ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.5.1
रथस्थं पुरुषव्याघ्रं दृष्टा कर्णमवस्थितम् ।
हृष्टो दुर्योधनो राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.५.१ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ହର୍ଷିତ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.5.2
सनाथमिव मन्येऽहं भवता पालितं बलम् ।
अत्र किं नु समर्थं यद्धितं तत्सम्प्रधार्यताम् ॥ ७.५.२ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏହି ସେନା ସନାଥ ପରି ମୁଁ ମନେ କରେ। ଏଠାରେ ଯାହା ସମର୍ଥ ଓ ହିତକର, ତାହା ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କରାଯାଉ।
7.5.3
ब्रूहि नः पुरुषव्याघ्र त्वं हि प्राज्ञतमो नृषु ।
यथा चार्थपतिः कृत्यं पश्यते न तथेतरः ॥ ७.५.३ ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର! ଆମକୁ କୁହ, କାରଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରାଜ୍ଞ। କାର୍ଯ୍ୟର ଅଧିପତି ଯେପରି କରଣୀୟ ଦେଖେ, ସେପରି ଅନ୍ୟ ଦେଖି ପାରେ ନାହିଁ।
7.5.4
ते स्म सर्वे तव वचः श्रोतुकामा नरेश्वर ।
नान्याय्यं हि भवान्वाक्यं ब्रूयादिति मतिर्मम ॥ ७.५.४ ॥
ହେ ନରେଶ୍ୱର! ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ବାକ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ। ତୁମେ ଅନ୍ୟାୟ ବାକ୍ୟ କହିବ ନାହିଁ, ଏହା ମୋ ମତ।
7.5.5
भीष्मः सेनाप्रणेताऽऽसीद्वयसा विक्रमेण च ।
श्रुतेन चोपसम्पन्नः सर्वैर्योधगणैस्तथा ॥ ७.५.५ ॥
ଭୀଷ୍ମ ସେନାପତି ଥିଲେ। ବୟସ, ପରାକ୍ରମ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାଗଣର ଗୁଣରେ ସେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ।
7.5.6
तेनातियशसा कर्ण घ्नता शत्रुगणान्मम ।
सुयुद्धेन दशाहानि पालिताः स्मो महात्मना ॥ ७.५.६ ॥
ହେ କର୍ଣ୍ଣ! ସେହି ଅତିଯଶସ୍ୱୀ ମହାତ୍ମା ମୋ ଶତ୍ରୁଗଣକୁ ସଂହାର କରି ଉତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଦଶ ଦିନ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
7.5.7
तस्मिन्नसुकरं कर्म कृतवत्यास्थिते दिवम् ।
कं तु सेनाप्रणेतारं मन्यसे तदनन्तरम् ॥ ७.५.७ ॥
ସେ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲା ପରେ, ତୁମେ କାହାକୁ ସେନାପତି ମନେ କର?
7.5.8
न विना नायकं सेना मुहूर्तमपि तिष्ठति ।
आहवेषु विशेषेण भ्रष्टनेत्रेष्विवाञ्जनम्।
आहवेष्वाहवश्रेष्ठ नेतृहीनेव नौर्जले ॥ ७.५.८ ॥
ନାୟକ ବିନା ସେନା ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଟିକି ପାରେ ନାହିଁ, ବିଶେଷତଃ ଯୁଦ୍ଧରେ; ଆଖି ହରାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଜଳ ପରି। ହେ ଯୁଦ୍ଧଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନେତାହୀନ ସେନା ଜଳରେ ଦାଣ୍ଡିହୀନ ନୌକା ପରି।
7.5.9
यथा ह्यकर्णधारा नौ रथश्चासारथिर्यथा ।
द्रवेद्यथेष्टं तद्वत्स्यादृते सेनापतिं बलम् ॥ ७.५.९ ॥
ଦାଣ୍ଡି ନଥିବା ନୌକା ଓ ସାରଥି ନଥିବା ରଥ ଯେମିତି ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଧାଇଁଥାଏ, ସେମିତି ସେନାପତି ବିନା ସେନା ହୁଏ।
7.5.10
अदेशिको यथा सार्थः सर्वः कृच्छ्रं समृच्छति ।
अनायका तथा सेना सर्वान्दोषान्समर्च्छति ॥ ७.५.१० ॥
ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ବିନା ବଣିକ ଦଳ ଯେମିତି ସବୁ କଷ୍ଟ ପାଏ, ସେମିତି ନାୟକହୀନ ସେନା ସବୁ ଦୋଷ ପାଏ।
7.5.11
स भावन्वीक्ष्य सर्वेषु मामकेषु महात्मसु ।
पश्य सेनापतिं युक्तमनु शान्तनवादिह ॥ ७.५.११ ॥
ମୋର ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚାର କରି, ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପରେ ସେନାପତି ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ କିଏ ତାହା ଦେଖ।
7.5.12
यं हि सेनाप्रमेतारं भवान्वक्ष्यति संयुगे ।
तं वयं सहिताः सर्वे करिष्यामो न संशयः। ॥ ७.५.१२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଯାହାକୁ ସେନାପତି ବୋଲି କହିବ, ତାହାକୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଳି ସେହି ପଦରେ ରଖିବୁ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
7.5.13
सर्व एव महात्मान इमे पुरुषसत्तमाः ।
सेनापतित्वमर्हन्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ ७.५.१३ ॥
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାତ୍ମା, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେନାପତି ପଦ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଏଥିରେ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।
7.5.14
कुलसंहननज्ञानैर्बलविक्रमबुद्धिभिः ।
युक्ताः श्रुतज्ञा धीमन्त आहवेष्वनिवर्तिनः ॥ ७.५.१४ ॥
କୁଳ, ଶାରୀରିକ ସୌଷ୍ଠବ, ଜ୍ଞାନ, ବଳ, ପରାକ୍ରମ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ; ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଧୀମାନ୍ ଓ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ନ ହଟନ୍ତି।
7.5.15
युगपन्न तु ते शक्याः कर्तुं सर्वे पुरःसराः ।
एक एव तु कर्तव्यो यस्मिन्वैशेषिका गुणाः ॥ ७.५.१५ ॥
ଏମାନଙ୍କୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ନେତା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ବିଶେଷ ଗୁଣ ଥିବା ଜଣକୁ ହିଁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
7.5.16
अन्योन्यस्पर्धिनां ह्येषां यद्येकं त्वं करिष्यसि ।
शेषा विमनसो व्यक्तं न योत्स्यन्ति हितास्तव ॥ ७.५.१६ ॥
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣକୁ ଆପଣ ବାଛିଲେ, ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଦ୍ଧୀ ଅନ୍ୟମାନେ ମନଦୁଃଖୀ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କ ହିତୈଷୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ।
7.5.17
अयं च सर्वयोधानामाचार्यः स्थिवरो गुरुः ।
युक्तः सेनापतिः कर्तुं द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ॥ ७.५.१७ ॥
ଏ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଗୁରୁ; ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ ସେନାପତି ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
7.5.18
को हि तिष्ठति दुर्धर्षे द्रोणे शस्त्रभृतां वरे ।
सेनापतिःस्यादन्योस्माच्छुक्राङ्गिरसदर्शनात् ॥ ७.५.१८ ॥
ଅଜେୟ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କିଏ ଛିଡ଼ା ହୋଇପାରିବ? ଶୁକ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ସମାନ ଦୃଷ୍ଟିଯୁକ୍ତ ଏମାନଙ୍କ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଏ ସେନାପତି ହେବ?
7.5.19
न च सोऽप्यस्ति ते योधः सर्वराजसु भारत ।
द्रोणं यः समरे यान्तमनुयास्यति संयुगे ॥ ७.५.१९ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଧର! ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉଥିବା ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିପାରିବା ଭଳି ଯୋଦ୍ଧା ତୁମ ପାଖରେ ନାହାଁନ୍ତି।
7.5.20
एष सेनाप्रणेतॄणामेष शस्त्रभृतामपि ।
एष बुद्धिमतां चैव श्रेष्ठो राजन्गुरुस्तव ॥ ७.५.२० ॥
ସେ ସେନାପତିମାନଙ୍କ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ହେ ରାଜନ୍! ସେ ତୁମର ଗୁରୁ।
7.5.21
एवं दुर्योधनाचार्यमाशु सेनापतिं कुरु ।
जिगीषन्तो सुरान्सङ्ख्ये कार्तिकेयमिवामराः ॥ ७.५.२१ ॥
ଏହିପରି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସେନାପତି କର; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଅମରମାନେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ କରିଥିଲେ ପରି।