മഹാഭാരതം · അധ്യായം 7.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.23.1
सर्वेषामेव मे ब्रूहि रथचिह्वानि सञ्जय ।
ये द्रोणमभ्यवर्तन्त क्रुद्धा भीमपुरोगमाः।
तान्यहं श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण पृथक्पृथक् ॥ ७.२३.१ ॥
സഞ്ജയാ, ഭീമനെ മുന്നിൽ നിർത്തി കോപത്തോടെ ദ്രോണനെ ആക്രമിച്ചവരെല്ലാവരുടെയും രഥചിഹ്നങ്ങൾ എനിക്ക് ഓരോന്നായി വിശദമായി പറഞ്ഞുതരൂ.
7.23.2
दूयते मे मनस्तात द्रोणं प्रति परन्तपम् ।
श्रुत्वा भीष्मस्य निधनं तद्वदेतद्भविष्यति ॥ ७.२३.२ ॥
കുഞ്ഞേ, ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന ദ്രോണനെക്കുറിച്ച് എന്റെ മനസ്സ് വേദനിക്കുന്നു. ഭീഷ്മരുടെ മരണം കേട്ട ശേഷം അത് എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്ന് പറയൂ.
7.23.3
ऋक्षवर्णैर्हयैर्दृष्ट्वा व्यायच्छन्तं वृकोदरम् ।
रजताश्वस्ततः शूरः शैनेयः सन्न्यवर्तत ॥ ७.२३.३ ॥
കരടിനിറമുള്ള കുതിരകളോടെ മുന്നേറുന്ന വൃകോദരനെ (ഭീമനെ) കണ്ടപ്പോൾ, വെള്ളിക്കുതിരകളുള്ള ശൂരനായ ശൈനേയൻ (സാത്യകി) തിരിഞ്ഞു.
7.23.4
सारङ्गाश्वो युधामन्युः स्वयं प्रत्वरयन्हयान् ।
पर्यवर्तत दुर्धर्षः क्रुद्धो द्रोणरथं प्रति ॥ ७.२३.४ ॥
മാൻനിറമുള്ള കുതിരകളുള്ള യുധാമന്യു തന്നെ കുതിരകളെ വേഗത്തിൽ തെളിച്ച്, അജയ്യനായി കോപത്തോടെ ദ്രോണരഥത്തിനു നേരെ തിരിഞ്ഞു.
7.23.5
पारावतसवर्णैस्तु हेमभाण्डैर्महाजवैः ।
पाञ्चालराजस्य सुतो धृष्टद्युम्नो न्यवर्तत ॥ ७.२३.५ ॥
പ്രാവിന്റെ നിറമുള്ള, സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള അതിവേഗ കുതിരകളോടെ പാഞ്ചാലരാജാവിന്റെ പുത്രൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ തിരിഞ്ഞു.
7.23.6
पितरं तु परिप्रेप्सुः क्षत्रधर्मा यतव्रतः ।
सिद्धिं चास्य परां काङ्क्षञ्शोणाश्वः सन्न्यवर्तत ॥ ७.२३.६ ॥
പിതാവിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ക്ഷത്രിയധർമ്മം പാലിച്ച്, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ച്, അവന്റെ പരമസിദ്ധി ആഗ്രഹിച്ച്, ചുവന്ന കുതിരകളുള്ള ശോണാശ്വൻ തിരിഞ്ഞു.
7.23.7
पद्मपत्रनिभांश्चाश्वान्मल्लिकाक्षान्स्वलङ्कृतान् ।
शैखण्डिः क्षत्रदेवस्तु स्वयं प्रत्वरयन्ययौ ॥ ७.२३.७ ॥
താമരയിതൾ പോലെയും മുല്ലപ്പൂ പോലെ അടയാളങ്ങളുള്ളതും നന്നായി അലങ്കരിച്ചതുമായ കുതിരകളിൽ, ശൈഖണ്ഡിയും ക്ഷത്രദേവനും സ്വയം ത്വരിതപ്പെട്ട് മുന്നോട്ടുപോയി.
7.23.8
दर्शनीयास्तु काम्भोजाः शुकपत्रपरिच्छदाः ।
वहन्तो नकुलं शीघ्रं तावकानाभिदुद्रुवुः ॥ ७.२३.८ ॥
കാണാൻ മനോഹരമായ കാംബോജ കുതിരകൾ, തത്തയുടെ ചിറകുപോലുള്ള പുതപ്പുകളോടെ, നകുലനെ വഹിച്ചുകൊണ്ട് വേഗത്തിൽ നിങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിന്മേൽ പാഞ്ഞടുത്തു.
7.23.9
कृष्णास्तु मेघसङ्काशा अवहन्नुत्तमौजसम् ।
दुर्धर्षायाभिसन्धाय क्रुद्धं युद्धाय भारत ॥ ७.२३.९ ॥
മേഘസമാനമായ കറുത്ത കുതിരകൾ ഉത്തമൗജസ്സിനെ വഹിച്ചു; ഭാരതാ, തോൽപ്പിക്കാനാവാത്തവൻ കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിന് ഉറച്ച് മുന്നേറി.
7.23.10
तथा तित्तिरिकल्माषा हया वातसमा जवे ।
अवहंस्तुमुले युद्धे सहदेवमुदायुधम् ॥ ७.२३.१० ॥
അതുപോലെ കാട്ടുകോഴിയുടെ പുള്ളികളുള്ള, കാറ്റിനൊത്ത വേഗമുള്ള കുതിരകൾ ഘോരയുദ്ധത്തിൽ ആയുധമുയർത്തിയ സഹദേവനെ വഹിച്ചു.
7.23.11
दन्तवर्णास्तु राजानं कालवाला युधिष्ठिरम् ।
भीमवेगा नरव्याघ्रमवहन्वातरंहसः ॥ ७.२३.११ ॥
ആനക്കൊമ്പിന്റെ നിറമുള്ള, കറുത്ത വാലുള്ള, ഭയങ്കര വേഗമുള്ള, കാറ്റിന്റെ വേഗമുള്ള കുതിരകൾ നരവ്യാഘ്രനായ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരനെ വഹിച്ചു.
7.23.12
हेमोत्तमप्रतिच्छन्नैर्हयैर्वातसमैर्जवे ।
अभ्यवर्तन्त सैन्यानि सर्वाण्येव युधिष्ठिरम् ॥ ७.२३.१२ ॥
സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ഉത്തമ അലങ്കാരങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട, കാറ്റിനൊത്ത വേഗമുള്ള കുതിരകളോടെ എല്ലാ സൈന്യങ്ങളും യുധിഷ്ഠിരന്റെ നേർക്ക് മുന്നേറി.
