महाभारत · अध्याय 7.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.25.1
महद्भैरवमासीन्नः सन्निवृत्तेषु पाण्डुषु ।
दृष्ट्वा द्रोणं छाद्यमानं तैर्भास्करमिवाम्बुदैः ॥ ७.२५.१ ॥
पांडव माघारी गेल्यावर आमच्यासाठी मोठे भयंकर संकट आले; ढगांनी सूर्य झाकला जावा तसा त्यांनी द्रोणांना झाकलेले पाहिले.
7.25.2
तैश्चोद्भूतं रजस्तीव्रमवचक्रे चमूं तव ।
ततो हतममंस्याम द्रोणं दृष्टिपथे हते ॥ ७.२५.२ ॥
त्यांनी उडवलेल्या तीव्र धुळीने तुमच्या सैन्याला झाकले; दृष्टिपथातून द्रोण नाहीसे झाल्यावर ते मारले गेले असे आम्हाला वाटले.
7.25.3
तांस्तु शूरान्महेष्वासान्क्रूरं कर्म चिकीर्षतः ।
दृष्ट्वा दुर्योधनस्तूर्णं स्वसैन्यं समचूचुदत् ॥ ७.२५.३ ॥
ते महाधनुर्धर वीर क्रूर कर्म करू इच्छित आहेत हे पाहून दुर्योधनाने तत्काळ आपल्या सैन्याला उत्तेजित केले.
7.25.4
यथाशक्ति यथोत्साहं यथासत्वं नराधिपाः ।
वारयध्वं यथायोगं पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ७.२५.४ ॥
हे नराधिपांनो, तुमच्या शक्ती, उत्साह आणि धैर्यानुसार योग्य रीतीने पांडवांच्या सैन्याला रोखा.
7.25.5
ततो दुर्मर्षणो भीममभ्यगच्छत्सुतस्तव ।
आराद्दृष्ट्वा किरन्बाणैरिच्छन्दोणस्य जीवितम् ॥ ७.२५.५ ॥
मग तुमचा पुत्र दुर्मर्षण भीमावर चालून गेला; दुरूनच बाणांचा वर्षाव करीत, द्रोणांचे प्राण वाचवू इच्छिणारा.
7.25.6
तं बाणेरवतस्तार क्रुद्धो मृत्युरिवाहवे ।
तं च भीमोऽतुदद्बाणैस्तदाऽऽसीत्तुमुलं महत् ॥ ७.२५.६ ॥
क्रुद्ध होऊन, युद्धात मृत्यूसारखा तो बाणांनी भीमावर प्रहार करी; भीमानेही बाणांनी त्याला घायाळ केले; तेव्हा मोठा गोंधळ उडाला.
7.25.7
त ईश्वरसमादिष्टाः प्राज्ञाः शूराः प्रहारिणः ।
राज्यं मृत्युभयं त्यक्त्वा प्रत्यतिष्ठन्परान्युधि ॥ ७.२५.७ ॥
ईश्वराच्या आज्ञेने प्रेरित, प्राज्ञ, शूर प्रहारकर्ते राज्य आणि मृत्युभय सोडून युद्धात शत्रूंसमोर उभे राहिले.
7.25.8
कृतवर्मा शिनेः पौत्रं द्रोणं प्रेप्सुं विशाम्पते ।
पर्यवारयदायान्तं शूरं समरशोभिनम् ॥ ७.२५.८ ॥
हे राजा! द्रोणापर्यंत पोहोचू इच्छिणाऱ्या शिनीच्या नातवाला, युद्धात शोभणाऱ्या त्या शूराला कृतवर्म्याने वेढून रोखले.
7.25.9
तं शैनेयः शरव्रातैः क्रुद्धः क्रुद्धमवारयत् ।
कृतवर्मा च शैनेयं मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ७.२५.९ ॥
क्रुद्ध शैनेयाने बाणांच्या समूहांनी क्रुद्धाला रोखले; आणि कृतवर्म्याने मदोन्मत्त हत्तीने दुसऱ्या मदोन्मत्त हत्तीला रोखावे तसे शैनेयाला रोखले.
7.25.10
सैन्धवः क्षत्रवर्माणमायान्तं निशितैः शरैः ।
उग्रधन्वा महेष्वासं यत्ततो द्रोणादवारयत् ॥ ७.२५.१० ॥
सिंधुराज (जयद्रथ) तीक्ष्ण बाणांनी येणाऱ्या महाधनुर्धर क्षत्रवर्म्याला, उग्रधनुष्य असलेल्याला, द्रोणापासून प्रयत्नशील असलेल्याला रोखले.
7.25.11
क्षत्रवर्मा सिन्धुपतेश्छित्त्वा केततनकार्मुके ।
नाराचैर्दशभिः क्रुद्धः सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ७.२५.११ ॥
क्रुद्ध क्षत्रवर्म्याने सिंधुपतीचा ध्वज आणि धनुष्य तोडून दहा नाराचांनी त्याच्या सर्व मर्मस्थानी प्रहार केला.
7.25.12
अथान्यद्धनुरादाय सैन्धवः कृतहस्तवत् ।
विव्याध क्षत्रवर्माणं रणे सर्वायसैः शरैः ॥ ७.२५.१२ ॥
मग सिंधुराजाने दुसरे धनुष्य घेऊन, कुशल हातांच्या माणसाप्रमाणे, युद्धात सर्व लोखंडी बाणांनी क्षत्रवर्म्याला भेदले.
7.25.13
युयुत्सुं पाण्डवार्थाय यतमानं महारथम् ।
सुबाहुर्भारतं शूरं यत्तो द्रोणादवारयत् ॥ ७.२५.१३ ॥
पांडवांसाठी लढणाऱ्या महारथी युयुत्सूला भारत शूर सुबाहूने द्रोणापासून तत्परतेने अडवले.
7.25.14
सुबाहोः सधनुर्बाणावस्यतः परिघोपमौ ।
युयुत्सुः शितपीताभ्यां क्षुराभ्यामच्छिनद्भुजौ ॥ ७.२५.१४ ॥
सुबाहू धनुष्य-बाणांसह बाण सोडत असताना युयुत्सूने तीक्ष्ण आणि तेजस्वी दोन क्षुरांनी त्याचे परिघासारखे दोन बाहू तोडले.
7.25.15
राजानं पाण्डवश्रेष्ठं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
वेलेव सागरं क्षुब्धं मद्रराट् समवारयत् ॥ ७.२५.१५ ॥
क्षुब्ध समुद्राला किनारा अडवतो, तसे मद्रराजाने पांडवश्रेष्ठ धर्मात्मा राजा युधिष्ठिराला पूर्णपणे अडवले.
7.25.16
तं धर्मराजो बहुभिर्मर्मभिद्भिरवाकिरत् ।
मद्रेशस्तं चतुःषष्ट्या शरैर्विद्ध्वाऽनदद्भृशम् ॥ ७.२५.१६ ॥
धर्मराजाने त्याला मर्मभेदी अनेक बाणांनी झाकले. मद्रेशाने त्याला चौसष्ट बाणांनी विद्ध करून जोरात गर्जना केली.
7.25.17
तस्य नानदतः केतुमुच्चकर्त च कार्मुकम् ।
क्षुराभ्यां पाण्डवो ज्येष्ठस्तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ७.२५.१७ ॥
गर्जना करणाऱ्या त्याचा ध्वज आणि धनुष्य ज्येष्ठ पांडवाने दोन क्षुरांनी तोडले. तेव्हा लोक मोठ्याने ओरडले.
7.25.18
तथैव राजा बाह्लीको राजानं द्रुपदं शरैः ।
आद्रवन्तं सहानीकः सहानीकं न्यवारयत् ॥ ७.२५.१८ ॥
त्याचप्रमाणे राजा बाह्लीकाने बाणांनी धावून येणाऱ्या राजा द्रुपदाला त्याच्या सैन्यासह अडवले.
7.25.19
तद्युद्धमभवद्धोरं वृद्धयोः सहसेनयोः ।
यथा महायूथपयोर्द्विपयोः सम्प्रभिन्नयोः ॥ ७.२५.१९ ॥
त्या वृद्ध दोन सेनांचे युद्ध भयंकर झाले, जसे मदोन्मत्त दोन महायूथपती हत्तींचे युद्ध.
7.25.20
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ विराटं मत्स्यमार्च्छताम् ।
सहसैन्यौ सहानीकं यथेन्द्राग्नी पुरा बलिम् ॥ ७.२५.२० ॥
अवंतीचे दोन राजपुत्र विंद आणि अनुविंद सैन्यासह मत्स्यराज विराटावर तुटून पडले, जसे पूर्वी इंद्र आणि अग्नी बलीवर चालून गेले होते.
7.25.21
तदुत्पिञ्जलकं युद्धमासीद्देवासुरोपमम् ।
मत्स्यानां केकयैः सार्धमभीताश्वरथद्विपम् ॥ ७.२५.२१ ॥
ते गोंधळलेले युद्ध देव-असुरांच्या युद्धासारखे होते; मत्स्य आणि केकय निर्भय घोडे, रथ आणि हत्तींसह लढले.
7.25.22
नाकुलिं तु शतानीकं भूतकर्मा सभापतिः ।
अस्यन्तमिषुजालानि यान्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.२५.२२ ॥
नकुलपुत्र शतानीक बाणांचे जाळे सोडत द्रोणाकडे चालला असता, सभापती भूतकर्म्याने त्याला रोखले.
7.25.23
ततो नकुलदायादस्त्रिभिर्भल्लैः सुसंशितैः ।
चक्रे विबाहुशिरसं भूतकर्माणमाहवे ॥ ७.२५.२३ ॥
मग नकुलाच्या वारसाने तीन अतिशय तीक्ष्ण भल्लांनी युद्धात भूतकर्म्याला बाहू आणि मस्तकहीन केले.
7.25.24
सुतसोमं तु विक्रान्तमायान्तं तं शरौघिणम् ।
द्रोणायाभिमुखं वीरं साल्वो बाणैरवारयत् ॥ ७.२५.२४ ॥
शाल्वाने बाणांनी द्रोणाच्या समोर बाणवर्षाव करत येणाऱ्या त्या वीर सुतसोमाला रोखले.
7.25.25
स तु भीमरथः साल्वमाशुगैरायसैः शितैः ।
षड्भिः साश्वनियन्तारमनयद्यमसादनम् ॥ ७.२५.२५ ॥
त्या भीमरथाने शल्वाला सहा तीक्ष्ण लोखंडी बाणांनी, त्याचे घोडे व सारथी यांच्यासह यमसदनाला पाठवले.
7.25.26
श्रुतकीर्तिं समायान्तं मयूरसदृशैर्हयैः ।
चित्रसेनो महाराज तव पौत्रं न्यवारयत् ॥ ७.२५.२६ ॥
हे महाराज, मोरासारख्या घोड्यांवरून येणाऱ्या तुमच्या नातू श्रुतकीर्तीला चित्रसेनाने अडवले.
7.25.27
तमार्जुनिः शरैश्चक्रे पितृव्यं जर्झरच्छविम् ।
शरैश्च द्रौपदीपुत्रं चित्रसेनः समावृणोत् ॥ ७.२५.२७ ॥
अर्जुनपुत्राने बाणांनी आपल्या काकांना, देह जर्जर करून टाकले; आणि चित्रसेनाने द्रौपदीपुत्राला बाणांनी झाकून टाकले.
7.25.28
किरन्तं शरजालानि प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् ।
श्रुतकर्माणमायान्तं दौश्शासनिरवारयत् ॥ ७.२५.२८ ॥
मत्त हत्तीसारखा बाणांचे जाळे विखुरत येणाऱ्या श्रुतकर्म्याला दुःशासनपुत्राने अडवले.
7.25.29
तौ पौत्रौ तव दुर्धर्षौ परस्परवधैषिणौ ।
पितॄणामर्थसिद्ध्यर्थं चक्रतुर्युद्धमुत्तमम् ॥ ७.२५.२९ ॥
तुमचे ते दोन नातू, अजेय, परस्परांच्या वधाची इच्छा धरणारे, पितरांचे प्रयोजन सिद्ध करण्यासाठी उत्तम युद्ध करू लागले.
7.25.30
तिष्ठन्तमग्रे तं दृष्ट्वा प्रतिविन्ध्यं महाहवे ।
द्रौणिर्मानं पितुः कुर्वन्मार्गणैः समवारयत् ॥ ७.२५.३० ॥
महायुद्धात पुढे उभ्या असलेल्या प्रतिविंध्याला पाहून, द्रोणपुत्राने पित्याचा मान राखत बाणांनी त्याला पूर्णपणे अडवले.
7.25.31
तं क्रुद्धं प्रतिविव्याध प्रतिविन्ध्यः शितैः शरैः ।
सिंहलाङ्गूललक्ष्माणं पितुरर्थे व्यवस्थितम् ॥ ७.२५.३१ ॥
क्रुद्ध झालेल्या त्याला प्रतिविन्ध्याने तीक्ष्ण बाणांनी प्रहार केला. सिंहपुच्छाचे चिन्ह असलेला तो वडिलांसाठी स्थिरपणे उभा होता.
7.25.32
प्रवपन्निव बीजानि बीजकाले कृषीवलः ।
द्रौणायनिर्द्रौपदेयं शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.२५.३२ ॥
बीज पेरण्याच्या काळात शेतकरी बिया पेरतो, तसा द्रोणपुत्राने द्रौपदेयाला बाणांच्या वर्षावाने झाकून टाकले.
7.25.33
यस्तु शूरतमो राजन्नुभयोः सेनयोर्मतः ।
तं पटच्चरहन्तारं लक्ष्मणः समवारयत् ॥ ७.२५.३३ ॥
हे राजा, दोन्ही सैन्यांत सर्वात शूर मानला गेलेल्या, हेरांचा वध करणाऱ्याला लक्ष्मणाने अडवले.
7.25.34
स लक्ष्मणस्येष्वसनं छित्त्वा लक्ष्म च भारत ।
लक्ष्मणे शरजालानि विसृजन्बह्वशोभत ॥ ७.२५.३४ ॥
हे भारता, त्याने लक्ष्मणाचे धनुष्य आणि चिन्ह तोडले; लक्ष्मणावर बाणांचे जाळे सोडत तो अत्यंत शोभला.
7.25.35
ततोऽभिमन्युः कर्माणि कुर्वन्तं चित्रयोधिनम् ।
आर्जुनिः कृतिनं शूरं लक्ष्मणं समयोधयत् ॥ ७.२५.३५ ॥
मग अर्जुनपुत्र अभिमन्यू, अद्भुत पराक्रम करणाऱ्या, कुशल व शूर लक्ष्मणाशी लढला.
7.25.36
स सम्प्रहारस्तुमुलस्तयोरासीन्महात्मनोः ।
श्रोतॄणामीक्षितॄणां च भृशं प्रीतिविवर्धनः ॥ ७.२५.३६ ॥
त्या दोन्ही महात्म्यांचा तो भयंकर संघर्ष ऐकणाऱ्यांचा आणि पाहणाऱ्यांचा आनंद अत्यंत वाढवणारा होता.
7.25.37
विकर्णस्तु महाप्राज्ञो याज्ञसेनिं शिखण्डिनम् ।
पर्यवारयदायान्तं युवानं समरे युवा ॥ ७.२५.३७ ॥
महाप्राज्ञ विकर्णाने युद्धात पुढे येणाऱ्या तरुण शिखंडीला, स्वतः तरुण असूनही, अडवले.
7.25.38
ततस्तमिषुजालेन याज्ञसेनिः समावृणोत् ।
विधूय तद्बाणजालं बभौ तव सुतो बली ॥ ७.२५.३८ ॥
तेव्हा याज्ञसेनीने त्याला बाणांच्या जाळ्याने पूर्णपणे झाकले; पण तुमचा बलवान पुत्र ते बाणजाळे झटकून तेजस्वी दिसला.
