મહાભારત · અધ્યાય 7.34

7.34.1

स्थिरो भव महाराज शोकं धारय दुर्धरम् ।
महान्तं बन्धुनाशं ते कथयिष्यामि तच्छृशु ॥ ७.३४.१ ॥

હે મહારાજ, સ્થિર રહો, આ અસહ્ય શોક ધારણ કરો. તમારા બંધુઓના મહાવિનાશની વાત હું કહીશ, તે સાંભળો.

पद्मव्यूहो महाराज आचार्येणाभिकल्पितः ।
तत्र पद्मोपमाः सर्वे राजानो विनिवेशिताः ॥ ७.३४.२ ॥

હે મહારાજ, આચાર્યે પદ્મવ્યૂહ રચ્યો. તેમાં બધા રાજાઓને કમળની જેમ ગોઠવ્યા હતા.

कुमारा राजलोकस्य निक्षिप्ताः केसरोपामाः ।
कर्णिकास्थो महाराज तस्य दुर्योधनोऽभवत् ॥ ७.३४.३ ॥

રાજવંશના કુમારો કેસરની જેમ ગોઠવાયા હતા. હે મહારાજ, તેની કર્ણિકામાં દુર્યોધન હતો.

कृताभिसमयाः सर्वे सुवर्णविकृतध्वजाः ।
रक्ताम्बरधराः सर्वे सर्वे रक्तविभूषणाः ॥ ७.३४.४ ॥

બધા સંકલ્પબદ્ધ હતા; બધાના ધ્વજ સોનાથી કોતરેલા હતા; બધા લાલ વસ્ત્રો પહેરીને લાલ આભૂષણોથી શોભિત હતા.

सर्वे रक्तपताकाश्च सर्वे वै हेममालिनः ।
चन्दनागुरुदिग्धाङ्गाः स्रग्विणः सूक्ष्मवाससः ॥ ७.३४.५ ॥

બધાના ધ્વજ લાલ પતાકાઓવાળા હતા; બધા સોનાની માળા પહેરેલા, ચંદન-અગરુથી લેપેલા અંગોવાળા, માળા ધારણ કરેલા અને બારીક વસ્ત્રો પહેરેલા હતા.

सहिताः पर्यधावन्त कार्ष्णि प्रतियुयुत्सवः ।
तेषां दशसहस्राणि बभूवुर्दृढधन्विनाम् ॥ ७.३४.६ ॥

તેઓ બધા મળીને કાર્ષ્ણિનો પ્રતિકાર કરવાની ઇચ્છાથી દોડી ગયા. તેમનામાં દૃઢ ધનુર્ધર દસ હજાર હતા.

पौत्रं तव पुरस्कृत्य लक्ष्मणं प्रियदर्शनम् ।
अन्योन्यसमदुःखास्ते अन्योन्यसमसाहसाः ॥ ७.३४.७ ॥

તમારા પૌત્ર સુંદર લક્ષ્મણને આગળ રાખીને તેઓ એકબીજા જેવા દુઃખી અને એકબીજા જેવા સાહસી હતા.

अन्योन्यं स्पर्धमानाश्च अन्योन्यस्य हिते रताः ।
दुर्योधनस्तु राजेन्द्र सैन्यमध्ये व्यवस्थितः ॥ ७.३४.८ ॥

તેઓ એકબીજા સાથે સ્પર્ધા કરતા અને એકબીજાના હિતમાં રત રહેતા. હે રાજેન્દ્ર, દુર્યોધન તો સેનાના મધ્યભાગમાં સ્થિત હતો.

कर्णदुःशासनकृपैर्वृतो राजा महारथैः ।
देवराजोपमः श्रीमाञ्श्वेतच्छत्राभिसंवृतः ॥ ७.३४.९ ॥

કર્ણ, દુઃશાસન અને કૃપ જેવા મહારથીઓથી રાજા ઘેરાયેલો હતો. દેવરાજ સમાન શોભાયમાન તે શ્વેત છત્રથી આચ્છાદિત હતો.

चामरव्यजनाक्षेपैरुदयन्निव भास्करः ।
प्रमुखे तस्य सैन्यस्य द्रोणोऽवस्थित नायकः ॥ ७.३४.१० ॥

ચામર અને વ્યજન હલાવાતા હોય ત્યારે જાણે સૂર્ય ઉદય પામી રહ્યો હોય, તેમ તે સેનાના અગ્રભાગે નેતા દ્રોણ સ્થિત હતા.

सिन्धुराजस्तथाऽतिष्ठच्छ्रीमान्मेरुरिवाचलः ।
सिन्धुराजस्य पार्श्वस्था अश्वत्थामपुरोगमाः ॥ ७.३४.११ ॥

સિંધુરાજ પણ તેવી જ શોભા સાથે મેરુ પર્વતની જેમ અચળ ઊભો રહ્યો. સિંધુરાજની બાજુમાં ઊભેલા અશ્વત્થામાને આગળ રાખીને હતા.

सुतास्तव महाराज त्रिंशत्त्रिदशसन्निभाः ।
गान्धारराजः कितवः शल्यो भूरिश्रवास्तथा ॥ ७.३४.१२ ॥

હે મહારાજ, તમારા ત્રીસ પુત્રો દેવો સમાન હતા. ગાંધારરાજ જુગારી શકુનિ, શલ્ય અને ભૂરિશ્રવા પણ ત્યાં હતા.

पार्श्वतः सिन्धुराजस्य व्यराजन्त महारथाः ।
ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्।
तावकानां परेषां च मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ७.३४.१३ ॥

સિંધુરાજની બાજુમાં મહારથીઓ શોભી ઊઠ્યા. પછી રોમાંચ ઉભા કરે એવું ભયંકર યુદ્ધ શરૂ થયું; તમારા પક્ષના અને શત્રુઓના વીરો મૃત્યુ પામીને પાછા ફર્યા.