ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.53.1
प्रजासर्गनिमित्तं हि कृतो यत्नस्त्वया विभो ।
त्वया सृष्टाश्च वृद्धाश्च भूतग्रामाः पृथग्विधाः ॥ ७.५३.१ ॥
ହେ ବିଭୋ, ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ନିମନ୍ତେ ଆପଣ ଯତ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଓ ବର୍ଦ୍ଧିତ ବିବିଧ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀସମୂହ ଅଛନ୍ତି।
7.53.2
तास्तवेह पुनः क्रोधात्प्रजा नश्यन्ति सर्वशः ।
ता दृष्ट्वा मम कारुण्यं प्रसीद भगवन्प्रभो ॥ ७.५३.२ ॥
ଆପଣଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଏଠାରେ ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ପୁଣି ସର୍ବତୋଭାବେ ନଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ମନରେ କରୁଣା ଜାଗୁଛି; ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ପ୍ରଭୋ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।
7.53.3
संहर्तुं न च मे काम एतदेवं भवेदिति ।
पृथिव्या हितकामं तु ततो मां मन्युराविशत् ॥ ७.५३.३ ॥
ମୋର ସଂହାର କରିବାର ଇଚ୍ଛା ନଥିଲା, ଏପରି ନ ହେଉ। କିନ୍ତୁ ପୃଥିବୀର ହିତ କାମନା କରୁଥିବା ବେଳେ ମୋ ଭିତରେ କ୍ରୋଧ ପ୍ରବେଶ କଲା।
7.53.4
इयं सन्ना तदा देवी भारार्ता समचूचुदत् ।
संहारार्थं महादेव भारेणाभिहता सती ॥ ७.५३.४ ॥
ସେତେବେଳେ ଏହି ଦେବୀ ଭାରରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ବସିଗଲେ ଓ ଚାପି ହେଲେ; ହେ ମହାଦେବ, ଭାରରେ ଆହତ ସେହି ସତୀ ସଂହାର ପାଇଁ ଚାପି ହେଲେ।
7.53.5
ततोऽहं नाधिगच्छामि बुद्ध्या बहु विचारयन् ।
संहारमप्रमेयस्य ततो मां मन्युराविशत् ॥ ७.५३.५ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ବହୁ ବିଚାର କରି ବି ବୁଦ୍ଧିରେ ଅପ୍ରମେୟଙ୍କ ସଂହାରର ଉପାୟ ପାଇପାରିଲି ନାହିଁ; ସେତେବେଳେ ମୋ ଭିତରେ କ୍ରୋଧ ପ୍ରବେଶ କଲା।
7.53.6
संहारार्थं प्रसीदस्व मारुषो वसुधाधिप ।
मा प्रजाः स्थावराश्चैव जङ्गमाश्च व्यनीनशः ॥ ७.५३.६ ॥
ସଂହାର ପାଇଁ କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ହେ ବସୁଧାଧିପ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ। ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ବିନଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
7.53.7
तव प्रसादाद्भगवन्निदं वर्तेत्त्रिधा जगत् ।
अनागतमतीतं च यच्च सम्प्रति वर्तते ॥ ७.५३.७ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଏହି ଜଗତ ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ—ଏହି ତ୍ରିବିଧ କାଳରେ ରହେ।
7.53.8
भगवन्क्रोधसन्दीप्तः क्रोधादग्निमवासृजत् ।
स दहत्यश्मकूटानि द्रुमांश्च सरितस्तथा ॥ ७.५३.८ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ଆପଣ କ୍ରୋଧରୁ ଅଗ୍ନି ସୃଜନ କଲେ; ତାହା ପଥର ଶିଖର, ବୃକ୍ଷ ଓ ନଦୀକୁ ଦଗ୍ଧ କରୁଛି।
7.53.9
पल्वलानि च सर्वाणि सर्वै चैव तृणोलपाः ।
स्थावरं जङ्गमं चैव निःशेषं कुरुते जगत् ॥ ७.५३.९ ॥
ସମସ୍ତ ପୋଖରୀ ଏବଂ ତୃଣ-ନଳଖଗଡ଼ାକୁ ମଧ୍ୟ (ଦଗ୍ଧ କରୁଛି); ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନଷ୍ଟ କରୁଛି।
7.53.10
तदेतद्भस्मसाद्भूतं जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
प्रसीद भगवन्स त्वं रोषो न स्याद्वरो मम ॥ ७.५३.१० ॥
ଏହିପରି ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ଜଗତ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଇଛି। ହେ ଭଗବନ୍, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ଏହି ରୋଷ ଯେପରି ନ ରହେ—ଏହା ହିଁ ମୋର ବର।
7.53.11
सर्वे हि सृष्टा नश्यन्ति तव देव कथंचन ।
तस्मान्निवर्ततां तेजस्त्वय्येवेदं प्रलीयताम् ॥ ७.५३.११ ॥
ହେ ଦେବ, ସୃଷ୍ଟ ସବୁକିଛି କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ତେଣୁ ଏହି ତେଜ ଫେରିଯାଉ; ଏହା ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ଲୀନ ହେଉ।
7.53.12
उपायमन्यं सम्पश्य प्रजानां हितकाम्यया ।
यथेमे प्राणिनः सर्वे निर्वर्तेरंस्तथा कुरु ॥ ७.५३.१२ ॥
ପ୍ରଜାଙ୍କ ହିତ କାମନାରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଉପାୟ ବିଚାର କରନ୍ତୁ; ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯେପରି ରକ୍ଷା ପାଆନ୍ତି, ସେପରି କରନ୍ତୁ।
7.53.13
अभावं नेह गच्छेयुरुत्सन्नजननाः प्रजाः ।
भवता हि नियुक्तोऽहं प्रानां पालने विभा।
दया ते न समुत्पन्ना प्रजासु विबुधेश्वर ॥ ७.५३.१३ ॥
ଜନ୍ମ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିବା ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ଏଠାରେ ବିନଷ୍ଟ ନ ହେଉନ୍ତୁ। ହେ ବିଭୋ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଳନରେ ଆପଣ ହିଁ ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ହେ ଦେବେଶ୍ୱର, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆପଣଙ୍କ ଦୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନାହିଁ କି?
7.53.14
मा विनश्येज्जगन्नाथ जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
प्रसादाभिमुखं देवं तस्मादेवं ब्रवीम्यहम् ॥ ७.५३.१४ ॥
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ଜଗତ ବିନଷ୍ଟ ନ ହେଉ। ପ୍ରସାଦ ଆଡ଼କୁ ଉନ୍ମୁଖ ଦେବ, ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ଏପରି କହୁଛି।
7.53.15
श्रुत्वा हि वचनं देवः प्रजानां हितकारणे ।
तेजः सन्धारयामास पुनरेवान्तरात्मनि ॥ ७.५३.१५ ॥
ଦେବ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି, ନିଜ ତେଜକୁ ପୁଣି ନିଜ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ଧାରଣ କଲେ।
7.53.16
ततोऽग्निमुपसंहृत्य भगवाँल्लोकसत्कृतः ।
प्रवृत्तं च निवृत्तं च कल्पयामास वै प्रभुः ॥ ७.५३.१६ ॥
ତା'ପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସଂହାର କରି, ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଭଗବାନ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଓ ନିବୃତ୍ତି ଉଭୟ ବିଧାନ କଲେ।
7.53.17
उपसंहरतस्तस्य तमग्निं रोषजं तथा ।
प्रादुर्बभूव विश्वेभ्यो गोभ्योनारी महात्मनः ॥ ७.५३.१७ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେହି ଅଗ୍ନିକୁ ସଂହାର କରିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଗାଈମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଏକ ନାରୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
7.53.18
कृष्णरक्ता तथा पिङ्गा रक्तजिह्वास्यलोचना ।
कुण्डलाभ्यां च राजेन्द्र तप्ताभ्यां तप्तभूषणा ॥ ७.५३.१८ ॥
ସେ କୃଷ୍ଣ-ରକ୍ତ ଓ ପିଙ୍ଗଳ ବର୍ଣ୍ଣର ଥିଲେ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଜିଭ ଓ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନ ବିଶିଷ୍ଟା। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ତପ୍ତ ଥିଲା ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର ମଧ୍ୟ ତପ୍ତ ଥିଲା।
7.53.19
सा निःसृत्य तथा खेभ्यो दक्षिणां दिशमाश्रिता ।
स्मयमाना च साऽवेक्ष्य देवौ विश्वेश्वरावुभौ ॥ ७.५३.१९ ॥
ସେ ସେହିପରି ଶରୀରର ଛିଦ୍ରରୁ ବାହାରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇ ରହିଲା; ହସି ହସି ସେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ସେହି ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।
7.53.20
तां तु तत्र तदा देवीं ब्रह्मा लोकपितामहः ।
उक्तवान्मधुरं वाक्यं सान्त्वयित्वा पुनः पुनः।
मृत्यो इति महीपाल जहि चेमाः प्रजा इति ॥ ७.५३.२० ॥
ତହିଁ ବେଳେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ମଧୁର ବାକ୍ୟରେ କହିଲେ, 'ହେ ମୃତ୍ୟୁ, ହେ ମହୀପାଳ, ଏହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କର।'
7.53.21
त्वं हि संहारबुद्ध्याऽथ प्रादुर्भूता रुषो मम ।
तस्मात्संहर सर्वास्त्वं प्रजाः सजडपण्डिताः ॥ ७.५३.२१ ॥
ତୁମେ ସଂହାର ବୁଦ୍ଧିରେ ମୋ କ୍ରୋଧରୁ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛ; ତେଣୁ ମୂର୍ଖ ଓ ପଣ୍ଡିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ତୁମେ ସଂହାର କର।
7.53.22
अविशेषेण चैव त्वं प्रजाः संहर भामिनि ।
मम त्वं हि नियोगेन ततः श्रेयो ह्यवाप्स्यासि ॥ ७.५३.२२ ॥
ହେ ଭାମିନୀ, ଭେଦଭାବ ବିନା ତୁମେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସଂହାର କର; ମୋ ଆଦେଶରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମଙ୍ଗଳ ପାଇବ।
7.53.23
एवमुक्ता तु सा तेन मृत्युः कमललोचना ।
प्रारुदद्भृशसंविग्ना प्रापतन्नश्रुबिन्दवः ॥ ७.५३.२३ ॥
ତାଙ୍କ ଏପରି କହିବାରୁ କମଳନୟନା ମୃତ୍ୟୁ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଚଳିତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲା; ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଝରିବାକୁ ଲାଗିଲା।
7.53.24
पाणिभ्यां प्रतिजग्राह तान्यश्रूणि पितामहः ।
सर्वभूतहितार्थाय तां चाप्यनुनयत्तदा ॥ ७.५३.२४ ॥
ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସେହି ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ହାତରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।