महाभारत · अध्याय 7.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.40.1
ततः समभवद्युद्धं तयोः पुरुषसिंहयोः ।
तस्मिन्काले महाबाहुः सौभद्रः परवीरहा ॥ ७.४०.१ ॥
तेव्हा त्या दोन पुरुषसिंहांमध्ये युद्ध पेटले. त्या वेळी महाबाहू, शत्रुवीरांचा संहार करणारा सौभद्र (अभिमन्यू)...
7.40.2
सशरं कार्मुकं छित्त्वा लाघवेन व्यपातयत् ।
दुःशासनं शरैस्तीक्ष्णैः संततक्ष समन्ततः ॥ ७.४०.२ ॥
त्याने कौशल्याने दुःशासनाचे बाणासहित धनुष्य तोडून पाडले आणि तीक्ष्ण बाणांनी त्याला सर्व बाजूंनी विंधले.
7.40.3
शरविक्षतगात्रं तु प्रत्यमित्रमवस्थितम् ।
अभिमन्युः स्मयन्धीमान्दुःशासनमथाब्रवीत् ॥ ७.४०.३ ॥
बाणांनी शरीर जखमी झाले असतानाही ठामपणे उभ्या असलेल्या त्या शत्रू दुःशासनाला बुद्धिमान अभिमन्यू हसून म्हणाला.
7.40.4
दिष्ट्या पश्यामि सङ्ग्रमे मानिनं शूरमागतम् ।
निष्ठुरं त्यक्तधर्माणमाक्रोशनपरायणम् ॥ ७.४०.४ ॥
सुदैवाने युद्धात गर्विष्ठ, शूर, निष्ठुर, धर्मत्यागी आणि शिवीगाळीत रमलेला तू समोर आलेला पाहत आहे.
7.40.5
यत्सभायां त्वया राज्ञो धृतराष्ट्रस्य शृण्वतः ।
कोपितः परुषैर्वाक्यैर्धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ७.४०.५ ॥
सभेत राजा धृतराष्ट्र ऐकत असताना तू कठोर शब्दांनी धर्मराज युधिष्ठिराला संतप्त केलेस.
7.40.6
जयोन्मत्तेन भीमश्च बह्वबद्धं प्रभाषितः ।
अक्षकूटं समाश्रित्य सौबलस्यात्मनो बलम् ॥ ७.४०.६ ॥
विजयाच्या मदाने उन्मत्त होऊन तू भीमालाही अनेक अयोग्य शब्द बोललास; शकुनीच्या कपटी फाशांच्या बळावर गर्व केलास.
7.40.7
तत्त्वयेदमनुप्राप्तं तस्य कोपान्महात्मनः ।
परवित्तापहारस्य कोधस्याप्रशमस्य च ॥ ७.४०.७ ॥
परधनाचे अपहरण करणाऱ्या, न शमलेल्या क्रोधाच्या त्या महात्म्याच्या कोपामुळे हे तुला प्राप्त झाले आहे.
7.40.8
लोभस्य ज्ञाननाशस्य द्रोहस्यात्याहितस्य च ।
पितॄणां मम राज्यस्य हरणस्योग्रधन्विनाम् ॥ ७.४०.८ ॥
ज्ञानाचा नाश करणारा लोभ, द्रोह, भयंकर अपकार आणि उग्र धनुर्धरांनी माझ्या पितरांचे राज्य हरण करणे—
7.40.9
तत्त्वयेदमनुप्राप्तं प्रकोपाद्वै महात्मनाम् ।
स तस्योग्रमधर्मस्य फलं प्राप्नुहि दुर्मते ॥ ७.४०.९ ॥
म्हणून महात्म्यांच्या प्रचंड कोपामुळे हे तुला प्राप्त झाले आहे. हे दुर्मते, त्या अधर्माचे उग्र फळ आता भोग.
7.40.10
शासिताऽस्म्यद्य ते बाणैः सर्वसैन्यस्य पश्यतः ।
अद्याहमनृणस्तस्य कोपस्य भविता रणे ॥ ७.४०.१० ॥
आज सर्व सैन्य पाहत असताना बाणांनी मी तुला शासन करतो. आज रणात त्या कोपाच्या ऋणातून मी मुक्त होईन.