7.25.39
अङ्गदोऽभिमुखं वीरमुत्तमौजसमाहवे ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं शरौघेण न्यवारयत् ॥ ७.२५.३९ ॥
अंगदाने युद्धात समोर आलेल्या वीर उत्तमौजसाला, जो द्रोणाकडे जात होता, बाणांच्या प्रवाहाने अडवले.
7.25.40
स सम्प्रहारस्तुमुलस्तयोः पुरुषसिंहयोः ।
सैनिकानां च सर्वेषां तयोश्च प्रीतिवर्धनः ॥ ७.२५.४० ॥
त्या दोन पुरुषसिंहांची ती झुंज अत्यंत भयंकर होती; ती त्या दोघांचा आणि सर्व सैनिकांचा हर्ष वाढवणारी होती.
7.25.41
दुर्मुखस्तु महेष्वासो वीरं पुरुजितं बली ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं वत्सदन्तैरवारयत् ॥ ७.२५.४१ ॥
महाधनुर्धर बलवान दुर्मुखाने द्रोणाकडे जाणाऱ्या वीर पुरुजिताला वत्सदंत बाणांनी अडवले.
7.25.42
स दुर्मुखं भ्रुवोर्मध्ये नाराचेनाभ्यताडयत् ।
तस्य तद्धि बभौ वक्त्रं सनालमिव पङ्कजम् ॥ ७.२५.४२ ॥
त्याने दुर्मुखाच्या दोन भुवयांच्या मध्ये नाराच बाणाने प्रहार केला; तेव्हा त्याचे ते मुख दांड्यासह कमळासारखे शोभले.
7.25.43
कर्णस्तु केकयान्भ्रातॄन्पञ्च लोहितकध्वजान् ।
द्रोणायाभिमुखं याताञ्शरवर्षैरवारयत् ॥ ७.२५.४३ ॥
परंतु कर्णाने लाल ध्वज असलेल्या केकय देशाच्या पाच बंधूंना, जे द्रोणाकडे समोरून जात होते, बाणांच्या वर्षावाने अडवले.
7.25.44
ते चैनं भृशसन्तप्ताः शरवर्षैरवाकिरन् ।
स च तांश्छादयामास शरजालैः पुनः पुनः ॥ ७.२५.४४ ॥
ते अत्यंत संतप्त होऊन त्याच्यावर बाणांचा वर्षाव करू लागले; आणि त्यानेही वारंवार बाणांच्या जाळ्याने त्यांना झाकले.
7.25.45
नैव कर्णो न ते पञ्च ददृशर्बाणसंवृताः ।
साश्वसूतध्वजरथाः परस्परशराचिताः ॥ ७.२५.४५ ॥
बाणांनी आच्छादलेले असल्यामुळे कर्ण दिसेना, तसेच ते पाचही दिसेनात; घोडे, सारथी व ध्वजांसह त्यांचे रथ एकमेकांच्या बाणांनी भरलेले होते.
7.25.46
पुत्रास्ते दुर्जयश्चैव जयश्च विजयश्च ह ।
नीलकाश्यजयत्सेनांस्त्रयस्त्रीन्प्रत्यवारयन् ॥ ७.२५.४६ ॥
तुझे पुत्र दुर्जय, जय आणि विजय तसेच नीलक व अश्वजय यांनी तिघे तिघे मिळून शत्रुसैन्याला प्रतिरोध केला.
7.25.47
तद्युद्धमभवद्धोरमीक्षितृप्रीतिवर्धनम् ।
सिंहव्याघ्रतरक्षूणां यथर्क्षमहिषर्षभैः ॥ ७.२५.४७ ॥
ते युद्ध भयंकर झाले आणि पाहणाऱ्यांचा आनंद वाढवणारे होते — जणू सिंह, वाघ व तरक्षू यांचे युद्ध, किंवा अस्वल, म्हैस व बैल यांचे युद्ध.
7.25.48
क्षेमधूर्तिबृहन्तौ तु भ्रातरौ सात्वतं युधि ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं शरैस्तीक्ष्णैस्ततक्षतुः ॥ ७.२५.४८ ॥
परंतु क्षेमधूर्ती आणि बृहन्त नावाच्या दोन बंधूंनी युद्धात द्रोणाकडे समोरून जाणाऱ्या सात्यकीला तीक्ष्ण बाणांनी जखमी केले.
