ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.49.1
विष्णोः स्वसुर्नन्दकरः स विष्ण्वायुधभूषणः ।
रराजातिरथः सङ्ख्ये जनार्दन इवापरः ॥ ७.४९.१ ॥
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਅਤਿਰਥੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਨਾਰਦਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ।
7.49.2
मारुतोद्धूतकेशान्तमुद्यतारिवरायुधम् ।
वपुः समीक्ष्य पृथ्वीशा दुःसमीक्ष्यं सुरैरपि ॥ ७.४९.२ ॥
ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਸਤਰ ਉਠਾਇਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ (ਡਰ ਗਏ)।
7.49.3
यदि पाणितलादेतच्चक्रं मुञ्चेत फाल्गुनिः ।
वरदानान्मातुलस्य विष्णोश्चक्रमिवापतेत् ॥ ७.४९.३ ॥
ਜੇ ਫਾਲਗੁਨੀ (ਅਰਜੁਨ) ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਤੋਂ ਇਹ ਚੱਕਰ ਛੱਡੇ, ਤਾਂ ਮਾਮੇ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗੇਗਾ।
7.49.4
तच्चक्रं भृशमुद्विग्नाः संचिच्छिदुरनेकधा ।
महारथस्ततः कार्ष्मिः स जग्राह महागदाम् ॥ ७.४९.४ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾ ਕੇ ਉਸ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਮਹਾਰਥੀ ਕਾਰਸ਼ਨਿ (ਅਭਿਮਨਿਊ) ਨੇ ਮਹਾਗਦਾ ਫੜ ਲਈ।
7.49.5
विधनुःस्यन्दनासिस्तैर्विचक्रश्चारिभिः कृतः ।
अभिमन्युर्गदापाणिरश्वत्थामानमार्दयत् ॥ ७.४९.५ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼, ਰਥ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਕੀਤਾ ਅਭਿਮਨਿਊ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗਾ।
7.49.6
स गदामुद्यतां दृष्ट्वा ज्वलन्तीमशनीमिव ।
अपाक्रामद्रथोपस्थाद्विक्रमांस्त्रीन्नरर्षभः ॥ ७.४९.६ ॥
ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਬਲਦੀ ਉਠਾਈ ਹੋਈ ਉਸ ਗਦਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਦੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ।
7.49.7
तस्याश्वान्गदया हत्वा तथोभौ पार्ष्णिसारथी ।
शराचिताङ्गः सौभद्रः श्वाविद्वत्समदृश्यत ॥ ७.४९.७ ॥
ਉਸਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਗਦਾ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਰਸ਼ਣਿ-ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੌਭਦ੍ਰ ਸ਼ਾਹੀ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
7.49.8
ततः सुबलदायादं कालिकेयमपोथयत् ।
जघान चास्यानुचरान्गान्धारान्सप्तसप्ततिम् ॥ ७.४९.८ ॥
ਫਿਰ ਸੁਬਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਕਾਲਿਕੇਯ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੰਧਾਰ ਅਨੁਚਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤਹੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.49.9
पुनश्चैव वसातीयाञ्जघान रथिनो दश ।
केकयानां रथान्सप्त हत्वा च दश कुञ्जरान्।
दौःशासनिरथं साश्वं गदया समपोथयत् ॥ ७.४९.९ ॥
ਫਿਰ ਵਸਾਤੀਆਂ ਦੇ ਦਸ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਕੇਕਯਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਰਥ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਦਸ ਹਾਥੀ ਮਾਰੇ; ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਥ ਗਦਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
7.49.10
ततो दौःशसनिः क्रुद्धो गदामुद्यम्य मारिष ।
अभिदुद्राव सौभद्रं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.४९.१० ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ, ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੌਭਦ੍ਰ ਵੱਲ ਦੌੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਰੁਕ, ਰੁਕ!"
