ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.24.1
व्यथयेयुरिमे सेनां देवानामपि सञ्जय ।
आहवे ये न्यवर्तन्त वृकोदरमुखा नृपाः ॥ ७.२४.१ ॥
ਹੇ ਸੰਜੈ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜੇ ਉਹ ਰਾਜੇ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਸੀ — ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।
7.24.2
सम्प्रयुक्तः किलैवायं दिष्टैर्भवति पूरुषः ।
तस्मिन्नेव च सर्वार्थाः प्रदृश्यन्ते पृथग्विधाः ॥ ७.२४.२ ॥
ਮਨੁੱਖ ਦੈਵ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
7.24.3
दीर्घं विप्रोषितः कालमरण्ये जटिलोऽजिनी ।
अज्ञातश्चैव लोकस्य विजहार युधिष्ठिरः ॥ ७.२४.३ ॥
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਹੋਇਆ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲਾ ਪਹਿਨੇ, ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਿਚਰਿਆ।
7.24.4
स एव महतीं सेनां समावर्तयदाहवे ।
किमन्यद्दैवसंयोगान्मम पुत्राभवाय च ॥ ७.२४.४ ॥
ਉਸੇ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਦੈਵ-ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਹੋਇਆ।
7.24.5
युक्त एव हि भाग्येन ध्रुवमुत्पद्यते नरः ।
स तथाऽऽकृष्यते तेन न यथा स्वयमिच्छति ॥ ७.२४.५ ॥
ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜੰਮਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
7.24.6
द्यूतव्यसनमासाद्य क्लेशितो हि युधिष्ठिरः ।
स पुनर्भागधेयेन सहायानुपलब्धवान् ॥ ७.२४.६ ॥
ਜੂਏ ਦੇ ਵਿਸਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
7.24.7
अर्थे मे केकया लब्धाः काशिका कोसलाश्चये ।
चेदीनां चार्धमपरे मामे व समुपाश्रिताः ॥ ७.२४.७ ॥
ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੇਕਯ, ਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੋਸਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਚੇਦੀਆਂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਆਏ।
7.24.8
पृथिवी भूयसी तात मम पार्थस्य नो तथा ।
इति मामब्रवीत्सूत मन्दो दुर्योधनः पुरा ॥ ७.२४.८ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਹੀ ਵੱਧ ਹੈ, ਪਾਰਥ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੀ ਵੀ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਮੂਰਖ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਸੂਤ।
7.24.9
तस्य सेनासमूहस्य मध्ये द्रोणः सुरक्षितः ।
निहतः पार्षतेनाजौ किमन्यद्भागधेयतः ॥ ७.२४.९ ॥
ਉਸ ਸੈਨਾ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਰੋਣ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੀ?
7.24.10
मध्ये राज्ञां महाबाहुं सदा युद्धाभिनन्दिनम् ।
सर्वास्त्रपारगं द्रोणं कथं मृत्युरुपेयिवान् ॥ ७.२४.१० ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਂਬਾਹੂ, ਸਦਾ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਦਰੋਣ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ ਆ ਪਹੁੰਚੀ?
7.24.11
समनुप्राप्तकृच्छ्रोऽहं मोहं परममागतः ।
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ७.२४.११ ॥
ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਮੈਂ ਪਰਮ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦਰੋਣ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜੀਉਣ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ।
7.24.12
यन्मां क्षत्ताऽब्रवीत्तात प्रपश्यन्पुत्रगृद्धिनम् ।
दुर्योधनेन तत्सर्वं प्राप्तं सूत मया सह ॥ ७.२४.१२ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ-ਲੋਭੀ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੱਤਾ (ਵਿਦੁਰ) ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਦੁਰਯੋਧਨ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸੂਤ।
7.24.13
नृशंसं तु परं तात त्यक्त्वा दुर्योधनं यदि ।
पुत्रशेषं चिकीर्षेयं कृत्स्नं न मरणं व्रजेत् ॥ ७.२४.१३ ॥
ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਹੁਤ ਕਰੂਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜੇ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਕੁਲ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।
7.24.14
यो हि धर्मं परित्यज्य भवत्यर्थपरो नरः ।
सोऽस्माच्च हीयते लोकात्क्षुद्रभावं च गच्छति ॥ ७.२४.१४ ॥
ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕੇਵਲ ਧਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਚ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
7.24.15
अद्य चाप्यस्य राष्ट्रस्य कृतोच्छेदस्य सञ्जय ।
अवशेषं न पश्यामि ककुदे मृदिते सति ॥ ७.२४.१५ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਨਾਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਮੁਖੀ (ਕਕੁਦ) ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
7.24.16
कथं स्यादवशेषो हि धुर्ययोरभ्यतीतयोः ।
यौ नित्यमुपजीवामः क्षमिणौ पुरुषर्षभौ ॥ ७.२४.१६ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਧੁਰੰਧਰਾਂ, ਖਿਮਾਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਨਿਰਭਰ ਸਾਂ, ਉਹ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਬਚਿਆ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?
7.24.17
व्यक्तमेव च मे शंस यथा युद्धमवर्तत ।
केऽयुध्यन्के व्यपाकुर्वन्के क्षुद्राः प्राद्रवन्भयात् ॥ ७.२४.१७ ॥
ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦੱਸ। ਕੌਣ ਲੜੇ, ਕੌਣ ਪਿੱਛੇ ਹਟੇ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਨੀਚ ਡਰ ਕਾਰਨ ਭੱਜ ਗਏ?
7.24.18
धनुञ्जयं च मे शंस यद्यच्चक्रे रथर्षभः ।
तस्माद्भयं नो भूयिष्ठं भ्रातृव्याच्च वृकोदरात् ॥ ७.२४.१८ ॥
ਧਨੰਜਯ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਰਥਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਕੀ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ। ਵੈਰੀ (ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ) ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਡਰ ਹੈ।
7.24.19
यथाऽसीच्च निवृत्तेषु पाण्डवेयेषु सञ्जय ।
मम सैन्यावशेषस्य सन्निपातः सुदारुणः ॥ ७.२४.१९ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਫੌਜ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਟਕਰਾਅ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
7.24.20
कथं च वो मनस्तात निवृत्तेष्वभवत्तदा ।
मामकानां च ये शूराः के कांस्तत्र न्यवारयन् ॥ ७.२४.२० ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਨ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਮੇਰੇ ਪੱਖ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ?