มหาภารตะ · อัธยายะ 7.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.25.1
महद्भैरवमासीन्नः सन्निवृत्तेषु पाण्डुषु ।
दृष्ट्वा द्रोणं छाद्यमानं तैर्भास्करमिवाम्बुदैः ॥ ७.२५.१ ॥
เมื่อพวกปาณฑพถอยกลับไปแล้ว เกิดเหตุน่าสะพรึงกลัวอย่างยิ่งแก่พวกเรา เรามองเห็นท่านทโรณะถูกพวกเขาปกคลุมไว้ ดุจดวงอาทิตย์ถูกเมฆบดบัง
7.25.2
तैश्चोद्भूतं रजस्तीव्रमवचक्रे चमूं तव ।
ततो हतममंस्याम द्रोणं दृष्टिपथे हते ॥ ७.२५.२ ॥
ฝุ่นฟุ้งที่พวกเขาตั้งขึ้นอย่างรุนแรงปกคลุมกองทัพของพระองค์ เมื่อท่านทโรณะถูกบดบังจากสายตา พวกเราก็คิดว่าท่านถูกสังหารแล้ว
7.25.3
तांस्तु शूरान्महेष्वासान्क्रूरं कर्म चिकीर्षतः ।
दृष्ट्वा दुर्योधनस्तूर्णं स्वसैन्यं समचूचुदत् ॥ ७.२५.३ ॥
ทุรโยธน์เห็นวีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ทั้งหลายผู้ถือธนูเหล่านั้นตั้งใจจะกระทำการอันโหดร้าย จึงรีบเร่งกองทัพของตนให้เคลื่อนไป
7.25.4
यथाशक्ति यथोत्साहं यथासत्वं नराधिपाः ।
वारयध्वं यथायोगं पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ७.२५.४ ॥
ดูกรเจ้าแผ่นดิน จงหยุดยั้งกองทัพของปาณฑพให้ได้ ตามกำลัง ตามความกระตือรือร้น และตามความกล้าหาญของท่านเถิด
7.25.5
ततो दुर्मर्षणो भीममभ्यगच्छत्सुतस्तव ।
आराद्दृष्ट्वा किरन्बाणैरिच्छन्दोणस्य जीवितम् ॥ ७.२५.५ ॥
ครั้นนั้น ทุรมรษณะโอรสของพระองค์รุดเข้าหาภีมะ ยิงธนูระดมจากระยะไกล มุ่งหมายจะช่วยชีวิตท่านทโรณะ
7.25.6
तं बाणेरवतस्तार क्रुद्धो मृत्युरिवाहवे ।
तं च भीमोऽतुदद्बाणैस्तदाऽऽसीत्तुमुलं महत् ॥ ७.२५.६ ॥
ทุรมรษณะโกรธจัดดุจความตายในการรบ ยิงธนูใส่ภีมะ ภีมะก็ยิงธนูตอบเช่นกัน ครั้งนั้นเกิดการต่อสู้อันโกลาหลครั้งใหญ่
7.25.7
त ईश्वरसमादिष्टाः प्राज्ञाः शूराः प्रहारिणः ।
राज्यं मृत्युभयं त्यक्त्वा प्रत्यतिष्ठन्परान्युधि ॥ ७.२५.७ ॥
วีรบุรุษผู้มีปัญญาและกล้าหาญ ผู้ได้รับคำสั่งจากพระผู้เป็นเจ้า ละทิ้งอาณาจักรและความกลัวตาย ยืนหยัดต่อสู้ศัตรูในสนามรบอย่างมั่นคง
7.25.8
कृतवर्मा शिनेः पौत्रं द्रोणं प्रेप्सुं विशाम्पते ।
पर्यवारयदायान्तं शूरं समरशोभिनम् ॥ ७.२५.८ ॥
ดูกรเจ้าแห่งประชาชน กฤตวรมันล้อมหลานของศินิผู้กำลังเข้ามาเพื่อจะไปถึงท่านทโรณะ วีรบุรุษผู้งดงามในการรบนั้น และกักเขาไว้