7.40.11
अमर्षितायाः कृष्णायाः काङ्क्षितस्य च मे पितुः ।
अद्य कौरव्य भीमस्य भवितास्म्यनृणो युधि।
न हि मे मोक्ष्यसे जीवन्यदि नोत्सृजसे रणं ॥ ७.४०.११ ॥
कुद्ध कृष्णेचे (द्रौपदीचे) आणि माझ्या पित्याच्या इच्छेचे ऋण — आज, हे कौरव्या, भीम रणात ऋणमुक्त होईल. तू रण सोडले नाहीस, तर जिवंत असताना माझ्या हातातून तुझी सुटका होणार नाही.
7.40.12
एवमुक्त्वा महाबाहुर्बाणं दुःशासनान्तकम् ।
संदधे परवीरघ्नः कालाग्न्यनिलवर्चसम् ॥ ७.४०.१२ ॥
असे बोलून महाबाहू, शत्रुवीरांचा संहारक, दुःशासनाचा अंत करणारा, कालाग्नी आणि वायूसारखे तेज असलेला बाण त्याने धनुष्यावर योजला.
7.40.13
तस्योरस्तूर्णमासाद्य जत्रुदेशे विभिद्य तम् ।
जगाम सह पुङ्खेन वल्मीकमिव पन्नगः।
अथैनं पञ्चविंशत्या पुनरेव समार्पयत् ॥ ७.४०.१३ ॥
ते बाण त्वरेने त्याच्या छातीपर्यंत पोहोचले, जत्रुप्रदेश भेदून वल्मीकात शिरणाऱ्या सापाप्रमाणे पंखासह आत शिरले.
7.40.15
रणमध्यादपोवाह सौभद्रशरपीडितम् ॥ ७.४०.१५ ॥
सौभद्राच्या बाणांनी पीडित झालेल्या त्याला रणांगणाच्या मध्यातून घेऊन गेले.
7.40.16
पाण्डवा द्रौपदेयाश्च विराटश्च समीक्ष्य तम् ।
पाञ्चालाः केकयाश्चैव सिंहनादमथानदन् ॥ ७.४०.१६ ॥
पाण्डव, द्रौपदीचे पुत्र आणि विराट त्याला पाहून, तसेच पांचाल आणि केकय सिंहनाद करू लागले.
7.40.17
वादित्राणि च सर्वाणि नानालिङ्गानि सर्वशः ।
प्रावादयन्त संहृष्टाः पाण्डूनां तत्र सैनिकाः ॥ ७.४०.१७ ॥
आनंदित झालेल्या पाण्डव सैनिकांनी तेथे नाना प्रकारची सर्व वाद्ये वाजवली.
7.40.18
अपश्यन्स्मयमानाश्च सौभद्रस्य विचेष्टितम् ।
अत्यन्तवैरिणं दृप्तं दृष्ट्वा शत्रुं पराजितम् ॥ ७.४०.१८ ॥
सौभद्राची कृती पाहून ते हसत होते; अत्यंत वैरी, गर्विष्ठ शत्रू पराजित झालेला पाहून.
7.40.19
धर्ममारुतशक्राणामश्विनोः प्रतिमास्तथा ।
धारयन्तो ध्वजाग्रेषु द्रौपदेया महारथाः ॥ ७.४०.१९ ॥
धर्म, वायू, इंद्र आणि अश्विनीकुमार यांच्या प्रतिमा ध्वजांच्या टोकांवर धारण करणारे द्रौपदीचे पुत्र महारथी होते.
7.40.20
सात्यकिश्चेकितानश्च धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ ।
केकया धृष्टकेतुश्च मात्स्याः पाञ्चालसृञ्जयाः ॥ ७.४०.२० ॥
सात्यकी, चेकितान, धृष्टद्युम्न आणि शिखंडी, केकय, धृष्टकेतु, मत्स्य, पांचाल आणि सृंजय.
7.40.21
पाण्डवाश्च मुदा युक्ता युधिष्ठिरपुरोगमाः ।
अभ्यद्रवन्त त्वरिता द्रोणानीकं बिभित्सवः ॥ ७.४०.२१ ॥
युधिष्ठिराला पुढे करून आनंदाने भरलेले पांडव द्रोणाचे सैन्य भेदण्याच्या इच्छेने वेगाने धावून गेले.
7.40.22
ततोऽभवन्महायुद्धं त्वदीयानां परैः सह ।
जयमाकाङ्क्षमाणानां शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ ७.४०.२२ ॥
तेव्हा तुमच्या पक्षाचे आणि शत्रूंचे, जयाची इच्छा धरणारे व मागे न हटणारे शूर यांचे महायुद्ध सुरू झाले.
7.40.23
तथा तु वर्तमाने वै सङ्ग्रामेऽतिभयंकरे ।
दुर्योधनो महाराज राधेयमिदमब्रवीत् ॥ ७.४०.२३ ॥
हे महाराज, असे अतिभयंकर युद्ध चालू असताना दुर्योधन राधेयाला हे म्हणाला.
7.40.24
पश्य दुःशासनं वीरमभिमन्युवशंगतम् ।
प्रतपन्तमिवादित्यं निघ्नन्तं शात्रवान्रणे। ॥ ७.४०.२४ ॥
अभिमन्यूच्या वशात गेलेल्या वीर दुःशासनाकडे पाहा; सूर्यासारखा तळपत रणात शत्रूंचा संहार करत आहे.
7.40.25
अथ चैते सुसंरब्धाः सिंहा इव बलोत्कटाः ।
सौभद्रमुद्यतास्त्रातुमभ्यधावन्त पाण्डवाः ॥ ७.४०.२५ ॥
तेव्हा हे पांडव अत्यंत संतप्त होऊन, बलाने उन्मत्त सिंहांप्रमाणे, सौभद्राच्या रक्षणासाठी धावून गेले.
7.40.26
ततः कर्णः शरैस्तीक्ष्णैरभिमन्युं दुरासदम् ।
अभ्यवर्षत सङ्क्रुद्धः पुत्रस्य हितकृत्तव ॥ ७.४०.२६ ॥
तेव्हा क्रुद्ध झालेल्या कर्णाने तीक्ष्ण बाणांनी दुर्जय अभिमन्यूवर वर्षाव केला; तो तुमच्या पुत्राचे हित करणारा होता.
7.40.27
तस्य चानुचरांस्तीक्ष्णैर्विव्याघ परमेषुभिः ।
अवज्ञापूर्वकं शूरः सौभद्रस्य परणाजिरे ॥ ७.४०.२७ ॥
त्या वीराने रणांगणात तिरस्काराने सौभद्राच्या (अभिमन्यूच्या) अनुचरांनाही तीक्ष्ण उत्तम बाणांनी विद्ध केले.
7.40.28
अभिमन्युस्तु राधेयं त्रिसप्तत्या शिलीमुखैः ।
अविध्यत्त्वरितो राजन्द्रोणं प्रेप्सुर्महामनाः ॥ ७.४०.२८ ॥
पण हे राजा! महामनस्क अभिमन्यूने द्रोणांपर्यंत पोहोचण्याच्या इच्छेने त्वरेने राधेय कर्णाला त्र्याहत्तर बाणांनी विद्ध केले.
7.40.29
तं तथा नाशकत्कश्चिद्दोणाद्वारयितुं रथी ।
आरुजन्तं रथव्रातान्वज्रहस्तात्मजात्मजम् ॥ ७.४०.२९ ॥
रथसमूह चिरडणाऱ्या वज्रहस्ताच्या (इंद्राच्या) पुत्राच्या पुत्राला (अभिमन्यूला) द्रोणांकडून कोणताही रथी त्याप्रमाणे रोखू शकला नाही.
7.40.30
ततः कर्णो जयप्रेप्सुर्मानी सर्वधनुष्मताम् ।
सौभद्रं शतशोऽविध्यदुत्तमास्त्राणि दर्शयन् ॥ ७.४०.३० ॥
तेव्हा विजयाची इच्छा धरणारा, सर्व धनुर्धरांमध्ये अभिमानी कर्णाने उत्तम अस्त्रे दाखवत सौभद्राला (अभिमन्यूला) शेकडो वेळा विद्ध केले.
7.40.31
सोऽस्त्रैरस्त्रविदां श्रेष्ठो रामशिष्यः प्रतापवान् ।
समरे शत्रुदुर्धर्षमभिमन्युमपीडयत् ॥ ७.४०.३१ ॥
अस्त्रविद्यांमध्ये श्रेष्ठ, परशुरामाचा शिष्य, प्रतापी त्या कर्णाने युद्धात शत्रूंना दुर्जय असलेल्या अभिमन्यूला आपल्या अस्त्रांनी पीडा दिली.
7.40.32
स तथा पीड्यमानस्तु राधेयेनास्त्रवृष्टिभिः ।
समरेऽमरसङ्काशः सौभद्रो न व्यशीर्यत ॥ ७.४०.३२ ॥
राधेचा पुत्र (कर्ण) अस्त्रांच्या वर्षावाने असा पीडित होत असतानाही, देवतुल्य सौभद्र (अभिमन्यू) युद्धात डगमगला नाही.
7.40.33
ततः शिलाशितैस्तीक्ष्णैर्भल्लैरानतपर्वभिः ।
छित्त्वा धनूंषि शूराणामार्जुनिः कर्णमार्दयत् ॥ ७.४०.३३ ॥
नंतर अर्जुनपुत्र (अभिमन्यू) दगडावर धारदार केलेल्या, वाकलेल्या पेरांच्या तीक्ष्ण भल्ल बाणांनी वीरांची धनुष्ये तोडून कर्णाला पीडा दिली.
7.40.34
धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैः शरैराशीविषोपमैः ।
सच्छत्रध्वजयन्तारं साश्वमाशु स्मयन्निव ॥ ७.४०.३४ ॥
धनुष्यमंडलातून सोडलेल्या, विषारी सर्पांसारख्या बाणांनी त्याने छत्र, ध्वज, सारथी आणि घोड्यांसह लवकर (प्रहार केला), जणू हसत हसत.
7.40.35
कर्णोऽपि चास्य चिक्षेप बाणान्सन्नतपर्वणः ।
असम्ब्रान्तश्च तान्सर्वानगृह्णात्फल्गुनात्मजः ॥ ७.४०.३५ ॥
कर्णानेही त्याच्यावर वाकलेल्या पेरांचे बाण सोडले; पण फाल्गुनपुत्र (अभिमन्यू) विचलित न होता ते सर्व पकडले.
7.40.36
ततो मुहूर्तात्कर्णस्य बाणेनैकेन वीर्यवान् ।
सध्वजं कार्मुकं वीरश्छित्त्वा भूमावपातयत् ॥ ७.४०.३६ ॥
नंतर क्षणार्धात त्या पराक्रमी वीराने एकाच बाणाने कर्णाचे ध्वजासह धनुष्य तोडून जमिनीवर पाडले.
7.40.37
ततः कृच्छ्रगतं कर्णं दृष्ट्वा कर्णादनन्तरः ।
सौभद्रमभ्ययात्तूर्णं दृढमुद्यम्य कार्मुकम् ॥ ७.४०.३७ ॥
नंतर कर्णाला संकटात पाहून, कर्णानंतरच्या योद्ध्याने दृढपणे धनुष्य उचलून लवकर सौभद्रावर (अभिमन्यूवर) चाल केली.
7.40.38
तत उच्चुक्रुशुः पार्थास्तेषां चानुचरा जनाः ।
वादित्राणि च सञ्जघ्नः सौभद्रं चापि तुष्टुवुः ॥ ७.४०.३८ ॥
तेव्हा पार्थ आणि त्यांचे अनुयायी मोठ्याने जयघोष करू लागले, वाद्ये वाजवली आणि सौभद्राची स्तुतीही केली.