ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.52.1
एवं विलपमाने तु कुन्तीपुत्रे युधिष्ठिरे ।
कृष्णद्वैपायनस्तत्र आजगाम महानृषिः ॥ ७.५२.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਉੱਥੇ ਆਏ।
7.52.2
अथ दृष्ट्वा महात्मानं पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ।
युक्तासनो दीनमनाः पूजां चक्रे महात्मनः ॥ ७.५२.२ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਯੋਗ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
7.52.3
अर्चयित्वा यथान्यायमुपविष्टं युधिष्ठिरः ।
अब्रवीच्छोकसन्तप्तो भ्रातुः पुत्रवधेन च ॥ ७.५२.३ ॥
ਯਥਾਨਿਆਏ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ, ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ, ਆਖਿਆ।
7.52.4
अधर्मयुक्तैर्बहुभिः परिवार्य महारथैः ।
युध्यमानो महेष्वासैः सौभद्रो निहतो रणे ॥ ७.५२.४ ॥
ਅਧਰਮੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ ਸੌਭਦ੍ਰ (ਅਭਿਮਨਿਊ) ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
7.52.5
बालश्च बालबुद्धिश्च वीरश्च परवीरहा ।
अनुपायेन सङ्ग्रामे युध्यमानो विनाशितः ॥ ७.५२.५ ॥
ਬਾਲਕ, ਬਾਲ-ਬੁੱਧੀ, ਵੀਰ ਅਤੇ ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੜਦਿਆਂ ਅਨੁਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
7.52.6
मया प्रोक्तः स सङ्ग्रामे द्वारं सञ्जनयस्व नः ।
प्रविष्टेऽभ्यन्तरे तस्मिन्सैन्धवेन निवारिताः ॥ ७.५२.६ ॥
'ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੁਆਰ ਬਣਾ' ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸੈਂਧਵ (ਜਯਦ੍ਰਥ) ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
7.52.7
ननु नाम समं युद्धमेष्टव्यं युद्धजीविभिः ।
इदं चैवासमं युद्धमीदृशं यत्कृतं परैः ॥ ७.५२.७ ॥
ਯੁੱਧ ਉੱਤੇ ਜੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਹੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਜੋ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।
7.52.8
तेनास्मि भृशसन्तप्तः शोकबाष्पसमाकुलः ।
शमं नैवाधिगच्छामि चिन्तयानः पुनः पुनः ॥ ७.५२.८ ॥
ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸੰਤਪਤ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੋਗ ਦੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਹੀ ਸੋਚਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ।
7.52.9
तं तथा विलपन्तं वै शोकव्याकुलमानसम् ।
उवाच सान्त्वयन्व्यासो युधिष्ठिरमिदं वचः ॥ ७.५२.९ ॥
ਸੋਗ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.52.10
युधिष्ठिर महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
व्यसनेषु न मुह्यन्ति त्वादृशा भरतर्षभ ॥ ७.५२.१० ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਵਿਪਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ।
7.52.11
स्वर्गमेष गतः शूरः शत्रून्हत्वा बहून्रणे ।
अबालसदृशं कर्म कृत्वा वै पुरुषोत्तमः ॥ ७.५२.११ ॥
ਇਹ ਸੂਰਮਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਨਾ ਸ਼ੋਭਦਾ ਵੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੈ।
7.52.12
अनतिक्रमणीयो वै विधिरेष युधिष्ठिर ।
देवदानवगन्धर्वान्मूत्युर्हरति भारत ॥ ७.५२.१२ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਹ ਵਿਧਾਨ ਟਾਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੌਤ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
7.52.13
इमे वै पृथिवीपालाः शेरते पृथिवीतले ।
निहताः पृतनामध्ये मृतसंज्ञा महाबलाः ॥ ७.५२.१३ ॥
ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਹਨ; ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਮ੍ਰਿਤ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਲੀ।
7.52.14
नागायुतबलाश्चान्ये वायुवेगबलास्तथा ।
त एते निहताः सङ्ख्ये तुल्यरूपा नरैर्नराः ॥ ७.५२.१४ ॥
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਲ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਵੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਹਨ।