7.25.9
तं शैनेयः शरव्रातैः क्रुद्धः क्रुद्धमवारयत् ।
कृतवर्मा च शैनेयं मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ७.२५.९ ॥
สาตยกิผู้โกรธจัดกักผู้โกรธจัดนั้นไว้ด้วยกลุ่มลูกศร และกฤตวรมันก็กักสาตยกิไว้ ดุจช้างที่คลั่งตัวหนึ่งยับยั้งช้างที่คลั่งอีกตัวหนึ่ง
7.25.10
सैन्धवः क्षत्रवर्माणमायान्तं निशितैः शरैः ।
उग्रधन्वा महेष्वासं यत्ततो द्रोणादवारयत् ॥ ७.२५.१० ॥
กษัตริย์แห่งสินธุด้วยลูกศรคม ยับยั้งกษัตริย์กษัตริยวรมันที่รุดเข้ามา ผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ มีคันธนูอันดุดัน ผู้พยายามเคลื่อนไปข้างหน้าจากท่านทโรณะ
7.25.11
क्षत्रवर्मा सिन्धुपतेश्छित्त्वा केततनकार्मुके ।
नाराचैर्दशभिः क्रुद्धः सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ७.२५.११ ॥
กษัตริยวรมันผู้โกรธจัด ตัดธงและคันธนูของเจ้าแห่งสินธุขาดด้วยลูกศร แล้วยิงด้วยลูกศรเหล็กสิบดอกใส่ทุกจุดสำคัญของร่างกาย
7.25.12
अथान्यद्धनुरादाय सैन्धवः कृतहस्तवत् ।
विव्याध क्षत्रवर्माणं रणे सर्वायसैः शरैः ॥ ७.२५.१२ ॥
จากนั้นกษัตริย์แห่งสินธุหยิบคันธนูอีกคันหนึ่ง ชำนาญดุจผู้มีมือได้ฝึกฝนแล้ว ยิงกษัตริยวรมันในการรบด้วยลูกศรที่ทำจากเหล็กทั้งหมด
7.25.13
युयुत्सुं पाण्डवार्थाय यतमानं महारथम् ।
सुबाहुर्भारतं शूरं यत्तो द्रोणादवारयत् ॥ ७.२५.१३ ॥
สุพาหุผู้เป็นวีรบุรุษแห่งภารตะ เพียรพยายามยับยั้งยุยุตสุผู้เป็นรถศึกยอดเยี่ยมที่พยายามเพื่อปาณฑพ ให้ห่างจากท่านทโรณะ
7.25.14
सुबाहोः सधनुर्बाणावस्यतः परिघोपमौ ।
युयुत्सुः शितपीताभ्यां क्षुराभ्यामच्छिनद्भुजौ ॥ ७.२५.१४ ॥
ขณะที่สุพาหุยิงลูกศรด้วยคันธนูในมือ ยุยุตสุก็ตัดแขนทั้งสองของเขาขาด ดุจกระบองเหล็ก ด้วยลูกศรคมกริบสองดอกที่เป็นรูปใบมีด
7.25.15
राजानं पाण्डवश्रेष्ठं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
वेलेव सागरं क्षुब्धं मद्रराट् समवारयत् ॥ ७.२५.१५ ॥
ดุจฝั่งที่ยับยั้งมหาสมุทรที่ปั่นป่วน เจ้าแห่งมัทระยับยั้งพระเจ้ายุธิษฐิระ ผู้ประเสริฐที่สุดในปาณฑพ ผู้มีจิตใจชอบธรรม อย่างเต็มที่
7.25.16
तं धर्मराजो बहुभिर्मर्मभिद्भिरवाकिरत् ।
मद्रेशस्तं चतुःषष्ट्या शरैर्विद्ध्वाऽनदद्भृशम् ॥ ७.२५.१६ ॥
