంతో చేయబడింది; వారందరిచే అతడు రక్షించబడ్డాడు.
7.23.14
ललामैर्हरिभिर्युक्तः सर्वशब्दक्षमैर्युधि ।
राज्ञं मध्ये महेष्वासः शान्तभीरभ्यवर्तत ॥ ७.२३.१४ ॥
యుద్ధంలో అన్ని శబ్దాలను తట్టుకోగల అందమైన గుర్రాలతో కూడిన మహా ధనుర్ధారి, భయరహితుడైన శాంతభీ రాజుల మధ్య ముందుకు సాగాడు.
7.23.15
तं विराटोऽन्वयाच्छीघ्रं सह सर्वैर्महारथैः ।
केकयाश्च सिखण्डी च धृष्टकेतुस्तथैव च।
स्वैः स्वैः सैन्यैः परिवृता मात्स्यराजानमन्वयुः ॥ ७.२३.१५ ॥
విరాటుడు వెంటనే అందరు మహారథులతో అతడిని అనుసరించాడు; కేకయులు, శిఖండి, ధృష్టకేతువు కూడా తమ తమ సేనలతో చుట్టుముట్టబడి మత్స్యరాజును అనుసరించారు.
7.23.16
तं तु पाटलिपुष्पाणां समवर्णा हयोत्तमाः ।
वहमाना व्यराजन्त मास्त्यस्यामित्रघातिनः ॥ ७.२३.१६ ॥
అతడిని మోస్తున్న పాటలిపుష్పాల రంగు గల ఉత్తమ గుర్రాలు ప్రకాశించాయి; అవి మత్స్యుని శత్రువులను సంహరించేవి.
7.23.17
हरिद्रासमवर्णास्तु जवना हेममालिनः ।
पुत्रं विराटराजस्य सत्वरं समुदावहन् ॥ ७.२३.१७ ॥
పసుపు రంగు గల, బంగారు మాలలు ధరించిన వేగవంతమైన గుర్రాలు విరాటరాజు కుమారుని త్వరగా మోసుకుపోయాయి.
7.23.18
इन्द्रगोपकवर्णैश्च भ्रातरः पञ्च केकयाः ।
जातरूपसमाभासाः सर्वे लोहितकध्वजाः ॥ ७.२३.१८ ॥
ఇంద్రగోప కీటకం రంగు గల, బంగారంలా మెరిసే, ఎర్రని ధ్వజాలు గల ఐదుగురు కేకయ సోదరులు.
7.23.19
ते हेममालिनः शूराः सर्वे युद्धविशारदाः ।
वर्षन्त इव जीमूताः प्रत्यदृश्यन्त दंशिताः ॥ ७.२३.१९ ॥
బంగారు మాలలు ధరించిన, యుద్ధనైపుణ్యం గల ఆ వీరులందరూ కవచం ధరించి, వర్షించే మేఘాల వలె కనిపించారు.
7.23.20
आमपात्रनिकाशास्तु पाञ्चाल्यममितौजसम् ।
दत्तास्तुम्बुरुणा दिव्याः शिखण्डिनमुदावहन् ॥ ७.२३.२० ॥
కాల్చని మట్టికుండ రంగు గల, తుంబురుడు ఇచ్చిన దివ్య అశ్వాలు అపారతేజస్వి అయిన పాంచాల్య శిఖండిని మోసుకెళ్లాయి.
7.23.21
तथा द्वादशसाहस्राः पाञ्चालानां महारथाः ।
तेषां तु षट्सहस्राणि ये शिखण्डिनमन्वयुः ॥ ७.२३.२१ ॥
అలాగే పాంచాలుల పన్నెండువేల మహారథులు; వారిలో ఆరువేల మంది శిఖండిని అనుసరించారు.
7.23.22
पुत्रं तु शिशुपालस्य नरसिंहस्य मारिष ।
आक्रीडन्तो वहन्ति स्म सारङ्गशबला हयाः ॥ ७.२३.२२ ॥
ఓ మారిష, నరసింహుడైన శిశుపాలుని కుమారుడిని జింక వంటి మచ్చలున్న అశ్వాలు ఆడుతూ మోసుకెళ్లాయి.
7.23.23
धृष्टकेतुस्तु चेदीनामृषभोऽतिबलोदितः ।
काम्भोजैः शबलैरश्वैरभ्यवर्तत दुर्जयः ॥ ७.२३.२३ ॥
చేదుల వృషభుడు, అపార బలంతో ఉద్భవించిన ధృష్టకేతుడు, మచ్చల కాంబోజ అశ్వాలతో జయింపరానివాడై ముందుకు సాగాడు.
7.23.24
बृहत्क्षत्रं तु कैकेयं सुकुमारं हयोत्तमाः ।
पलालधूमसङ्काशाः सैन्धवाः शीघ्रमावहन् ॥ ७.२३.२४ ॥
కైకేయుడైన బృహత్క్షత్రుడిని, సుకుమారుడిని, గడ్డి పొగ రంగు గల ఉత్తమ సైంధవ అశ్వాలు వేగంగా మోసుకెళ్లాయి.