7.49.11
तावुद्यतगदौ वीरावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ ।
भ्रातृव्यौ सम्प्रजहाते पुरेव त्र्यम्बकान्धकौ ॥ ७.४९.११ ॥
ਗਦਾਵਾਂ ਉਠਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਚਚੇਰੇ ਵੈਰੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਤ੍ਰਿਯੰਬਕ ਅਤੇ ਅੰਧਕ ਵਾਂਗ ਭਿੜ ਗਏ।
7.49.12
तावन्योन्यं गदाग्राभ्यामाहत्य पतितौ क्षितौ ।
इन्द्रध्वजाविवोत्सृष्टौ रणमध्ये परंतपौ ॥ ७.४९.१२ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਦਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਣਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
7.49.13
दौःशासनिरथोत्थाय कुरूणां कीर्तिवर्धनः ।
उत्तिष्ठमानं सौभद्रं गदया मूर्ध्न्यताडयत् ॥ ७.४९.१३ ॥
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰੱਥ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ, ਉੱਠ ਰਹੇ ਸੌਭਦ੍ਰ (ਅਭਿਮਨਯੂ) ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
7.49.14
गदावेगेन महता व्यायामेन च मोहितः ।
विचेता न्यपतद्भूमौ सौभद्रः परवीरहा ॥ ७.४९.१४ ॥
ਗਦਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵੇਗ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਚੇਤਨਾ ਗੁਆ ਕੇ, ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੌਭਦ੍ਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
7.49.15
एवं विनिहतो राजन्नेको बहुभिराहवे ।
क्षोभयित्वा चमूं सर्वां नलिनीमिव कुञ्जरः ॥ ७.४९.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਲਾ ਉਹ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਹਾਥੀ ਜਿਵੇਂ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ।
7.49.16
अशोभत हतो वीरो व्याधैर्वनगजो यथा ।
तं तथा पतितं शूरं तावकाः पर्यवारयन् ॥ ७.४९.१६ ॥
ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਵੀਰ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਸ਼ੂਰ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।
7.49.17
दावं दग्ध्वा यथा शान्तं पावकं शिशिरात्यये ।
विमृद्व्य नगशृङ्गाणि सन्निवृत्तमिवानिलम् ॥ ७.४९.१७ ॥
ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਸਿਆਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮਸਲ ਕੇ ਮੁੜ ਗਈ ਹਵਾ ਵਾਂਗ।
7.49.18
अस्तिं गतमिवादित्यं तप्त्वा भारत वाहिनीम् ।
उपप्लुतं यथा सोमं संशुष्कमिव सागस्म् ॥ ७.४९.१८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸੂਰਜ ਨੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤਪਾ ਕੇ ਅਸਤ ਹੋਣ ਵਾਂਗ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ।
7.49.19
पूर्णचन्द्राभवदनं काकपक्षवृतालिकम् ।
तं भूमौ पतितं दृष्ट्वा तावकास्ते महारथाः।
मुदा परमया युक्ताश्चुक्रुशुः सिंहवन्मुहुः ॥ ७.४९.१९ ॥
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੇ, ਕਾਂ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਲਟਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਾਰਥੀ ਪਰਮ ਹਰਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਜੇ।
7.49.20
आसीत्परमको हर्षस्तावकानां विशाम्पते ।
इतरेषां तु वीराणां नेत्रेभ्यः प्रापतज्जलम् ॥ ७.४९.२० ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਤੁਰੇ।
7.49.21
अन्तरिक्षे च भूतानि प्राक्रोशन्त विशाम्पते ।
दृष्ट्वा निपतितं वीरं च्युतं चन्द्रमिवाम्बरात् ॥ ७.४९.२१ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣੀ ਚੀਕ ਉੱਠੇ; ਅੰਬਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾ ਵੇਖ ਕੇ।
7.49.22
द्रोणकर्णमुखैः षड्भिर्धार्तराष्ट्रैर्महारथैः ।
एकोऽयं निहतः शेते नैष धर्मो मतो हि नः ॥ ७.४९.२२ ॥
ਦ੍ਰੋਣ, ਕਰਨ ਆਦਿ ਛੇ ਮਹਾਰਥੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਾਇਆ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਮੱਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ।
7.49.23
तस्मिन्विनिहते वीरे बह्वशोभत मेदिनी ।
द्यौर्यथा पूर्णचन्द्रेण नक्षत्रगणमालिनी ॥ ७.४९.२३ ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗੀ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਅੰਬਰ ਵਾਂਗ।
7.49.24
रुक्मपुङ्खैश्च सम्पूर्णा रुधिरौघपरिप्लुता ।
उत्तमाङ्गैश्च शूराणां भ्राजमानैः सकुण्डलैः ॥ ७.४९.२४ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੀ, ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ।
7.49.25
विचित्रैश्च परिस्तोमैः पताकाभिश्च संवृता ।
चामरैश्च कुथाभिश्च प्रविद्धैश्चाम्बरोत्तमैः ॥ ७.४९.२५ ॥
ਵਿਚਿੱਤਰ ਸਜਾਵਟੀ ਢੱਕਣਾਂ, ਝੰਡਿਆਂ, ਚਾਮਰਾਂ, ਕਾਠੀ-ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਉੱਤਮ ਵਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
7.49.26
रथाश्वनरनागानामलङ्कारैश्च सुप्रभैः ।
खङ्गैः सुनिशितैः पीतैर्निर्मुक्तैर्भुजगैरिव ॥ ७.४९.२६ ॥
ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤਿ ਤਿੱਖੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੁੰਜ ਲਾਹੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਪਈਆਂ ਸਨ।
7.49.27
चापैश्च विविधैश्छिन्नैः शक्त्यृष्टिप्रासकम्पनैः ।
विविधैश्चायुधैश्चान्यैः संवृता भूरशोभत ॥ ७.४९.२७ ॥
ਟੁੱਟੇ ਵਿਵਿਧ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਾਸ ਵਰਗੇ ਕੰਬਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਆਯੁਧਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਧਰਤੀ ਸ਼ੋਭਦੀ ਸੀ।
7.49.28
निष्टनद्भिरतीवान्यैरुद्वहद्रुधिरस्रवैः ।
नरैः पतद्भिः पतितैरवनी स्वधिकं बभौ ॥ ७.४९.२८ ॥
ਬਹੁਤ ਕਰਾਹੁੰਦੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ, ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹਾਉਂਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਅਤੇ ਡਿੱਗੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ੋਭੀ।
7.49.29
वाजिभिश्चापि निर्जीवैः श्वसद्भिः शोणितोक्षितैः ।
सारोहैर्विषमा भूमिः सौभद्रेण निपातितैः ॥ ७.४९.२९ ॥
ਸੌਭਦ੍ਰ (ਅਭਿਮਨਯੂ) ਦੁਆਰਾ ਡੇਗੇ ਗਏ, ਨਿਰਜੀਵ, ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਊਬੜ-ਖਾਬੜ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
7.49.30
साङ्कुशैः समहामात्रैः सर्वमायुधकेतुभिः ।
पर्वतैरिव विध्वस्तैर्विशिखैर्मथितैर्गजैः ॥ ७.४९.३० ॥
ਅੰਕੁਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਵਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਥੇ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਢਹਿਆਂ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ (ਧਰਤੀ ਸ਼ੋਭਦੀ ਸੀ)।
7.49.31
पृथिव्यानुकीर्णैश्च अश्वसारथियोधिभिः ।
हदैरिव प्रक्षुभितैर्हृतनागै रथोत्तमैः ॥ ७.४९.३१ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖਿੰਡੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਸਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ; ਹਲੂਣੇ ਹੋਏ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਮਾਰੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰੱਥਾਂ ਨਾਲ।
7.49.32
पदातिसङ्घैश्च हतैर्विविधायुधभूषणैः ।
भीरूणां त्रासजननी घोररूपाऽभवन्मही ॥ ७.४९.३२ ॥
ਮਾਰੇ ਗਏ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ, ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਡਰਪੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਹੋ ਗਈ।
7.49.33
तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ चन्द्रार्कसदृशद्युतिम् ।
तावकानां परा प्रीतिः पाण्डूनां चाभवद्व्यथा ॥ ७.४९.३३ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਹੋਈ।
7.49.34
अभिमन्यौ हते राजञ्शिशुकेऽप्राप्तयौवने ।
सम्प्राद्रवच्चमूः सर्वा धर्मराजस्य पश्यतः ॥ ७.४९.३४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਅਭਿਮਨਿਊ, ਜੋ ਅਜੇ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਭੱਜ ਗਈ।
7.49.35
दीर्यमाणं बलं दृष्ट्वा सौभद्रे विनिपातिते ।
अजातशत्रुस्तान्वीरानिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.४९.३५ ॥
ਸੌਭਦ੍ਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਖਿੰਡਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.49.36
स्वर्गमेष गतः शूरो यो हतो न पराङ्मुखः ।
संस्तम्भयत माभैष्ट विजेष्यामो रणे रिपून् ॥ ७.४९.३६ ॥
ਪਿੱਠ ਨਾ ਵਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸੂਰਮਾ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਡਟੇ ਰਹੋ, ਨਾ ਡਰੋ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗੇ।
7.49.37
इत्येवं स महातेजा दुःखितेभ्यो महाद्युतिः ।
धर्मराजो युधां श्रेष्ठो ब्रुवन्दुःखमपानुदत् ॥ ७.४९.३७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਦਿਉਤੀ, ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਦੁਖੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕੀਤਾ।
7.49.38
युद्धे ह्याशीविषाकारान्राजपुत्रान्रणे रिपून् ।
पूर्वं निहत्य सङ्ग्रामे पश्चादार्जुनिरभ्ययात् ॥ ७.४९.३८ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
7.49.39
हत्वा दशसहस्राणि कौसल्यं च महारथम् ।
कृष्णार्जुनसमः कार्ष्णिः शक्रलोकं गतो ध्रुवम् ॥ ७.४९.३९ ॥
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕੌਸਲਯ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਾਰਸ਼੍ਣਿ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇੰਦਰਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ।
7.49.40
रथाश्वनरमातङ्गान्विनिहत्य सहस्रशः ।
अवितृप्तः स सङ्ग्रामादशोच्यः पुण्यकर्मकृत्। ॥ ७.४९.४० ॥
ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਅਤ੍ਰਿਪਤ, ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
7.49.41
गतः पुण्यकृतां लोकाञ्शाश्वतान्पुण्यनिर्जितान् ॥ ७.४९.४१ ॥
ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ, ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ।