మహాభారతం · అధ్యాయం 7.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.49.1
विष्णोः स्वसुर्नन्दकरः स विष्ण्वायुधभूषणः ।
रराजातिरथः सङ्ख्ये जनार्दन इवापरः ॥ ७.४९.१ ॥
విష్ణువు సోదరికి ఆనందం కలిగించినవాడు, విష్ణు ఆయుధాలతో అలంకరించబడినవాడు, యుద్ధంలో అతిరథుడు ఆయన మరొక జనార్దనుడిలా ప్రకాశించాడు.
7.49.2
मारुतोद्धूतकेशान्तमुद्यतारिवरायुधम् ।
वपुः समीक्ष्य पृथ्वीशा दुःसमीक्ष्यं सुरैरपि ॥ ७.४९.२ ॥
గాలికి చెదిరిన జుట్టుతో, శత్రువుల శ్రేష్ఠ ఆయుధాన్ని ఎత్తిన ఆ రూపాన్ని చూసి, దేవతలకైనా చూడ కష్టమైన దానిని చూసి, భూపతులు (భయపడ్డారు).
7.49.3
यदि पाणितलादेतच्चक्रं मुञ्चेत फाल्गुनिः ।
वरदानान्मातुलस्य विष्णोश्चक्रमिवापतेत् ॥ ७.४९.३ ॥
ఫాల్గుని (అర్జునుడు) తన అరచేతి నుండి ఈ చక్రాన్ని విడిచితే, మేనమామ వరంతో అది విష్ణు చక్రంలా పడుతుంది.
7.49.4
तच्चक्रं भृशमुद्विग्नाः संचिच्छिदुरनेकधा ।
महारथस्ततः कार्ष्मिः स जग्राह महागदाम् ॥ ७.४९.४ ॥
వారు మిక్కిలి కలవరపడి ఆ చక్రాన్ని అనేక విధాలుగా ఖండించారు. అప్పుడు మహారథుడు కార్ష్ణి (అభిమన్యుడు) మహాగదను పట్టుకున్నాడు.
7.49.5
विधनुःस्यन्दनासिस्तैर्विचक्रश्चारिभिः कृतः ।
अभिमन्युर्गदापाणिरश्वत्थामानमार्दयत् ॥ ७.४९.५ ॥
శత్రువులచే విల్లు, రథం, ఖడ్గం, చక్రం లేకుండా చేయబడిన అభిమన్యుడు చేతిలో గదతో అశ్వత్థామను కొట్టాడు.
7.49.6
स गदामुद्यतां दृष्ट्वा ज्वलन्तीमशनीमिव ।
अपाक्रामद्रथोपस्थाद्विक्रमांस्त्रीन्नरर्षभः ॥ ७.४९.६ ॥
పిడుగులా మండుతున్న ఎత్తిన ఆ గదను చూసి, ఆ నరశ్రేష్ఠుడు రథపీఠం నుండి మూడు అడుగులు వెనక్కి వెళ్లాడు.
7.49.7
तस्याश्वान्गदया हत्वा तथोभौ पार्ष्णिसारथी ।
शराचिताङ्गः सौभद्रः श्वाविद्वत्समदृश्यत ॥ ७.४९.७ ॥
అతని గుర్రాలను గదతో కొట్టి, అతని ఇద్దరు పార్ష్ణి-సారథులను కూడా చంపాడు. బాణాలతో కప్పబడిన అవయవాలతో సుభద్ర కుమారుడు ముళ్ళపంది లాగా కనిపించాడు.
7.49.8
ततः सुबलदायादं कालिकेयमपोथयत् ।
जघान चास्यानुचरान्गान्धारान्सप्तसप्ततिम् ॥ ७.४९.८ ॥
తరువాత సుబలుని వారసుడైన కాలికేయుడిని నలిపివేశాడు; అతని గాంధార అనుచరులలో డెబ్బై ఏడు మందిని చంపాడు.
7.49.9
पुनश्चैव वसातीयाञ्जघान रथिनो दश ।
केकयानां रथान्सप्त हत्वा च दश कुञ्जरान्।
दौःशासनिरथं साश्वं गदया समपोथयत् ॥ ७.४९.९ ॥
మళ్లీ వసాతీయులలో పది మంది రథికులను చంపాడు; కేకయుల ఏడు రథాలను నాశనం చేసి, పది ఏనుగులను చంపాడు; దుఃశాసనుని కుమారుని గుర్రాలతో కూడిన రథాన్ని గదతో పూర్తిగా నలిపాడు.
7.49.10
ततो दौःशसनिः क्रुद्धो गदामुद्यम्य मारिष ।
अभिदुद्राव सौभद्रं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.४९.१० ॥
అప్పుడు దుఃశాసనుని కుమారుడు కోపంతో గదను పైకెత్తి, ఓ మారిష, సుభద్ర కుమారుడి మీదకు దూసుకెళ్లి, "నిలు, నిలు!" అని అన్నాడు.
7.49.11
तावुद्यतगदौ वीरावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ ।
भ्रातृव्यौ सम्प्रजहाते पुरेव त्र्यम्बकान्धकौ ॥ ७.४९.११ ॥
గదలు పైకెత్తి, ఒకరినొకరు చంపాలని కోరుకున్న ఆ ఇద్దరు వీరులు, బంధువులైన శత్రువులు, పూర్వం త్ర్యంబకుడు మరియు అంధకుడు వలె పోరాడారు.
7.49.12
तावन्योन्यं गदाग्राभ्यामाहत्य पतितौ क्षितौ ।
इन्द्रध्वजाविवोत्सृष्टौ रणमध्ये परंतपौ ॥ ७.४९.१२ ॥
ఆ ఇద్దరు ఒకరినొకరు గదల అగ్రభాగాలతో కొట్టి, రణమధ్యంలో ఇంద్రధ్వజాల వలె నేలమీద పడిపోయారు; వారు శత్రువులను దహించేవారు.
7.49.13
दौःशासनिरथोत्थाय कुरूणां कीर्तिवर्धनः ।
उत्तिष्ठमानं सौभद्रं गदया मूर्ध्न्यताडयत् ॥ ७.४९.१३ ॥
దుఃశాసనుని కుమారుడు రథం నుండి లేచి, కురువంశ కీర్తిని పెంచువాడై, లేస్తున్న సౌభద్రుని (అభిమన్యుని) తలపై గదతో కొట్టెను.
7.49.14
गदावेगेन महता व्यायामेन च मोहितः ।
विचेता न्यपतद्भूमौ सौभद्रः परवीरहा ॥ ७.४९.१४ ॥
గదా వేగం వల్ల, మహా శ్రమ వల్ల మోహితుడై, స్పృహ కోల్పోయి సౌభద్రుడు, శత్రువీరులను సంహరించువాడు, నేలపై పడిపోయెను.
7.49.15
एवं विनिहतो राजन्नेको बहुभिराहवे ।
क्षोभयित्वा चमूं सर्वां नलिनीमिव कुञ्जरः ॥ ७.४९.१५ ॥
ఓ రాజా, ఇలా ఒంటరిగా అతడు అనేకుల చేత యుద్ధంలో హతమయ్యాడు; ఏనుగు కమలసరస్సును కలచివేసినట్లు, సమస్త సైన్యాన్ని కలవరపరచి.
7.49.16
अशोभत हतो वीरो व्याधैर्वनगजो यथा ।
तं तथा पतितं शूरं तावकाः पर्यवारयन् ॥ ७.४९.१६ ॥
వేటగాళ్ల చేత చంపబడిన అడవి ఏనుగులా ఆ వీరుడు ప్రకాశించెను. అలా పడిపోయిన ఆ శూరుని మీ వారు చుట్టుముట్టిరి.
7.49.17
दावं दग्ध्वा यथा शान्तं पावकं शिशिरात्यये ।
विमृद्व्य नगशृङ्गाणि सन्निवृत्तमिवानिलम् ॥ ७.४९.१७ ॥
అడవి మంటను కాల్చి, శిశిరాంతంలో శాంతించిన అగ్నిలా, పర్వత శిఖరాలను అణచి తిరిగి వెళ్లిన గాలిలా.
7.49.18
अस्तिं गतमिवादित्यं तप्त्वा भारत वाहिनीम् ।
उपप्लुतं यथा सोमं संशुष्कमिव सागस्म् ॥ ७.४९.१८ ॥
ఓ భారతా, అస్తమించిన సూర్యుడు సైన్యాన్ని తపింపజేసి అస్తమించినట్లు, గ్రహణం పట్టిన చంద్రునిలా, ఎండిన సముద్రంలా.
7.49.19
पूर्णचन्द्राभवदनं काकपक्षवृतालिकम् ।
तं भूमौ पतितं दृष्ट्वा तावकास्ते महारथाः।
मुदा परमया युक्ताश्चुक्रुशुः सिंहवन्मुहुः ॥ ७.४९.१९ ॥
పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖము, కాకి రెక్కలతో కప్పబడిన ముంగురులు కలవాడు నేలపై పడి ఉండటం చూచి మీ మహారథులు అపార ఆనందంతో సింహాల వలె పదేపదే గర్జించారు.
7.49.20
आसीत्परमको हर्षस्तावकानां विशाम्पते ।
इतरेषां तु वीराणां नेत्रेभ्यः प्रापतज्जलम् ॥ ७.४९.२० ॥
ప్రజాపతీ, మీ వీరులకు అపార ఆనందం కలిగింది; ఇతర వీరుల కళ్ళ నుండి నీరు కారింది.
7.49.21
अन्तरिक्षे च भूतानि प्राक्रोशन्त विशाम्पते ।
दृष्ट्वा निपतितं वीरं च्युतं चन्द्रमिवाम्बरात् ॥ ७.४९.२१ ॥
ప్రజాపతీ, ఆకాశంలో ప్రాణులు అరిచాయి; ఆకాశం నుండి జారిపడిన చంద్రుడిలా ఆ వీరుడు నేలపై పడి ఉండటం చూసి.
7.49.22
द्रोणकर्णमुखैः षड्भिर्धार्तराष्ट्रैर्महारथैः ।
एकोऽयं निहतः शेते नैष धर्मो मतो हि नः ॥ ७.४९.२२ ॥
ద్రోణుడు, కర్ణుడు మొదలైన ఆరుగురు మహారథులు ధృతరాష్ట్ర కుమారులు ఒంటరిగా ఇతన్ని చంపి పడవేశారు; ఇది మాకు ధర్మంగా కనిపించదు.
7.49.23
तस्मिन्विनिहते वीरे बह्वशोभत मेदिनी ।
द्यौर्यथा पूर्णचन्द्रेण नक्षत्रगणमालिनी ॥ ७.४९.२३ ॥
ఆ వీరుడు మరణించగా భూమి ఎంతో ప్రకాశించింది; పూర్ణచంద్రునితో, నక్షత్రమాలలతో అలంకరించబడిన ఆకాశంలా.
7.49.24
रुक्मपुङ्खैश्च सम्पूर्णा रुधिरौघपरिप्लुता ।
उत्तमाङ्गैश्च शूराणां भ्राजमानैः सकुण्डलैः ॥ ७.४९.२४ ॥
బంగారు పింఛాల బాణాలతో నిండి, రక్తధారలతో తడిసి, కుండలాలతో ప్రకాశించే వీరుల తలలతో నిండి ఉంది.