7.23.25
मल्लिकाक्षाः पद्मवर्णा बाह्लिजाताः स्वलङ्कृताः ।
शूरं शिखण्डिनः पुत्रमृक्षदेवमुदावहन् ॥ ७.२३.२५ ॥
మల్లికపూల వంటి కళ్ళు, తామర రంగు గల, బాహ్లిక దేశంలో పుట్టిన, చక్కగా అలంకరింపబడిన గుర్రాలు శూరుడైన శిఖండిని కుమారుడు ఋక్షదేవుని మోసుకుపోయాయి.
7.23.26
रुक्मभाण्डप्रतिच्छन्नाः कौशेयसदृशा हयाः ।
क्षमावन्तोऽवहन्सङ्ख्ये सेनाबिन्दुमरिन्दमम् ॥ ७.२३.२६ ॥
బంగారు అలంకారాలతో కప్పబడిన, పట్టువస్త్రాల వంటి, ఓపికగల గుర్రాలు యుద్ధంలో శత్రుదమనుడైన సేనాబిందుని మోసుకుపోయాయి.
7.23.27
युवानमवहन्युद्धे क्रौञ्चवर्णा हयोत्तमाः ।
काश्यस्याभिभुवः पुत्रं सुकुमारं महारथम् ॥ ७.२३.२७ ॥
క్రౌంచ పక్షి రంగు గల ఉత్తమ గుర్రాలు యుద్ధంలో కాశ్యుని కుమారుడు, అభిభువు కుమారుడు, సుకుమారుడు, మహారథుడైన యువకుడిని మోసుకుపోయాయి.
7.23.28
श्वेतास्तु प्रतिविन्ध्यन्तं कृष्णग्रीवा मनोजवाः ।
यन्तुः प्रेष्यकरा राजन्राजपुत्रमुदावहन् ॥ ७.२३.२८ ॥
తెల్లని, నల్లని మెడ గల, మనోవేగం గల, సారథి ఆజ్ఞను పాటించే గుర్రాలు రాజా, రాజపుత్రుడు ప్రతివింధ్యుని మోసుకుపోయాయి.
7.23.29
सुतसोमं तु योधाग्र्यं भीमपुत्रं महाबलम् ।
माषपुष्पसवर्णास्तमवहन्वाजिनो रणे ॥ ७.२३.२९ ॥
యోధులలో అగ్రగణ్యుడు, మహాబలుడైన భీముని కుమారుడు సుతసోముని, మినుము పువ్వు రంగు గల గుర్రాలు యుద్ధంలో మోసుకుపోయాయి.
7.23.30
सहस्रसोमप्रतिमो बभूव पुरे कुरूणामुदयेन्दुनाम्नि ।
तस्मिञ्जातः सोमसंक्रन्दमध्ये यस्मात्तस्मात्सुतसोमोऽभवत्सः ॥ ७.२३.३० ॥
కురువుల ఉదయేందు అనే నగరంలో అతడు వేయి సోమాలతో సమానుడుగా ఉన్నాడు. సోమ కోలాహలం మధ్య జన్మించినందున అతడు సుతసోముడయ్యాడు.
7.23.31
नाकुलिं तु शतानीकं शालपुष्पनिभा हयाः ।
आदित्यतरुणप्रख्याः श्लाघनीयमुदावहन् ॥ ७.२३.३१ ॥
నకులుని కుమారుడైన శతానీకుడిని శాలపుష్పాల వర్ణంలోని, ఉదయ సూర్యునిలా ప్రకాశించే గుర్రాలు ప్రశంసనీయంగా మోసుకెళ్లాయి.
7.23.32
काञ्चनापिहितैर्योक्त्रैर्मयूरग्रीवसन्निभाः ।
द्रौपदेयं नरव्याघ्रं श्रुतकर्माणमाहवे ॥ ७.२३.३२ ॥
బంగారు కప్పబడిన కళ్లెపట్టీలతో, నెమలి మెడల వంటి గుర్రాలు యుద్ధంలో ద్రౌపది కుమారుడు, నరవ్యాఘ్రుడైన శ్రుతకర్మను మోసుకెళ్లాయి.
7.23.33
श्रुतकीर्तिं श्रुतनिधिं द्रौपदेयं हयोत्तमाः ।
ऊहुः पार्थसमं युद्धे चाषपत्रनिभा हयाः ॥ ७.२३.३३ ॥
శ్రుతకీర్తి, శ్రుతనిధి అయిన ద్రౌపది కుమారుడిని, యుద్ధంలో పార్థునితో సమానమైన, చాషపక్షి ఈకల వంటి ఉత్తమ గుర్రాలు మోసుకెళ్లాయి.
7.23.34
यमाहुरध्यर्धगुणं कृष्णात्पार्थाच्च संयुगे ।
अभिमन्युं पिशङ्गास्तं कुमारमवहन्रणे ॥ ७.२३.३४ ॥
కృష్ణుడు, పార్థుని కంటే ఒకటిన్నర రెట్లు గుణవంతుడని పిలవబడే అభిమన్యు కుమారుడిని, పింగళ వర్ణపు గుర్రాలు యుద్ధంలో మోసుకెళ్లాయి.
