महाभारत · अध्याय 7.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.35.1
तदनीकमनाधृष्टं भारद्वाजेन रक्षितम् ।
पार्थाः समभ्यवर्तन्त भीमसेनपुरोगमाः ॥ ७.३५.१ ॥
भारद्वाज द्वारा सुरक्षित उस अजेय सेना पर पार्थ चढ़ आए, भीमसेन जिनके आगे थे।
7.35.2
सात्यकिश्चेकितानश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
कुन्तिभोजश्च विक्रान्तो द्रुपदश्च महारथः ॥ ७.३५.२ ॥
सात्यकि, चेकितान, पार्षत धृष्टद्युम्न, पराक्रमी कुन्तिभोज और महारथी द्रुपद।
7.35.3
आर्जुनिः क्षत्रधर्मा च बृहत्क्षत्रश्च वीर्यवान् ।
चेदिपो धृष्टकेतुश्च माद्रीपुत्रौ घटोत्कचः ॥ ७.३५.३ ॥
अर्जुन-पुत्र, क्षत्रधर्मा, पराक्रमी बृहत्क्षत्र, चेदि-नरेश, धृष्टकेतु, माद्री के दोनों पुत्र और घटोत्कच।
7.35.4
युधामन्युश्च विक्रान्तः शिखण्डी चापराजितः ।
उतक्तमौजाश्च दुर्धर्षो विराटश्च महारथः ॥ ७.३५.४ ॥
पराक्रमी युधामन्यु, अपराजित शिखण्डी, दुर्धर्ष उत्तमौजा और महारथी विराट।
7.35.5
द्रौपदेयाश्च संरब्धाः शैशुपालिश्च वीर्यवान् ।
केकयाश्च महावीर्याः सृञ्जयाश्च सहस्रशः ॥ ७.३५.५ ॥
क्रुद्ध द्रौपदी-पुत्र, पराक्रमी शैशुपालि, महापराक्रमी केकय और हजारों सृंजय।
7.35.6
एते चान्ये च सगणाः कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः ।
समभ्यधावन्सहसा भारद्वाजं युयुत्सवः ॥ ७.३५.६ ॥
ये और अन्य गणों सहित, शस्त्रविद्या में निपुण और युद्धमद से उन्मत्त, युद्ध की इच्छा से भारद्वाज पर सहसा टूट पड़े।
7.35.7
समीपे वर्तमानांस्तान्भारद्वाजोऽतिवीर्यवान् ।
असम्भ्रान्तः शरौघेण महता समवारयत् ॥ ७.३५.७ ॥
द्रोणाचार्य, जो अत्यन्त पराक्रमी थे, निकट आते हुए उन सबको अविचलित रहकर बाणों की विशाल वर्षा से रोकने लगे।
7.35.8
महौघः सलिलस्येव गिरिमासाद्य दुर्भिदम् ।
द्रोणं ते नाभ्यवर्तन्त वेलामिव जलाशयाः ॥ ७.३५.८ ॥
जैसे महाप्रवाह पर्वत से टकराकर उसे भेद नहीं पाता, या जलाशय तट को पार नहीं कर पाते, वैसे ही वे द्रोण के सामने टिक न सके।
7.35.9
पीड्यमानाः शरै राजन्द्रोणचापविनिःसृतैः ।
न शेकुः प्रमुखे स्थातुं भारद्वाजस्य पाण्डवाः ॥ ७.३५.९ ॥
हे राजन्, द्रोण के धनुष से छूटे बाणों से पीड़ित होकर पाण्डव भारद्वाज के सामने टिक न सके।
7.35.10
तदद्भुतमपश्याम द्रोणस्य भुजयोर्बलम् ।
यदेनं नाभ्यवर्तन्त पाञ्चालाः सृञ्जयैः सह ॥ ७.३५.१० ॥
हमने द्रोण की भुजाओं का वह अद्भुत बल देखा, कि पांचाल और सृंजय मिलकर भी उनके सामने आगे न बढ़ सके।
7.35.11
तमायान्तमभिक्रुद्धं द्रोणं दृष्ट्वा युधिष्ठिरः ।
बहुधा चिन्तयामास द्रोणस्य प्रतिवारणम् ॥ ७.३५.११ ॥