พระธรรมราชา (ยุธิษฐิระ) ระดมยิงลูกศรที่เจาะจุดสำคัญหลายดอกใส่เขา เจ้าแห่งมัทรด้วยลูกศรหกสิบสี่ดอกที่แทงเข้า ร้องคำรามดังลั่น
7.25.17
तस्य नानदतः केतुमुच्चकर्त च कार्मुकम् ।
क्षुराभ्यां पाण्डवो ज्येष्ठस्तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ७.२५.१७ ॥
ยุธิษฐิระพี่ใหญ่ของปาณฑพ ตัดธงและคันธนูของเขาที่กำลังคำรามขาดด้วยลูกศรคมสองดอก ประชาชนจึงร้องตะโกนขึ้นดังลั่น
7.25.18
तथैव राजा बाह्लीको राजानं द्रुपदं शरैः ।
आद्रवन्तं सहानीकः सहानीकं न्यवारयत् ॥ ७.२५.१८ ॥
เช่นเดียวกัน พระเจ้าพาห์ลีกะยับยั้งพระเจ้าทรุปทะ ผู้กำลังรุดเข้าหาด้วยลูกศร พร้อมด้วยกองทัพของตน
7.25.19
तद्युद्धमभवद्धोरं वृद्धयोः सहसेनयोः ।
यथा महायूथपयोर्द्विपयोः सम्प्रभिन्नयोः ॥ ७.२५.१९ ॥
การรบอันน่าสะพรึงนั้นของสองกองทัพผู้เฒ่า เป็นดุจการต่อสู้ของช้างสองเชือกที่คลั่ง ผู้เป็นจ่าฝูงผู้ยิ่งใหญ่
7.25.20
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ विराटं मत्स्यमार्च्छताम् ।
सहसैन्यौ सहानीकं यथेन्द्राग्नी पुरा बलिम् ॥ ७.२५.२० ॥
วินทะและอนุวินทะสองเจ้าชายแห่งอวันตี พร้อมด้วยกองทัพ โจมตีวิราฏะกษัตริย์แห่งมัตสยะ ดุจอินทร์และอัคนีในกาลก่อนโจมตีพระพลี
7.25.21
तदुत्पिञ्जलकं युद्धमासीद्देवासुरोपमम् ।
मत्स्यानां केकयैः सार्धमभीताश्वरथद्विपम् ॥ ७.२५.२१ ॥
การรบครั้งนั้นวุ่นวายยิ่ง เหมือนการสงครามระหว่างเทวดากับอสูร ชาวมัตสยะพร้อมด้วยชาวเกกยะต่อสู้กันด้วยม้า รถรบ และช้างที่ไม่หวาดกลัว
7.25.22
नाकुलिं तु शतानीकं भूतकर्मा सभापतिः ।
अस्यन्तमिषुजालानि यान्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.२५.२२ ॥
ภูตกรรม เจ้าแห่งสภา ได้ขัดขวางศตานีกะ บุตรของนกุละ ผู้กำลังยิงตาข่ายแห่งลูกศรและรุกเข้าหาโทรณะ
7.25.23
ततो नकुलदायादस्त्रिभिर्भल्लैः सुसंशितैः ।
चक्रे विबाहुशिरसं भूतकर्माणमाहवे ॥ ७.२५.२३ ॥
จากนั้น โอรสของนกุละ ใช้ลูกศรภัลละสามดอกที่คมกริบยิ่ง ทำให้ภูตกรรมไร้แขนและไร้ศีรษะในการรบ
7.25.24
सुतसोमं तु विक्रान्तमायान्तं तं शरौघिणम् ।
द्रोणायाभिमुखं वीरं साल्वो बाणैरवारयत् ॥ ७.२५.२४ ॥
สาลวะได้ขัดขวางสุตโสมผู้กล้าหาญ ซึ่งกำลังเดินหน้าโปรยลูกศรมุ่งหน้าสู่โทรณะ ด้วยลูกศรของตน
7.25.25
स तु भीमरथः साल्वमाशुगैरायसैः शितैः ।
षड्भिः साश्वनियन्तारमनयद्यमसादनम् ॥ ७.२५.२५ ॥
ภีมรถได้ส่งศาลวะพร้อมม้าและสารถีไปยังที่อยู่ของยมด้วยลูกศรเหล็กคมหกดอก
7.25.26
श्रुतकीर्तिं समायान्तं मयूरसदृशैर्हयैः ।
चित्रसेनो महाराज तव पौत्रं न्यवारयत् ॥ ७.२५.२६ ॥
ข้าแต่มหาราช จิตรเสนได้ขัดขวางศรุตกีรติ หลานของพระองค์ ผู้กำลังมาบนม้าที่เหมือนนกยูง
7.25.27
तमार्जुनिः शरैश्चक्रे पितृव्यं जर्झरच्छविम् ।
शरैश्च द्रौपदीपुत्रं चित्रसेनः समावृणोत् ॥ ७.२५.२७ ॥
บุตรของอรชุนได้ยิงลุงของตนด้วยลูกศรจนร่างกายพรุนไปทั้งตัว ส่วนจิตรเสนได้คลุมโอรสของเทราปทีด้วยลูกศร
7.25.28
किरन्तं शरजालानि प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् ।
श्रुतकर्माणमायान्तं दौश्शासनिरवारयत् ॥ ७.२५.२८ ॥
บุตรของทุศศาสนะ ได้ขัดขวางศรุตกรมัน ผู้กำลังโปรยตาข่ายลูกศรและเข้ามาดั่งช้างที่คลุ้มคลั่ง
7.25.29
तौ पौत्रौ तव दुर्धर्षौ परस्परवधैषिणौ ।
पितॄणामर्थसिद्ध्यर्थं चक्रतुर्युद्धमुत्तमम् ॥ ७.२५.२९ ॥
หลานทั้งสองของพระองค์ ผู้ที่ไม่มีใครจะต่อกรได้ และต่างปรารถนาความตายของกันและกัน ได้ทำศึกอันยิ่งใหญ่เพื่อให้บรรลุจุดหมายของบิดาทั้งสอง
7.25.30
तिष्ठन्तमग्रे तं दृष्ट्वा प्रतिविन्ध्यं महाहवे ।
द्रौणिर्मानं पितुः कुर्वन्मार्गणैः समवारयत् ॥ ७.२५.३० ॥
เมื่อเห็นประติวินธยะยืนอยู่เบื้องหน้าในมหาสงคราม โอรสของโทรณะ ผู้รักษาเกียรติของบิดา ได้ขัดขวางเขาอย่างเต็มกำลังด้วยลูกศร
7.25.31
तं क्रुद्धं प्रतिविव्याध प्रतिविन्ध्यः शितैः शरैः ।
सिंहलाङ्गूललक्ष्माणं पितुरर्थे व्यवस्थितम् ॥ ७.२५.३१ ॥
ประติวินธยะซึ่งโกรธจัด ได้ยิงเขาด้วยลูกศรคมกริบ ส่วนผู้ที่มีเครื่องหมายหางสิงโต ยืนหยัดอยู่เพื่อเห็นแก่บิดา
7.25.32
प्रवपन्निव बीजानि बीजकाले कृषीवलः ।
द्रौणायनिर्द्रौपदेयं शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.२५.३२ ॥
ดั่งชาวนาหว่านเมล็ดพืชในฤดูหว่าน โอรสของโทรณะได้ปกคลุมโอรสของเทราปทีด้วยห่าฝนลูกศร
7.25.33
यस्तु शूरतमो राजन्नुभयोः सेनयोर्मतः ।
तं पटच्चरहन्तारं लक्ष्मणः समवारयत् ॥ ७.२५.३३ ॥
ข้าแต่พระราชา ลักษมณะได้ขัดขวางผู้ที่ได้รับการยอมรับว่ากล้าหาญที่สุดในกองทัพทั้งสอง ผู้เป็นผู้สังหารนักสอดแนม
