મહાભારત · અધ્યાય 7.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.5.1
रथस्थं पुरुषव्याघ्रं दृष्टा कर्णमवस्थितम् ।
हृष्टो दुर्योधनो राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.५.१ ॥
હે રાજન્! રથમાં ઊભેલા પુરુષવ્યાઘ્ર કર્ણને જોઈને હર્ષિત થયેલો દુર્યોધન આ વચન બોલ્યો.
7.5.2
सनाथमिव मन्येऽहं भवता पालितं बलम् ।
अत्र किं नु समर्थं यद्धितं तत्सम्प्रधार्यताम् ॥ ७.५.२ ॥
તમારા વડે રક્ષિત આ સેના જાણે સનાથ હોય એમ હું માનું છું. અહીં જે સમર્થ અને હિતકારી હોય તેનો સારી રીતે વિચાર કરો.
7.5.3
ब्रूहि नः पुरुषव्याघ्र त्वं हि प्राज्ञतमो नृषु ।
यथा चार्थपतिः कृत्यं पश्यते न तथेतरः ॥ ७.५.३ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર! અમને કહો, કારણ કે મનુષ્યોમાં તમે સૌથી વધુ પ્રાજ્ઞ છો. કાર્યનો સ્વામી જેમ કરવા યોગ્ય જુએ છે, તેમ બીજો જોઈ શકતો નથી.
7.5.4
ते स्म सर्वे तव वचः श्रोतुकामा नरेश्वर ।
नान्याय्यं हि भवान्वाक्यं ब्रूयादिति मतिर्मम ॥ ७.५.४ ॥
હે નરેશ્વર! અમે સૌ તમારું વચન સાંભળવા ઇચ્છુક છીએ. તમે અયોગ્ય વચન નહીં બોલો, એવો મારો મત છે.
7.5.5
भीष्मः सेनाप्रणेताऽऽसीद्वयसा विक्रमेण च ।
श्रुतेन चोपसम्पन्नः सर्वैर्योधगणैस्तथा ॥ ७.५.५ ॥
ભીષ્મ સેનાપતિ હતા. ઉંમર, પરાક્રમ અને શાસ્ત્રજ્ઞાનથી તથા બધા યોદ્ધાગણોના ગુણોથી તેઓ સંપન્ન હતા.
7.5.6
तेनातियशसा कर्ण घ्नता शत्रुगणान्मम ।
सुयुद्धेन दशाहानि पालिताः स्मो महात्मना ॥ ७.५.६ ॥
હે કર્ણ! એ અતિયશસ્વી મહાત્માએ મારા શત્રુસમૂહોનો સંહાર કરીને ઉત્તમ યુદ્ધ વડે દસ દિવસ અમારું રક્ષણ કર્યું.
7.5.7
तस्मिन्नसुकरं कर्म कृतवत्यास्थिते दिवम् ।
कं तु सेनाप्रणेतारं मन्यसे तदनन्तरम् ॥ ७.५.७ ॥
તેણે દુષ્કર કર્મ કરીને સ્વર્ગે ગયા પછી, તેના પછી તું કોને સેનાપતિ માને છે?
7.5.8
न विना नायकं सेना मुहूर्तमपि तिष्ठति ।
आहवेषु विशेषेण भ्रष्टनेत्रेष्विवाञ्जनम्।
आहवेष्वाहवश्रेष्ठ नेतृहीनेव नौर्जले ॥ ७.५.८ ॥
નાયક વિના સેના એક ક્ષણ પણ ટકતી નથી, ખાસ કરીને યુદ્ધોમાં; આંખ ગુમાવેલાઓ માટે કાજળની જેમ. હે યુદ્ધશ્રેષ્ઠ, નેતૃહીન સેના પાણીમાં સુકાની વગરની નૌકા જેવી છે.
7.5.9
यथा ह्यकर्णधारा नौ रथश्चासारथिर्यथा ।
द्रवेद्यथेष्टं तद्वत्स्यादृते सेनापतिं बलम् ॥ ७.५.९ ॥
સુકાની વગરની નૌકા અને સારથિ વગરનો રથ જેમ મન ફાવે તેમ દોડે, તેમ સેનાપતિ વિના સેના થાય.
7.5.10
अदेशिको यथा सार्थः सर्वः कृच्छ्रं समृच्छति ।
अनायका तथा सेना सर्वान्दोषान्समर्च्छति ॥ ७.५.१० ॥
માર્ગદર્શક વિનાનો વેપારી કાફલો જેમ બધી મુશ્કેલીઓ પામે, તેમ નાયક વિનાની સેના બધા દોષોને પામે.
