Mahābhārata · Adhyāya 7.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.52.1
एवं विलपमाने तु कुन्तीपुत्रे युधिष्ठिरे ।
कृष्णद्वैपायनस्तत्र आजगाम महानृषिः ॥ ७.५२.१ ॥
Mientras el hijo de Kuntī, Yudhiṣṭhira, se lamentaba así, llegó allí el gran sabio Kṛṣṇa Dvaipāyana.
7.52.2
अथ दृष्ट्वा महात्मानं पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ।
युक्तासनो दीनमनाः पूजां चक्रे महात्मनः ॥ ७.५२.२ ॥
Al ver al magnánimo, Yudhiṣṭhira, hijo de Pāṇḍu, con el ánimo afligido, lo sentó como correspondía y le rindió honores.
7.52.3
अर्चयित्वा यथान्यायमुपविष्टं युधिष्ठिरः ।
अब्रवीच्छोकसन्तप्तो भ्रातुः पुत्रवधेन च ॥ ७.५२.३ ॥
Tras honrarlo como correspondía, Yudhiṣṭhira, atormentado por el dolor por la muerte del hijo de su hermano, le habló mientras estaba sentado.
7.52.4
अधर्मयुक्तैर्बहुभिः परिवार्य महारथैः ।
युध्यमानो महेष्वासैः सौभद्रो निहतो रणे ॥ ७.५२.४ ॥
Rodeado por muchos grandes guerreros de carro carentes de rectitud, el hijo de Subhadrā (Abhimanyu), combatiendo, fue muerto en la batalla.
7.52.5
बालश्च बालबुद्धिश्च वीरश्च परवीरहा ।
अनुपायेन सङ्ग्रामे युध्यमानो विनाशितः ॥ ७.५२.५ ॥
Siendo joven, de entendimiento juvenil, aunque héroe y matador de héroes enemigos, fue destruido por medios injustos mientras combatía en la batalla.
7.52.6
मया प्रोक्तः स सङ्ग्रामे द्वारं सञ्जनयस्व नः ।
प्रविष्टेऽभ्यन्तरे तस्मिन्सैन्धवेन निवारिताः ॥ ७.५२.६ ॥
Le había dicho en la batalla: «Abre una puerta para nosotros». Cuando él entró en el interior, el Saindhava (Jayadratha) nos contuvo.
7.52.7
ननु नाम समं युद्धमेष्टव्यं युद्धजीविभिः ।
इदं चैवासमं युद्धमीदृशं यत्कृतं परैः ॥ ७.५२.७ ॥
Ciertamente, quienes viven de la guerra deben buscar un combate justo. Pero esta batalla injusta, como la que han librado los enemigos, es de este tipo.
7.52.8
तेनास्मि भृशसन्तप्तः शोकबाष्पसमाकुलः ।
शमं नैवाधिगच्छामि चिन्तयानः पुनः पुनः ॥ ७.५२.८ ॥
Por eso estoy profundamente atormentado y abrumado por el dolor y las lágrimas, y no encuentro paz, pensando en ello una y otra vez.
7.52.9
तं तथा विलपन्तं वै शोकव्याकुलमानसम् ।
उवाच सान्त्वयन्व्यासो युधिष्ठिरमिदं वचः ॥ ७.५२.९ ॥
Vyāsa, consolando a Yudhiṣṭhira, que así se lamentaba con el ánimo agitado por el dolor, pronunció estas palabras.
7.52.10
युधिष्ठिर महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
व्यसनेषु न मुह्यन्ति त्वादृशा भरतर्षभ ॥ ७.५२.१० ॥
Oh Yudhiṣṭhira, oh gran sabio, experto en todas las escrituras, oh toro de los Bharatas, hombres como tú no se confunden ante las desgracias.