7.25.34
स लक्ष्मणस्येष्वसनं छित्त्वा लक्ष्म च भारत ।
लक्ष्मणे शरजालानि विसृजन्बह्वशोभत ॥ ७.२५.३४ ॥
ข้าแต่ภารตะ เขาได้หักคันธนูและเครื่องหมายของลักษมณะ และเมื่อปล่อยตาข่ายลูกศรใส่ลักษมณะ เขาก็ส่องประกายอย่างยิ่ง
7.25.35
ततोऽभिमन्युः कर्माणि कुर्वन्तं चित्रयोधिनम् ।
आर्जुनिः कृतिनं शूरं लक्ष्मणं समयोधयत् ॥ ७.२५.३५ ॥
จากนั้น อภิมนยุ โอรสของอรชุน ได้ต่อสู้กับลักษมณะ ผู้เป็นนักรบที่ชำนาญและกล้าหาญ ผู้กระทำการอันน่าอัศจรรย์
7.25.36
स सम्प्रहारस्तुमुलस्तयोरासीन्महात्मनोः ।
श्रोतॄणामीक्षितॄणां च भृशं प्रीतिविवर्धनः ॥ ७.२५.३६ ॥
การปะทะอันอึกทึกของมหาตมะทั้งสองนั้น ได้เพิ่มความยินดีให้แก่ผู้ฟังและผู้ดูอย่างยิ่ง
7.25.37
विकर्णस्तु महाप्राज्ञो याज्ञसेनिं शिखण्डिनम् ।
पर्यवारयदायान्तं युवानं समरे युवा ॥ ७.२५.३७ ॥
ส่วนวิกรรณะผู้มีปัญญาอย่างยิ่ง ได้ขัดขวางศิขัณฑินผู้เป็นโอรสของยาชญเสนี ซึ่งกำลังรุกเข้ามาในสงคราม แม้ตัวเขาเองจะยังหนุ่มก็ตาม
7.25.38
ततस्तमिषुजालेन याज्ञसेनिः समावृणोत् ।
विधूय तद्बाणजालं बभौ तव सुतो बली ॥ ७.२५.३८ ॥
จากนั้น โอรสของยาชญเสนีได้คลุมเขาทั้งหมดด้วยตาข่ายลูกศร แต่โอรสผู้ทรงพลังของพระองค์ได้สลัดตาข่ายลูกศรนั้นออกและส่องประกาย
7.25.39
अङ्गदोऽभिमुखं वीरमुत्तमौजसमाहवे ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं शरौघेण न्यवारयत् ॥ ७.२५.३९ ॥
อังคทะ ในการรบ ได้ขัดขวางวีรบุรุษอุตตมเมาชัส ผู้เข้ามาเผชิญหน้าและกำลังมุ่งสู่โทรณะ ด้วยห่าฝนลูกศร
7.25.40
स सम्प्रहारस्तुमुलस्तयोः पुरुषसिंहयोः ।
सैनिकानां च सर्वेषां तयोश्च प्रीतिवर्धनः ॥ ७.२५.४० ॥
การปะทะของสิงห์ท่ามกลางมนุษย์ทั้งสองนั้นอึกทึกยิ่ง เพิ่มความยินดีแก่ทั้งสองและแก่ทหารทั้งปวง
7.25.41
दुर्मुखस्तु महेष्वासो वीरं पुरुजितं बली ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं वत्सदन्तैरवारयत् ॥ ७.२५.४१ ॥
ฝ่ายทุรมุขผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่และแข็งแกร่ง ได้ยับยั้งวีรบุรุษปุรุชิตที่กำลังมุ่งหน้าเข้าหาโทรณะ ด้วยลูกศรปลายฟันลูกโค
7.25.42
स दुर्मुखं भ्रुवोर्मध्ये नाराचेनाभ्यताडयत् ।