7.5.11
स भावन्वीक्ष्य सर्वेषु मामकेषु महात्मसु ।
पश्य सेनापतिं युक्तमनु शान्तनवादिह ॥ ७.५.११ ॥
મારા બધા મહાત્માઓનો વિચાર કરીને, શાંતનુના પુત્ર પછી સેનાપતિ થવાને યોગ્ય કોણ છે તે જુઓ.
7.5.12
यं हि सेनाप्रमेतारं भवान्वक्ष्यति संयुगे ।
तं वयं सहिताः सर्वे करिष्यामो न संशयः। ॥ ७.५.१२ ॥
યુદ્ધમાં તું જેને સેનાપતિ તરીકે કહીશ, તેને અમે બધા સાથે મળીને તે પદે મૂકીશું — એમાં સંદેહ નથી.
7.5.13
सर्व एव महात्मान इमे पुरुषसत्तमाः ।
सेनापतित्वमर्हन्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ ७.५.१३ ॥
આ બધા મહાત્માઓ, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ છે; સેનાપતિપદને યોગ્ય છે. આમાં વિચારવાનું કંઈ નથી.
7.5.14
कुलसंहननज्ञानैर्बलविक्रमबुद्धिभिः ।
युक्ताः श्रुतज्ञा धीमन्त आहवेष्वनिवर्तिनः ॥ ७.५.१४ ॥
કુળ, શરીરસૌષ્ઠવ, જ્ઞાન, બળ, પરાક્રમ અને બુદ્ધિથી યુક્ત; શાસ્ત્રજ્ઞ, ધીમાન અને યુદ્ધમાં પીછેહઠ ન કરનારા.
7.5.15
युगपन्न तु ते शक्याः कर्तुं सर्वे पुरःसराः ।
एक एव तु कर्तव्यो यस्मिन्वैशेषिका गुणाः ॥ ७.५.१५ ॥
આ બધાને એક સાથે અગ્રણી બનાવવા શક્ય નથી; જેમનામાં વિશેષ ગુણો હોય એવા એકને જ નિયુક્ત કરવો જોઈએ.
7.5.16
अन्योन्यस्पर्धिनां ह्येषां यद्येकं त्वं करिष्यसि ।
शेषा विमनसो व्यक्तं न योत्स्यन्ति हितास्तव ॥ ७.५.१६ ॥
એમાંથી એકને તમે પસંદ કરશો તો પરસ્પર સ્પર્ધા કરનારા બાકીના ઉદાસ થઈ જશે; તેઓ તમારા હિતેચ્છુ હોવા છતાં સ્પષ્ટપણે લડશે નહીં.
7.5.17
अयं च सर्वयोधानामाचार्यः स्थिवरो गुरुः ।
युक्तः सेनापतिः कर्तुं द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ॥ ७.५.१७ ॥
આ બધા યોદ્ધાઓના આચાર્ય, વૃદ્ધ અને ગુરુ છે; શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણ સેનાપતિ થવા યોગ્ય છે.
7.5.18
को हि तिष्ठति दुर्धर्षे द्रोणे शस्त्रभृतां वरे ।
सेनापतिःस्यादन्योस्माच्छुक्राङ्गिरसदर्शनात् ॥ ७.५.१८ ॥
અજેય, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણની સામે કોણ ટકી શકે? શુક્ર અને અંગિરા જેવી દૃષ્ટિવાળા આમનાથી બીજું કોણ સેનાપતિ થઈ શકે?
7.5.19
न च सोऽप्यस्ति ते योधः सर्वराजसु भारत ।
द्रोणं यः समरे यान्तमनुयास्यति संयुगे ॥ ७.५.१९ ॥
હે ભરતવંશી! બધા રાજાઓમાં યુદ્ધમાં જતા દ્રોણને અનુસરી શકે એવો યોદ્ધો તારી પાસે નથી.
7.5.20
एष सेनाप्रणेतॄणामेष शस्त्रभृतामपि ।
एष बुद्धिमतां चैव श्रेष्ठो राजन्गुरुस्तव ॥ ७.५.२० ॥
એ જ સેનાપતિઓમાં, શસ્ત્રધારીઓમાં અને બુદ્ધિમાનોમાં પણ શ્રેષ્ઠ છે. હે રાજન્! એ જ તમારા ગુરુ છે.
7.5.21
एवं दुर्योधनाचार्यमाशु सेनापतिं कुरु ।
जिगीषन्तो सुरान्सङ्ख्ये कार्तिकेयमिवामराः ॥ ७.५.२१ ॥
આ રીતે દુર્યોધનના આચાર્યને તરત સેનાપતિ બનાવો; યુદ્ધમાં દેવોને જીતવા ઇચ્છતા અમરોએ કાર્તિકેયને બનાવ્યા હતા તેમ.