महाभारत · अध्याय 7.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.45.1
आददानस्तु शूराणामायुंष्यभवदार्जुनिः ।
अन्तकः सर्वभूतानां प्राणान्काल इवागते ॥ ७.४५.१ ॥
परंतु अर्जुनाचा पुत्र शूरांचे प्राण घेऊ लागला; जणू सर्व भूतांचा अंतक काळ आला होता.
7.45.2
स शक्र इव विक्रान्तः शक्रसूनोः सुतो बली ।
अभिमन्युस्तदानीकं लोडयन्समदृश्यत ॥ ७.४५.२ ॥
इंद्रासारखा पराक्रमी, इंद्रपुत्र (अर्जुन) यांचा बलवान पुत्र अभिमन्यू तेव्हा सैन्याला हलवत असलेला दिसला.
7.45.3
प्रविश्यैव तु राजेन्द्र क्षत्रियेन्द्रान्तकोपमः ।
सत्यश्रवसमादत्त व्याघ्रो मृगमिवोल्बणः ॥ ७.४५.३ ॥
हे राजेंद्रा! क्षत्रियश्रेष्ठांना यमासारखा तो आत शिरताच, भयंकर वाघ हरणावर झेप घ्यावी तसा त्याने सत्यश्रवसावर हल्ला केला.
7.45.4
सत्यश्रवसि चाक्षिप्ते त्वरमाणा महारथाः ।
प्रगृह्य विपुलं शस्त्रमभिमन्युमुपाद्रवन् ॥ ७.४५.४ ॥
सत्यश्रवस आक्रमिला गेल्यावर त्वरेने आलेले महारथी मोठी शस्त्रे घेऊन अभिमन्यूवर चालून गेले.
7.45.5
अहंपूर्वमहंपूर्वमिति क्षत्रियपुङ्गवाः ।
स्पर्धमानाः समाजग्मुर्जिघांसन्तोऽर्जुनात्मजम् ॥ ७.४५.५ ॥
'मी आधी, मी आधी' म्हणत स्पर्धा करीत क्षत्रियश्रेष्ठ अर्जुनपुत्राला मारण्याच्या इच्छेने एकत्र जमले.
7.45.6
क्षत्रियाणामनीकानि प्रद्रुतान्यभिधावताम् ।
जग्राह तिमिरासाद्य क्षुद्रमत्स्यानिवार्णिवे ॥ ७.४५.६ ॥
धावत येणाऱ्या क्षत्रियांच्या सेना पळू लागल्या; अंधाऱ्या समुद्रात लहान मासे धरावेत तसे त्याने त्यांना पकडले.
7.45.7
ये केचन गतास्तस्य समीपमपलायिनः ।
न ते प्रतिन्यवर्तन्त समुद्रादिव सिन्धवः ॥ ७.४५.७ ॥
पळून त्याच्याजवळ गेलेले कोणीही परत फिरले नाहीत, जसे समुद्राकडून नद्या परत फिरत नाहीत.
7.45.8
महाग्रहगृहीतेव वातवेगभयार्दिता ।
समकम्पत सा सेना विभ्रष्टा नौरिवार्णवे ॥ ७.४५.८ ॥
महाग्रहाने गिळलेल्यासारखी, वाऱ्याच्या वेगाच्या भयाने पीडित ती सेना थरथरली; समुद्रात भरकटलेल्या नौकेसारखी.
7.45.9
अथ रुक्मरथो नाम मद्रेश्वरसुतो बली ।
त्रस्तामाश्वासयन्सेनामत्रस्तो वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.४५.९ ॥
मग मद्रेश्वराचा पुत्र रुक्मरथ नावाचा बलवान, घाबरलेल्या सेनेला धीर देत, निर्भयपणे हे वचन बोलला.
7.45.10
अलं त्रासेन वः शूरा नैष कश्चिन्मयि स्थिते ।
अहमेनं ग्रीहष्यामि जीवग्राहं न संशयः ॥ ७.४५.१० ॥
हे शूरांनो, तुम्हाला भय नको; मी उभा असताना काहीही भय नाही. याला जिवंत पकडेन, यात शंका नाही.