तस्य तद्धि बभौ वक्त्रं सनालमिव पङ्कजम् ॥ ७.२५.४२ ॥
ปุรุชิตยิงทุรมุขเข้ากลางคิ้วด้วยลูกศรเหล็ก ใบหน้านั้นของเขาจึงส่องแสงเหมือนดอกบัวพร้อมทั้งก้าน
7.25.43
कर्णस्तु केकयान्भ्रातॄन्पञ्च लोहितकध्वजान् ।
द्रोणायाभिमुखं याताञ्शरवर्षैरवारयत् ॥ ७.२५.४३ ॥
ฝ่ายกรรณได้ยับยั้งพี่น้องทั้งห้าแห่งเกกัย ผู้มีธงสีแดง เมื่อพวกเขาเคลื่อนพลตรงเข้าหาโทรณะ ด้วยห่าฝนแห่งลูกศร
7.25.44
ते चैनं भृशसन्तप्ताः शरवर्षैरवाकिरन् ।
स च तांश्छादयामास शरजालैः पुनः पुनः ॥ ७.२५.४४ ॥
พวกเขาโกรธแค้นอย่างยิ่ง จึงระดมยิงลูกศรใส่กรรณ ฝ่ายกรรณก็ปิดบังพวกเขาไว้ซ้ำแล้วซ้ำเล่าด้วยตาข่ายลูกศร
7.25.45
नैव कर्णो न ते पञ्च ददृशर्बाणसंवृताः ।
साश्वसूतध्वजरथाः परस्परशराचिताः ॥ ७.२५.४५ ॥
ทั้งกรรณและพี่น้องทั้งห้าต่างถูกลูกศรปกคลุมจนมองไม่เห็นกัน รถศึกของพวกเขา พร้อมทั้งม้า สารถี และธงนั้น ต่างก็เต็มไปด้วยลูกศรของอีกฝ่าย
7.25.46
पुत्रास्ते दुर्जयश्चैव जयश्च विजयश्च ह ।
नीलकाश्यजयत्सेनांस्त्रयस्त्रीन्प्रत्यवारयन् ॥ ७.२५.४६ ॥
บรรดาโอรสของท่าน ได้แก่ทุรชยะ ชยะ และวิชยะ พร้อมด้วยนีลกะและอัศวชยะ ต่างยับยั้งกองทัพของฝ่ายตรงข้ามเป็นกลุ่มละสามคนสลับกันไป
7.25.47
तद्युद्धमभवद्धोरमीक्षितृप्रीतिवर्धनम् ।
सिंहव्याघ्रतरक्षूणां यथर्क्षमहिषर्षभैः ॥ ७.२५.४७ ॥
การรบนั้นดุเดือดยิ่งนัก ทำให้ผู้ที่มาชมรู้สึกยินดี เหมือนการต่อสู้ของสิงโต เสือ และจระเข้ หรือของหมี ควาย และวัวตัวผู้
7.25.48
क्षेमधूर्तिबृहन्तौ तु भ्रातरौ सात्वतं युधि ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं शरैस्तीक्ष्णैस्ततक्षतुः ॥ ७.२५.४८ ॥
ส่วนพี่น้องสองคนคือเกษมธูรติและพฤหันตะ ได้ทำให้สาตยกีผู้กำลังเข้าหาโทรณะในสนามรบได้รับบาดเจ็บด้วยลูกศรคมกล้า
7.25.49
तयोस्तस्य च तद्युद्धमत्यद्भुतमिवाभवत् ।
सिंहस्य द्विपमुख्याभ्यां प्रभिन्नाभ्यां यथा वने। ॥ ७.२५.४९ ॥
การต่อสู้ระหว่างสองพี่น้องนั้นกับสาตยกีนั้นน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก เปรียบเหมือนการต่อสู้ของสิงโตกับช้างใหญ่สองเชือกที่กำลังตกมันในป่า
7.25.50
राजानं तु तथाम्बष्ठमेकं युद्धाभिनन्दिनम् ।
चेदिराजः शरानस्यन्क्रुद्धो द्रोणादवारयत् ॥ ७.२५.५० ॥
