ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.34

7.34.1

स्थिरो भव महाराज शोकं धारय दुर्धरम् ।
महान्तं बन्धुनाशं ते कथयिष्यामि तच्छृशु ॥ ७.३४.१ ॥

ହେ ମହାରାଜ, ସ୍ଥିର ହୁଅନ୍ତୁ, ଏହି ଅସହ୍ୟ ଶୋକ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ମହାବିନାଶ କଥା ମୁଁ କହିବି, ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ।

पद्मव्यूहो महाराज आचार्येणाभिकल्पितः ।
तत्र पद्मोपमाः सर्वे राजानो विनिवेशिताः ॥ ७.३४.२ ॥

ହେ ମହାରାଜ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ପଦ୍ମବ୍ୟୂହ ରଚନା କଲେ। ତହିଁରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ପଦ୍ମ ପରି ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ।

कुमारा राजलोकस्य निक्षिप्ताः केसरोपामाः ।
कर्णिकास्थो महाराज तस्य दुर्योधनोऽभवत् ॥ ७.३४.३ ॥

ରାଜବଂଶର କୁମାରମାନେ କେଶର ପରି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ। ହେ ମହାରାଜ, ତହିଁର କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଥିଲେ।

कृताभिसमयाः सर्वे सुवर्णविकृतध्वजाः ।
रक्ताम्बरधराः सर्वे सर्वे रक्तविभूषणाः ॥ ७.३४.४ ॥

ସମସ୍ତେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବଦ୍ଧ ଥିଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ସମସ୍ତେ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଲାଲ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲେ।

सर्वे रक्तपताकाश्च सर्वे वै हेममालिनः ।
चन्दनागुरुदिग्धाङ्गाः स्रग्विणः सूक्ष्मवाससः ॥ ७.३४.५ ॥

ସମସ୍ତଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଲାଲ ପତାକାଯୁକ୍ତ ଥିଲା; ସମସ୍ତେ ସୁନାର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁ ଲେପିତ ଅଙ୍ଗରେ, ମାଳା ଧାରଣ କରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।

सहिताः पर्यधावन्त कार्ष्णि प्रतियुयुत्सवः ।
तेषां दशसहस्राणि बभूवुर्दृढधन्विनाम् ॥ ७.३४.६ ॥

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ କାର୍ଷ୍ଣିଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଧାଇଁଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧର ଦଶ ହଜାର ଥିଲେ।

पौत्रं तव पुरस्कृत्य लक्ष्मणं प्रियदर्शनम् ।
अन्योन्यसमदुःखास्ते अन्योन्यसमसाहसाः ॥ ७.३४.७ ॥

ଆପଣଙ୍କ ପୌତ୍ର ସୁନ୍ଦର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସେମାନେ ପରସ୍ପର ପରି ଦୁଃଖୀ ଓ ପରସ୍ପର ପରି ସାହସୀ ଥିଲେ।

अन्योन्यं स्पर्धमानाश्च अन्योन्यस्य हिते रताः ।
दुर्योधनस्तु राजेन्द्र सैन्यमध्ये व्यवस्थितः ॥ ७.३४.८ ॥

ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହିତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରୁଥିଲେ ଓ ପରସ୍ପରର ହିତରେ ରତ ଥିଲେ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ସେନାମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

कर्णदुःशासनकृपैर्वृतो राजा महारथैः ।
देवराजोपमः श्रीमाञ्श्वेतच्छत्राभिसंवृतः ॥ ७.३४.९ ॥

କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ ଓ କୃପଙ୍କ ପରି ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ଘେରି ହୋଇ ରହିଥିଲେ। ଦେବରାଜ ପରି ଶୋଭାମୟ ସେ ଶ୍ୱେତଛତ୍ରରେ ଆବୃତ ଥିଲେ।

चामरव्यजनाक्षेपैरुदयन्निव भास्करः ।
प्रमुखे तस्य सैन्यस्य द्रोणोऽवस्थित नायकः ॥ ७.३४.१० ॥

ଚାମର ଓ ବ୍ୟଜନ ହଲାଇବା ସମୟରେ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଉଥିଲେ, ସେହିପରି ସେହି ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ନାୟକ ଦ୍ରୋଣ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

सिन्धुराजस्तथाऽतिष्ठच्छ्रीमान्मेरुरिवाचलः ।
सिन्धुराजस्य पार्श्वस्था अश्वत्थामपुरोगमाः ॥ ७.३४.११ ॥

ସିନ୍ଧୁରାଜ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଶୋଭାମୟ ହୋଇ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ। ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଲୋକେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖିଥିଲେ।

सुतास्तव महाराज त्रिंशत्त्रिदशसन्निभाः ।
गान्धारराजः कितवः शल्यो भूरिश्रवास्तथा ॥ ७.३४.१२ ॥

ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ତିରିଶ ପୁତ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ। ଗାନ୍ଧାର ରାଜା ଜୁଆଡ଼ୁ ଶକୁନି, ଶଲ୍ୟ ଓ ଭୂରିଶ୍ରବା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।

पार्श्वतः सिन्धुराजस्य व्यराजन्त महारथाः ।
ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्।
तावकानां परेषां च मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ७.३४.१३ ॥

ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ବରେ ମହାରଥୀମାନେ ଶୋଭା ପାଇଲେ। ତା'ପରେ ରୋମାଞ୍ଚକର ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ତୁମ ପକ୍ଷର ଓ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରି ଫେରିଲେ।