7.52.11
स्वर्गमेष गतः शूरः शत्रून्हत्वा बहून्रणे ।
अबालसदृशं कर्म कृत्वा वै पुरुषोत्तमः ॥ ७.५२.११ ॥
Este héroe, el mejor de los hombres, ha ido al cielo, habiendo matado a muchos enemigos en batalla y realizado una hazaña no propia de un niño, sino digna de un hombre adulto.
7.52.12
अनतिक्रमणीयो वै विधिरेष युधिष्ठिर ।
देवदानवगन्धर्वान्मूत्युर्हरति भारत ॥ ७.५२.१२ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, este decreto no puede transgredirse. Oh descendiente de Bharata, la muerte se lleva incluso a dioses, demonios y gandharvas.
7.52.13
इमे वै पृथिवीपालाः शेरते पृथिवीतले ।
निहताः पृतनामध्ये मृतसंज्ञा महाबलाः ॥ ७.५२.१३ ॥
Estos protectores de la tierra yacen sobre el suelo, abatidos en medio del ejército, grandes en fuerza, llamados ya muertos.
7.52.14
नागायुतबलाश्चान्ये वायुवेगबलास्तथा ।
त एते निहताः सङ्ख्ये तुल्यरूपा नरैर्नराः ॥ ७.५२.१४ ॥
Otros, con la fuerza de diez mil elefantes y la velocidad del viento, también yacen muertos en la batalla; son hombres, iguales en figura a otros hombres.
7.52.15
नैषां पश्यामि हन्तारं प्राणिनां संयुगे क्वचित् ।
विक्रमेणोपसम्पन्नास्तपोबलसमन्विताः ॥ ७.५२.१५ ॥
No veo en ninguna parte, en la batalla, a ningún ser vivo que los haya matado; estaban dotados de valor y poseían la fuerza de la austeridad.
7.52.16
जेतव्यमिति चान्योन्यं येषां नित्यं हृदि स्थितम् ।
अथ चेमे हताः प्राज्ञाः शेरते विगतायुषः ॥ ७.५२.१६ ॥
Aquellos en cuyo corazón siempre estuvo la idea de 'hay que vencer al otro', estos sabios, muertos, yacen con sus vidas extinguidas.
7.52.17
मृता इति च शब्दोयं वर्तते च ततोऽर्थवत् ।
इमे मृता महीपालाः प्रायशो भीमविक्रमाः ॥ ७.५२.१७ ॥
La palabra 'muertos' está en uso y tiene su sentido: estos reyes, en su mayoría de terrible valor, han sido abatidos.
7.52.18
निश्चेष्टा निरभीमानाः शूराः शत्रुवशंगताः ।
राजपुत्राश्च संरब्धा वैश्वानरमुखं गताः ॥ ७.५२.१८ ॥
Los héroes, inmóviles y despojados de orgullo, han caído en poder de sus enemigos; y los príncipes, encolerizados, han entrado en la boca de Vaiśvānara, el fuego.
7.52.19
अत्र मे संशयः प्राप्तः कुतः संज्ञा मृता इति ।
कस्य मृत्युः कुतो मृत्युः केन मृत्युरिमाः प्रजाः।
हरत्यमरसङ्काश तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ ७.५२.१९ ॥
Aquí me ha surgido una duda: ¿por qué murieron sin conciencia? ¿De quién es la muerte, de qué muerte, por quién la muerte arrebata a estas criaturas? Oh abuelo, semejante a los inmortales, dímelo.
7.52.20
तं तथा परिपृच्छन्तं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
आश्वासनमिदं वाक्यमुवाच भगवानृषिः ॥ ७.५२.२० ॥
A Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, que así le preguntaba, el bendito sabio pronunció estas palabras de consuelo.
7.52.21
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अकम्पनस्य कथितं नारदेन पुरा नृप ॥ ७.५२.२१ ॥
Aquí también recuerdan esta antigua historia, que Nārada contó en otro tiempo a Akampana, oh rey.