7.52.15
नैषां पश्यामि हन्तारं प्राणिनां संयुगे क्वचित् ।
विक्रमेणोपसम्पन्नास्तपोबलसमन्विताः ॥ ७.५२.१५ ॥
ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ; ਇਹ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਅਤੇ ਤਪ-ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
7.52.16
जेतव्यमिति चान्योन्यं येषां नित्यं हृदि स्थितम् ।
अथ चेमे हताः प्राज्ञाः शेरते विगतायुषः ॥ ७.५२.१६ ॥
'ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਹੈ' ਇਹ ਭਾਵ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਇਹ ਸਿਆਣੇ ਹੁਣ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਏ ਹਨ।
7.52.17
मृता इति च शब्दोयं वर्तते च ततोऽर्थवत् ।
इमे मृता महीपालाः प्रायशो भीमविक्रमाः ॥ ७.५२.१७ ॥
'ਮ੍ਰਿਤ' ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਵੀ ਹੈ; ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਇਹ ਰਾਜੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
7.52.18
निश्चेष्टा निरभीमानाः शूराः शत्रुवशंगताः ।
राजपुत्राश्च संरब्धा वैश्वानरमुखं गताः ॥ ७.५२.१८ ॥
ਨਿਸ਼ਚੇਸ਼ਟ, ਹੰਕਾਰ-ਰਹਿਤ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ ਸੂਰਮੇ; ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।
7.52.19
अत्र मे संशयः प्राप्तः कुतः संज्ञा मृता इति ।
कस्य मृत्युः कुतो मृत्युः केन मृत्युरिमाः प्रजाः।
हरत्यमरसङ्काश तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ ७.५२.१९ ॥
ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾ ਉੱਠਿਆ ਹੈ: ਚੇਤਨਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕਿਉਂ ਮਰ ਗਏ? ਕਿਸ ਦੀ ਮੌਤ, ਕਿਸ ਤੋਂ ਮੌਤ, ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮੌਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਦੀ ਹੈ? ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
7.52.20
तं तथा परिपृच्छन्तं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
आश्वासनमिदं वाक्यमुवाच भगवानृषिः ॥ ७.५२.२० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਦੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਦਿਲਾਸੇ ਦਾ ਵਚਨ ਕਿਹਾ।
7.52.21
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अकम्पनस्य कथितं नारदेन पुरा नृप ॥ ७.५२.२१ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਅਕੰਪਨ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
7.52.22
स चापि राजा राजेन्द्र पुत्रव्यसनमुत्तमम् ।
अप्रसह्यतमं लोके प्राप्तवानिति नः श्रुतम् ॥ ७.५२.२२ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਹਿ ਪੁੱਤਰ-ਵਿਯੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
7.52.23
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि मृत्योः प्रभवमुत्तमम् ।
ततस्त्वं मोक्ष्यसे दुःखात्स्नेहबन्धनसंश्रयात् ॥ ७.५२.२३ ॥
ਉਹ ਮੌਤ ਦਾ ਉੱਤਮ ਮੂਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਤਦ ਤੂੰ ਸਨੇਹ-ਬੰਧਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਵੇਂਗਾ।
7.52.24
समस्तपापराशिघ्नं शृणु कीर्तयतो मम ।
धन्यमाख्यानमायुष्यं शोकघ्नं पुष्टिवर्धनम् ॥ ७.५२.२४ ॥
ਮੇਰੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਣ: ਇਹ ਆਖਿਆਨ ਸਮੂਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧੰਨ, ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੋਕ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
7.52.25
पवित्रमरिसङ्घघ्नं पङ्गलानां च मङ्गलम् ।
यथैव वेदाध्ययनमुपाख्यानमिदं तथा ॥ ७.५२.२५ ॥
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲੰਗੜਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਉਪਾਖਿਆਨ ਹੈ।
7.52.26
श्रवणीयं महाराज प्रातर्नित्यं नृपोत्तमैः ।
पुत्रानायुष्मतो राज्यमीहमानैः श्रियं तथा ॥ ७.५२.२६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