ฝ่ายกษัตริย์แห่งเจทิ ผู้โกรธแค้น ได้ยิงลูกศรยับยั้งกษัตริย์อัมพัษฐะผู้เดียวที่ชื่นชมการรบ ไม่ให้เข้าหาโทรณะ
7.25.51
ततोऽम्बष्ठोऽस्थिभेदिन्या निरभिद्यच्छलाकया ।
स त्यक्त्वा सशरं चापं रथाद्भूमिमुपागमत् ॥ ७.२५.५१ ॥
จากนั้นอัมพัษฐะถูกยิงด้วยลูกศรปลายแหลมที่เจาะทะลุกระดูก เขาจึงวางคันธนูพร้อมลูกศรลง แล้วลงจากรถศึกมายังพื้นดิน
7.25.52
वार्धक्षेमिं तु वार्ष्णेयं कृपः शारद्वतः शरैः ।
अक्षुद्रः क्षुद्रकैर्बाणैः क्रुद्धरूपमवारयत् ॥ ७.२५.५२ ॥
ฝ่ายกฤปะบุตรศารทวัต ผู้มิใช่คนธรรมดา ได้ยับยั้งวารธักเษมิผู้เป็นวฤษณี ซึ่งดูเหมือนความโกรธเองด้วยลูกศรขนาดเล็ก
7.25.53
युध्यन्तौ कृपवार्ष्णेयौ येऽपश्यंश्चित्रयोधिनौ ।
ते युद्धासक्तमनसो नान्यं बुबुधिरे क्रियाम् ॥ ७.२५.५३ ॥
ผู้ที่ได้เห็นกฤปะและวฤษณีต่อสู้กันอย่างนักรบอันน่าอัศจรรย์ จิตใจของพวกเขาจดจ่ออยู่กับการรบ จึงไม่อาจรับรู้การกระทำอื่นใดได้เลย
7.25.54
सौमदत्तिस्तु राजानं मणिमन्तमतन्द्रितम् ।
पर्यवारयदायान्तं यशो द्रोणस्य वर्घयन् ॥ ७.२५.५४ ॥
ส่วนบุตรของโสมทัตต์ได้ล้อมกษัตริย์มณิมัตผู้ไม่ย่อท้อไว้เมื่อเขาเข้ามา ยับยั้งเขาไว้ และเพิ่มพูนเกียรติยศของโทรณะ
7.25.55
स सौमदत्तेस्त्वरितश्चित्रेष्वसनकेतने ।
पुनः पताकां सूतं चच्छत्रं चापातयद्रथात् ॥ ७.२५.५५ ॥
บุตรของโสมทัตต์รีบเร่งทำลายธงที่มีลูกศรและคันธนูอันงดงามนั้น พร้อมกับสารถีและเศวตฉัตรให้ล้มลงจากรถศึกอีกครั้ง
7.25.56
अथाप्लुत्य रथात्तूर्णं यूपकेतुरमित्रहा ।
साश्वसूतध्वजरथं तं चकर्त वरासिना ॥ ७.२५.५६ ॥
จากนั้นยูปเกตุผู้ปราบศัตรู กระโดดลงจากรถศึกอย่างรวดเร็ว แล้วใช้ดาบเล่มงามฟันรถศึกนั้นพร้อมม้า สารถี และธงให้แตกเป็นชิ้น ๆ
7.25.57
रथं च स्वं समास्थाय धनुरादाय चापरम् ।
स्वयं यच्छन्हयान्राजन्व्यधमत्पाण्डवीं चमूम् ॥ ७.२५.५७ ॥
ข้าแต่พระราชา ยูปเกตุขึ้นยังรถศึกของตนเอง หยิบคันธนูอีกคันขึ้นมา และบังคับม้าด้วยตนเอง แล้วโจมตีกองทัพของปาณฑพจนแตกพ่าย
7.25.58
पाण्ड्यमिन्द्रमिवायान्तमसुरान्प्रति दुर्जयम् ।
समर्थः सायकौघेन वृषसेनो न्यवारयत् ॥ ७.२५.५८ ॥
วฤษเสนผู้มีความสามารถและแข็งแกร่ง ได้ยับยั้งปาณฑยะผู้เข้ามาดุจพระอินทร์ผู้ไม่มีใครพิชิตได้ในการต่อสู้กับอสูร ด้วยห่าฝนแห่งลูกศร
7.25.59
अथाजगाम हैडिम्बो महामायो महाबलः ।
पितॄणां हितमन्विच्छन्दहन्कौरववाहिनीम् ॥ ७.२५.५९ ॥
จากนั้นโอรสของหิฑิมพาผู้มีมายาอันยิ่งใหญ่และมีกำลังมหาศาลก็มาถึง ด้วยปรารถนาความเจริญของบรรพบุรุษ และได้เริ่มเผากองทัพของเการพ
7.25.60
गदापरिघनिस्त्रिंशपट्टसायोघनोपलैः ।
कडङ्गरैर्भुशुण्डीभिः प्रासैस्तोमरसायकैः ॥ ७.२५.६० ॥
ด้วยกระบอง เหล็กดาม ดาบ ท่อนไม้ ลูกศร ก้อนหิน หลัก ภุศุณฑี หอก ง้าว และลูกศร
7.25.61
मुसलैर्मुद्गरैश्चक्रैर्न्भिण्डिपालपरश्वथैः ।
पांसुवाताग्निसलिलैर्भस्मलोष्ठतृणद्रुमैः ॥ ७.२५.६१ ॥
ด้วยกระบอง ค้อน จักร หอกนันทิ ภินทิปาละ และขวาน ด้วยฝุ่น ลม ไฟ และน้ำ ด้วยขี้เถ้า ก้อนดิน หญ้า และต้นไม้
7.25.62
आतुदन्प्ररुजन्भञ्जन्निघ्नन्विद्रावयन्क्षिपन् ।
सेनां विभीषयन्नायाद्दोणप्रेप्सुर्घटोत्कचः ॥ ७.२५.६२ ॥
ทำร้าย บดขยี้ หัก สังหาร ไล่ให้แตกพ่าย ขว้างปา และข่มขวัญกองทัพ ฆฏโอตกัจมาถึง ปรารถนาจะพบโทรณะ
7.25.63
तं तु नानाप्रहरणैर्नानायुद्धविशेषणैः ।
राक्षसं राक्षसः क्रुद्धः समाजघ्ने ह्यलम्बुसः ॥ ७.२५.६३ ॥
ส่วนรากษสตนนั้น รากษสอลัมพุสผู้โกรธเกรี้ยวได้สังหารด้วยอาวุธนานาชนิดและกลศึกพิเศษต่าง ๆ
7.25.64
तयोस्तदभवद्युद्धं रक्षोग्रामणिमुख्ययोः ।
तादृग्यादृक्पुरावृत्तं शम्बरामरराजयोः ॥ ७.२५.६४ ॥
การต่อสู้ระหว่างหัวหน้ารากษสทั้งสองนั้นเป็นเช่นเดียวกับการต่อสู้ในอดีตกาลระหว่างศัมพรกับท้าวแห่งเทพเจ้า
7.25.65
एवं द्वन्द्वशतान्यासन्रथवारणवाजिनाम् ।
पदातीनां च भद्रं ते तव तेषां च सङ्कुले ॥ ७.२५.६५ ॥
ดังนั้น ในการรบอันสับสนนั้น จึงมีการประลองตัวต่อตัวนับร้อยระหว่างนักรบรถ ผู้ขี่ช้าง ทหารม้า และทหารราบ ขอให้โชคดีจงมีแก่ท่าน
7.25.66
नैतादृशो दृष्टपूर्वः सङ्ग्रामो नैव च श्रुतः ।
द्रोणस्याभावभावे तु प्रसक्तानां परस्परम् ॥ ७.२५.६६ ॥
สงครามเช่นนี้ ที่นักรบพัวพันกันต่อสู้ซึ่งกันและกัน ทั้งที่โทรณะไม่ได้อยู่หรืออยู่ ไม่เคยมีใครเห็นมาก่อนหรือได้ยินมาก่อนเลย
7.25.67
इदं घोरमिदं चित्रमिदं रौद्रमिति प्रभो ।
तत्र युद्धान्यदृश्यन्त प्रततानि बहूनि च ॥ ७.२५.६७ ॥
นี่น่าสะพรึงกลัว นี่น่าอัศจรรย์ นี่น่าดุดัน ข้าแต่องค์ผู้เป็นใหญ่ ในที่นั้นมีการรบจำนวนมากปรากฏขึ้นแผ่กระจายไป