7.49.25
विचित्रैश्च परिस्तोमैः पताकाभिश्च संवृता ।
चामरैश्च कुथाभिश्च प्रविद्धैश्चाम्बरोत्तमैः ॥ ७.४९.२५ ॥
విచిత్రమైన అలంకార వస్త్రాలతో, పతాకలతో, చామరాలతో, జీనుగుడ్డలతో, విసిరివేయబడిన ఉత్తమ వస్త్రాలతో కప్పబడి ఉంది.
7.49.26
रथाश्वनरनागानामलङ्कारैश्च सुप्रभैः ।
खङ्गैः सुनिशितैः पीतैर्निर्मुक्तैर्भुजगैरिव ॥ ७.४९.२६ ॥
రథాలు, గుఱ్ఱాలు, మనుషులు, ఏనుగుల అలంకారాలతో, అతి పదునైన మెరిసే ఖడ్గాలతో, విడిచిన పాముల వలె పడి ఉన్నవాటితో.
7.49.27
चापैश्च विविधैश्छिन्नैः शक्त्यृष्टिप्रासकम्पनैः ।
विविधैश्चायुधैश्चान्यैः संवृता भूरशोभत ॥ ७.४९.२७ ॥
విరిగిన వివిధ ధనుస్సులతో, శక్తి, ఋష్టి, ప్రాస ఆయుధాల కంపనంతో, ఇతర విధాల ఆయుధాలతో కప్పబడి భూమి ప్రకాశించింది.
7.49.28
निष्टनद्भिरतीवान्यैरुद्वहद्रुधिरस्रवैः ।
नरैः पतद्भिः पतितैरवनी स्वधिकं बभौ ॥ ७.४९.२८ ॥
అతిగా మూలుగుతున్న ఇతరులతో, రక్తధారలు ప్రవహిస్తూ పడుతున్న, పడిపోయిన మనుషులతో భూమి మరింత ప్రకాశించింది.
7.49.29
वाजिभिश्चापि निर्जीवैः श्वसद्भिः शोणितोक्षितैः ।
सारोहैर्विषमा भूमिः सौभद्रेण निपातितैः ॥ ७.४९.२९ ॥
సౌభద్రుడు (అభిమన్యుడు) కూల్చిన, ప్రాణం లేని, ఊపిరి తీస్తున్న, రక్తంతో తడిసిన గుఱ్ఱాలు, వాటి స్వారీదారులతో భూమి అసమానమైంది.
7.49.30
साङ्कुशैः समहामात्रैः सर्वमायुधकेतुभिः ।
पर्वतैरिव विध्वस्तैर्विशिखैर्मथितैर्गजैः ॥ ७.४९.३० ॥
అంకుశాలు, మహావతులు, సర్వాయుధాలు, ధ్వజాలతో కూడిన, బాణాలతో మథించబడి పర్వతాల వలె విధ్వంసమైన ఏనుగులతో.
7.49.31
पृथिव्यानुकीर्णैश्च अश्वसारथियोधिभिः ।
हदैरिव प्रक्षुभितैर्हृतनागै रथोत्तमैः ॥ ७.४९.३१ ॥
నేలపై చెల్లాచెదురుగా పడిన గుర్రాలు, సారథులు, యోధులతో; కలతచెందిన సరస్సుల వలె, చంపబడిన ఏనుగులతో ఉత్తమ రథాలతో.
7.49.32
पदातिसङ्घैश्च हतैर्विविधायुधभूषणैः ।
भीरूणां त्रासजननी घोररूपाऽभवन्मही ॥ ७.४९.३२ ॥
చంపబడిన కాలిబంటుల గుంపులతో, వివిధ ఆయుధాలు ఆభరణాలతో, పిరికివారికి భయం కలిగించే భయంకర రూపంగా భూమి మారింది.