7.52.27
पुरा कृतयुगे तात आसीद्राजा ह्यकम्पनः ।
स शत्रुवशमापन्नो मध्ये सङ्ग्राममूर्धनि।
योधयामास बलवान्बद्धश्चासीदकम्पनः ॥ ७.५२.२७ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਅਕੰਪਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਕੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਲ ਨਾਲ ਲੜਿਆ; ਅਕੰਪਨ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
7.52.28
तस्य पुत्रो हरिर्नाम नारायणसमो बले ।
श्रीमान्कृतास्त्रो मेधावी युधि शक्रोपमो बली ॥ ७.५२.२८ ॥
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਲ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਬਲਵਾਨ ਸੀ।
7.52.29
स दृष्ट्वा पितरं युद्धे तदवस्थं महाद्युतिः ।
अचिन्तयित्वा मरणं शत्रुमध्यं ततोऽविशत् ॥ ७.५२.२९ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
7.52.30
स शत्रुभिः परिवृतो बहुधा रणमूर्धनि ।
योधयामास तान्सर्वान्सर्वास्त्रकुशलो बली ॥ ७.५२.३० ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜਿਆ; ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਸੀ।
7.52.31
वर्षन्बाणसहस्राणि शत्रुष्वमितविक्रमः ।
पदातिरथनागाश्वान्प्रममाथ महाबलः ॥ ७.५२.३१ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦਿਆਂ ਅਮਿਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਪੈਦਲ, ਰੱਥ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਮਧ ਸੁੱਟੇ।
7.52.32
स शरैराचितश्चक्रैर्गदाभिर्मुसलैरपि ।
मृद्गन्रथसहस्राणि पदातीन्वाजिवारणान् ॥ ७.५२.३२ ॥
ਤੀਰਾਂ, ਚੱਕਰਾਂ, ਗਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੂਸਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੱਥਾਂ, ਪੈਦਲਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਧਦਾ ਰਿਹਾ।
7.52.33
परानीकं विभिद्याजौ मोक्षयित्वा च तं नृपम् ।
पुनरेवाकरोद्युद्धं शत्रुमध्यगतो बली ॥ ७.५२.३३ ॥
ਵੈਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਮਗਰੋਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
7.52.34
ततस्ते रथिनः सर्वे समेत्य पुनराहवे ।
जघ्नुस्तं परिवार्यैकं तोमरैरिव कुञ्जरम् ॥ ७.५२.३४ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਥੀ ਮੁੜ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਕੱਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
7.52.35
स कर्म दुष्करं कृत्वा सङ्ग्रामे शत्रुतापनः ।
शत्रुभिर्निहतः सङ्ख्ये पृतानायां युधिष्ठिर ॥ ७.५२.३५ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ! ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
7.52.36
द्विषद्भिर्निहतं दृष्ट्वा प्रियं पुत्रमकम्पनः ।
अमर्षजनितक्रोध आहवात्सहसाऽऽगतः ॥ ७.५२.३६ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਕੰਪਨ, ਅਮਰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਅਚਾਨਕ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
7.52.37
स राजा प्रेतकृत्यानि तस्य कृत्वा शुचान्वितः ।
शोचन्नहनि रात्रौ च नालभत्सुखमात्मनः ॥ ७.५२.३७ ॥
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਤਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੋਗ ਕੀਤਾ; ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ।
7.52.38
तस्य शोकं विदित्वा तु पुत्रव्यसनसम्भवम् ।
आजगामाथ देवर्षिर्नारदोऽस्य समीपतः ॥ ७.५२.३८ ॥
ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ।
7.52.39
स तु राजा महाभागो दृष्ट्वा देवर्षिसत्तमम् ।
पूजयित्वा यथान्यायं कथामकथयत्तदा ॥ ७.५२.३९ ॥
ਉਸ ਮਹਾਭਾਗ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤਦ ਇੱਕ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
7.52.40
तस्य सर्वं समाचष्ट यथावृत्तं युधिष्ठिर ।
शत्रुभिर्विजयं सङ्ख्ये पुत्रस्य च वधं तथा ॥ ७.५२.४० ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ ਸਭ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ — ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵਧ ਵੀ।