7.25.49
तयोस्तस्य च तद्युद्धमत्यद्भुतमिवाभवत् ।
सिंहस्य द्विपमुख्याभ्यां प्रभिन्नाभ्यां यथा वने। ॥ ७.२५.४९ ॥
त्या दोघांचे आणि त्याचे ते युद्ध वनात मदमत्त अशा दोन प्रमुख हत्तींशी लढणाऱ्या सिंहासारखे अत्यंत अद्भुत झाले.
7.25.50
राजानं तु तथाम्बष्ठमेकं युद्धाभिनन्दिनम् ।
चेदिराजः शरानस्यन्क्रुद्धो द्रोणादवारयत् ॥ ७.२५.५० ॥
चेदिराजाने क्रोधाने बाण सोडत युद्धप्रिय अंबष्ठ राजाला, तो एकटा असूनही, द्रोणापासून अडवले.
7.25.51
ततोऽम्बष्ठोऽस्थिभेदिन्या निरभिद्यच्छलाकया ।
स त्यक्त्वा सशरं चापं रथाद्भूमिमुपागमत् ॥ ७.२५.५१ ॥
नंतर अंबष्ठ हाडे भेदणाऱ्या बाणाने विद्ध झाला; बाणासह धनुष्य टाकून तो रथावरून जमिनीवर उतरला.
7.25.52
वार्धक्षेमिं तु वार्ष्णेयं कृपः शारद्वतः शरैः ।
अक्षुद्रः क्षुद्रकैर्बाणैः क्रुद्धरूपमवारयत् ॥ ७.२५.५२ ॥
पण शारद्वताचा पुत्र कृप, जो महान होता, लहान बाणांनी क्रुद्ध रूपाच्या वार्धक्षेमि वार्ष्णेयाला अडवला.
7.25.53
युध्यन्तौ कृपवार्ष्णेयौ येऽपश्यंश्चित्रयोधिनौ ।
ते युद्धासक्तमनसो नान्यं बुबुधिरे क्रियाम् ॥ ७.२५.५३ ॥
लढणाऱ्या कृप आणि वार्ष्णेयाला विचित्र योद्धे म्हणून पाहणारे, युद्धात मन गुंतलेले असल्याने, दुसरी कोणतीही क्रिया समजू शकले नाहीत.
7.25.54
सौमदत्तिस्तु राजानं मणिमन्तमतन्द्रितम् ।
पर्यवारयदायान्तं यशो द्रोणस्य वर्घयन् ॥ ७.२५.५४ ॥
पण सोमदत्ताचा पुत्र, येणाऱ्या अथक मणिमंत राजाला वेढून अडवून द्रोणाचे यश वाढवत होता.
7.25.55
स सौमदत्तेस्त्वरितश्चित्रेष्वसनकेतने ।
पुनः पताकां सूतं चच्छत्रं चापातयद्रथात् ॥ ७.२५.५५ ॥
सौमदत्ती त्वरेने, विचित्र धनुष्य आणि ध्वजा असलेल्या त्या रथावरून पुन्हा ध्वज, सारथी आणि छत्र पाडले.
7.25.56
अथाप्लुत्य रथात्तूर्णं यूपकेतुरमित्रहा ।
साश्वसूतध्वजरथं तं चकर्त वरासिना ॥ ७.२५.५६ ॥
मग यूपकेतु, शत्रुघातक, त्वरेने रथावरून उडी मारून उत्तम तलवारीने घोडे, सारथी आणि ध्वजेसह त्या रथाचे तुकडे केले.
7.25.57
रथं च स्वं समास्थाय धनुरादाय चापरम् ।
स्वयं यच्छन्हयान्राजन्व्यधमत्पाण्डवीं चमूम् ॥ ७.२५.५७ ॥
हे राजा, आपल्या रथावर चढून, दुसरे धनुष्य घेऊन स्वतः घोडे आवरत त्याने पांडव सेनेवर प्रहार केला.
7.25.58
पाण्ड्यमिन्द्रमिवायान्तमसुरान्प्रति दुर्जयम् ।
समर्थः सायकौघेन वृषसेनो न्यवारयत् ॥ ७.२५.५८ ॥
असुरांविरुद्ध येणाऱ्या दुर्जय इंद्रासारख्या येणाऱ्या पांड्याला समर्थ वृषसेनाने बाणांच्या धारेने अडवले.
7.25.59
अथाजगाम हैडिम्बो महामायो महाबलः ।
पितॄणां हितमन्विच्छन्दहन्कौरववाहिनीम् ॥ ७.२५.५९ ॥
मग महामायावी आणि महाबली हैडिंब (घटोत्कच) पितरांचे हित इच्छून आला आणि कौरव सेनेला जाळू लागला.
7.25.60
गदापरिघनिस्त्रिंशपट्टसायोघनोपलैः ।
कडङ्गरैर्भुशुण्डीभिः प्रासैस्तोमरसायकैः ॥ ७.२५.६० ॥
गदा, परिघ, खड्ग, पट्टिश, बाण, दगड, कडंगर, भुशुंडी, प्रास, तोमर आणि बाणांनी (तो प्रहार करत होता).
7.25.61
मुसलैर्मुद्गरैश्चक्रैर्न्भिण्डिपालपरश्वथैः ।
पांसुवाताग्निसलिलैर्भस्मलोष्ठतृणद्रुमैः ॥ ७.२५.६१ ॥
मुसळे, मुद्गर, चक्रे, नंदी, भिंडिपाल व परशू यांनी, धूळ, वारा, अग्नी व पाणी यांनी, राख, ढेकळे, गवत व वृक्ष यांनी.
7.25.62
आतुदन्प्ररुजन्भञ्जन्निघ्नन्विद्रावयन्क्षिपन् ।
सेनां विभीषयन्नायाद्दोणप्रेप्सुर्घटोत्कचः ॥ ७.२५.६२ ॥
प्रहार करीत, चिरडत, मोडत, मारीत, पळवीत, फेकीत, सेनेला भयभीत करीत द्रोणाला मिळविण्याच्या इच्छेने घटोत्कच आला.
7.25.63
तं तु नानाप्रहरणैर्नानायुद्धविशेषणैः ।
राक्षसं राक्षसः क्रुद्धः समाजघ्ने ह्यलम्बुसः ॥ ७.२५.६३ ॥
त्या राक्षसाला, क्रुद्ध झालेल्या अलंबुषाने नाना प्रकारच्या शस्त्रांनी व नाना युद्धविशेषांनी खरोखरच प्रहार केला.
7.25.64
तयोस्तदभवद्युद्धं रक्षोग्रामणिमुख्ययोः ।
तादृग्यादृक्पुरावृत्तं शम्बरामरराजयोः ॥ ७.२५.६४ ॥
त्या दोन राक्षस-सेनानायकांचे ते युद्ध, पूर्वी शंबर आणि देवराज यांच्यात झाले होते तसे झाले.
7.25.65
एवं द्वन्द्वशतान्यासन्रथवारणवाजिनाम् ।
पदातीनां च भद्रं ते तव तेषां च सङ्कुले ॥ ७.२५.६५ ॥
अशा प्रकारे रथी, गजारोही, अश्वारोही व पायदळ यांची शेकडो द्वंद्वयुद्धे त्या घनघोर युद्धात झाली. तुमचे कल्याण असो.
7.25.66
नैतादृशो दृष्टपूर्वः सङ्ग्रामो नैव च श्रुतः ।
द्रोणस्याभावभावे तु प्रसक्तानां परस्परम् ॥ ७.२५.६६ ॥
द्रोण असो वा नसो, परस्परांशी भिडलेल्यांचे असे युद्ध पूर्वी पाहिले नव्हते किंवा ऐकलेही नव्हते.
7.25.67
इदं घोरमिदं चित्रमिदं रौद्रमिति प्रभो ।
तत्र युद्धान्यदृश्यन्त प्रततानि बहूनि च ॥ ७.२५.६७ ॥
हे भयंकर, हे विचित्र, हे रौद्र — हे प्रभो, तेथे अनेक युद्धे पसरलेली दिसली.