7.49.33
तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ चन्द्रार्कसदृशद्युतिम् ।
तावकानां परा प्रीतिः पाण्डूनां चाभवद्व्यथा ॥ ७.४९.३३ ॥
నేలపై పడి ఉన్న, చంద్రసూర్యుల వంటి కాంతి గలవానిని చూసి, మీ వారికి గొప్ప ఆనందం, పాండవులకు వ్యథ కలిగింది.
7.49.34
अभिमन्यौ हते राजञ्शिशुकेऽप्राप्तयौवने ।
सम्प्राद्रवच्चमूः सर्वा धर्मराजस्य पश्यतः ॥ ७.४९.३४ ॥
రాజా, అభిమన్యుడు, ఇంకా యౌవనం రాని బాలుడు, చంపబడగా, ధర్మరాజు చూస్తుండగా అతని సేనలన్నీ చెదిరి పారిపోయాయి.
7.49.35
दीर्यमाणं बलं दृष्ट्वा सौभद्रे विनिपातिते ।
अजातशत्रुस्तान्वीरानिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.४९.३५ ॥
సౌభద్రుడు కూలిపోగా సేన చెదిరిపోవడం చూసి, అజాతశత్రువు ఆ వీరులతో ఈ మాట అన్నాడు.
7.49.36
स्वर्गमेष गतः शूरो यो हतो न पराङ्मुखः ।
संस्तम्भयत माभैष्ट विजेष्यामो रणे रिपून् ॥ ७.४९.३६ ॥
వెనుకకు తిరగకుండా చంపబడిన ఈ శూరుడు స్వర్గాన్ని చేరాడు. స్థిరంగా నిలబడండి, భయపడకండి; యుద్ధంలో శత్రువులను జయిస్తాం.
7.49.37
इत्येवं स महातेजा दुःखितेभ्यो महाद्युतिः ।
धर्मराजो युधां श्रेष्ठो ब्रुवन्दुःखमपानुदत् ॥ ७.४९.३७ ॥
ఇలా మహాతేజస్వి, గొప్ప ప్రకాశం కలవాడు, యోధులలో శ్రేష్ఠుడైన ధర్మరాజు దుఃఖితులతో మాట్లాడుతూ వారి దుఃఖాన్ని పోగొట్టాడు.
7.49.38
युद्धे ह्याशीविषाकारान्राजपुत्रान्रणे रिपून् ।
पूर्वं निहत्य सङ्ग्रामे पश्चादार्जुनिरभ्ययात् ॥ ७.४९.३८ ॥
యుద్ధంలో విషసర్పాల వంటి రాజకుమారులను, శత్రువులను ముందుగా చంపి, తరువాత అర్జునుని కుమారుడు యుద్ధంలో ముందుకు సాగాడు.
7.49.39
हत्वा दशसहस्राणि कौसल्यं च महारथम् ।
कृष्णार्जुनसमः कार्ष्णिः शक्रलोकं गतो ध्रुवम् ॥ ७.४९.३९ ॥
పదివేల మందిని చంపి, కౌసల్యుడు మరియు మహారథుడిని కూడా చంపి, కృష్ణార్జునులతో సమానమైన కార్ష్ణి నిశ్చయంగా ఇంద్రలోకానికి వెళ్లాడు.
7.49.40
रथाश्वनरमातङ्गान्विनिहत्य सहस्रशः ।
अवितृप्तः स सङ्ग्रामादशोच्यः पुण्यकर्मकृत्। ॥ ७.४९.४० ॥
రథాలను, గుర్రాలను, మనుషులను, ఏనుగులను వేలసంఖ్యలో చంపి, యుద్ధంలో అసంతృప్తుడై, పుణ్యకర్మ చేసినవాడు దుఃఖించదగినవాడు కాదు.
7.49.41
गतः पुण्यकृतां लोकाञ्शाश्वतान्पुण्यनिर्जितान् ॥ ७.४९.४१ ॥
పుణ్యకర్మ చేసినవారి, పుణ్యంతో గెలిచిన శాశ్వత లోకాలకు అతడు వెళ్లాడు.