7.23.35
एकस्तु धार्तराष्ट्रेभ्यः पाण्डवान्यः समाश्रितः ।
तं बृहन्तो महाकाया युयुत्सुमवहन्रणे।
ये तु पुष्करसारस्य तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ॥ ७.२३.३५ ॥
ధృతరాష్ట్ర కుమారులను వీడి పాండవులను ఆశ్రయించిన ఒక్కడైన యుయుత్సుడిని, పుష్కరసార పక్షి వర్ణంలోని పెద్ద శరీర ఉత్తమ గుర్రాలు యుద్ధంలో మోసుకెళ్లాయి.
7.23.36
पलालकाण्डवर्णास्तु वार्धक्षेमिं तरस्विनम् ।
ऊहुः सुतुमुले युद्धे हया हृष्टाः स्वलङ्कृताः ॥ ७.२३.३६ ॥
గడ్డిపుల్లల వర్ణంలోని, సంతోషించిన, చక్కగా అలంకరించిన గుర్రాలు భీకర యుద్ధ కోలాహలంలో వేగవంతుడైన వార్ధక్షేమిని మోసుకెళ్లాయి.
7.23.37
कुमारं शितिपादास्तु रुक्मचित्रैरुरश्छदैः ।
सौचित्तिमवहद्युद्धे यन्तुः प्रेष्यकरा हयाः ॥ ७.२३.३७ ॥
నల్లని కాళ్ల గుర్రాలు, బంగారం మరియు విచిత్ర అలంకరణలతో కూడిన ఉరఛ్ఛదాలతో, యుద్ధంలో సారథి ఆజ్ఞకు లోబడి సౌచిత్తిని మోసుకెళ్ళాయి.
7.23.38
रुक्मपीठावकीर्णास्तु कौशेयसदृशा हयाः ।
सुवर्णमालिनः क्षान्ताः श्रेणिमन्तमुदावहन् ॥ ७.२३.३८ ॥
బంగారు జీనులతో కప్పబడి, పట్టుకు సమానమైన మెరుపుతో, బంగారు మాలలు ధరించి, ఓర్పుతో శ్రేణిమంతుడిని మోసుకెళ్ళిన గుర్రాలు.
7.23.39
रुक्ममालाधराः शूरा हेमपृष्ठाः स्वलङ्कृताः ।
काशिराजं नरश्रेष्ठं श्लाघनीयमुदावहन् ॥ ७.२३.३९ ॥
బంగారు మాలలు ధరించిన, బంగారు వీపులున్న, చక్కగా అలంకరించబడిన వీర గుర్రాలు ప్రశంసనీయుడైన నరశ్రేష్ఠుడు కాశిరాజును మోసుకెళ్ళాయి.
7.23.40
अस्त्राणां च धनुर्वेदे ब्राह्मे वेदे च पारगम् ।
तं सत्यधृतिमायान्तमरूणाः समुपावहन् ॥ ७.२३.४० ॥
అస్త్రాలలో, ధనుర్వేదంలో, బ్రాహ్మ వేదంలో పారంగతుడైన సత్యధృతి సమీపిస్తుండగా, ఎర్రని గుర్రాలు ఆయనను దగ్గరగా మోసుకొచ్చాయి.
7.23.41
यः स पाञ्चालसेनानीद्रोणमंशमकल्पयत् ।
पारावतसवर्णास्तं धृष्टद्युम्नमुदावहन् ॥ ७.२३.४१ ॥
పాంచాల సేనాధిపతియై ద్రోణునికి (యుద్ధ) భాగాన్ని కేటాయించిన ఆయన, ధృష్టద్యుమ్నుడిని పావురం రంగు గుర్రాలు మోసుకెళ్ళాయి.
7.23.42
तमन्वयात्सत्यधृतिः सौचित्तिर्युद्धदुर्मदः ।
श्रेणिमान्वसुदानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः ॥ ७.२३.४२ ॥
ఆయనను అనుసరించి సత్యధృతి, యుద్ధమదంతో ఉన్న సౌచిత్తి, శ్రేణిమంతుడు, వసుదానుడు, కాశ్యుని కుమారుడు అభిభువు వెళ్ళారు.
7.23.43
युक्तैः परमकाम्भोजैर्जवनैर्हेममालिभिः ।
भीषयन्तो द्विषत्सैन्यं यमवैश्रवणोपमाः ॥ ७.२३.४३ ॥
శ్రేష్ఠమైన కాంబోజ అశ్వాలకు కట్టబడినవారు, వేగంగా పరుగెత్తేవి, బంగారు మాలలు ధరించినవి; శత్రుసైన్యాన్ని భయపెడుతూ, యముడు మరియు వైశ్రవణుడి వంటివారు వారు.
7.23.44
प्रभद्रकास्तु काम्भोजाः षट्सहस्राण्युदायुधाः ।
नानावर्णैर्हयैः श्रेष्ठैर्हेमवर्णरथध्वजाः ॥ ७.२३.४४ ॥
ప్రభద్రకులు మరియు కాంబోజులు, ఆరు వేలమంది, ఆయుధాలు ఎత్తినవారు; రకరకాల రంగుల శ్రేష్ఠ అశ్వాలతో, బంగారు వర్ణ రథ ధ్వజాలతో.
7.23.45
शरव्रातैर्विधुन्वन्तः शत्रून्विततकार्मुकाः ।
समानमृत्यवो भूत्वा धृष्टद्युम्नं समन्वयुः ॥ ७.२३.४५ ॥
బాణ వర్షాలతో శత్రువులను కలవరపరచుతూ, విస్తరించిన విల్లులు పట్టి, మృత్యువుతో సమానులై, ధృష్టద్యుమ్నుని అనుసరించారు.
7.23.46
बभ्रुकौशेयवर्णास्तु सुवर्णवरमालिनः ।
ऊहुरम्लानमनसश्चेकितानं हयोत्तमाः ॥ ७.२३.४६ ॥
గోధుమ, పట్టు వర్ణపు, శ్రేష్ఠ బంగారు మాలలు ధరించిన, వాడని మనస్సు గల శ్రేష్ఠ అశ్వాలు చేకితానను మోసుకెళ్ళాయి.
7.23.47
इन्द्रायुधसवर्णैस्तु कुन्तिभोजो हयोत्तमैः ।
आयात्सदश्वैः पुरुजिन्मातुलः सव्यसाचिनः ॥ ७.२३.४७ ॥
ఇంద్రధనుస్సు వర్ణపు శ్రేష్ఠ అశ్వాలపై కుంతిభోజుడు వచ్చాడు; సవ్యసాచి (అర్జునుని) మేనమామ పురుజిత్తు మంచి అశ్వాలతో వచ్చాడు.
7.23.48
अन्तरिक्षसवर्णास्तु तारकाचित्रिता इव ।
राजानं रोचमानं ते हयाः सङ्ख्ये समावहन् ॥ ७.२३.४८ ॥
ఆకాశ వర్ణపు, నక్షత్రాలతో చిత్రించినట్లున్న ఆ అశ్వాలు యుద్ధంలో నీ ప్రకాశించే రాజును మోసుకెళ్ళాయి.
7.23.49
कर्बुराः शितिपादास्तु स्वर्णजालपरिच्छदाः ।
जारासन्धिं हयाः श्रेष्ठाः सहदेवमुदावहन् ॥ ७.२३.४९ ॥
మచ్చలతో, నల్లని కాళ్ళతో, బంగారు వలల అలంకారాలతో ఉన్న శ్రేష్ఠ అశ్వాలు జారాసంధిని, సహదేవుని ముందుకు మోసుకుపోయాయి.
7.23.50
ये तु पुष्करनालस्य समवर्णा हयोत्तमाः ।
जवे श्येनसमाश्चित्राः सुदामानमुदावहन् ॥ ७.२३.५० ॥
తామరతూడు రంగుతో, వేగంలో డేగలతో సమానమైన, విచిత్ర వర్ణాల శ్రేష్ఠ అశ్వాలు సుదామనుని ముందుకు మోసుకుపోయాయి.
7.23.51
शशलोहितवर्णास्तु पाण्डुरोद्गतराजयः ।
पाञ्चाल्यं गोपतेः पुत्रं सिंहसेनमुदावहन् ॥ ७.२३.५१ ॥
కుందేలు రక్తవర్ణంతో, పాలిపోయిన చారలతో ఉన్న అశ్వాలు పాంచాల గోపతి పుత్రుడు సింహసేనుని ముందుకు మోసుకుపోయాయి.
7.23.52
पाञ्चालानां नरव्याघ्रो यः ख्यातो जनमेजयः ।
तस्य सर्षपपुष्पाणां तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ॥ ७.२३.५२ ॥
పాంచాలులలో ప్రసిద్ధుడైన నరవ్యాఘ్రుడు జనమేజయుని శ్రేష్ఠ అశ్వాలు ఆవపువ్వుల రంగులో ఉన్నాయి.
7.23.53
माषवर्णाश्च जवना बृहन्तो हेममालिनः ।
दधिपृष्ठाश्चित्रमुखाः पाञ्चाल्यमवहन्द्रुतम् ॥ ७.२३.५३ ॥
మినుము రంగు, వేగవంతమైన, పెద్ద, బంగారు మాలలు ధరించిన, పెరుగు వంటి వీపు, విచిత్ర ముఖాల అశ్వాలు పాంచాలుని వేగంగా ముందుకు మోసుకుపోయాయి.
7.23.54
शूराश्च भद्रकाश्चैव शरकाण्डनिभा हयाः ।
पद्मकिञ्जल्कवर्णाभा दण्डधारमुदावहन् ॥ ७.२३.५४ ॥
శూరులైన, భద్రకులైన అశ్వాలు, బాణదండాల వలె ఉన్నవి, పద్మకేసరాల కాంతితో మెరిసేవి, దండధారుని ముందుకు మోసుకుపోయాయి.
7.23.55
रासभारुणवर्णाभाः पृष्ठतो मूषिकप्रभाः ।
वल्गन्त इव संयत्ता व्याघ्रदत्तमुदावहन् ॥ ७.२३.५५ ॥
గాడిద ఎరుపు రంగు, వెనుక ఎలుక కాంతి కలిగిన గుర్రాలు, ఎగురుతూ సిద్ధంగా ఉన్నట్లు వ్యాఘ్రదత్తను మోసుకుపోయాయి.
7.23.56
हरयः कालकाश्चित्राश्चित्रमाल्यविभूषिताः ।
सुधन्वानं नरव्याघ्रं पाञ्चाल्यं समुदावहन् ॥ ७.२३.५६ ॥
పసుపు, నలుపు, చిత్రవర్ణ గుర్రాలు, రంగురంగుల మాలలతో అలంకరించబడి, నరవ్యాఘ్రుడు పాంచాల్యుడు సుధన్వుడిని మోశాయి.
7.23.57
इन्द्राशनिसमस्पर्शा इन्द्रगोपकसन्निभाः ।
काये चित्रान्तराश्चित्राश्चित्रायुधमुदावहन् ॥ ७.२३.५७ ॥
ఇంద్రవజ్రం వంటి స్పర్శ, ఇంద్రగోపక పురుగుల వంటి, శరీరంపై చిత్రమైన గుర్తులు గల గుర్రాలు చిత్రాయుధుడిని మోశాయి.
7.23.58
बिभ्रतो हेपमालास्तु चक्रवाकोदरा हयाः ।
कोसलाधिपतेः पुत्रं सुक्षत्रं वाजिनोऽवहन् ॥ ७.२३.५८ ॥
ఘంటమాలలు ధరించి, చక్రవాకపక్షి ఉదరం వంటి ఉదరాలు గల గుర్రాలు కోసలాధిపతి కుమారుడు సుక్షత్రుడిని మోశాయి.
7.23.59
शबलास्तु बृहन्तोऽश्वा दान्ता जाम्बूनदस्रजः ।
युद्धे सत्यधृतिं क्षेमिमवहन्प्रांशवः शुभाः ॥ ७.२३.५९ ॥
మచ్చల, పెద్ద, మచ్చికైన, బంగారు మాలలు ధరించిన, ఎత్తైన, శుభకరమైన గుర్రాలు యుద్ధంలో సత్యధృతిని, క్షేమిని మోశాయి.
7.23.60
एकवर्णेन सर्वेण ध्वजेन कवचेन च ।
अश्वैश्च धनुषा चैव शुक्लैः शुक्लो न्यवर्तत ॥ ७.२३.६० ॥
ఒకే రంగు గల అన్ని ధ్వజం, కవచం, గుర్రాలు, ధనుస్సుతో, తెల్లని వాడు తెల్లని గుర్రాలతో వెనుతిరగలేదు.
7.23.61
समुद्रसेनपुत्रं तु सामुद्रा रुद्रतेजसम् ।
अश्वाः शशाङ्कसदृशाश्चन्द्रसेनमुदावहन् ॥ ७.२३.६१ ॥
సముద్రసేనుని కుమారుని, రుద్రుని తేజస్సు గల, సముద్రజాత చంద్రుని వంటి అశ్వాలు చంద్రసేనుని మోసుకుపోయాయి.
7.23.62
नीलोत्पलसवर्णास्तु तपनीयविभूषिताः ।
शैब्यं चित्ररथं सङ्ख्ये चित्रमाल्याऽवहन्हयाः ॥ ७.२३.६२ ॥
నీలకమల వర్ణపు, బంగారు అలంకారాలు గల అశ్వాలు యుద్ధంలో శైబ్యుని, చిత్రరథుని అద్భుత మాలలతో మోసుకుపోయాయి.
7.23.63
कलायपुष्पवर्णास्तु श्वेतलोहितराजयः ।
रथसेनं हयश्रेष्ठाः समूहुर्युद्धदुर्मदम् ॥ ७.२३.६३ ॥
బఠాణీ పువ్వు వర్ణపు, తెలుపు ఎరుపు చారలున్న శ్రేష్ఠ అశ్వాలు యుద్ధంలో మదగర్విత రథసేనుని మోసుకెళ్ళాయి.
7.23.64
यं तु सर्वमनुष्येभ्यः प्राहुः शूरतरं नृपम् ।
तं पटच्चरहन्तारं शुकवर्णाऽवहन्हयाः ॥ ७.२३.६४ ॥
ప్రజలందరిలో అత్యంత శూరుడని పిలువబడే ఆ రాజును, పటచ్చరుని సంహరించినవానిని, చిలుక వర్ణపు అశ్వాలు మోసుకెళ్ళాయి.
7.23.65
चित्रायुधं चित्रमाल्यं चित्रवर्मायुधध्वजम् ।
ऊहुः किंशुकपुष्पाणां समवर्णा हयोत्तमाः ॥ ७.२३.६५ ॥
విచిత్ర ఆయుధాలు, విచిత్ర మాలలు, విచిత్ర కవచం-ఆయుధం-ధ్వజం గలవానిని, కింశుక పువ్వు వర్ణపు ఉత్తమ అశ్వాలు మోసుకెళ్ళాయి.
7.23.66
एकवर्णेन सर्वेण ध्वजेन कवचेन च ।
धनुषा रथवाहैश्च नीलैर्नीलोऽभ्यवर्तत ॥ ७.२३.६६ ॥
ఒకే వర్ణపు సమస్త ధ్వజం, కవచం, ధనుస్సు, నీల రథాశ్వాలతో నీలుడు ముందుకు సాగాడు.
7.23.67
नानारूपै रत्नचिह्नैर्वरूथरथकार्मुकैः ।
वाजिध्वजपताकाभिश्चित्रैश्चित्रोऽभ्यवर्तत ॥ ७.२३.६७ ॥
వివిధ రూపాలు, రత్న చిహ్నాలు, కవచయుక్త రథాలు, ధనుస్సులు, అశ్వ ధ్వజాలు, పతాకలతో చిత్రవిచిత్రంగా ఆ సేన ముందుకు సాగింది.
7.23.68
ये तु पुष्करवर्णस्य तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ।
ते रोचमानस्य सुतं हेमवर्णमुदावहन् ॥ ७.२३.६८ ॥
పుష్కర వర్ణంతో సమాన వర్ణం గల ఆ ఉత్తమ అశ్వాలు, ప్రకాశించే, బంగారు వర్ణుడైన కుమారుణ్ణి మోసుకుపోయాయి.
7.23.69
योधाश्च भद्रकाराश्च शरदण्डानुदण्डयः ।
श्वेताण्डाः कुक्कुटाण्डाभा दण्डकेतुं हयाऽवहन् ॥ ७.२३.६९ ॥
యోధులు, భద్రకారులు, బాణదండాలు, అనుదండాలు కలవారు, తెల్లని గుడ్ల వంటి, కోడిగుడ్డు వంటి కాంతిగల అశ్వాలు దండకేతువును మోసుకుపోయాయి.
7.23.70
केशवे न हते सङ्ख्ये पितर्यथ नराधिपे ।
भिन्ने कपाटे पाण्डानां विद्रुतेषु च बन्धुषु ॥ ७.२३.७० ॥
యుద్ధంలో కేశవుడు చంపబడకపోగా, తండ్రి, నరాధిపుడు చంపబడకపోగా, పాండవుల ద్వారం బద్దలై, బంధువులు పారిపోయిన తర్వాత...
7.23.71
भीष्मादवाप्य चास्त्राणि द्रोणाद्रामात्कृपात्तथा ।
अस्त्रैः समत्वं सम्प्राप्य रुक्मिकर्णार्जुनाच्युतैः ॥ ७.२३.७१ ॥
భీష్ముని నుండి, ద్రోణుని నుండి, రాముని నుండి, కృపుని నుండి అస్త్రాలు పొంది, రుక్మి, కర్ణ, అర్జున, అచ్యుతులతో అస్త్రాలలో సమత్వం పొంది...
7.23.72
इयेष द्वारकां हन्तुं कृत्स्नां जेतुं च मेदिनीम् ।
निवारितस्ततः प्राज्ञैः सुहृद्भिर्हितकाम्यया ॥ ७.२३.७२ ॥
అతడు ద్వారకను నాశనం చేయాలని, సమస్త భూమిని జయించాలని కోరాడు. అప్పుడు జ్ఞానులైన సుహృత్తులు అతని హితాన్ని కోరి అతన్ని నివారించారు.
7.23.73
वैरानुबन्धमुत्सज्य स्वराज्यमनुशास्ति यः ।
स सागरध्वजः पाण्ड्यश्चन्द्ररश्मिनिभैर्हयैः ॥ ७.२३.७३ ॥
వైరబంధాన్ని విడిచి తన రాజ్యాన్ని పాలించే వాడు సాగరధ్వజుడనే ఆ పాండ్యుడు, చంద్రకిరణాల వంటి గుఱ్ఱాలతో వచ్చాడు.
7.23.74
वैडूर्यजालसञ्छन्नैर्वीर्यद्रविणमाश्रितः ।
दिव्यं विस्फारयंश्चापं द्रोणमभ्यद्रवद्बली ॥ ७.२३.७४ ॥
వైడూర్య జాలాలతో కప్పబడిన రథమెక్కి, పరాక్రమమే ధనంగా గల ఆ బలవంతుడు దివ్య ధనుస్సును సాగదీస్తూ ద్రోణుని మీదికి దూకాడు.
7.23.75
आरकूटकवर्णाश्च हयाः पाण्ड्यानुयायिनाम् ।
अवहन्रथमुख्यानामयुतानि चतुर्दश ॥ ७.२३.७५ ॥
పాండ్యుని అనుచరుల ఆరకూట వర్ణపు గుఱ్ఱాలు ప్రధాన రథికులను పద్నాలుగు అయుతాల వరకు మోసుకుపోయాయి.
7.23.76
नानावर्णेन रूपेण नानाकृतिमुखा हयाः ।
रथचक्रध्वजं वीरं घटोत्कचमुदावहन् ॥ ७.२३.७६ ॥
అనేక వర్ణాలు, రూపాలు, అనేక ఆకృతుల ముఖాలు గల గుఱ్ఱాలు రథచక్రధ్వజుడైన వీరుడు ఘటోత్కచుని దూరంగా మోసుకుపోయాయి.
7.23.77
भारतानां समेतानामुत्सृज्यैको मतानि यः ।
गतो युधिष्ठिरं भक्त्या त्यक्त्वा सर्वमभीप्सितम् ॥ ७.२३.७७ ॥
సమావేశమైన భరతుల అభిప్రాయాలను విడిచి, ఒంటరిగా భక్తితో యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వెళ్లినవాడు, కోరినదంతా త్యజించి.
7.23.78
लोहिताक्षं महाबाहुं युयुत्सुं मकरध्वजम् ।
महासत्वा महाकायाः सौवर्णस्यन्दने स्थितम् ॥ ७.२३.७८ ॥
ఎర్రని కన్నులు, విశాల బాహువులు గల మకరధ్వజుడు యుయుత్సుడు బంగారు రథంపై నిలిచి ఉండగా, మహాబలులు, మహాకాయులు అతడిని చుట్టుముట్టారు.
7.23.79
सुवर्णवर्णा धर्मज्ञमनीकस्थं युधिष्ठिरम् ।
राजश्रेष्ठं हयश्रेष्ठाः सर्वतः पृष्ठतोऽन्वयुः ॥ ७.२३.७९ ॥
బంగారు వర్ణం గల శ్రేష్ఠ అశ్వాలు సైన్యంలో నిలిచిన ధర్మజ్ఞుడు, రాజశ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరుని అన్ని వైపులా, వెనుక నుండి అనుసరించాయి.
7.23.80
वर्णैरुच्चावचैरन्यैः सदश्वानां प्रभद्रकाः ।
सन्न्यवर्तन्त युद्धाय बहवो देवरूपिणः ॥ ७.२३.८० ॥
వివిధ రంగులు గల ఇతర శ్రేష్ఠ అశ్వాలు, అత్యంత శుభకరమైనవి, దైవరూపాలు గల అనేకం యుద్ధం కోసం తిరిగి వచ్చాయి.
7.23.81
ते यत्ता भीमसेनेन सहिताः काञ्चनध्वजाः ।
प्रत्यदृश्यन्त राजेन्द्र सेन्द्रा इव दिवौकसः ॥ ७.२३.८१ ॥
భీమసేనునితో సన్నద్ధులైన వారు బంగారు ధ్వజాలతో కనిపించారు, ఓ రాజేంద్రా, ఇంద్రునితో కూడిన స్వర్గవాసుల వలె.
7.23.82
अत्यरोचत तान्सर्वान्धृष्ठद्युम्नः समागतान् ।
सर्वाण्यति च सैन्यानि भारद्वाजो व्यरोचत ॥ ७.२३.८२ ॥
సమావేశమైన వారందరినీ ధృష్టద్యుమ్నుడు మించి ప్రకాశించాడు; సమస్త సైన్యాలను దాటి భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) ప్రకాశించాడు.
7.23.83
अतीव शुशुभे तस्य ध्वजः कृष्णाजिनोत्तरः ।
कमण्डलुर्महाराज जातरूपमयः शुभः ॥ ७.२३.८३ ॥
అతని ధ్వజం అత్యంత శోభించింది; దానిపై నల్ల జింకచర్మం, ఓ మహారాజా, బంగారంతో చేసిన శుభకరమైన కమండలం ఉన్నాయి.
7.23.84
ध्वजं तु भीमसेनस्य वैडूर्यमणिलोचनम् ।
भ्राजमानं महासिंहं राजन्तं दृष्टवानहम् ॥ ७.२३.८४ ॥
భీమసేనుని ధ్వజాన్ని, వైడూర్య మణుల కన్నులతో, ప్రకాశించే మహాసింహంతో, రాజసంతో కూడినదానిని నేను చూశాను.
7.23.85
ध्वजं तु कुरुराजस्य पाण्डवस्य महौजसः ।
दृष्टवानस्मि सौवर्णं सोमं ग्रहगणान्वितम् ॥ ७.२३.८५ ॥
మహాబలుడైన కురురాజు పాండవుని ధ్వజాన్ని నేను చూశాను; అది బంగారు వర్ణంలో, గ్రహగణాలతో కూడిన చంద్రునితో ఉంది.
7.23.86
मृदङ्गौ चात्र विपुलौ दिव्यौ नन्दोपनन्दकौ ।
यन्त्रेणाहन्यमानौ च सुस्वनौ हर्षवर्धनौ ॥ ७.२३.८६ ॥
ఇక్కడ నందుడు, ఉపనందుడు అనే రెండు పెద్ద దివ్య మృదంగాలు ఉన్నాయి; యంత్రంతో మోగించబడి, మధురంగా ధ్వనించి ఆనందాన్ని పెంచేవి.
7.23.87
शरभं पृष्ठसौवर्णं नकुलस्य महाध्वजम् ।
अपश्याम रथेत्युग्रं भीषयाणमवस्थितम् ॥ ७.२३.८७ ॥
నకులుని రథంపై పెద్ద ధ్వజం ఉంది; దానిపై వెనుకభాగంలో బంగారు శరభం ఉంది; భయంకరంగా నిలిచి ఉండడం మేము చూశాము.
7.23.88
हंसस्तु राजतः श्रीमान्ध्वजे घण्टापताकवान् ।
सहदेवस्य दुर्धर्षो द्विषतां शोकवर्धनः ॥ ७.२३.८८ ॥
సహదేవుని ధ్వజంపై వెండి హంస ఉంది; గంటలు, పతాకలతో అలంకరించబడి ఉంది; అది శత్రువులకు శోకాన్ని పెంచేది, ఎదుర్కోలేనిది.
7.23.89
पञ्चानां द्रौपदेयानां प्रतिमाध्वजभूषणम् ।
धर्ममारुतशक्राणामश्विनोश्च महात्मनोः ॥ ७.२३.८९ ॥
ఐదుగురు ద్రౌపదీ పుత్రుల ప్రతిమ-ధ్వజాలు వారికి అలంకారంగా ఉన్నాయి; ధర్మ, వాయు, ఇంద్ర, మహాత్ములైన అశ్వినీ దేవతల ధ్వజాలు కూడా.
7.23.90
अभिमन्योः कुमारस्य शार्ङ्गपक्षी हिरण्मयः ।
रथे ध्वजवरो राजंस्तप्तचामीकरोज्ज्वलः ॥ ७.२३.९० ॥
ఓ రాజా! అభిమన్యు కుమారుని రథంపై బంగారు శార్ఙ్గపక్షి ధ్వజం ఉంది; కాల్చిన బంగారంలా మెరిసింది.
7.23.91
घटोत्कचस्य राजेन्द्र ध्वजे गृध्रो व्यरोचत ।
अश्वाश्च कामगास्तस्य रावणस्य पुरा यथा ॥ ७.२३.९१ ॥
రాజేంద్రా, ఘటోత్కచుని ధ్వజంపై గద్ద ప్రకాశించింది; అతని కామగమనశీల అశ్వాలు పూర్వం రావణునివలె ఉన్నాయి.
7.23.92
माहेन्द्रं च धनुर्दिव्यं धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
वायव्यं भीमसेनस्य धनुर्दिव्यमभून्नृप ॥ ७.२३.९२ ॥
ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరునికి ఇంద్రుని దివ్య ధనువు, భీమసేనునికి వాయువు యొక్క దివ్య ధనువు ఉండెను, ఓ రాజా.
7.23.93
त्रैलोक्यरक्षणार्थाय ब्रह्मणा सृष्टमायुधम् ।
तद्दिव्यमजरं चैव फाल्गुनार्थाय वै धनुः ॥ ७.२३.९३ ॥
ముల్లోకాల రక్షణ కోసం బ్రహ్మచే సృష్టించబడిన ఆ దివ్యమైన, జరారహితమైన ఆయుధం, ఆ ధనువు ఫాల్గునునికి ఉద్దేశించినది.
7.23.94
वैष्णवं नकुलायाथ सहदेवाय चाश्विजम् ।
घटोत्कचाय पौलस्त्यं धनुर्दिव्यं भयामकम् ॥ ७.२३.९४ ॥
నకులునికి వైష్ణవ ధనువు, సహదేవునికి అశ్వినుల ధనువు; ఘటోత్కచునికి పౌలస్త్యమైన, భయంకరమైన దివ్య ధనువు.
7.23.95
रौद्रमाग्नेयकौबेरं याम्यं गिरिशमेव च ।
पञ्चानां द्रौपदेयानां धनूरत्नानि भारत ॥ ७.२३.९५ ॥
రుద్రుని, అగ్ని, కుబేరుని, యముని, గిరీశుని (శివుని) సంబంధ ధనువులు — ఓ భారతా, ద్రౌపదీ ఐదుగురు కుమారుల ధనుర్రత్నాలు ఇవి.
7.23.96
रौद्रं धनुर्वरं श्रेष्ठं लेभे यद्रोहिणीसुतः ।
तत्तुष्टः प्रददौ रामः सौभद्राय महात्मने ॥ ७.२३.९६ ॥
రుద్రునిది, శ్రేష్ఠమైన, ఉత్తమమైన ధనువును రోహిణీపుత్రుడు పొందెను; దానిని సంతోషించి రాముడు మహాత్ముడైన సౌభద్రునకు ఇచ్చెను.
7.23.97
एते चान्ये च बहवो ध्वजा हेमविभूषिताः ।
तत्रादृश्यन्त शूराणां द्विषतां शोकवर्धनाः ॥ ७.२३.९७ ॥
ఇవి, ఇంకా అనేక బంగారంతో అలంకరించిన ధ్వజాలు అక్కడ కనిపించాయి; అవి శూరుల శత్రువులకు శోకాన్ని పెంచేవి.
7.23.98
तदभूद्ध्वजसम्बाधमकापुरुषसेवितम् ।
द्रोणानीकं महाराज पटे चित्रमिवार्पितम् ॥ ७.२३.९८ ॥
మహారాజా, అది ధ్వజాలతో నిండి, పిరికివారు కాని వీరులతో కూడిన ద్రోణుని సేన; వస్త్రంపై చిత్రించినట్లు ఉండెను.
7.23.99
शुश्रुवुनार्मगोत्राणि वीराणां संयुगे तदा ।
द्रोणमाद्रवतां राजन्स्वयंवर इवाहवे ॥ ७.२३.९९ ॥
రాజా, అప్పుడు యుద్ధంలో ద్రోణుని వైపు పరుగెత్తిన వీరుల పేర్లు, గోత్రాలు వినిపించాయి; అది స్వయంవరంలా ఉండెను.