7.52.22
स चापि राजा राजेन्द्र पुत्रव्यसनमुत्तमम् ।
अप्रसह्यतमं लोके प्राप्तवानिति नः श्रुतम् ॥ ७.५२.२२ ॥
Aquel rey también, oh señor de reyes, según hemos oído, sufrió en el mundo el supremo e insoportable dolor por un hijo.
7.52.23
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि मृत्योः प्रभवमुत्तमम् ।
ततस्त्वं मोक्ष्यसे दुःखात्स्नेहबन्धनसंश्रयात् ॥ ७.५२.२३ ॥
Te explicaré el supremo origen de la muerte; entonces te librarás del dolor que nace de aferrarte a los lazos del afecto.
7.52.24
समस्तपापराशिघ्नं शृणु कीर्तयतो मम ।
धन्यमाख्यानमायुष्यं शोकघ्नं पुष्टिवर्धनम् ॥ ७.५२.२४ ॥
Escucha mientras lo recito: este relato, que destruye todo el montón de pecados, es bendito, prolonga la vida, disipa el dolor y aumenta el bienestar.
7.52.25
पवित्रमरिसङ्घघ्नं पङ्गलानां च मङ्गलम् ।
यथैव वेदाध्ययनमुपाख्यानमिदं तथा ॥ ७.५२.२५ ॥
Esto es purificador, destruye las huestes enemigas y trae bendición incluso a los cojos. Así como el estudio de los Vedas, así es esta narración.
7.52.26
श्रवणीयं महाराज प्रातर्नित्यं नृपोत्तमैः ।
पुत्रानायुष्मतो राज्यमीहमानैः श्रियं तथा ॥ ७.५२.२६ ॥
Oh gran rey, los mejores reyes que deseen hijos longevos, un reino y prosperidad deben escuchar esto cada mañana.
7.52.27
पुरा कृतयुगे तात आसीद्राजा ह्यकम्पनः ।
स शत्रुवशमापन्नो मध्ये सङ्ग्राममूर्धनि।
योधयामास बलवान्बद्धश्चासीदकम्पनः ॥ ७.५२.२७ ॥
Hace mucho, querido hijo, en la edad Kṛta, hubo un rey llamado Akampana. Caído en poder de sus enemigos, el poderoso Akampana luchó en medio del frente de batalla, y Akampana fue atado.
7.52.28
तस्य पुत्रो हरिर्नाम नारायणसमो बले ।
श्रीमान्कृतास्त्रो मेधावी युधि शक्रोपमो बली ॥ ७.५२.२८ ॥
Su hijo, llamado Hari, era igual a Nārāyaṇa en fuerza. Glorioso, diestro en las armas, sabio y poderoso en batalla como Indra.
7.52.29
स दृष्ट्वा पितरं युद्धे तदवस्थं महाद्युतिः ।
अचिन्तयित्वा मरणं शत्रुमध्यं ततोऽविशत् ॥ ७.५२.२९ ॥
Al ver a su padre en tal estado en la batalla, aquel de gran esplendor, sin pensar en la muerte, se lanzó en medio del enemigo.
7.52.30
स शत्रुभिः परिवृतो बहुधा रणमूर्धनि ।
योधयामास तान्सर्वान्सर्वास्त्रकुशलो बली ॥ ७.५२.३० ॥
Rodeado por los enemigos de muchas maneras, luchó con todos ellos en la vanguardia de la batalla; el poderoso, diestro en todas las armas.
7.52.31
वर्षन्बाणसहस्राणि शत्रुष्वमितविक्रमः ।
पदातिरथनागाश्वान्प्रममाथ महाबलः ॥ ७.५२.३१ ॥
Lluvia de miles de flechas sobre los enemigos, aquel de valor incomparable, el gran poderoso, aplastó infantes, carros, elefantes y caballos.