7.23.13
राज्ञस्त्वनन्तरो राजा पाञ्चाल्यो द्रुपदोऽभवत् ।
जातरूपमयच्छत्रः सर्वैस्तैरभिरक्षितः ॥ ७.२३.१३ ॥
രാജാവിന് പിന്നാലെ പാഞ്ചാല രാജാവ് ദ്രുപദൻ ആയി; അവന്റെ കുട സ്വർണ്ണമയമായിരുന്നു; അവരെല്ലാവരാലും അവൻ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
7.23.14
ललामैर्हरिभिर्युक्तः सर्वशब्दक्षमैर्युधि ।
राज्ञं मध्ये महेष्वासः शान्तभीरभ्यवर्तत ॥ ७.२३.१४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളും സഹിക്കാൻ കഴിവുള്ള അലങ്കൃതരായ തവിട്ടുനിറക്കുതിരകളെ പൂട്ടിയ മഹാധനുർധരനായ ശാന്തഭീ രാജാക്കന്മാരുടെ മധ്യേ മുന്നേറി.
7.23.15
तं विराटोऽन्वयाच्छीघ्रं सह सर्वैर्महारथैः ।
केकयाश्च सिखण्डी च धृष्टकेतुस्तथैव च।
स्वैः स्वैः सैन्यैः परिवृता मात्स्यराजानमन्वयुः ॥ ७.२३.१५ ॥
വിരാടൻ ഉടനെ എല്ലാ മഹാരഥന്മാരുമായി അവനെ പിന്തുടർന്നു; കേകയരും ശിഖണ്ഡിയും ധൃഷ്ടകേതുവും അതുപോലെ തങ്ങളുടെ സേനകളാൽ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ട് മത്സ്യരാജാവിനെ പിന്തുടർന്നു.
7.23.16
तं तु पाटलिपुष्पाणां समवर्णा हयोत्तमाः ।
वहमाना व्यराजन्त मास्त्यस्यामित्रघातिनः ॥ ७.२३.१६ ॥
അവനെ വഹിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന പാടലി പുഷ്പങ്ങളുടെ നിറമുള്ള ഉത്തമ കുതിരകൾ പ്രകാശിച്ചു; അവ മത്സ്യന്റെ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവയായിരുന്നു.
7.23.17
हरिद्रासमवर्णास्तु जवना हेममालिनः ।
पुत्रं विराटराजस्य सत्वरं समुदावहन् ॥ ७.२३.१७ ॥
മഞ്ഞളിന്റെ നിറമുള്ള, സ്വർണ്ണമാല ധരിച്ച വേഗമുള്ള കുതിരകൾ വിരാടരാജാവിന്റെ പുത്രനെ വേഗത്തിൽ വഹിച്ചു.
7.23.18
इन्द्रगोपकवर्णैश्च भ्रातरः पञ्च केकयाः ।
जातरूपसमाभासाः सर्वे लोहितकध्वजाः ॥ ७.२३.१८ ॥
ഇന്ദ്രഗോപ കീടത്തിന്റെ നിറമുള്ള, സ്വർണ്ണംപോലെ തിളങ്ങുന്ന, ചുവന്ന കൊടികളുള്ള അഞ്ചു കേകയ സഹോദരന്മാർ.
7.23.19
ते हेममालिनः शूराः सर्वे युद्धविशारदाः ।
वर्षन्त इव जीमूताः प्रत्यदृश्यन्त दंशिताः ॥ ७.२३.१९ ॥
സ്വർണമാലകളണിഞ്ഞ, യുദ്ധവിദഗ്ധരായ ആ വീരന്മാരെല്ലാവരും കവചം ധരിച്ച്, മഴ പെയ്യുന്ന മേഘങ്ങളെപ്പോലെ കാണപ്പെട്ടു.
7.23.20
आमपात्रनिकाशास्तु पाञ्चाल्यममितौजसम् ।
दत्तास्तुम्बुरुणा दिव्याः शिखण्डिनमुदावहन् ॥ ७.२३.२० ॥
പച്ചമൺകലത്തിന്റെ നിറമുള്ള, തുമ്പുരു നൽകിയ ദിവ്യാശ്വങ്ങൾ അമിതതേജസ്വിയായ പാഞ്ചാല്യൻ ശിഖണ്ഡിയെ വഹിച്ചു.
7.23.21
तथा द्वादशसाहस्राः पाञ्चालानां महारथाः ।
तेषां तु षट्सहस्राणि ये शिखण्डिनमन्वयुः ॥ ७.२३.२१ ॥
അതുപോലെ പാഞ്ചാലരുടെ പന്ത്രണ്ടായിരം മഹാരഥന്മാർ; അവരിൽ ആറായിരം പേർ ശിഖണ്ഡിയെ പിന്തുടർന്നു.
7.23.22
पुत्रं तु शिशुपालस्य नरसिंहस्य मारिष ।
आक्रीडन्तो वहन्ति स्म सारङ्गशबला हयाः ॥ ७.२३.२२ ॥
ഓ മാരിഷ, നരസിംഹനായ ശിശുപാലന്റെ പുത്രനെ മാൻപുള്ളികളുള്ള കുതിരകൾ കളിയോടെ വഹിച്ചു.
7.23.23
धृष्टकेतुस्तु चेदीनामृषभोऽतिबलोदितः ।
काम्भोजैः शबलैरश्वैरभ्यवर्तत दुर्जयः ॥ ७.२३.२३ ॥
ചേദികളിലെ വൃഷഭനായ, അതിബലത്തോടെ ഉയർന്ന ധൃഷ്ടകേതു, പുള്ളിക്കുതിരകളായ കാംബോജാശ്വങ്ങളോടെ അജേയനായി മുന്നേറി.
7.23.24
बृहत्क्षत्रं तु कैकेयं सुकुमारं हयोत्तमाः ।
पलालधूमसङ्काशाः सैन्धवाः शीघ्रमावहन् ॥ ७.२३.२४ ॥
കൈകേയനായ ബൃഹത്ക്ഷത്രനെ, സുകുമാരനെ, വൈക്കോൽപ്പുകയുടെ നിറമുള്ള ഉത്തമ സൈന്ധവാശ്വങ്ങൾ വേഗം വഹിച്ചു.
7.23.25
मल्लिकाक्षाः पद्मवर्णा बाह्लिजाताः स्वलङ्कृताः ।
शूरं शिखण्डिनः पुत्रमृक्षदेवमुदावहन् ॥ ७.२३.२५ ॥
മല്ലികപ്പൂ പോലുള്ള കണ്ണുകളും താമരനിറവുമുള്ള, ബാഹ്ലികദേശത്ത് ജനിച്ച, നന്നായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട കുതിരകൾ ശൂരനായ ശിഖണ്ഡിയുടെ പുത്രൻ ഋക്ഷദേവനെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
7.23.26
रुक्मभाण्डप्रतिच्छन्नाः कौशेयसदृशा हयाः ।
क्षमावन्तोऽवहन्सङ्ख्ये सेनाबिन्दुमरिन्दमम् ॥ ७.२३.२६ ॥
സ്വർണ്ണാലങ്കാരങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട, പട്ടുപോലെ മിനുസമുള്ള, ക്ഷമയുള്ള കുതിരകൾ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുനിഗ്രഹിയായ സേനാബിന്ദുവിനെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
7.23.27
युवानमवहन्युद्धे क्रौञ्चवर्णा हयोत्तमाः ।
काश्यस्याभिभुवः पुत्रं सुकुमारं महारथम् ॥ ७.२३.२७ ॥
ക്രൗഞ്ചപ്പക്ഷിയുടെ നിറമുള്ള ഉത്തമ കുതിരകൾ യുദ്ധത്തിൽ കാശ്യന്റെ പുത്രനും അഭിഭുവിന്റെ പുത്രനുമായ സുകുമാരനായ മഹാരഥനെന്ന യുവാവിനെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
7.23.28
श्वेतास्तु प्रतिविन्ध्यन्तं कृष्णग्रीवा मनोजवाः ।
यन्तुः प्रेष्यकरा राजन्राजपुत्रमुदावहन् ॥ ७.२३.२८ ॥
വെളുത്തതും കറുത്ത കഴുത്തുള്ളതും മനോവേഗമുള്ളതും സാരഥിയുടെ കല്പന അനുസരിക്കുന്നതുമായ കുതിരകൾ രാജാവേ, രാജപുത്രനായ പ്രതിവിന്ധ്യനെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
7.23.29
सुतसोमं तु योधाग्र्यं भीमपुत्रं महाबलम् ।
माषपुष्पसवर्णास्तमवहन्वाजिनो रणे ॥ ७.२३.२९ ॥
യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹാബലവാനുമായ ഭീമന്റെ പുത്രൻ സുതസോമനെ ഉഴുന്നുപൂവിന്റെ നിറമുള്ള കുതിരകൾ യുദ്ധത്തിൽ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
7.23.30
सहस्रसोमप्रतिमो बभूव पुरे कुरूणामुदयेन्दुनाम्नि ।
तस्मिञ्जातः सोमसंक्रन्दमध्ये यस्मात्तस्मात्सुतसोमोऽभवत्सः ॥ ७.२३.३० ॥
കുരുക്കളുടെ ഉദയേന്ദു എന്ന നഗരത്തിൽ അവൻ ആയിരം സോമത്തിനു തുല്യനായിരുന്നു. സോമത്തിന്റെ ആരവത്തിനിടയിൽ ജനിച്ചതിനാൽ അവൻ സുതസോമനായി.
7.23.31
नाकुलिं तु शतानीकं शालपुष्पनिभा हयाः ।
आदित्यतरुणप्रख्याः श्लाघनीयमुदावहन् ॥ ७.२३.३१ ॥
നകുലന്റെ പുത്രനായ ശതാനീകനെ ശാലപുഷ്പത്തിന്റെ നിറമുള്ള, ഉദിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്ന കുതിരകൾ പ്രശംസനീയമായി വഹിച്ചു.
7.23.32
काञ्चनापिहितैर्योक्त्रैर्मयूरग्रीवसन्निभाः ।
द्रौपदेयं नरव्याघ्रं श्रुतकर्माणमाहवे ॥ ७.२३.३२ ॥
സ്വർണ്ണം പൊതിഞ്ഞ കടിഞ്ഞാണുകളോടെ, മയിലിന്റെ കഴുത്തുപോലെയുള്ള കുതിരകൾ യുദ്ധത്തിൽ ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രനും നരവ്യാഘ്രനുമായ ശ്രുതകർമനെ വഹിച്ചു.
7.23.33
श्रुतकीर्तिं श्रुतनिधिं द्रौपदेयं हयोत्तमाः ।
ऊहुः पार्थसमं युद्धे चाषपत्रनिभा हयाः ॥ ७.२३.३३ ॥
ശ്രുതകീർത്തി, ശ്രുതനിധി എന്ന ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രനെ, യുദ്ധത്തിൽ അർജുനനു തുല്യമായ, ചാഷപക്ഷിയുടെ തൂവലുകൾ പോലെയുള്ള ഉത്തമ കുതിരകൾ വഹിച്ചു.
7.23.34
यमाहुरध्यर्धगुणं कृष्णात्पार्थाच्च संयुगे ।
अभिमन्युं पिशङ्गास्तं कुमारमवहन्रणे ॥ ७.२३.३४ ॥
കൃഷ്ണനെയും പാർത്ഥനെയും കാൾ ഒന്നരമടങ്ങ് ഗുണമുള്ളവനെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന അഭിമന്യുവെന്ന കുമാരനെ, പിംഗല വർണ്ണമുള്ള കുതിരകൾ യുദ്ധത്തിൽ വഹിച്ചു.
7.23.35
एकस्तु धार्तराष्ट्रेभ्यः पाण्डवान्यः समाश्रितः ।
तं बृहन्तो महाकाया युयुत्सुमवहन्रणे।
ये तु पुष्करसारस्य तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ॥ ७.२३.३५ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് പാണ്ഡവരെ ആശ്രയിച്ച ഏകനായ യുയുത്സുവിനെ, പുഷ്കരസാര പക്ഷിയുടെ നിറമുള്ള വലിയ ശരീരമുള്ള ഉത്തമ കുതിരകൾ യുദ്ധത്തിൽ വഹിച്ചു.
7.23.36
पलालकाण्डवर्णास्तु वार्धक्षेमिं तरस्विनम् ।
ऊहुः सुतुमुले युद्धे हया हृष्टाः स्वलङ्कृताः ॥ ७.२३.३६ ॥
വൈക്കോൽ തണ്ടിന്റെ നിറമുള്ള, സന്തോഷിച്ച, നന്നായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട കുതിരകൾ ഘോരമായ യുദ്ധത്തിൽ വേഗമേറിയ വാർധക്ഷേമിയെ വഹിച്ചു.
7.23.37
कुमारं शितिपादास्तु रुक्मचित्रैरुरश्छदैः ।
सौचित्तिमवहद्युद्धे यन्तुः प्रेष्यकरा हयाः ॥ ७.२३.३७ ॥
കറുത്ത കാലുകളുള്ള കുതിരകൾ, സ്വർണ്ണവും വിചിത്ര അലങ്കാരവുമുള്ള മാറുപടങ്ങളോടെ, യുദ്ധത്തിൽ സാരഥിയുടെ കല്പന അനുസരിച്ച് സൗചിത്തിയെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
7.23.38
रुक्मपीठावकीर्णास्तु कौशेयसदृशा हयाः ।
सुवर्णमालिनः क्षान्ताः श्रेणिमन्तमुदावहन् ॥ ७.२३.३८ ॥
സ്വർണ്ണപ്പീഠങ്ങൾ വിരിച്ച, പട്ടിനു തുല്യം തിളങ്ങുന്ന, സ്വർണ്ണമാല ധരിച്ച കുതിരകൾ ക്ഷമയോടെ ശ്രേണിമാനെ വഹിച്ചു.
7.23.39
रुक्ममालाधराः शूरा हेमपृष्ठाः स्वलङ्कृताः ।
काशिराजं नरश्रेष्ठं श्लाघनीयमुदावहन् ॥ ७.२३.३९ ॥
സ്വർണ്ണമാല ധരിച്ച, സ്വർണ്ണ പുറമുള്ള, നന്നായി അലങ്കരിച്ച വീരന്മാരായ കുതിരകൾ പ്രശംസനീയനായ നരശ്രേഷ്ഠൻ കാശിരാജനെ വഹിച്ചു.
7.23.40
अस्त्राणां च धनुर्वेदे ब्राह्मे वेदे च पारगम् ।
तं सत्यधृतिमायान्तमरूणाः समुपावहन् ॥ ७.२३.४० ॥
അസ്ത്രങ്ങളിലും ധനുർവേദത്തിലും ബ്രാഹ്മവേദത്തിലും പാരംഗതനായ സത്യധൃതി വരുമ്പോൾ ചുവന്ന കുതിരകൾ അദ്ദേഹത്തെ അടുത്തേക്ക് വഹിച്ചു.
7.23.41
यः स पाञ्चालसेनानीद्रोणमंशमकल्पयत् ।
पारावतसवर्णास्तं धृष्टद्युम्नमुदावहन् ॥ ७.२३.४१ ॥
പാഞ്ചാല സേനാനായകനായി ദ്രോണന് (യുദ്ധത്തിന്റെ) ഓഹരി നിശ്ചയിച്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ പ്രാവിന്റെ നിറമുള്ള കുതിരകൾ വഹിച്ചു.
7.23.42
तमन्वयात्सत्यधृतिः सौचित्तिर्युद्धदुर्मदः ।
श्रेणिमान्वसुदानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः ॥ ७.२३.४२ ॥
അദ്ദേഹത്തെ സത്യധൃതിയും യുദ്ധമദത്താൽ ഉന്മത്തനായ സൗചിത്തിയും ശ്രേണിമാനും വസുദാനനും കാശ്യന്റെ പുത്രനായ അഭിഭൂവും അനുഗമിച്ചു.
7.23.43
युक्तैः परमकाम्भोजैर्जवनैर्हेममालिभिः ।
भीषयन्तो द्विषत्सैन्यं यमवैश्रवणोपमाः ॥ ७.२३.४३ ॥
ഉത്തമ കാംബോജാശ്വങ്ങളിൽ പൂട്ടിയവരും വേഗമേറിയവരും സ്വർണമാല ധരിച്ചവരുമായി, ശത്രുസൈന്യത്തെ ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, യമനും വൈശ്രവണനും തുല്യരായി അവർ നീങ്ങി.
7.23.44
प्रभद्रकास्तु काम्भोजाः षट्सहस्राण्युदायुधाः ।
नानावर्णैर्हयैः श्रेष्ठैर्हेमवर्णरथध्वजाः ॥ ७.२३.४४ ॥
പ്രഭദ്രകരും കാംബോജരും, ആറായിരം പേർ, ആയുധം ഉയർത്തിയവർ; വിവിധ വർണ്ണങ്ങളുള്ള ഉത്തമ അശ്വങ്ങളോടെ, സ്വർണ്ണവർണ്ണ രഥധ്വജങ്ങളോടെ.
7.23.45
शरव्रातैर्विधुन्वन्तः शत्रून्विततकार्मुकाः ।
समानमृत्यवो भूत्वा धृष्टद्युम्नं समन्वयुः ॥ ७.२३.४५ ॥
അമ്പുമഴകളാൽ ശത്രുക്കളെ ഇളക്കി, വിശാലമായി വലിച്ച വില്ലുള്ളവരായി, മരണത്തിനു തുല്യരായി, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ അവർ പിന്തുടർന്നു.
7.23.46
बभ्रुकौशेयवर्णास्तु सुवर्णवरमालिनः ।
ऊहुरम्लानमनसश्चेकितानं हयोत्तमाः ॥ ७.२३.४६ ॥
തവിട്ടുനിറവും പട്ടുനിറവുമുള്ള, ഉത്തമ സ്വർണ്ണമാല ധരിച്ച, വാടാത്ത മനസ്സുള്ള ഉത്തമ അശ്വങ്ങൾ ചേകിതാനനെ വഹിച്ചു.
7.23.47
इन्द्रायुधसवर्णैस्तु कुन्तिभोजो हयोत्तमैः ।
आयात्सदश्वैः पुरुजिन्मातुलः सव्यसाचिनः ॥ ७.२३.४७ ॥
ഇന്ദ്രധനുസ്സിന്റെ വർണ്ണമുള്ള ഉത്തമ അശ്വങ്ങളിൽ കുന്തിഭോജൻ വന്നു; സവ്യസാചിയുടെ (അർജ്ജുനന്റെ) മാതുലൻ പുരുജിത്തും നല്ല അശ്വങ്ങളോടെ വന്നു.
7.23.48
अन्तरिक्षसवर्णास्तु तारकाचित्रिता इव ।
राजानं रोचमानं ते हयाः सङ्ख्ये समावहन् ॥ ७.२३.४८ ॥
ആകാശവർണ്ണമുള്ള, നക്ഷത്രങ്ങളാൽ ചിത്രിതമെന്നപോലെയുള്ള ആ അശ്വങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ തിളങ്ങുന്ന രാജാവിനെ വഹിച്ചു.
7.23.49
कर्बुराः शितिपादास्तु स्वर्णजालपरिच्छदाः ।
जारासन्धिं हयाः श्रेष्ठाः सहदेवमुदावहन् ॥ ७.२३.४९ ॥
പുള്ളികളും കറുത്ത കാലുകളും സ്വർണവലകൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരവുമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ കുതിരകൾ ജരാസന്ധിയെയും സഹദേവനെയും മുന്നോട്ട് വഹിച്ചു.
7.23.50
ये तु पुष्करनालस्य समवर्णा हयोत्तमाः ।
जवे श्येनसमाश्चित्राः सुदामानमुदावहन् ॥ ७.२३.५० ॥
താമരത്തണ്ടിന്റെ നിറമുള്ള, വേഗത്തിൽ പരുന്തുകൾക്കു തുല്യമായ, വർണവൈവിധ്യമുള്ള ഉത്തമ കുതിരകൾ സുദാമനെ മുന്നോട്ട് വഹിച്ചു.
7.23.51
शशलोहितवर्णास्तु पाण्डुरोद्गतराजयः ।
पाञ्चाल्यं गोपतेः पुत्रं सिंहसेनमुदावहन् ॥ ७.२३.५१ ॥
മുയലിന്റെ രക്തവർണവും വെളുത്ത വരകളുമുള്ള കുതിരകൾ പാഞ്ചാലനായ ഗോപതിയുടെ പുത്രൻ സിംഹസേനനെ മുന്നോട്ട് വഹിച്ചു.
7.23.52
पाञ्चालानां नरव्याघ्रो यः ख्यातो जनमेजयः ।
तस्य सर्षपपुष्पाणां तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ॥ ७.२३.५२ ॥
പാഞ്ചാലരിൽ പ്രസിദ്ധനായ നരവ്യാഘ്രനായ ജനമേജയന്റെ ഉത്തമ കുതിരകൾ കടുകുപൂവിന്റെ നിറമുള്ളവയായിരുന്നു.
7.23.53
माषवर्णाश्च जवना बृहन्तो हेममालिनः ।
दधिपृष्ठाश्चित्रमुखाः पाञ्चाल्यमवहन्द्रुतम् ॥ ७.२३.५३ ॥
ഉഴുന്നിന്റെ നിറവും വേഗവും വലിപ്പവും സ്വർണമാലയും തൈരുപോലുള്ള പുറവും വർണമുഖവുമുള്ള കുതിരകൾ പാഞ്ചാലനെ വേഗത്തിൽ വഹിച്ചു.
7.23.54
शूराश्च भद्रकाश्चैव शरकाण्डनिभा हयाः ।
पद्मकिञ्जल्कवर्णाभा दण्डधारमुदावहन् ॥ ७.२३.५४ ॥
ശൂരന്മാരും ഭദ്രകന്മാരുമായ കുതിരകൾ, അമ്പിന്റെ തണ്ടുപോലെ, താമരക്കേസരത്തിന്റെ വർണകാന്തിയോടെ, ദണ്ഡധാരനെ മുന്നോട്ട് വഹിച്ചു.
7.23.55
रासभारुणवर्णाभाः पृष्ठतो मूषिकप्रभाः ।
वल्गन्त इव संयत्ता व्याघ्रदत्तमुदावहन् ॥ ७.२३.५५ ॥
കഴുതയുടെ ചുവപ്പു നിറവും പിന്നിൽ എലിയുടെ പ്രഭയുമുള്ള കുതിരകൾ, ചാടിക്കളിക്കുന്നവയായി സന്നദ്ധമായി വ്യാഘ്രദത്തത്തെ വഹിച്ചു.
7.23.56
हरयः कालकाश्चित्राश्चित्रमाल्यविभूषिताः ।
सुधन्वानं नरव्याघ्रं पाञ्चाल्यं समुदावहन् ॥ ७.२३.५६ ॥
തവിട്ടും കറുപ്പും പുള്ളിയുമുള്ള കുതിരകൾ, വർണമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, നരവ്യാഘ്രനായ പാഞ്ചാല്യൻ സുധന്വാവിനെ വഹിച്ചു.
7.23.57
इन्द्राशनिसमस्पर्शा इन्द्रगोपकसन्निभाः ।
काये चित्रान्तराश्चित्राश्चित्रायुधमुदावहन् ॥ ७.२३.५७ ॥
ഇന്ദ്രവജ്രത്തിന് തുല്യമായ സ്പർശമുള്ള, ഇന്ദ്രഗോപകങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള, ദേഹത്ത് വർണരേഖകളുള്ള കുതിരകൾ ചിത്രായുധനെ വഹിച്ചു.
7.23.58
बिभ्रतो हेपमालास्तु चक्रवाकोदरा हयाः ।
कोसलाधिपतेः पुत्रं सुक्षत्रं वाजिनोऽवहन् ॥ ७.२३.५८ ॥
മണിമാലകൾ ധരിച്ച്, ചക്രവാകത്തിന്റെ വയറുപോലെ വയറുള്ള കുതിരകൾ കോസലാധിപതിയുടെ പുത്രൻ സുക്ഷത്രനെ വഹിച്ചു.
7.23.59
शबलास्तु बृहन्तोऽश्वा दान्ता जाम्बूनदस्रजः ।
युद्धे सत्यधृतिं क्षेमिमवहन्प्रांशवः शुभाः ॥ ७.२३.५९ ॥
പുള്ളിയുള്ള, വലിയ, മെരുക്കിയ, സ്വർണമാല ധരിച്ച, ഉയരമുള്ള, ശുഭമായ കുതിരകൾ യുദ്ധത്തിൽ സത്യധൃതിയെയും ക്ഷേമിയെയും വഹിച്ചു.
7.23.60
एकवर्णेन सर्वेण ध्वजेन कवचेन च ।
अश्वैश्च धनुषा चैव शुक्लैः शुक्लो न्यवर्तत ॥ ७.२३.६० ॥
ഒരേ വർണമുള്ള എല്ലാ ധ്വജത്തോടും കവചത്തോടും കുതിരകളോടും വില്ലോടും കൂടി, വെളുത്തവൻ വെളുത്ത കുതിരകളോടെ പിന്മാറിയില്ല.
7.23.61
समुद्रसेनपुत्रं तु सामुद्रा रुद्रतेजसम् ।
अश्वाः शशाङ्कसदृशाश्चन्द्रसेनमुदावहन् ॥ ७.२३.६१ ॥
സമുദ്രസേനന്റെ പുത്രനെ, രുദ്രതേജസ്സുള്ള, സമുദ്രജാതരായ ചന്ദ്രസദൃശമായ കുതിരകൾ ചന്ദ്രസേനനെ വഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
7.23.62
नीलोत्पलसवर्णास्तु तपनीयविभूषिताः ।
शैब्यं चित्ररथं सङ्ख्ये चित्रमाल्याऽवहन्हयाः ॥ ७.२३.६२ ॥
നീലത്താമരയുടെ നിറമുള്ള, സ്വർണാഭരണങ്ങളണിഞ്ഞ കുതിരകൾ യുദ്ധത്തിൽ ശൈബ്യനെയും ചിത്രരഥനെയും വർണമാലകളോടെ വഹിച്ചു.
7.23.63
कलायपुष्पवर्णास्तु श्वेतलोहितराजयः ।
रथसेनं हयश्रेष्ठाः समूहुर्युद्धदुर्मदम् ॥ ७.२३.६३ ॥
കടലപ്പൂവിന്റെ നിറവും വെള്ളയും ചുവപ്പും വരകളുമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ കുതിരകൾ യുദ്ധത്തിൽ മദോന്മത്തനായ രഥസേനനെ വഹിച്ചു.
7.23.64
यं तु सर्वमनुष्येभ्यः प्राहुः शूरतरं नृपम् ।
तं पटच्चरहन्तारं शुकवर्णाऽवहन्हयाः ॥ ७.२३.६४ ॥
മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ശൂരനെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ആ രാജാവിനെ, പടച്ചരനെ സംഹരിച്ചവനെ, തത്തയുടെ നിറമുള്ള കുതിരകൾ വഹിച്ചു.
7.23.65
चित्रायुधं चित्रमाल्यं चित्रवर्मायुधध्वजम् ।
ऊहुः किंशुकपुष्पाणां समवर्णा हयोत्तमाः ॥ ७.२३.६५ ॥
വിചിത്രായുധവും വിചിത്രമാലയും വിചിത്രകവചവും ആയുധവും ധ്വജവുമുള്ളവനെ, കിംശുകപ്പൂവിന്റെ നിറമുള്ള ഉത്തമ കുതിരകൾ വഹിച്ചു.
7.23.66
एकवर्णेन सर्वेण ध्वजेन कवचेन च ।
धनुषा रथवाहैश्च नीलैर्नीलोऽभ्यवर्तत ॥ ७.२३.६६ ॥
ഏകവർണമായ പതാകയും കവചവും വില്ലും നീലനിറമുള്ള രഥാശ്വങ്ങളുമായി നീലൻ മുന്നേറി.
7.23.67
नानारूपै रत्नचिह्नैर्वरूथरथकार्मुकैः ।
वाजिध्वजपताकाभिश्चित्रैश्चित्रोऽभ्यवर्तत ॥ ७.२३.६७ ॥
വിവിധ രൂപങ്ങളും രത്നചിഹ്നങ്ങളും കവചിതമായ രഥങ്ങളും വില്ലുകളും കുതിരക്കൊടികളും പതാകകളുമായി വർണ്ണവിചിത്രമായി അത് മുന്നേറി.
7.23.68
ये तु पुष्करवर्णस्य तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ।
ते रोचमानस्य सुतं हेमवर्णमुदावहन् ॥ ७.२३.६८ ॥
താമരയുടെ വർണ്ണത്തിനൊത്ത നിറമുള്ള ആ ഉത്തമാശ്വങ്ങൾ തിളങ്ങുന്ന, സ്വർണ്ണവർണ്ണനായ പുത്രനെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
7.23.69
योधाश्च भद्रकाराश्च शरदण्डानुदण्डयः ।
श्वेताण्डाः कुक्कुटाण्डाभा दण्डकेतुं हयाऽवहन् ॥ ७.२३.६९ ॥
യോദ്ധാക്കളും ഭദ്രകാരന്മാരും ശരദണ്ഡങ്ങളും അനുദണ്ഡങ്ങളുമുള്ളവരും, വെള്ളമുട്ടകളും കോഴിമുട്ടയുടെ പ്രഭയുമുള്ള കുതിരകൾ ദണ്ഡകേതുവിനെ വഹിച്ചു.
7.23.70
केशवे न हते सङ्ख्ये पितर्यथ नराधिपे ।
भिन्ने कपाटे पाण्डानां विद्रुतेषु च बन्धुषु ॥ ७.२३.७० ॥
യുദ്ധത്തിൽ കേശവൻ വധിക്കപ്പെടാതെയും, പിതാവ് നരാധിപനും വധിക്കപ്പെടാതെയും, പാണ്ഡവരുടെ കവാടം പിളർന്നും, ബന്ധുക്കൾ ഓടിപ്പോയപ്പോഴും...
7.23.71
भीष्मादवाप्य चास्त्राणि द्रोणाद्रामात्कृपात्तथा ।
अस्त्रैः समत्वं सम्प्राप्य रुक्मिकर्णार्जुनाच्युतैः ॥ ७.२३.७१ ॥
ഭീഷ്മരിൽനിന്നും ദ്രോണരിൽനിന്നും പരശുരാമനിൽനിന്നും കൃപരിൽനിന്നും അസ്ത്രങ്ങൾ നേടി, രുക്മി, കർണ്ണൻ, അർജ്ജുനൻ, അച്യുതൻ എന്നിവരോടൊപ്പം അസ്ത്രങ്ങളിൽ സമത്വം നേടി...
7.23.72
इयेष द्वारकां हन्तुं कृत्स्नां जेतुं च मेदिनीम् ।
निवारितस्ततः प्राज्ञैः सुहृद्भिर्हितकाम्यया ॥ ७.२३.७२ ॥
ദ്വാരകയെ നശിപ്പിക്കാനും സമസ്ത ഭൂമിയെയും ജയിക്കാനും അവൻ ആഗ്രഹിച്ചു. അപ്പോൾ ജ്ഞാനികളായ സുഹൃത്തുക്കൾ അവന്റെ ഹിതം കാംക്ഷിച്ച് അവനെ തടഞ്ഞു.
7.23.73
वैरानुबन्धमुत्सज्य स्वराज्यमनुशास्ति यः ।
स सागरध्वजः पाण्ड्यश्चन्द्ररश्मिनिभैर्हयैः ॥ ७.२३.७३ ॥
വൈരബന്ധം ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വരാജ്യം ഭരിക്കുന്നവനായ ആ സാഗരധ്വജ പാണ്ഡ്യൻ ചന്ദ്രരശ്മിസമാനമായ കുതിരകളോടെ വന്നു.
7.23.74
वैडूर्यजालसञ्छन्नैर्वीर्यद्रविणमाश्रितः ।
दिव्यं विस्फारयंश्चापं द्रोणमभ्यद्रवद्बली ॥ ७.२३.७४ ॥
വൈഡൂര്യജാലങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട രഥത്തിൽ കയറി, വീര്യമാണ് ധനമായ ആ ബലവാൻ ദിവ്യമായ വില്ല് വലിച്ചുകൊണ്ട് ദ്രോണനെ ആക്രമിച്ചു.
7.23.75
आरकूटकवर्णाश्च हयाः पाण्ड्यानुयायिनाम् ।
अवहन्रथमुख्यानामयुतानि चतुर्दश ॥ ७.२३.७५ ॥
പാണ്ഡ്യാനുയായികളുടെ ആരകൂടവർണ്ണമുള്ള കുതിരകൾ പ്രധാന രഥികളെ പതിനാലയുതം വരെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
7.23.76
नानावर्णेन रूपेण नानाकृतिमुखा हयाः ।
रथचक्रध्वजं वीरं घटोत्कचमुदावहन् ॥ ७.२३.७६ ॥
നാനാവർണ്ണവും രൂപവുമുള്ള, നാനാവിധ മുഖാകൃതികളുള്ള കുതിരകൾ രഥചക്രധ്വജനായ വീരൻ ഘടോത്കചനെ അകറ്റിക്കൊണ്ടുപോയി.
7.23.77
भारतानां समेतानामुत्सृज्यैको मतानि यः ।
गतो युधिष्ठिरं भक्त्या त्यक्त्वा सर्वमभीप्सितम् ॥ ७.२३.७७ ॥
സമ്മേളിച്ച ഭാരതന്മാരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ വിട്ട്, ഒറ്റയ്ക്ക് ഭക്തിയോടെ യുധിഷ്ഠിരന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയവൻ, അഭീഷ്ടമായതെല്ലാം ത്യജിച്ചുകൊണ്ട്.
7.23.78
लोहिताक्षं महाबाहुं युयुत्सुं मकरध्वजम् ।
महासत्वा महाकायाः सौवर्णस्यन्दने स्थितम् ॥ ७.२३.७८ ॥
ചുവന്ന കണ്ണുകളും വലിയ തോളുകളുമുള്ള മകരധ്വജനായ യുയുത്സുവിനെ സ്വർണ്ണരഥത്തിൽ നിൽക്കുന്നവനെ, മഹാബലന്മാരും മഹാകായന്മാരുമായവർ വളഞ്ഞു.
7.23.79
सुवर्णवर्णा धर्मज्ञमनीकस्थं युधिष्ठिरम् ।
राजश्रेष्ठं हयश्रेष्ठाः सर्वतः पृष्ठतोऽन्वयुः ॥ ७.२३.७९ ॥
സ്വർണ്ണവർണ്ണമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ കുതിരകൾ സൈന്യത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ധർമ്മജ്ഞനും രാജശ്രേഷ്ഠനുമായ യുധിഷ്ഠിരനെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും പിന്നിൽ നിന്നും അനുഗമിച്ചു.
7.23.80
वर्णैरुच्चावचैरन्यैः सदश्वानां प्रभद्रकाः ।
सन्न्यवर्तन्त युद्धाय बहवो देवरूपिणः ॥ ७.२३.८० ॥
വിവിധ വർണ്ണങ്ങളുള്ള മറ്റു ശ്രേഷ്ഠ കുതിരകളും അതിമംഗളകരവും ദേവരൂപമുള്ളതുമായ പലതും യുദ്ധത്തിനായി തിരിച്ചുവന്നു.
7.23.81
ते यत्ता भीमसेनेन सहिताः काञ्चनध्वजाः ।
प्रत्यदृश्यन्त राजेन्द्र सेन्द्रा इव दिवौकसः ॥ ७.२३.८१ ॥
ഭീമസേനനോടൊപ്പം സന്നദ്ധരായ അവർ സ്വർണ്ണക്കൊടികളോടെ കാണപ്പെട്ടു, രാജേന്ദ്രാ, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പമുള്ള സ്വർഗ്ഗവാസികളെപ്പോലെ.
7.23.82
अत्यरोचत तान्सर्वान्धृष्ठद्युम्नः समागतान् ।
सर्वाण्यति च सैन्यानि भारद्वाजो व्यरोचत ॥ ७.२३.८२ ॥
ഒത്തുചേർന്ന അവരെല്ലാവരേയും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ അതിശയിച്ചു; എല്ലാ സൈന്യങ്ങളെയും അതിക്രമിച്ച് ഭാരദ്വാജൻ (ദ്രോണൻ) തിളങ്ങി.
7.23.83
अतीव शुशुभे तस्य ध्वजः कृष्णाजिनोत्तरः ।
कमण्डलुर्महाराज जातरूपमयः शुभः ॥ ७.२३.८३ ॥
അവന്റെ കൊടി അത്യന്തം ശോഭിച്ചു; അതിനു മുകളിൽ കറുത്ത മാൻതോലും, മഹാരാജാവേ, സ്വർണ്ണംകൊണ്ടുള്ള ശുഭ കമണ്ഡലുവും.
7.23.84
ध्वजं तु भीमसेनस्य वैडूर्यमणिलोचनम् ।
भ्राजमानं महासिंहं राजन्तं दृष्टवानहम् ॥ ७.२३.८४ ॥
ഭീമസേനന്റെ കൊടി, വൈഡൂര്യമണി കണ്ണുകളോടെ, തിളങ്ങുന്ന മഹാസിംഹത്തോടെ, രാജപ്രതാപത്തോടെ ഞാൻ കണ്ടു.
7.23.85
ध्वजं तु कुरुराजस्य पाण्डवस्य महौजसः ।
दृष्टवानस्मि सौवर्णं सोमं ग्रहगणान्वितम् ॥ ७.२३.८५ ॥
മഹാബലനായ കുരുരാജാവിന്റെ പാണ്ഡവന്റെ ധ്വജം ഞാൻ കണ്ടു; അത് സ്വർണ്ണമയമായിരുന്നു, ഗ്രഹഗണങ്ങളോടുകൂടിയ ചന്ദ്രനുണ്ടായിരുന്നു.
7.23.86
मृदङ्गौ चात्र विपुलौ दिव्यौ नन्दोपनन्दकौ ।
यन्त्रेणाहन्यमानौ च सुस्वनौ हर्षवर्धनौ ॥ ७.२३.८६ ॥
ഇവിടെ നന്ദൻ, ഉപനന്ദൻ എന്നു പേരുള്ള രണ്ടു വലിയ ദിവ്യ മൃദംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; യന്ത്രത്താൽ മുഴക്കപ്പെട്ട്, മധുരമായി ശബ്ദിച്ച് സന്തോഷം വർധിപ്പിക്കുന്നവ.
7.23.87
शरभं पृष्ठसौवर्णं नकुलस्य महाध्वजम् ।
अपश्याम रथेत्युग्रं भीषयाणमवस्थितम् ॥ ७.२३.८७ ॥
നകുലന്റെ രഥത്തിൽ വലിയ ധ്വജമുണ്ടായിരുന്നു; അതിന്റെ പുറത്ത് സ്വർണ്ണ ശരഭമുണ്ടായിരുന്നു; ഉഗ്രമായി ഭയപ്പെടുത്തി നിൽക്കുന്നത് ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
7.23.88
हंसस्तु राजतः श्रीमान्ध्वजे घण्टापताकवान् ।
सहदेवस्य दुर्धर्षो द्विषतां शोकवर्धनः ॥ ७.२३.८८ ॥
സഹദേവന്റെ ധ്വജത്തിൽ വെള്ളിയുടെ ഹംസമുണ്ടായിരുന്നു; മണികളും കൊടികളും അണിഞ്ഞ അത് ശ്രീമത്തായിരുന്നു; ശത്രുക്കളുടെ ശോകം വർധിപ്പിക്കുന്ന, തോൽപ്പിക്കാനാവാത്തത്.
7.23.89
पञ्चानां द्रौपदेयानां प्रतिमाध्वजभूषणम् ।
धर्ममारुतशक्राणामश्विनोश्च महात्मनोः ॥ ७.२३.८९ ॥
അഞ്ചു ദ്രൗപദീ പുത്രന്മാരുടെ പ്രതിമാധ്വജങ്ങൾ അവർക്ക് ഭൂഷണമായിരുന്നു; ധർമ്മൻ, വായു, ഇന്ദ്രൻ, മഹാത്മാക്കളായ അശ്വിനികൾ എന്നിവരുടേതും.
7.23.90
अभिमन्योः कुमारस्य शार्ङ्गपक्षी हिरण्मयः ।
रथे ध्वजवरो राजंस्तप्तचामीकरोज्ज्वलः ॥ ७.२३.९० ॥
രാജാവേ! അഭിമന്യു കുമാരന്റെ രഥത്തിൽ സ്വർണ്ണ ശാർങ്ഗപക്ഷി ധ്വജമുണ്ടായിരുന്നു; ഉരുക്കിയ സ്വർണ്ണംപോലെ തിളങ്ങി.
7.23.91
घटोत्कचस्य राजेन्द्र ध्वजे गृध्रो व्यरोचत ।
अश्वाश्च कामगास्तस्य रावणस्य पुरा यथा ॥ ७.२३.९१ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ഘടോത്കചന്റെ ധ്വജത്തിൽ കഴുകൻ തിളങ്ങി; അവന്റെ ഇച്ഛാനുസാരം ഗമിക്കുന്ന കുതിരകളും പണ്ട് രാവണന്റേതുപോലെയായിരുന്നു.
7.23.92
माहेन्द्रं च धनुर्दिव्यं धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
वायव्यं भीमसेनस्य धनुर्दिव्यमभून्नृप ॥ ७.२३.९२ ॥
ധർമ്മരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരന് ഇന്ദ്രന്റെ ദിവ്യധനുസ്സും, ഭീമസേനന് വായുവിന്റെ ദിവ്യധനുസ്സും ഉണ്ടായിരുന്നു, രാജാവേ.
7.23.93
त्रैलोक्यरक्षणार्थाय ब्रह्मणा सृष्टमायुधम् ।
तद्दिव्यमजरं चैव फाल्गुनार्थाय वै धनुः ॥ ७.२३.९३ ॥
ത്രിലോകരക്ഷയ്ക്കായി ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ച, ജരയില്ലാത്ത ആ ദിവ്യായുധമായ ധനുസ്സ് ഫാൽഗുനന്നായിരുന്നു.
7.23.94
वैष्णवं नकुलायाथ सहदेवाय चाश्विजम् ।
घटोत्कचाय पौलस्त्यं धनुर्दिव्यं भयामकम् ॥ ७.२३.९४ ॥
നകുലന് വൈഷ്ണവധനുസ്സും, സഹദേവന് അശ്വിനീദേവന്മാരുടെ ധനുസ്സും; ഘടോത്കചന് പൗലസ്ത്യമായ, ഭയങ്കരമായ ദിവ്യധനുസ്സും ആയിരുന്നു.
7.23.95
रौद्रमाग्नेयकौबेरं याम्यं गिरिशमेव च ।
पञ्चानां द्रौपदेयानां धनूरत्नानि भारत ॥ ७.२३.९५ ॥
രുദ്രൻ, അഗ്നി, കുബേരൻ, യമൻ, ഗിരീശൻ (ശിവൻ) എന്നിവരുടെ — ഭാരതാ, ദ്രൗപദിയുടെ അഞ്ചു പുത്രന്മാരുടെ ധനുസ്സുരത്നങ്ങളാണിവ.
7.23.96
रौद्रं धनुर्वरं श्रेष्ठं लेभे यद्रोहिणीसुतः ।
तत्तुष्टः प्रददौ रामः सौभद्राय महात्मने ॥ ७.२३.९६ ॥
രുദ്രന്റെ ശ്രേഷ്ഠവും ഉത്തമവുമായ ആ ധനുസ്സ് രോഹിണീപുത്രൻ നേടിയിരുന്നു; അതു സന്തുഷ്ടനായി രാമൻ മഹാത്മാവായ സൗഭദ്രന് നൽകി.
7.23.97
एते चान्ये च बहवो ध्वजा हेमविभूषिताः ।
तत्रादृश्यन्त शूराणां द्विषतां शोकवर्धनाः ॥ ७.२३.९७ ॥
ഇവയും മറ്റു പലതും സ്വർണ്ണംകൊണ്ടലങ്കരിച്ച ധ്വജങ്ങളും അവിടെ കണ്ടു; അവ ശൂരന്മാരുടെ ശത്രുക്കൾക്ക് ശോകം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവയായിരുന്നു.
7.23.98
तदभूद्ध्वजसम्बाधमकापुरुषसेवितम् ।
द्रोणानीकं महाराज पटे चित्रमिवार्पितम् ॥ ७.२३.९८ ॥
മഹാരാജാവേ, അത് കൊടികളാൽ നിറഞ്ഞ, ഭീരുക്കളല്ലാത്ത വീരന്മാർ സേവിച്ച ദ്രോണസേനയായിരുന്നു; ഒരു തുണിയിൽ വരച്ച ചിത്രം പോലെ അത് വിന്യസിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
7.23.99
शुश्रुवुनार्मगोत्राणि वीराणां संयुगे तदा ।
द्रोणमाद्रवतां राजन्स्वयंवर इवाहवे ॥ ७.२३.९९ ॥
രാജാവേ, അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണനെ നേരിടാൻ പാഞ്ഞടുത്ത വീരന്മാരുടെ പേരുകളും ഗോത്രങ്ങളും കേൾക്കപ്പെട്ടു; അത് സ്വയംവരം പോലെയായിരുന്നു.