क्रोध में भरे हुए द्रोण को आते देखकर युधिष्ठिर ने द्रोण को रोकने के उपाय पर अनेक प्रकार से विचार किया।
7.35.12
अशक्यं तु तमन्येन द्रोणं मत्त्वा युधिष्ठिरः ।
अविषह्यं गुर भारं सौभद्रे समवासृजत् ॥ ७.३५.१२ ॥
द्रोण को दूसरे किसी के लिए असाध्य मानकर युधिष्ठिर ने इस असह्य भार को सौभद्र पर डाल दिया।
7.35.13
वासुदेवादनवरं फल्गुनाच्चामितौजसम् ।
अब्रवीत्परवीरघ्नमभिमन्युमिदं वचः ॥ ७.३५.१३ ॥
वासुदेव और फल्गुन से कम न, अमित तेजस्वी, शत्रु-वीरों का संहार करने वाले अभिमन्यु से उसने यह वचन कहा।
7.35.14
एत्य नो नार्जुनो गर्हेद्यथा तात तथा कुरु ।
द्रोणानीकस्य न वयं विद्मो भेदं कथञ्चन ॥ ७.३५.१४ ॥
हे तात, जैसे अर्जुन हमें दोष न दे, वैसा ही करो। द्रोण की सेना को किसी भी प्रकार से भेदने का उपाय हम नहीं जानते।
7.35.15
त्वं वाऽर्जुनो वा कृष्णो वा भिन्द्यात्प्रद्युम्न एव वा ।
द्रोणानीकं महाबाहो पञ्चमो नोपपद्यते ॥ ७.३५.१५ ॥
तुम, अर्जुन, कृष्ण या प्रद्युम्न ही द्रोण की सेना को भेद सकते हो। हे महाबाहु, पाँचवाँ (व्यक्ति) इसके योग्य नहीं है।
7.35.16
अभिमन्यो वरं तात याचे त्वां दातुमर्हसि ।
पितॄणां मातुलानां च सैन्यानां चैव सर्वशः ॥ ७.३५.१६ ॥
हे अभिमन्यु, हे तात, मैं तुमसे एक वरदान माँगता हूँ। तुम्हें यह देना चाहिए—पिताओं, मामाओं और सब सेनाओं के लिए।
7.35.17
धनञ्जयो हि नस्तात गर्हयेदेत्य संयुगात् ।
क्षिप्रमस्त्रं समादाय द्रोणानीकं विशातय ॥ ७.३५.१७ ॥
हे तात, अर्जुन युद्ध से लौटकर हमें दोष देगा। तुम शीघ्र अस्त्र लेकर द्रोण की सेना को छिन्न-भिन्न कर दो।
7.35.18
द्रोणस्य दृढमत्युग्रमनीकप्रवरं युधि ।
पितॄणां जयमाकाङ्क्षन्नवगाहेऽविलम्बितम् ॥ ७.३५.१८ ॥
युद्ध में द्रोण की दृढ़ और अत्यंत उग्र सेना-व्यूह में, पिताओं की विजय की आकांक्षा से, मैं बिना विलंब किए उसमें प्रवेश करूँगा।
7.35.19
उपदिष्टो हि मे पित्रा योगोऽनीकविशातने ।
नोत्सहे हि विनिर्गन्तुमहं कस्याञ्चिदापदि ॥ ७.३५.१९ ॥
पिता ने मुझे शत्रु-सेना को विदीर्ण करने की विधि सिखाई है, परंतु किसी भी संकट में मैं उससे बाहर निकलने का साहस नहीं रखता।
7.35.20
भिन्ध्यनीकं युधांश्चेष्ठ द्वारं सञ्जनयस्व नः ।
वयं त्वाऽनुगमिष्यामो येन त्वं तात यास्यसि ॥ ७.३५.२० ॥
हे योद्धाओं में श्रेष्ठ, सेना को भेद डालो और हमारे लिए द्वार बनाओ, ताकि हे प्रिय पुत्र, जिस मार्ग से तुम जाओगे उसी से हम तुम्हारे पीछे चलें।
7.35.21
धनञ्जयसमं युद्धे त्वां वयं तात संयुते ।
प्रणिधायानुयास्यामो रक्षन्तः सर्वतोमुखाः ॥ ७.३५.२१ ॥
हे प्रिय पुत्र, युद्ध में तुम अर्जुन के समान हो; तुम पर ध्यान टिकाए हम चारों ओर से रक्षा करते हुए तुम्हारे पीछे चलेंगे।
7.35.22
अहं त्वाऽनुगमिष्यामि धृष्टद्युम्नोऽथ सात्यकिः ।
पाञ्चलाः केकया मात्स्यास्तथा सर्वे प्रभद्रकाः ॥ ७.३५.२२ ॥
मैं तुम्हारे पीछे चलूँगा, और धृष्टद्युम्न तथा सात्यकि भी; पाञ्चाल, केकय, मत्स्य और प्रभद्रक—सभी भी।
7.35.23
सकृद्भिन्नं त्वया व्यूहं तत्र तत्र पुनः पुनः ।
वयं प्रध्वंसयिष्यामो निघ्नामाना वरान्वरान् ॥ ७.३५.२३ ॥
जहाँ-जहाँ तुमने एक बार व्यूह को तोड़ा है, वहाँ-वहाँ बार-बार हम श्रेष्ठों-श्रेष्ठों का वध करते हुए उसे ध्वस्त कर देंगे।
7.35.24
अहमेतत्प्रवेक्ष्यामि द्रोणानीकं दुरासदम् ।
पतङ्ग इव सङ्क्रुद्धो ज्वलितं जातवेदसम् ॥ ७.३५.२४ ॥
मैं इस दुर्गम द्रोण-सेना में प्रवेश करूँगा, जैसे क्रोधित पतंगा प्रज्वलित अग्नि में प्रवेश करता है।
7.35.25
तत्कर्माद्य करिष्यामि हितं यद्वंशयोर्द्वयोः ।
मातुलस्य च यत्प्रीतिं करिष्यति पितुश्च मे ॥ ७.३५.२५ ॥
मैं आज वही कर्म करूँगा जो दोनों वंशों के लिए हितकर होगा, और जो मेरे मामा और पिता को प्रसन्न करेगा।
7.35.26
शिशुनैकेन सङ्ग्रमे काल्यमानानि सङ्घशः ।
द्रक्ष्यन्ति सर्वभूतानि द्विषत्सैन्यानि वै मया ॥ ७.३५.२६ ॥
एक शिशु के द्वारा युद्ध में झुंड-झुंड में मारे जाते हुए शत्रु-सेनाओं को सभी प्राणी मेरे द्वारा देखेंगे।
7.35.27
नाहं पार्थेन जातः स्यां न च जातः सुभद्रया ।
यदि मे संयुगे कश्चिज्जीवितो नाद्य मुच्यते ॥ ७.३५.२७ ॥
यदि आज युद्ध में मेरे द्वारा कोई जीवित बचकर छूटे, तो मैं न पार्थ से उत्पन्न माना जाऊँ और न सुभद्रा से उत्पन्न।
7.35.28
यदि चैकरथेनाहं समग्रं क्षत्रमण्डलम् ।
न करोम्यष्टधा युद्धे न भवाम्यर्जुनात्मजः ॥ ७.३५.२८ ॥
यदि मैं एक ही रथ से युद्ध में समूचे क्षत्रिय-मंडल को आठ भागों में न बाँट दूँ, तो मैं अर्जुन का पुत्र न रहूँ।
7.35.29
एवं ते भाषमाणस्य बलं सौभद्र वर्धताम् ।
यत्समुत्सहसे भेत्तुं द्रोणानीकं दुरासदम् ॥ ७.३५.२९ ॥
हे सौभद्र, इस प्रकार बोलते हुए तुम्हारा बल बढ़े, जिससे तुम दुर्जेय द्रोण की सेना को भेदने का उत्साह रखते हो।
7.35.30
रक्षितं पुरुषव्याघ्रैर्महेष्वासैर्महाबलै ।
साध्यरुद्रमरुत्तुल्यैर्वस्वग्न्यादित्यविक्रमैः ॥ ७.३५.३० ॥
महान धनुर्धरों, महाबलियों द्वारा रक्षित, जो साध्य, रुद्र और मरुतों के समान हैं, और वसु, अग्नि तथा आदित्यों के समान पराक्रम वाले हैं।
7.35.31
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स यन्तारमचोदयत् ॥ ७.३५.३१ ॥
उसका वह वचन सुनकर उसने सारथि को आगे बढ़ाया।
7.35.32
सुमित्राश्वान्रणे क्षिप्रं द्रोणानीकाय चोदय ॥ ७.३५.३२ ॥
हे सुमित्र, युद्ध में शीघ्र ही घोड़ों को द्रोण की सेना की ओर हाँको।