7.52.32
स शरैराचितश्चक्रैर्गदाभिर्मुसलैरपि ।
मृद्गन्रथसहस्राणि पदातीन्वाजिवारणान् ॥ ७.५२.३२ ॥
Rodeado de flechas, discos, mazas y garrotes, seguía aplastando miles de carros, infantes, caballos y elefantes.
7.52.33
परानीकं विभिद्याजौ मोक्षयित्वा च तं नृपम् ।
पुनरेवाकरोद्युद्धं शत्रुमध्यगतो बली ॥ ७.५२.३३ ॥
Tras atravesar el ejército enemigo y liberar a aquel rey, el poderoso, en medio de los enemigos, volvió a iniciar la batalla.
7.52.34
ततस्ते रथिनः सर्वे समेत्य पुनराहवे ।
जघ्नुस्तं परिवार्यैकं तोमरैरिव कुञ्जरम् ॥ ७.५२.३४ ॥
Entonces todos aquellos guerreros de carro, reuniéndose de nuevo en la batalla, lo rodearon a él solo y lo golpearon con lanzas, como se hace con un elefante.
7.52.35
स कर्म दुष्करं कृत्वा सङ्ग्रामे शत्रुतापनः ।
शत्रुभिर्निहतः सङ्ख्ये पृतानायां युधिष्ठिर ॥ ७.५२.३५ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, habiendo realizado aquella hazaña difícil, aquel tormento de los enemigos fue muerto en la batalla por los enemigos, en medio del ejército.
7.52.36
द्विषद्भिर्निहतं दृष्ट्वा प्रियं पुत्रमकम्पनः ।
अमर्षजनितक्रोध आहवात्सहसाऽऽगतः ॥ ७.५२.३६ ॥
Al ver a su amado hijo muerto por los enemigos, Akampana, con la ira nacida de la indignación, llegó de repente desde la batalla.
7.52.37
स राजा प्रेतकृत्यानि तस्य कृत्वा शुचान्वितः ।
शोचन्नहनि रात्रौ च नालभत्सुखमात्मनः ॥ ७.५२.३७ ॥
El rey, tras realizar los ritos fúnebres por él, lleno de pesar, lloró de día y de noche y no halló felicidad para sí.
7.52.38
तस्य शोकं विदित्वा तु पुत्रव्यसनसम्भवम् ।
आजगामाथ देवर्षिर्नारदोऽस्य समीपतः ॥ ७.५२.३८ ॥
Conociendo su dolor nacido de la desgracia de su hijo, el sabio divino Nārada se acercó a él.
7.52.39
स तु राजा महाभागो दृष्ट्वा देवर्षिसत्तमम् ।
पूजयित्वा यथान्यायं कथामकथयत्तदा ॥ ७.५२.३९ ॥
Aquel rey dichoso, al ver al mejor de los sabios divinos, lo honró según la norma y entonces le contó una historia.
7.52.40
तस्य सर्वं समाचष्ट यथावृत्तं युधिष्ठिर ।
शत्रुभिर्विजयं सङ्ख्ये पुत्रस्य च वधं तथा ॥ ७.५२.४० ॥
Oh Yudhiṣṭhira, le relató todo tal como había ocurrido: la victoria de los enemigos en la batalla y también la muerte de su hijo.
7.52.41
मम पुत्रो महावीर्य इन्द्रविष्णुसमद्युतिः ।
शत्रुभिर्बहुभिः सङ्ख्ये पराक्रम्य हतो बली ॥ ७.५२.४१ ॥
Mi hijo, de gran valor y resplandeciente como Indra y Viṣṇu, fue muerto en la batalla, poderoso como era, tras combatir valientemente contra muchos enemigos.
7.52.42
शृणु मे प्राणिनां चापि मृत्युः प्रभवते किल ।
क एष मृत्युर्भगवन्किंवीर्यबलपौरुषः।
एतदिच्छामि तत्त्वेन श्रोतुं मतिमतां वर ॥ ७.५२.४२ ॥
Escucha: la muerte, en verdad, domina a los seres vivos. Oh venerable, ¿quién es esta Muerte, y cuáles son su valor, fuerza y poder? Deseo oírlo con verdad, oh el mejor de los sabios.