7.52.41
मम पुत्रो महावीर्य इन्द्रविष्णुसमद्युतिः ।
शत्रुभिर्बहुभिः सङ्ख्ये पराक्रम्य हतो बली ॥ ७.५२.४१ ॥
ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਵੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰਾਕਰਮ ਕਰਦਾ ਬਲਵਾਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
7.52.42
शृणु मे प्राणिनां चापि मृत्युः प्रभवते किल ।
क एष मृत्युर्भगवन्किंवीर्यबलपौरुषः।
एतदिच्छामि तत्त्वेन श्रोतुं मतिमतां वर ॥ ७.५२.४२ ॥
ਸੁਣੋ, ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮੌਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਨ, ਇਹ ਮੌਤ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਵੀਰਜ, ਬਲ ਅਤੇ ਪੌਰਸ਼ ਕੀ ਹੈ? ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
7.52.43
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदो वरदः प्रभुः ।
आख्यानमिदमाचष्ट पुत्रशोकापहं महत् ॥ ७.५२.४३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਰਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
7.52.44
शृणु राजन्महाबाहो आख्यानं बहुविस्तरम् ।
यथावृत्तं श्रुतं चैव मयाऽपि वसुधाधिप ॥ ७.५२.४४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਸ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣੋ; ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰੀ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।
7.52.45
प्रजाः सृष्टा तदा ब्रह्मा आदिसर्गे पितामहः ।
असंहृतं महातेजा दृष्ट्वा जगदिदं प्रभुः ॥ ७.५२.४५ ॥
ਆਦਿ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਜਾ ਰਚੀ। ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਸ ਜਗਤ ਨੂੰ ਅਸੰਹਾਰਿਤ ਵੇਖਿਆ।
7.52.46
तस्य चिन्ता समुत्पन्ना संहारं प्रति पार्थिव ।
चिन्तयन्न ह्यसौ देव संहारं वसुधाधिप ॥ ७.५२.४६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੰਹਾਰ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਉਪਜੀ। ਹੇ ਦੇਵ, ਸੰਹਾਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਟਿਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।
7.52.47
तस्य रोषान्महाराज मुखेभ्योऽग्निरजायत ।
तेन सर्वा दिशो व्याप्ताः सान्तर्देशा दिधक्षता ॥ ७.५२.४७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਉਸ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਲਿਆ।
7.52.48
ततो दिवं भुवं चैव ज्वालामालासमाकुलम् ।
चारचरं जगत्सर्वं ददाह भगवान्प्रभुः ॥ ७.५२.४८ ॥
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਚਰ ਅਤੇ ਅਚਰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
7.52.49
ततो हतानि भूतानि चराणि स्थावराणि च ।
महता क्रोधवेगेन त्रासयन्निव वीर्यवान्। ॥ ७.५२.४९ ॥
ਫਿਰ ਚਰ ਤੇ ਸਥਾਵਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਵੀਰਯਵਾਨ (ਸੀ).
7.52.50
ततो रुद्रो जटी स्याणुर्निशाचरपतिर्हरः ।
जगाम शरणं देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ॥ ७.५२.५० ॥
ਫਿਰ ਜਟਾਧਾਰੀ ਰੁਦਰ, ਸਥਾਣੂ, ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹਰ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
7.52.51
तस्मिन्नापतिते स्थाणौ प्रजानां हितकाम्यया ।
अब्रवीत्परमो देवो ज्वलन्निव महामुनिः ॥ ७.५२.५१ ॥
ਸਥਾਣੂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਦੇਵ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਬਲਦੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਾਂਗ ਕਿਹਾ।
7.52.52
किं कर्म कामं कामार्ह कामाज्जातोऽसि पुत्रक ।
करिष्यामि प्रियं सर्वं ब्रूहि स्थाणो यदिच्छसि ॥ ७.५२.५२ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਕਾਮ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਕਾਮ ਦੇ ਯੋਗ। ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਹੇ ਸਥਾਣੂ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਹਿ।