મહાભારત · અધ્યાય 7.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.24.1
व्यथयेयुरिमे सेनां देवानामपि सञ्जय ।
आहवे ये न्यवर्तन्त वृकोदरमुखा नृपाः ॥ ७.२४.१ ॥
હે સંજય, યુદ્ધમાં પાછા ફરેલા એ રાજાઓ — જેમના આગેવાન વૃકોદર હતા — દેવતાઓની સેનાને પણ વ્યથિત કરી શકે.
7.24.2
सम्प्रयुक्तः किलैवायं दिष्टैर्भवति पूरुषः ।
तस्मिन्नेव च सर्वार्थाः प्रदृश्यन्ते पृथग्विधाः ॥ ७.२४.२ ॥
મનુષ્ય દૈવ દ્વારા નિયુક્ત થઈને જ હોય છે; અને તેમાં જ વિવિધ પ્રકારના સર્વ હેતુઓ દેખાય છે.
7.24.3
दीर्घं विप्रोषितः कालमरण्ये जटिलोऽजिनी ।
अज्ञातश्चैव लोकस्य विजहार युधिष्ठिरः ॥ ७.२४.३ ॥
લાંબા સમય સુધી વનમાં નિર્વાસિત, જટાધારી અને મૃગચર્મ પહેરીને, જગત માટે અજાણ્યા રહીને યુધિષ્ઠિર વિચર્યા.
7.24.4
स एव महतीं सेनां समावर्तयदाहवे ।
किमन्यद्दैवसंयोगान्मम पुत्राभवाय च ॥ ७.२४.४ ॥
તેણે જ યુદ્ધમાં મહાન સેનાને પાછી વાળી. દૈવસંયોગ વિના બીજું શું? તે મારા પુત્રોના વિનાશ માટે થયું.
7.24.5
युक्त एव हि भाग्येन ध्रुवमुत्पद्यते नरः ।
स तथाऽऽकृष्यते तेन न यथा स्वयमिच्छति ॥ ७.२४.५ ॥
ભાગ્યથી યુક્ત થઈને જ મનુષ્ય નિશ્ચિતપણે જન્મે છે. તેના વડે તે એવી રીતે ખેંચાય છે કે જેમ તે પોતે ઇચ્છતો નથી.
7.24.6
द्यूतव्यसनमासाद्य क्लेशितो हि युधिष्ठिरः ।
स पुनर्भागधेयेन सहायानुपलब्धवान् ॥ ७.२४.६ ॥
દ્યૂતના વ્યસનમાં ફસાઈને યુધિષ્ઠિર ખરેખર ક્લેશિત થયા. છતાં ભાગ્યથી તેમને ફરીથી સહાયકો મળ્યા.
7.24.7
अर्थे मे केकया लब्धाः काशिका कोसलाश्चये ।
चेदीनां चार्धमपरे मामे व समुपाश्रिताः ॥ ७.२४.७ ॥
મારા માટે કેકય, કાશી અને કોસલ પ્રાપ્ત થયા; ચેદીઓનો અડધો ભાગ અને અન્યો મારો જ આશ્રય લઈ રહ્યા.
7.24.8
पृथिवी भूयसी तात मम पार्थस्य नो तथा ।
इति मामब्रवीत्सूत मन्दो दुर्योधनः पुरा ॥ ७.२४.८ ॥
હે તાત, પૃથ્વી મારી જ વધુ છે, પાર્થની નહીં, આપણી પણ એવી નહીં — એમ મૂર્ખ દુર્યોધને પહેલાં મને કહ્યું હતું, હે સૂત.
7.24.9
तस्य सेनासमूहस्य मध्ये द्रोणः सुरक्षितः ।
निहतः पार्षतेनाजौ किमन्यद्भागधेयतः ॥ ७.२४.९ ॥
તે સેનાસમૂહની મધ્યમાં સારી રીતે રક્ષિત દ્રોણ યુદ્ધમાં પાર્ષત દ્વારા માર્યા ગયા; ભાગ્ય સિવાય બીજું શું?
7.24.10
मध्ये राज्ञां महाबाहुं सदा युद्धाभिनन्दिनम् ।
सर्वास्त्रपारगं द्रोणं कथं मृत्युरुपेयिवान् ॥ ७.२४.१० ॥
રાજાઓની વચ્ચે રહેલા, મહાબાહુ, સદા યુદ્ધમાં આનંદ માણનારા, સર્વ અસ્ત્રોમાં પારંગત દ્રોણને મૃત્યુ કેવી રીતે આવી પહોંચ્યું?
7.24.11
समनुप्राप्तकृच्छ्रोऽहं मोहं परममागतः ।
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ७.२४.११ ॥
દુઃખમાં ઘેરાયેલો હું પરમ મોહમાં પડ્યો છું; ભીષ્મ અને દ્રોણ માર્યા ગયા એ સાંભળીને મને જીવવાનો ઉત્સાહ નથી.
7.24.12
यन्मां क्षत्ताऽब्रवीत्तात प्रपश्यन्पुत्रगृद्धिनम् ।
दुर्योधनेन तत्सर्वं प्राप्तं सूत मया सह ॥ ७.२४.१२ ॥
હે તાત, પુત્રલોભી મને જોઈને ક્ષત્તાએ જે કહ્યું હતું, તે બધું દુર્યોધનને કારણે મારા પર આવી પડ્યું છે, હે સૂત.
7.24.13
नृशंसं तु परं तात त्यक्त्वा दुर्योधनं यदि ।
पुत्रशेषं चिकीर्षेयं कृत्स्नं न मरणं व्रजेत् ॥ ७.२४.१३ ॥
પ્રિય પુત્ર, અત્યંત ક્રૂર દુર્યોધનનો ત્યાગ કરીને જો હું પુત્રોમાંથી બચેલાઓને બચાવવા ઇચ્છું, તો સમગ્ર વંશ મૃત્યુ પામે નહીં.
7.24.14
यो हि धर्मं परित्यज्य भवत्यर्थपरो नरः ।
सोऽस्माच्च हीयते लोकात्क्षुद्रभावं च गच्छति ॥ ७.२४.१४ ॥
જે માણસ ધર્મનો ત્યાગ કરીને કેવળ ધનમાં તત્પર બને છે, તે આ લોકમાંથી પતિત થાય છે અને ક્ષુદ્ર સ્વભાવ પામે છે.
7.24.15
अद्य चाप्यस्य राष्ट्रस्य कृतोच्छेदस्य सञ्जय ।
अवशेषं न पश्यामि ककुदे मृदिते सति ॥ ७.२४.१५ ॥
હે સંજય, નાશ પામેલા આ રાષ્ટ્રમાં આજે પણ મને કોઈ શેષ દેખાતું નથી, કારણ કે તેનો પ્રધાન (કકુદ) કચડાઈ ગયો છે.
7.24.16
कथं स्यादवशेषो हि धुर्ययोरभ्यतीतयोः ।
यौ नित्यमुपजीवामः क्षमिणौ पुरुषर्षभौ ॥ ७.२४.१६ ॥
જે ક્ષમાશીલ, પુરુષશ્રેષ્ઠ બે ધુરંધરો પર અમે સદા આધાર રાખતા હતા, તેઓ ગયા પછી શેષ કેવી રીતે રહે?
7.24.17
व्यक्तमेव च मे शंस यथा युद्धमवर्तत ।
केऽयुध्यन्के व्यपाकुर्वन्के क्षुद्राः प्राद्रवन्भयात् ॥ ७.२४.१७ ॥
યુદ્ધ કેવી રીતે થયું તે મને સ્પષ્ટ કહે. કોણ લડ્યું, કોણ પાછું હટ્યું, અને કયા ક્ષુદ્રો ભયથી ભાગી ગયા?
7.24.18
धनुञ्जयं च मे शंस यद्यच्चक्रे रथर्षभः ।
तस्माद्भयं नो भूयिष्ठं भ्रातृव्याच्च वृकोदरात् ॥ ७.२४.१८ ॥
ધનંજય વિશે અને તે રથશ્રેષ્ઠે શું શું કર્યું તે મને કહે. શત્રુ (કાકાના પુત્ર) અને વૃકોદર તરફથી અમને અતિશય ભય છે.
7.24.19
यथाऽसीच्च निवृत्तेषु पाण्डवेयेषु सञ्जय ।
मम सैन्यावशेषस्य सन्निपातः सुदारुणः ॥ ७.२४.१९ ॥
હે સંજય, પાંડવો પાછા ફર્યા ત્યારે મારી બાકી રહેલી સેનાનો અતિ ભયંકર સંઘર્ષ કેવો થયો?
7.24.20
कथं च वो मनस्तात निवृत्तेष्वभवत्तदा ।
मामकानां च ये शूराः के कांस्तत्र न्यवारयन् ॥ ७.२४.२० ॥
હે તાત, તેઓ પાછા ફર્યા ત્યારે તમારું મન કેવું થયું? મારા પક્ષના કયા શૂરવીરોને ત્યાં રોકવામાં આવ્યા?