7.45.11
एवमुक्त्वा तु सौभद्रमभिदुद्राव वीर्यवान् ।
सुकल्पितेनोह्यमानः स्यन्दनेन विराजता ॥ ७.४५.११ ॥
असे बोलून तो पराक्रमी सौभद्राकडे धावला; सुसज्ज, तेजस्वी रथावर चालवला जात.
7.45.12
सोऽभिमन्युं त्रिभिर्बाणैर्विद्ध्वा वक्षस्यथानदत् ।
त्रिभिश्च दक्षिणे बाहौ सव्ये च निशितैस्त्रिभिः ॥ ७.४५.१२ ॥
त्याने अभिमन्यूला तीन बाणांनी छातीत विद्ध करून गर्जना केली; आणि तीन तीक्ष्ण बाणांनी उजव्या आणि डाव्या बाहूवरही.
7.45.13
स तस्येष्वसनं छित्त्वा फाल्गुनिः सव्यदक्षिणौ ।
भुजौ शिरश्च स्वक्षिभ्रु क्षितौ क्षिप्रमपातयत् ॥ ७.४५.१३ ॥
त्याचे धनुष्य तोडून फाल्गुनीच्या पुत्राने डावे-उजवे दोन्ही हात आणि डोळे-भुवयांसह मस्तक त्वरित भूमीवर पाडले.
7.45.14
दृष्ट्वा रुक्मरथं रुग्णं पुत्रं शल्यस्य मानिनम् ।
जीवग्राहं जिघृक्षन्तं सौभद्रेण यशस्विना ॥ ७.४५.१४ ॥
यशस्वी सौभद्राने सुवर्णरथ असलेल्या, जखमी, अभिमानी शल्याच्या पुत्राला जिवंत पकडण्याची इच्छा करताना पाहिले.
7.45.15
सङ्ग्रामदुर्मदा राजन्राजपुत्राः प्रहारिणः ।
वयस्याः शल्यपुत्रस्य सुवर्णविकृतध्वजाः ॥ ७.४५.१५ ॥
हे राजा! युद्धात उन्मत्त, प्रहार करणारे, शल्यपुत्राचे सवंगडी असलेले राजपुत्र सुवर्णाने सजवलेल्या ध्वजांसह होते.
7.45.16
तालमात्राणि चापानि विकर्षन्तो महाबलाः ।
आर्जुनिं शरवर्षेण समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ७.४५.१६ ॥
ताडाच्या झाडाएवढी धनुष्ये ओढणाऱ्या महाबलवानांनी अर्जुनपुत्राला सर्व बाजूंनी बाणांच्या वर्षावाने वेढले.
7.45.17
शूरैः निक्षाबलोपेतैस्तरुणैरत्यमर्षणैः ।
दृष्ट्वैकं समरे शूरं सौभद्रमपराजितम् ॥ ७.४५.१७ ॥
युद्धात अपराजित असलेल्या त्या एकाकी शूर सौभद्राला पाहून तरुण, अत्यंत संतप्त, बलसंपन्न वीरांनी (त्याला घेरले).
7.45.18
छाद्यमानं शरव्रातैर्हृष्टो दुर्योधनोऽभवत् ।
वैवस्वतस्य भवनं गतं ह्येममन्यत ॥ ७.४५.१८ ॥
बाणांच्या समूहांनी झाकला जाणारा तो पाहून दुर्योधन हर्षित झाला; हा निश्चित वैवस्वताच्या (यमाच्या) भवनाला गेला असे त्याने मानले.
7.45.19
सुवर्णपुङ्खैरिषुभिर्नानालिङ्गैः सुतेजनैः ।
अदृश्यमार्जुनिं चक्रुर्निमेषात्ते नृपात्मजाः ॥ ७.४५.१९ ॥
सोन्याची पिसे असलेल्या, नाना चिन्हांच्या, चांगले धारदार केलेल्या बाणांनी त्या राजपुत्रांनी क्षणात अर्जुनाला अदृश्य केले.
7.45.20
ससूताश्वध्वजं तस्य स्यन्दनं तं च मारिष ।
आचितं समपश्याम श्वाविधं शललैरिव ॥ ७.४५.२० ॥
हे मान्यवरा, त्याचा रथ, सारथी, घोडे व ध्वज यांसह तो रथ काट्यांच्या शललांसारखा बाणांनी झाकलेला आम्ही पाहिला.
7.45.21
स गाढविद्धः क्रुद्धश्च तोत्रैर्गज इवार्दितः ।
गान्धर्वमस्त्रमायच्छद्रथमायां च भारत ॥ ७.४५.२१ ॥
खोल जखमी झालेला, क्रोधित झालेला, अंकुशाने पीडित झालेल्या हत्तीप्रमाणे तो गांधर्वास्त्र उचलू लागला; हे भारता, रथही विस्तारला.
7.45.22
अर्जुनो तपस्तप्त्वा गन्धर्वेभ्यो यदाहृतम् ।
तुम्बुरुप्रमुखेभ्यो वै तेनामोहयताहितान् ॥ ७.४५.२२ ॥
अर्जुनाने तप करून गंधर्वांकडून, तुम्बुरु प्रमुखांकडून जे मिळवले होते, त्याद्वारे शत्रूंना मोहित केले.
7.45.23
एकधा शतधा राजन्दृश्यते स्म सहस्रधा ।
अलातचक्रवत्सङ्ख्ये क्षिप्रमस्त्राणि दर्शयन् ॥ ७.४५.२३ ॥
हे राजा, युद्धात तो एक, शंभर आणि हजार रूपांनी दिसत होता; अलातचक्राप्रमाणे वेगाने अस्त्रे दाखवत.
7.45.24
रथचर्यास्त्रमायाभिर्मोहयित्वा परन्तपः ।
बिभेद शतधा राजञ्शरीराणि महीक्षिताम् ॥ ७.४५.२४ ॥
रथचर्या, अस्त्रे आणि मायेने मोहित करून शत्रूंना पीडणाऱ्या त्या वीराने, हे राजा, राजांची शरीरे शंभर तुकड्यांत भेदली.
7.45.25
प्राणाः प्राणभृतां सङ्ख्ये प्रेषिता निशितैः शरैः ।
राजन्प्रापुरसुं लोकं शरीराण्यवनिं ययुः ॥ ७.४५.२५ ॥
राजा, युद्धात तीक्ष्ण बाणांनी पाठवलेले प्राण प्राणिमात्राच्या प्राणवायूसह लोकाप्रत पोहोचले; शरीरे पृथ्वीवर पडली.
7.45.26
धनूंष्यश्वान्नियन्तॄंश्च ध्वजान्बाहूंश्च साङ्गदान् ।
सिरांसि च शितैर्बाणैस्तेषां चिच्छेद फाल्गुनिः ॥ ७.४५.२६ ॥
फाल्गुनाचा पुत्र (अर्जुन) तीक्ष्ण बाणांनी त्यांची धनुष्ये, घोडे, सारथी, ध्वज, बाजूबंदांसह बाहू आणि मस्तके तोडली.
7.45.27
चूतारामो यथा भग्नः पञ्चवर्षः फलोपगः ।
राजपुत्रशतं तद्वत्सौभद्रेण निपातितम् ॥ ७.४५.२७ ॥
पाच वर्षांची, फळांनी लगडलेली आमराई मोडून पडावी तसे सौभद्राने शंभर राजपुत्रांना पाडले.
7.45.28
क्रुद्धाशीविषसङ्काशान्सुकुमारान्सुखोचितान् ।
एकेन निहतान्दृष्ट्वा भीतो दुर्योधनोऽभवत् ॥ ७.४५.२८ ॥
क्रुद्ध विषारी सर्पांसारखे, सुकुमार आणि सुखात वाढलेले ते एकाच्याच हातून मारले गेलेले पाहून दुर्योधन भयभीत झाला.
7.45.29
रथिनः कुञ्जरानश्वान्पदातींश्चावमर्दितान् ।
दृष्ट्वा दुर्योधनः क्षिप्रमुपायात्तममर्षितः ॥ ७.४५.२९ ॥
रथी, हत्ती, घोडे आणि पायदळ चिरडलेले पाहून दुर्योधन क्रोधाने त्वरेने तिकडे आला.
7.45.30
तयोः क्षणमिवापूर्वः सङ्ग्रामः समपद्यत ।
अथाभवत्ते विमुखः पुत्रः शरशताहतः ॥ ७.४५.३० ॥
त्या दोघांमध्ये क्षणभर अपूर्व युद्ध झाले. मग तुमचा पुत्र शेकडो बाणांनी घायाळ होऊन पाठ फिरवून गेला.