ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.52.1
एवं विलपमाने तु कुन्तीपुत्रे युधिष्ठिरे ।
कृष्णद्वैपायनस्तत्र आजगाम महानृषिः ॥ ७.५२.१ ॥
ଏହିପରି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବିଳାପ କରୁଥିବା ବେଳେ ମହର୍ଷି କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ସେଠାରେ ଆସିଲେ।
7.52.2
अथ दृष्ट्वा महात्मानं पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ।
युक्तासनो दीनमनाः पूजां चक्रे महात्मनः ॥ ७.५२.२ ॥
ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୁଃଖିତ ମନରେ ଯଥୋଚିତ ଆସନରେ ବସି ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
7.52.3
अर्चयित्वा यथान्यायमुपविष्टं युधिष्ठिरः ।
अब्रवीच्छोकसन्तप्तो भ्रातुः पुत्रवधेन च ॥ ७.५२.३ ॥
ଯଥାନ୍ୟାୟ ପୂଜା କରି ବସିଥିବା ତାଙ୍କୁ, ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭାଇର ପୁଅର ବଧ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
7.52.4
अधर्मयुक्तैर्बहुभिः परिवार्य महारथैः ।
युध्यमानो महेष्वासैः सौभद्रो निहतो रणे ॥ ७.५२.४ ॥
ଅଧାର୍ମିକ ଅନେକ ମହାରଥୀ ଘେରିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସୌଭଦ୍ର (ଅଭିମନ୍ୟୁ) ରଣରେ ନିହତ ହେଲେ।
7.52.5
बालश्च बालबुद्धिश्च वीरश्च परवीरहा ।
अनुपायेन सङ्ग्रामे युध्यमानो विनाशितः ॥ ७.५२.५ ॥
ବାଳକ, ବାଳବୁଦ୍ଧି, ବୀର ଓ ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କ ସଂହାରକ ହେଲେ ବି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ସେ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ।
7.52.6
मया प्रोक्तः स सङ्ग्रामे द्वारं सञ्जनयस्व नः ।
प्रविष्टेऽभ्यन्तरे तस्मिन्सैन्धवेन निवारिताः ॥ ७.५२.६ ॥
'ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ପାଇଁ ଦ୍ୱାର ସୃଷ୍ଟି କର' ବୋଲି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଥିଲି। ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା ପରେ ସୈନ୍ଧବ (ଜୟଦ୍ରଥ) ଆମକୁ ଅଟକାଇଲେ।
7.52.7
ननु नाम समं युद्धमेष्टव्यं युद्धजीविभिः ।
इदं चैवासमं युद्धमीदृशं यत्कृतं परैः ॥ ७.५२.७ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ଉପରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ସମାନ ଯୁଦ୍ଧକୁ ହିଁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁ ଅସମାନ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ଏପରି।
7.52.8
तेनास्मि भृशसन्तप्तः शोकबाष्पसमाकुलः ।
शमं नैवाधिगच्छामि चिन्तयानः पुनः पुनः ॥ ७.५२.८ ॥
ତେଣୁ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତପ୍ତ ଓ ଶୋକାଶ୍ରୁରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଅଛି। ବାରମ୍ବାର ଏହା ଚିନ୍ତା କରି ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳୁନାହିଁ।
7.52.9
तं तथा विलपन्तं वै शोकव्याकुलमानसम् ।
उवाच सान्त्वयन्व्यासो युधिष्ठिरमिदं वचः ॥ ७.५२.९ ॥
ଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ମନ ଥିବା ସେହି ବିଳାପ କରୁଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବ୍ୟାସ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.52.10
युधिष्ठिर महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
व्यसनेषु न मुह्यन्ति त्वादृशा भरतर्षभ ॥ ७.५२.१० ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରବିଶାରଦ, ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପରି ଲୋକମାନେ ବିପଦରେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
7.52.11
स्वर्गमेष गतः शूरः शत्रून्हत्वा बहून्रणे ।
अबालसदृशं कर्म कृत्वा वै पुरुषोत्तमः ॥ ७.५२.११ ॥
ଏହି ଶୂର ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କରି, ବାଳକ ପାଇଁ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ବୀରୋଚିତ କର୍ମ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଛନ୍ତି।
7.52.12
अनतिक्रमणीयो वै विधिरेष युधिष्ठिर ।
देवदानवगन्धर्वान्मूत्युर्हरति भारत ॥ ७.५२.१२ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହି ବିଧାନ ଅତିକ୍ରମ କରିହେବ ନାହିଁ। ହେ ଭାରତ, ମୃତ୍ୟୁ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହରଣ କରେ।
7.52.13
इमे वै पृथिवीपालाः शेरते पृथिवीतले ।
निहताः पृतनामध्ये मृतसंज्ञा महाबलाः ॥ ७.५२.१३ ॥
ଏହି ପୃଥିବୀପାଳମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଶୟନ କରିଛନ୍ତି; ସେନାମଧ୍ୟରେ ନିହତ, ମୃତ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ମହାବଳୀ।
7.52.14
नागायुतबलाश्चान्ये वायुवेगबलास्तथा ।
त एते निहताः सङ्ख्ये तुल्यरूपा नरैर्नराः ॥ ७.५२.१४ ॥
ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ବଳ ଏବଂ ବାୟୁବେଗ ଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ; ଏମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ସମାନ ରୂପ ଥିବା ମନୁଷ୍ୟ।
7.52.15
नैषां पश्यामि हन्तारं प्राणिनां संयुगे क्वचित् ।
विक्रमेणोपसम्पन्नास्तपोबलसमन्विताः ॥ ७.५२.१५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏମାନଙ୍କୁ ମାରିବା ଲୋକ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ମୁଁ କେଉଁଠି ଦେଖୁନାହିଁ; ଏମାନେ ବିକ୍ରମ ଓ ତପୋବଳରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।
7.52.16
जेतव्यमिति चान्योन्यं येषां नित्यं हृदि स्थितम् ।
अथ चेमे हताः प्राज्ञाः शेरते विगतायुषः ॥ ७.५२.१६ ॥
'ପରସ୍ପରକୁ ଜିତିବାକୁ ହେବ' ଏହି ଭାବ ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସର୍ବଦା ଥିଲା, ସେହି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏବେ ନିହତ ହୋଇ ଆୟୁ ସରି ଶୟନ କରିଛନ୍ତି।
7.52.17
मृता इति च शब्दोयं वर्तते च ततोऽर्थवत् ।
इमे मृता महीपालाः प्रायशो भीमविक्रमाः ॥ ७.५२.१७ ॥
'ମୃତ' ଶବ୍ଦଟି ପ୍ରଚଳିତ ଏବଂ ତାହାର ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଭୀଷଣ ବିକ୍ରମୀ ଏହି ରାଜାମାନେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତେ ମୃତ।
7.52.18
निश्चेष्टा निरभीमानाः शूराः शत्रुवशंगताः ।
राजपुत्राश्च संरब्धा वैश्वानरमुखं गताः ॥ ७.५२.१८ ॥
ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ, ଅଭିମାନହୀନ, ଶତ୍ରୁ-ବଶ ହୋଇଥିବା ଶୂରମାନେ; ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜକୁମାରମାନେ ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
7.52.19
अत्र मे संशयः प्राप्तः कुतः संज्ञा मृता इति ।
कस्य मृत्युः कुतो मृत्युः केन मृत्युरिमाः प्रजाः।
हरत्यमरसङ्काश तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ ७.५२.१९ ॥
ଏଠାରେ ମୋର ସଂଶୟ ଜାତ ହୋଇଛି: ଚେତନାହୀନ ହୋଇ ସେମାନେ କାହିଁକି ମରିଲେ? କାହାର ମୃତ୍ୟୁ, କାହାଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ, କାହା ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଏହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ହରଣ କରେ? ହେ ଅମରସମ ପିତାମହ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
7.52.20
तं तथा परिपृच्छन्तं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
आश्वासनमिदं वाक्यमुवाच भगवानृषिः ॥ ७.५२.२० ॥
ଏପରି ପଚାରୁଥିବା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଋଷି ଏହି ଆଶ୍ୱାସନାର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.52.21
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अकम्पनस्य कथितं नारदेन पुरा नृप ॥ ७.५२.२१ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି; ପୂର୍ବରୁ ନାରଦ ଅକମ୍ପନଙ୍କୁ ଯାହା କହିଥିଲେ, ହେ ନୃପ।
7.52.22
स चापि राजा राजेन्द्र पुत्रव्यसनमुत्तमम् ।
अप्रसह्यतमं लोके प्राप्तवानिति नः श्रुतम् ॥ ७.५२.२२ ॥
ସେହି ରାଜା ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଜଗତରେ ଅତି ଅସହ୍ୟ ପୁତ୍ରଶୋକ ପାଇଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
7.52.23
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि मृत्योः प्रभवमुत्तमम् ।
ततस्त्वं मोक्ष्यसे दुःखात्स्नेहबन्धनसंश्रयात् ॥ ७.५२.२३ ॥
ସେହି ମୃତ୍ୟୁର ଉତ୍ତମ ଉତ୍ପତ୍ତି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ତେବେ ସ୍ନେହବନ୍ଧନର ଆଶ୍ରୟରୁ ଜାତ ଦୁଃଖରୁ ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେବ।
7.52.24
समस्तपापराशिघ्नं शृणु कीर्तयतो मम ।
धन्यमाख्यानमायुष्यं शोकघ्नं पुष्टिवर्धनम् ॥ ७.५२.२४ ॥
ମୁଁ କୀର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବାବେଳେ ଶୁଣ: ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ସମସ୍ତ ପାପରାଶିକୁ ନାଶ କରେ, ଧନ୍ୟ, ଆୟୁଷ୍ୟବର୍ଦ୍ଧକ, ଶୋକନାଶକ ଓ ପୁଷ୍ଟିବର୍ଦ୍ଧକ।
7.52.25
पवित्रमरिसङ्घघ्नं पङ्गलानां च मङ्गलम् ।
यथैव वेदाध्ययनमुपाख्यानमिदं तथा ॥ ७.५२.२५ ॥
ଏହା ପବିତ୍ର, ଶତ୍ରୁସମୂହର ବିନାଶକାରୀ, ଖଞ୍ଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ। ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଯେପରି, ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
7.52.26
श्रवणीयं महाराज प्रातर्नित्यं नृपोत्तमैः ।
पुत्रानायुष्मतो राज्यमीहमानैः श्रियं तथा ॥ ७.५२.२६ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ପୁତ୍ର, ରାଜ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି କାମନା କରୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରଭାତରେ ଏହା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
7.52.27
पुरा कृतयुगे तात आसीद्राजा ह्यकम्पनः ।
स शत्रुवशमापन्नो मध्ये सङ्ग्राममूर्धनि।
योधयामास बलवान्बद्धश्चासीदकम्पनः ॥ ७.५२.२७ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ପୂର୍ବେ କୃତଯୁଗରେ ଅକମ୍ପନ ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ଶତ୍ରୁବଶ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବଳପୂର୍ବକ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଅକମ୍ପନ ବନ୍ଦୀ ହେଲେ।
7.52.28
तस्य पुत्रो हरिर्नाम नारायणसमो बले ।
श्रीमान्कृतास्त्रो मेधावी युधि शक्रोपमो बली ॥ ७.५२.२८ ॥
ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହରି ନାମକ ଥିଲେ, ଯିଏ ବଳରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସମାନ। ସେ ଶ୍ରୀମାନ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ, ମେଧାବୀ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ବଳବାନ ଥିଲେ।
7.52.29
स दृष्ट्वा पितरं युद्धे तदवस्थं महाद्युतिः ।
अचिन्तयित्वा मरणं शत्रुमध्यं ततोऽविशत् ॥ ७.५२.२९ ॥
ସେହି ମହାତେଜସ୍ବୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ପିତାଙ୍କୁ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ମରଣ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ନ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
7.52.30
स शत्रुभिः परिवृतो बहुधा रणमूर्धनि ।
योधयामास तान्सर्वान्सर्वास्त्रकुशलो बली ॥ ७.५२.३० ॥
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନାନା ପ୍ରକାରେ ଘେରି ହୋଇ ସେ ଯୁଦ୍ଧର ମୋଢ଼ରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ସେ ବଳବାନ ଥିଲେ।
7.52.31
वर्षन्बाणसहस्राणि शत्रुष्वमितविक्रमः ।
पदातिरथनागाश्वान्प्रममाथ महाबलः ॥ ७.५२.३१ ॥
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ହଜାର ହଜାର ବାଣ ବର୍ଷାଇ, ଅସୀମ ପରାକ୍ରମୀ ସେ ମହାବଳ ପଦାତି, ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କଲେ।
7.52.32
स शरैराचितश्चक्रैर्गदाभिर्मुसलैरपि ।
मृद्गन्रथसहस्राणि पदातीन्वाजिवारणान् ॥ ७.५२.३२ ॥
ବାଣ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ମୁଷଳରେ ଘେରାଯାଇ ସେ ହଜାର ହଜାର ରଥ, ପଦାତି, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରିଚାଲିଲେ।
7.52.33
परानीकं विभिद्याजौ मोक्षयित्वा च तं नृपम् ।
पुनरेवाकरोद्युद्धं शत्रुमध्यगतो बली ॥ ७.५२.३३ ॥
ଶତ୍ରୁସେନା ଭେଦ କରି ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପରେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସେ ବଳବାନ ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
7.52.34
ततस्ते रथिनः सर्वे समेत्य पुनराहवे ।
जघ्नुस्तं परिवार्यैकं तोमरैरिव कुञ्जरम् ॥ ७.५२.३४ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ସମସ୍ତ ରଥୀମାନେ ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଏକାକୀ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଘେରି ହାତୀ ପରି ବର୍ଛାରେ ଆଘାତ କଲେ।
7.52.35
स कर्म दुष्करं कृत्वा सङ्ग्रामे शत्रुतापनः ।
शत्रुभिर्निहतः सङ्ख्ये पृतानायां युधिष्ठिर ॥ ७.५२.३५ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାପଦାତା ସେ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରି, ସେନାମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ।
7.52.36
द्विषद्भिर्निहतं दृष्ट्वा प्रियं पुत्रमकम्पनः ।
अमर्षजनितक्रोध आहवात्सहसाऽऽगतः ॥ ७.५२.३६ ॥
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଅକମ୍ପନ, ଅମର୍ଷରୁ ଜାତ କ୍ରୋଧ ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧରୁ ହଠାତ୍ ଆସିଲେ।
7.52.37
स राजा प्रेतकृत्यानि तस्य कृत्वा शुचान्वितः ।
शोचन्नहनि रात्रौ च नालभत्सुखमात्मनः ॥ ७.५२.३७ ॥
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରେତକୃତ୍ୟ କରି ଶୋକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦିନରାତି ଶୋକ କଲେ; ନିଜ ପାଇଁ ସୁଖ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
7.52.38
तस्य शोकं विदित्वा तु पुत्रव्यसनसम्भवम् ।
आजगामाथ देवर्षिर्नारदोऽस्य समीपतः ॥ ७.५२.३८ ॥
ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରର ବିପଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୋକ ଜାଣି ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
7.52.39
स तु राजा महाभागो दृष्ट्वा देवर्षिसत्तमम् ।
पूजयित्वा यथान्यायं कथामकथयत्तदा ॥ ७.५२.३९ ॥
ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ରାଜା ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି ସେତେବେଳେ ଏକ କଥା କହିଲେ।
7.52.40
तस्य सर्वं समाचष्ट यथावृत्तं युधिष्ठिर ।
शत्रुभिर्विजयं सङ्ख्ये पुत्रस्य च वधं तथा ॥ ७.५२.४० ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯାହା ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସବୁ ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ — ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିଜୟ ଓ ପୁତ୍ରର ବଧ ମଧ୍ୟ।
7.52.41
मम पुत्रो महावीर्य इन्द्रविष्णुसमद्युतिः ।
शत्रुभिर्बहुभिः सङ्ख्ये पराक्रम्य हतो बली ॥ ७.५२.४१ ॥
ମୋ ପୁତ୍ର ମହାବୀର୍ଯ୍ୟବାନ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜ ସମାନ ଥିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହ ପରାକ୍ରମ କରି ସେ ବଳବାନ ନିହତ ହେଲେ।
7.52.42
शृणु मे प्राणिनां चापि मृत्युः प्रभवते किल ।
क एष मृत्युर्भगवन्किंवीर्यबलपौरुषः।
एतदिच्छामि तत्त्वेन श्रोतुं मतिमतां वर ॥ ७.५२.४२ ॥
ଶୁଣନ୍ତୁ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରଭାବ ପଡେ। ହେ ଭଗବନ୍, ଏହି ମୃତ୍ୟୁ କିଏ? ତାଙ୍କର ବୀର୍ଯ୍ୟ, ବଳ ଓ ପୌରୁଷ କ'ଣ? ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
7.52.43
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदो वरदः प्रभुः ।
आख्यानमिदमाचष्ट पुत्रशोकापहं महत् ॥ ७.५२.४३ ॥
ତାହାର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ବରଦାତା ପ୍ରଭୁ ନାରଦ ପୁତ୍ରଶୋକ ଦୂର କରୁଥିବା ଏହି ମହାନ ଆଖ୍ୟାନ କହିଲେ।
7.52.44
शृणु राजन्महाबाहो आख्यानं बहुविस्तरम् ।
यथावृत्तं श्रुतं चैव मयाऽपि वसुधाधिप ॥ ७.५२.४४ ॥
ହେ ରାଜନ, ହେ ମହାବାହୁ, ଏହି ଅତି ବିସ୍ତୃତ ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣ; ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ଏବଂ ଯେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛି, ହେ ବସୁଧାଧିପ।
7.52.45
प्रजाः सृष्टा तदा ब्रह्मा आदिसर्गे पितामहः ।
असंहृतं महातेजा दृष्ट्वा जगदिदं प्रभुः ॥ ७.५२.४५ ॥
ଆଦି ସୃଷ୍ଟିରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସେତେବେଳେ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ମହାତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରଭୁ ଏହି ଜଗତକୁ ଅସଂହୃତ ଦେଖିଲେ।
7.52.46
तस्य चिन्ता समुत्पन्ना संहारं प्रति पार्थिव ।
चिन्तयन्न ह्यसौ देव संहारं वसुधाधिप ॥ ७.५२.४६ ॥
ହେ ପାର୍ଥିବ, ସଂହାର ବିଷୟରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଚିନ୍ତା ଉପୁଜିଲା। ହେ ଦେବ, ସଂହାର ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ସମୟରେ ସେ ସ୍ଥିର ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହେ ବସୁଧାଧିପ।
7.52.47
तस्य रोषान्महाराज मुखेभ्योऽग्निरजायत ।
तेन सर्वा दिशो व्याप्ताः सान्तर्देशा दिधक्षता ॥ ७.५२.४७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଦହନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ସେହି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗ ବ୍ୟାପିଦେଲା।
7.52.48
ततो दिवं भुवं चैव ज्वालामालासमाकुलम् ।
चारचरं जगत्सर्वं ददाह भगवान्प्रभुः ॥ ७.५२.४८ ॥
ତା'ପରେ ଭଗବାନ ପ୍ରଭୁ ଜ୍ୱାଳାମାଳାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଏବଂ ଚରାଚର ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ।
7.52.49
ततो हतानि भूतानि चराणि स्थावराणि च ।
महता क्रोधवेगेन त्रासयन्निव वीर्यवान्। ॥ ७.५२.४९ ॥
ତା'ପରେ ଚର ଓ ସ୍ଥାବର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ହତ ହେଲେ; ମହାନ କ୍ରୋଧବେଗରେ, ଯେପରି ଭୟ ଦେଖାଉଥିବା ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ (ରୁଦ୍ର)।
7.52.50
ततो रुद्रो जटी स्याणुर्निशाचरपतिर्हरः ।
जगाम शरणं देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ॥ ७.५२.५० ॥
ତା'ପରେ ଜଟାଧାରୀ ରୁଦ୍ର, ସ୍ଥାଣୁ, ନିଶାଚରମାନଙ୍କ ପତି ହର, ପରମେଷ୍ଠୀ ଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶରଣ ନେଲେ।
7.52.51
तस्मिन्नापतिते स्थाणौ प्रजानां हितकाम्यया ।
अब्रवीत्परमो देवो ज्वलन्निव महामुनिः ॥ ७.५२.५१ ॥
ସ୍ଥାଣୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିବାରୁ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ହିତ କାମନାରେ, ପରମ ଦେବ ଜଳୁଥିବା ମହାମୁନିଙ୍କ ପରି କହିଲେ।
7.52.52
किं कर्म कामं कामार्ह कामाज्जातोऽसि पुत्रक ।
करिष्यामि प्रियं सर्वं ब्रूहि स्थाणो यदिच्छसि ॥ ७.५२.५२ ॥
ପୁତ୍ର, ତୁମେ କେଉଁ କର୍ମ ଚାହୁଁଛ? କାମରୁ ଜାତ, କାମର ଯୋଗ୍ୟ। ତୁମର ପ୍ରିୟ ସବୁ ମୁଁ କରିବି; ହେ ସ୍ଥାଣୁ, ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର କହ।