महाभारत · अध्याय 7.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.38.1
तथा प्रमथमानं तं महेष्वासानजिह्मगैः ।
आर्जुनिं मामकाः सङ्ख्ये के त्वेनं समवारयन् ॥ ७.३८.१ ॥
अशा प्रकारे महाधनुर्धरांच्या सरळ बाणांनी पीडित केल्या जाणाऱ्या त्या अर्जुनपुत्राला युद्धात माझ्या बाजूच्या कोणी रोखले?
7.38.2
शृणु राजन्कुमारस्य रणे विक्रीडितं महत् ।
बिभित्सतो रथानीकं भारद्वाजेन रक्षितम् ॥ ७.३८.२ ॥
हे राजा, युद्धात त्या कुमाराची महान क्रीडा ऐका; भारद्वाजाने (द्रोणाने) रक्षिलेला रथसमूह भेदू इच्छिणाऱ्या त्याची ती कृती आहे.
7.38.3
मद्रेशं सादितं दृष्ट्वा सौभद्रेणाशुगै रणे ।
शल्यादवरजः क्रुद्ध क्रिन्बाणान्समभ्ययात् ॥ ७.३८.३ ॥
युद्धात सौभद्राच्या वेगवान बाणांनी मद्रेशाला पराजित झालेले पाहून शल्याचा धाकटा भाऊ क्रुद्ध होऊन बाणांनिशी पुढे सरसावला.
7.38.4
स विद्ध्वा दशभिर्बाणैः साश्वयन्तारमार्जुनिम् ।
उदक्रोशन्महाशब्दं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.३८.४ ॥
त्याने दहा बाणांनी अर्जुनपुत्राला त्याचे घोडे आणि सारथ्यासह विद्ध केले; मोठ्याने ओरडत 'थांब, थांब!' असे तो म्हणाला.
7.38.5
तस्यार्जुनिः शिरोग्रीवं पाणिपादं धनुर्हयान् ।
छत्रं ध्वजं नियन्तारं त्रिवेणुं चाप्युपस्करम् ॥ ७.३८.५ ॥
अर्जुनपुत्राने त्याचे डोके, मान, हात-पाय, धनुष्य, घोडे, छत्र, ध्वज, सारथी, त्रिवेणु आणि रथाची सर्व उपकरणे तोडली.
7.38.6
चक्रं युगं च तूणीरं ह्यनुकर्षं सायकैः ।
पताकां चक्रगोप्तारौ सर्वोपकरणानि च ॥ ७.३८.६ ॥
चाक, जू, भाता, आस, पताका, दोन्ही चक्ररक्षक आणि रथाची सर्व उपकरणे त्याने बाणांनी तोडली.
7.38.7
लघुहस्तः प्रचिच्छेद ददृशे तं न कश्चन ।
स पपात क्षितौ क्षीणः प्रविद्धाभरणाम्बरः ॥ ७.३८.७ ॥
चपळ हातांनी त्याने (बाण) तोडले; त्याला कोणीही पाहिले नाही. तो क्षीण होऊन भूमीवर कोसळला, त्याचे अलंकार आणि वस्त्रे विखुरली गेली.
7.38.8
वायुनेव महाचैत्यः समूलं चित्रवेदिकः ।
अनुगास्तस्य वित्रस्ताः प्राद्रवन्सर्वतो दिशः ॥ ७.३८.८ ॥
वाऱ्याने महान चैत्यवृक्ष मुळासह उन्मळून पडावा, चित्रवेदिकेसह, तसे त्याचे अनुयायी भयभीत होऊन सर्व दिशांना पळाले.
7.38.9
आर्जुनेः कर्म तद्दृष्ट्वा सम्प्रणेदुः समन्ततः ।
नादेन सर्वभूतानि साधुसाध्विति भारत ॥ ७.३८.९ ॥
अर्जुनपुत्राचे ते कर्म पाहून सर्वत्र लोक गर्जले; हे भारता, सर्व प्राणी 'साधू! साधू!' असे म्हणत नाद करू लागले.
7.38.10
शल्यभ्रातर्यथारुग्णे बहुशस्तस्य सैनिकाः ।
कुलाधिवासनामानि श्रावयन्तोऽर्जुनात्मजम् ॥ ७.३८.१० ॥
शल्याचा भाऊ जखमी झाला तेव्हा त्याचे सैनिक वारंवार अर्जुनपुत्राला आपल्या कुलनामांची व निवासस्थानांची मोठ्याने घोषणा करून डिवचू लागले.
7.38.11
अभ्यधावन्त सङ्क्रुद्धा विविधायुधपाणयः ।
रथैरश्वैर्गजैश्चान्ये पद्भिश्चान्ये बलोत्कटाः ॥ ७.३८.११ ॥
संतप्त झालेले ते विविध शस्त्रे हाती घेऊन धावले; काही रथांवर, काही घोड्यांवर, काही हत्तींवर, आणि इतर बलवान होऊन पायी.
7.38.12
बाणशब्देन महता रथनेमिस्वनेन च ।
हुंकारैः क्ष्वेडितोत्कृष्टैः सिंहनादैः सगर्जितैः ॥ ७.३८.१२ ॥
बाणांच्या महान ध्वनीने, रथचक्रांच्या घरघराटाने, हुंकारांनी, उंच शिट्ट्यांनी, सिंहनादांनी आणि गर्जनांनी (भूमी दुमदुमली).
7.38.13
ज्यातलत्रस्वनैरन्ये गर्जन्तोऽर्जुननन्दनम् ।
ब्रुवन्तश्च न नो जीवन्मोक्ष्यसे जीवितादिति ॥ ७.३८.१३ ॥
इतर धनुष्याच्या दोरीच्या आणि हातमोज्याच्या आवाजासह गर्जना करत अर्जुनपुत्राला म्हणाले, 'जिवंत असताना तू आमच्या हातून सुटणार नाहीस.'
7.38.14
तांस्तथा ब्रुवतो दृष्ट्वा सौभद्रः प्रहसन्निव ।
यो योस्मै प्राहरत्पूर्वं तं तं विव्याध पत्रिभिः ॥ ७.३८.१४ ॥
ते असे बोलत असलेले पाहून सुभद्रेचा पुत्र जणू हसत, आधी ज्याने ज्याने त्याच्यावर प्रहार केला त्या प्रत्येकाला बाणांनी विंधले.
7.38.15
सन्दर्शयिष्यन्नस्त्राणि विचित्राणि लघूनि च ।
आर्जुनिः समरे शूरो मृदुपूर्वमयुध्यत ॥ ७.३८.१५ ॥
विचित्र आणि वेगवान अस्त्रे दाखवू इच्छिणारा अर्जुनपुत्र शूर युद्धात सुरुवातीला मृदुपणे लढला.
7.38.16
वासुदेवादुपात्तं यदस्त्रं यच्च धनञ्जयात् ।
अदर्शयत तत्कार्ष्णिः कृष्णाभ्यामविशेषवत् ॥ ७.३८.१६ ॥
वासुदेवाकडून आणि धनंजयाकडून जे अस्त्र प्राप्त झाले होते, ते कार्ष्णीने दोन्ही कृष्णांकडून मिळाल्याप्रमाणे, भेद न ठेवता दाखवले.
7.38.17
दूरमस्य गुरुं भारं साध्वसं च पुनः पुनः ।
सन्दधद्विसृजंश्चेषून्निर्विशेषमदृश्यत ॥ ७.३८.१७ ॥
त्याचा दूरवरचा मोठा भार आणि वारंवार येणारे भय यांचा विचार न करता, बाण जोडत आणि सोडत तो भेदरहितपणे दिसला.
7.38.18
चापमण्डलमेवास्य विस्फुरद्दिक्ष्वदृश्यत ।
सुदीप्तस्य शरत्काले सवितुर्मण्डलं यथा ॥ ७.३८.१८ ॥
त्याचे धनुष्यमंडलच दिशांमध्ये चमकताना दिसले, शरद् ऋतूत अत्यंत तेजस्वी सूर्यमंडलासारखे.
7.38.19
ज्याशब्दः शुश्रुवे तस्य तलशब्दश्च दारुणः ।
महाशनिमुचः काले पयोदस्येव निःस्वनः ॥ ७.३८.१९ ॥
त्याच्या धनुष्याच्या दोरीचा आवाज ऐकू आला आणि तळहाताचा भयंकर ध्वनीही; महावज्र सोडणाऱ्या मेघाच्या गर्जनेसारखा.
7.38.20
हीमानमर्षी सौभद्रो मानकृत्प्रियदर्शनः ।
सम्मिमानयिषुर्वीरानिष्वस्त्रैश्चाप्ययुध्यत ॥ ७.३८.२० ॥
लज्जाळू, असहिष्णू, सुभद्रेचा पुत्र, सन्मान देणारा, दिसायला प्रिय असा तो वीरांचा सन्मान करू इच्छित बाण व अस्त्रांनी लढला.
7.38.21
मृदुर्भूत्वा महाराज दारुणः समपद्यत ।
वर्षाभ्यतीतो भगवाञ्शरदीव दिवाकरः ॥ ७.३८.२१ ॥
हे महाराजा, मृदू असूनही तो भयंकर झाला; पावसाळा संपलेल्या शरद ऋतूतील भगवान सूर्यासारखा.
7.38.22
शरान्विचित्रान्सुबहून्रुक्मपुङ्खाञ्शिलाशितान् ।
मुमोच शतशः क्रुद्धो गभस्तीनिव भास्करः ॥ ७.३८.२२ ॥
विचित्र, असंख्य, सोन्याची पिसे असलेले, दगडावर धारदार केलेले बाण रागाने शेकडो सोडले, जसा सूर्य किरणे सोडतो.
7.38.23
क्षुरप्रैर्वत्सदन्तैश्च विपाठेश्च महायशाः ।
नाराचैरर्धचन्द्राभैर्भल्लैरञ्जलिकैरपि ॥ ७.३८.२३ ॥
क्षुरप्र, वत्सदंत, विपाठ, महायशस्वी, नाराच, अर्धचंद्राकार, भल्ल व अंजलिक बाणांनी.
7.38.24
अवाकिरद्रथानीकं भारद्वाजस्य पश्यतः ।
ततस्तत्सैन्यमभवद्विमुखं शरपीडितम् ॥ ७.३८.२४ ॥
भारद्वाजाच्या डोळ्यादेखत त्याने रथसेनेला विखुरले; नंतर ती सेना बाणांनी पीडित होऊन माघारी फिरली.