7.52.43
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदो वरदः प्रभुः ।
आख्यानमिदमाचष्ट पुत्रशोकापहं महत् ॥ ७.५२.४३ ॥
Al oír sus palabras, Nārada, el señor que concede dones, relató este gran relato que disipa el dolor por los hijos.
7.52.44
शृणु राजन्महाबाहो आख्यानं बहुविस्तरम् ।
यथावृत्तं श्रुतं चैव मयाऽपि वसुधाधिप ॥ ७.५२.४४ ॥
Escucha, oh rey, oh de brazos poderosos, este relato muy extenso, tal como sucedió y como yo también lo he oído, oh señor de la tierra.
7.52.45
प्रजाः सृष्टा तदा ब्रह्मा आदिसर्गे पितामहः ।
असंहृतं महातेजा दृष्ट्वा जगदिदं प्रभुः ॥ ७.५२.४५ ॥
En la primera creación, Brahmā, el abuelo, creó entonces las criaturas; el señor de gran esplendor vio este mundo aún no retirado.
7.52.46
तस्य चिन्ता समुत्पन्ना संहारं प्रति पार्थिव ।
चिन्तयन्न ह्यसौ देव संहारं वसुधाधिप ॥ ७.५२.४६ ॥
Un pensamiento de destrucción surgió en su mente, oh rey; pero mientras lo meditaba, oh dios, no permaneció fijo en esa disolución, oh señor de la tierra.
7.52.47
तस्य रोषान्महाराज मुखेभ्योऽग्निरजायत ।
तेन सर्वा दिशो व्याप्ताः सान्तर्देशा दिधक्षता ॥ ७.५२.४७ ॥
De su ira, oh gran rey, surgió fuego de sus bocas; y con él, deseando quemar, se extendió por todas las direcciones junto con las regiones intermedias.
7.52.48
ततो दिवं भुवं चैव ज्वालामालासमाकुलम् ।
चारचरं जगत्सर्वं ददाह भगवान्प्रभुः ॥ ७.५२.४८ ॥
Entonces el bienaventurado señor quemó todo el mundo de seres móviles e inmóviles, el cielo y la tierra por igual, llenos de guirnaldas de llamas.
7.52.49
ततो हतानि भूतानि चराणि स्थावराणि च ।
महता क्रोधवेगेन त्रासयन्निव वीर्यवान्। ॥ ७.५२.४९ ॥
Entonces todos los seres, móviles e inmóviles, fueron abatidos por la gran fuerza de la ira, como si el poderoso los aterrorizara.
7.52.50
ततो रुद्रो जटी स्याणुर्निशाचरपतिर्हरः ।
जगाम शरणं देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ॥ ७.५२.५० ॥
Entonces Rudra, el de cabellos enmarañados, el inmóvil Sthāṇu, Hara, señor de los errantes nocturnos, acudió en busca de refugio al dios Brahmā, el supremo.
7.52.51
तस्मिन्नापतिते स्थाणौ प्रजानां हितकाम्यया ।
अब्रवीत्परमो देवो ज्वलन्निव महामुनिः ॥ ७.५२.५१ ॥
Cuando Sthāṇu cayó ante él, deseando el bien de las criaturas, el dios supremo habló, resplandeciente como un gran sabio.
7.52.52
किं कर्म कामं कामार्ह कामाज्जातोऽसि पुत्रक ।
करिष्यामि प्रियं सर्वं ब्रूहि स्थाणो यदिच्छसि ॥ ७.५२.५२ ॥
¿Qué acción deseas, hijo mío? Nacido del deseo, digno de desear. Haré todo lo que te sea querido; habla, Sthāṇu, lo que desees.